Systematyczne planowanie rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Systematyczne planowanie rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim"

Transkrypt

1 Systematyczne planowanie rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim Raport końcowy Lipiec 2014

2 RAPORT KOŃCOWY Systematyczne planowanie rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim Lublin, lipiec 2014 r.

3 Autorzy Raportu: Prof. R. Abhari, Dr N. Chokani, Dr A. Gawlikowska, A. Ioannou, A. Singh, B. Subramanian, J. Vinklers, M. Zendehbad Opis projektu Tytuł projektu Innowacyjne metody i możliwości pozyskiwania odnawialnych źródeł energii na Lubelszczyźnie na przykładzie dobrych praktyk i doświadczeń partnera szwajcarskiego Numer projektu Nr 0015/P/2/2012 Instytucja finansująca Projekt realizowany w ramach Funduszu Partnerskiego Grantu Blokowego Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy Okres realizacji projektu 1 Sierpień Wrzesień Miesięcy PODZIĘKOWANIA Projekt został zrealizowany w Laboratorium Konwersji Energii, ETH Zurich przy wsparciu finansowym Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Autorzy pragną podziękować pracownikom Departamentu Gospodarki i Innowacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego w Lublinie oraz współpracownikom z Laboratorium Konwersji Energii, ETH Zurich, za ich wkład w realizację projektu.

4 Szanowni Państwo, Z ogromną satysfakcją przekazuję w Państwa ręce raport końcowy z realizacji projektu Innowacyjne metody i możliwości pozyskiwania odnawialnych źródeł energii na Lubelszczyźnie na przykładzie dobrych praktyk i doświadczeń partnera szwajcarskiego. Opracowanie to zostało przygotowane przez Laboratorium Konwersji Energii Eidgenőssische Technische Hochschule Zűrich LEC ETHZ, w ramach realizowanego wspólnie przez Województwo Lubelskie i ETH Zurych partnerskiego projektu. Celem realizowanego przez Województwo Lubelskie i ETH Zurych projektu było wspomaganie systematycznego planowania rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim i temu właśnie poświęcony jest raport. Analizy Instytutu Naukowego ETH Zurich przeprowadzane zostały przy użyciu narzędzia EnerPol, służącego do badania zintegrowanej analizy energetycznej. Mając na względzie zdiagnozowany duży potencjał odnawialnych źródeł energii, w tym energii wiatrowej, a także uwagi zgłaszane przez inwestorów, dołożyliśmy wszelkich starań, by niniejszy dokument był swego rodzaju ofertą inwestycyjną, która zachęci do podejmowania odważnych decyzji. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii jest dla naszego regionu szansą na specjalizację w jednej z najbardziej przyszłościowych dziedzin gospodarki, opartej o zasoby lokalne. Realizacja zaproponowanych w niniejszym raporcie końcowym projektów zapewniłaby Lubelszczyźnie większą samodzielność w zaspokajaniu jej rosnącego zapotrzebowania na energię. Jestem przekonany, że przedstawione w raporcie treści będą istotnym bodźcem proinwestycyjnym. Zachęcam więc nie tylko do uważnej lektury, ale także do inwestowania w lubelską zieloną energię. Sławomir Sosnowski Marszałek Województwa Lubelskiego 5

5 Spis treści: Streszczenie Wprowadzenie Podejście do problemu EnerPol Rozwój Bazy Danych Systemy Informacji Geograficznej Lokalizacja Projektów Energii Wiatrowej Symulacja Zasobów Wiatrowych w województwie lubelskim Symulacja i przetwarzanie końcowe Symulacje zasobów wiatrowych w skali mikro Pomiary terenowe w województwie lubelskim wykonane przez ETHZ Pomiary wolumetryczne wykonane bezzałogowymi statkami powietrznymi (dronami) Pomiary wykonane przy pomocy systemu LIDAR Symulacja Wydajności Instalacji Ocena finansowa zidentyfikowanych projektów Koszty i nakłady projektu Mapowanie kosztów połączeń do systemu przesyłowego Model wynagrodzeń Ocena Infrastruktury Przesyłu Energii Wyniki i omówienie Mapa zasobów wiatrowych województwa lubelskiego Ekonomicznie opłacalne lokalizacje dla budowy projektów energii wiatrowej Analiza wrażliwości Ustanowione odległości buforowe Wydajność finansowa Dostępność tańszej ziemi Skala amortyzacji, Dźwignia finansowa projektu i Stopa dyskontowa Wrażliwość na Strukturę Finansowania Projektu Inflacja Ocena Infrastruktury Sieci Przesyłowej Korzyści dla województwa Ocena Portfela w skali mikro: Analiza uzupełniająca Pomiary terenowe wykonane przez ETHZ: Drony i system LIDAR Optymalizacja rozmieszczenia farm wiatrowych w skali mikro Przewidywania podukcji energii i ofert w skali mikro Podsumownie Bibliografia

6 Lista rysunków: RYSUNEK 1 - PRĘDKOŚĆ WIATRU W POLSCE (LEWO) [2]; ROZMIESZCZENIE PRZESTRZENNE ZAINSTALOWANYCH FARM WIATROWYCH (PRAWO)...10 RYSUNEK 2 - WSPÓŁZALEŻNOŚĆ ZMIENNYCH DECYZYJNYCH...13 RYSUNEK 3 - MODUŁY I PROCESY NARDZĘDZIE ENERPOL RYSUNEK 4 - DZIAŁANIA BADAWCZE W ZAKRESIE ENERGETYKI W RAMACH STRUKTURY ENERPOL RYSUNEK 5 - ZBIORNIK WODNY (LEWO) WYDOBYTY ZE ZDJĘCIA SATELITARNEGO (PRAWO) RYSUNEK 6 - PRZYKŁADOWY ZESTAW DANYCH DLA NADZOROWANEJ KLASYFIKACJI GRUNTÓW RYSUNEK 7 - SCHEMATYCZNA REPREZENTACJA ALGORYTMU LOKALIZACYJNEGO ENERPOL RYSUNEK 8 - PARAMETRYCZNIE MODELOWANE PROCESY ATMOSFERYCZNE I GEOGRAFICZNE W MODELU WRF [17] RYSUNEK 9 - OKREŚLENIE DOMENY SYMULACYJNEJ WRF. DOMENA 1 PRZEBIEGA OD FRANCJI DO ZACHODNIEJ AZJI; DOMENA 2 POKRYWA POLSKĘ A DEMONA 3 POKRYWA WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE RYSUNEK 10 - SYMULACJA FARM WIATROWYCH W MIKROSKALI PRZY UŻYCIU MULTI RYSUNEK 11 - SCHEMAT PRZEPŁYWOWY PRZEDSTAWIAJĄCY STRATEGIĘ OPTYMALIZACJI ROZMIESZCZENIA TURBIN [3] RYSUNEK 12 - DRON WIND FLYER II RYSUNEK 13 - MOBILNE LABORATORIUM WIND ROVER II, WYKORZYSTANE DO POMIARÓW WIATRU W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM RYSUNEK 14 - BŁĄD W PRZEWIDYWANIACH WIATROWYCH ZE WZGLĘDU NA PIONOWĄ EKSTRAPOLACJI JAKO FUNKCJA ZŁOŻONOŚCI TERENU I INTENSYWNOŚCI WIATRU W OBSZARZE [24] RYSUNEK 15 - SCHEMAT MODELU OCENY FINANSOWEJ OPARTY NA KALKULACJACH ZDYSKONTOWANYCH PRZEPŁYWÓW GOTÓWKOWYCH RYSUNEK 16 - SCHEMATYCZNE PRZEDSTAWIENIE ALGORYTMU IDENTYFIKACJI EKONOMICZNEGO POŁĄCZENIA (ZMODYFIKOWANE Z [28]) RYSUNEK 17 - OPRACOWANE ZBIORY DANYCH GIS DLA INFRASTRUKTURY SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH W POLSCE RYSUNEK 18 - SCHEMAT PRZEPŁYWOWY PRZEDSTAWIAJĄCY METODOLOGIĘ MODELU SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH ENERPOL [5] RYSUNEK 19 - SYMULACJA ZASOBÓW WIATRU W MEZOSKALI DLA ROKU POLSKA (LEWO) I WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE (PRAWO) RYSUNEK 20 - OBECNIE ZAINSTALOWANE OBIEKTY WIATROWE W POLSCE (WIELKOŚĆ OKRĘGU WSKAZUJE WZGLĘDNĄ WIELKOŚĆ ZAINSTALOWANEJ WYDAJNOŚCI) RYSUNEK 21 - KWALIFIKUJĄCE SIĘ OBSZARY W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM RYSUNEK 22 - PORÓWNANIE DOKŁADNOŚCI ZIDENTYFIKOWANYCH LOKALIZACJI ZE ZDJĘCIAMI LOTNICZYMI GOOGLE RYSUNEK 23 - ZIDENTYFIKOWANE OPŁACALNE LOKALIZACJE, WRAZ Z BUFOROWANYMI LINIAMI PRZESYŁOWYMI RYSUNEK 24 - ZIDENTYFIKOWANA MOC JAKO FUNKCJA ODLEGŁOŚCI OD LINII PRZESYŁOWYCH RYSUNEK 25 - PORTFEL 10 NAJLEPSZYCH PROJEKTÓW DLA WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO RYSUNEK 26 - PRZYBLIŻENIE PORTFELA ZIDENTYFIKOWANYCH LOKALIZACJI RYSUNEK 27 - ROZMIESZCZENIE PRZESTRZENNE LASÓW W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM RYSUNEK 28 - POTENCJALNE OFERTY Z PROJEKTÓW W BARDZIEJ WIETRZNYCH WOJEWÓDZTWACH W POLSCE PÓŁNOCNEJ W PORÓWNANIU DO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO RYSUNEK 29 - ROZMIESZCZENIE PRZESTRZENNE RYZYKA W PROJEKTACH WYNIKAJĄCEGO Z CZYNNIKÓW SYSTEMOWYCH RYSUNEK 30 - WRAŻLIWOŚĆ WYDAJNOŚCI PROJEKTU NA DZIERŻAWĘ GRUNTU (GÓRA) I PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI (DÓŁ) RYSUNEK 31 - WRAŻLIWOŚĆ WSKAŹNIKÓW FINANSOWYCH NA STOSUNEK ZADŁUŻENIA DO KAPITAŁU WŁASNEGO RYSUNEK 32 -TYPOWY HARMONOGRAM PRZEPŁYWU FUNDUSZY W PROJEKCIE RYSUNEK 33 - PORÓWNANIE POTENCJALNYCH OFERT Z PRZYPADKU BAZOWEGO DO MODELU ODWRÓCENIA SPÓŁKI RYSUNEK 34 - SYSTEMY INFLACYJNE WYBRANE DO SYMULACJI PORTFELA RYSUNEK 35 - STAN OPERACYJNY LINII PRZESYŁOWYCH W ROKU RYSUNEK 36 - STAN OPERACYJNY POLSKIEJ SIECI PRZESYŁOWEJ W ROKU RYSUNEK 37 - MAPA KOSZTÓW POŁĄCZEŃ PRZESYŁOWYCH DLA WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO DLA ROKU 2013 I RYSUNEK 38 - BLISKOŚĆ PUNKTÓW POMIAROWYCH DO LUBLINA RYSUNEK 39 - PIONOWE PROFILE PRĘDKOŚCI I KIERUNKU WIATRU W LOKALIZACJI BF_ RYSUNEK 40 - KONTURY MIERZONEJ PRĘDKOŚCI WIATRU W LOKALIZACJI BF_ RYSUNEK 41 - PROFIL WIATRU JEDNORODNEGO MIERZONY SYSTEMEM LIDAR W LOKALIZACJI BF_ RYSUNEK 42 - PROFIL WIATRU MIERZONY SYSTEMEM LIDAR W LOKALIZACJI CF_ RYSUNEK 43 - RÓWNOMIERNY PROFIL PIONOWY WIATRU MIERZONY W LOKALIZACJI BF_ RYSUNEK 44 - RÓŻA WIATRÓW (LEWO) DLA LOKALIZACJI BF_16 (PRAWO) Z PROPONOWANYM ROZMIESZCZENIEM RYSUNEK 45 - LOKALIZACJA TURBIN NA MAPIE KONTUROWEJ LOKALIZACJI BF_16 (LEWO); SYMULOWANY PRZEPŁYW WIATRU W MIKROSKALI Z KIERUNKU 290 STOPNI (PRAWO) RYSUNEK 46 - ZOPTYMALIZOWANE ROZMIESZCZENIE DLA MAKSYMALNEJ GĘSTOŚCI W LOKALIZACJI BFJL

7 Lista tabel: TABELA 1 - LISTA OPRACOWANYCH ZBIORÓW DANYCH GIS I ODLEGŁOŚCI REGULACYJNYCH TABELA 2 - WŁAŚCIWOŚCI OBRAZU LANDSAT TABELA 3 - WSKAŹNIKI WYKORZYSTYWANE DO PRZETWARZANIA ZDJĘĆ SATELITARNYCH TABELA 4 - DOKŁADNOŚĆ DANYCH GIS I ZIDENTYFIKOWANYCH LOKALIZACJI W ODNIESIENIU DO ZDJĘĆ LOTNICZYCH TABELA 5 - WŁAŚCIWOŚCI DOMEN OBLICZENIOWYCH DLA MODELU WRF TABELA 6 - KOSZTY INWESTYCJI KAPITAŁOWYCH DLA FARMY WIATROWEJ 50MW TABELA 7 - ROCZNE KOSZTY DZIAŁANIA DLA FARMY WIATROWEJ 50MW TABELA 8 - ISTOTNE CECHY PORTFELA NAJLEPSZYCH LOKALIZACJI TABELA 9 - WRAŻLIWOŚĆ KWALIFIKUJĄCYCH SIĘ OBSZARÓW NA REGULACJE LOKALIZACYJNE TABELA 10 - PARAMETRY WEJŚCIOWE DLA PRZYPADKU BAZOWEGO TABELA 11 - WRAŻLIWOŚĆ POTENCJALNYCH OFERT NA STOPY INFLACJI TABELA 12 - PODSUMOWANIE KORZYŚCI DLA WOJEWÓDZTWA TABELA 13 - POTENCJALNE PRZYCHODY CIT I PIT OPŁACALNYCH FINANSOWO PROJEKTÓW TABELA 14 - ZMIERZONA UŚREDNIONA PRĘDKOŚĆ WIATRU W LOKALIZACJI BF_ TABELA 15 - OPRACOWANIE PRZEWIDYWANYCH POTENCJALNYCH OFERT DLA 5 NAJLEPSZYCH PROJEKTÓW

8 Streszczenie projektu Energetyka wiatrowa zapewnia bezpieczeństwo dostaw energii i zrównoważony rozwój. W Polsce Wschodniej rozwój projektów energetyki wiatrowej wspiera także regionalny rozwój gospodarczy oraz konkurencyjność na poziomie krajowym. EnerPol zintegrowane narzędzie do analizy energetyki, opracowane na Politechnice w Zurychu (ETHZ), zostało użyte do przygotowania zaleceń w zakresie rozwoju projektów wiatrowych w województwie lubelskim. Zidentyfikowane zostały rentowne, możliwe do zbudowania projekty o łącznej mocy 780 MW, które mogą przynieść korzyści dla województwa, w tym dochody podatkowe w wysokości około 55 mln zł/rok oraz blisko 200 bezpośrednich i 1300 pośrednich miejsc pracy. Projekty te prowadzą również do uzyskania oszczędności emisji gazów cieplarnianych w postaci około 15 megaton ekwiwalentu CO2 rocznie, co znacznie przyczyni się do spełnienia celu redukcji emisji w Polsce i obniży koszty emisji dwutlenku węgla o 15 mln zł/rok. W ramach projektu została oceniona infrastruktura sieci przesyłowej w województwie lubelskim i wywnioskowano, że obecne plany rozwoju sieci, pozwalają na przyłączenie ok. 450 MW energii wiatrowej do roku Głównym celem niniejszego raportu było wybranie portfela 10 najbardziej rentownych projektów wiatrowych spośród analizowanych projektów o mocy 780MW. Portfel ten składa się z projektów, które mają wysokie wyniki finansowe oraz znajdują się w bliskiej odległości od sieci przesyłowej, obszarów konsumpcji i sieci transportowej. Całkowita moc tego portfela to 480 MW, a średnia oferta w potencjalnych aukcjach szacowana jest na 527 zł/mwh. Samorząd województwa lubelskiego może zarekomendować Rządowi Polski złagodzenie regulacji dotyczących odległości w odniesieniu do gruntów leśnych, w celu umożliwienia deweloperom rozwijania projektów w bardziej wietrznych częściach województwa. Województwo lubelskie charakteryzuje się stosunkowo niską wietrznością. Dlatego w systemie aukcyjnym wsparcie w wysokości 100 zł/mwh uczyniłoby portfel zidentyfikowanych projektów wiatrowych bardziej konkurencyjnym w stosunku do projektów położonych w bardziej wietrznych regionach Polski. Wsparcie to może polegać na ułatwieniach w fazie pre-deweloperskiej i konstrukcyjnych fazach projektów, poprzez umożliwienie ubiegania się o niżej oprocentowane kredyty oraz zapewnienie dotacji na zakup gruntów, które są wykorzystywane do realizacji projektów. 9

9 1 Wprowadzenie Polska, jako jeden z nielicznych krajów europejskich, który wyszedł obronną ręką z recesji ( ), jest uważana za atrakcyjną lokalizację dla inwestycji dokonywanych przez inwestorów zagranicznych w sektorze energii wiatrowej, ponieważ gospodarka stale się rozwija, a potrzeba utrzymania tego trendu także w sektorze energetycznym jest powszechnie uważana za oczywistość. Na chwilę obecną polska produkcja energii w dużym stopniu opiera się na węglu, którego złoża są bardzo bogate, a elektrownie węglowe mają ponad 80-procentowy udział w całkowitej ilości produkowanej energii elektrycznej [1]. Jednak, ze względu na rygorystyczny wymóg, aby 20% miksu energetycznego kraju stanowiły odnawialne źródła energii, Polska będzie potrzebowała około 6,6 GW energii z nowych projektów OZE, aby uniknąć wysokich kar pieniężnych i formalnych. Energia wiatrowa została przyjęta na całym świecie jako dojrzała technologia z niskim kosztem produkcji energii, konkurująca z konwencjonalnymi elektrowniami. Niski koszt wytwarzania energii jest wynikiem wolnej dostępności paliwa wiatru. Jako że postęp technologiczny umożliwia generatorom turbinowym uzyskiwanie większej ilości energii z większych wysokości, koszt tej energii będzie maleć. Farmy wiatrowe; wielkość proporcjonalna do zainstalowanej wydajności Rysunek 1 Prędkość wiatru w Polsce (lewo) [2] ; Rozmieszczenie przestrzenne zainstalowanych farm wiatrowych (prawo) Sektor energetyki wiatrowej w Polsce odnotowywał stopę wzrostu o około 30% w ciągu ostatnich lat, a rok 2013 przyniósł stały wzrost zainstalowanej mocy wiatrowej o 800 MW. Obecnie instalacje energii wiatrowej mają łączne moce produkcyjne 3,3 GW, co odpowiada około 5%. 10

10 ogólnego zużycia energii elektrycznej w Polsce [3]. Rysunek 1. pokazuje dostępność zasobów wiatru i rozkład przestrzenny zainstalowanej mocy wiatrowej i uwidacznia silną asymetrię w dystrybucji geograficznej projektów elektrowni wiatrowych. Rozmieszczenie jest logicznie poprawne; większy wiatr oznacza lepsze zyski. Jednak w dłuższej perspektywie stężenie bardzo zmiennego źródła produkcji energii jest niepożądane dla integralności sieci przesyłowej i jej działania, jak również dla rozkładu zużycia. Problemy te są poważniejsze przy północnych i zachodnich granicach Polski ze względu na dużą ilość nieplanowanego generowania energii odnawialnej i straty w polskiej sieci. Potencjalnie może to spowodować spowolnienie rozwoju projektów energii wiatrowej na północy i na zachodzie, w związku z czym inwestycje długoterminowe będą bardziej ryzykowne. Z drugiej strony, obszary takie jak region zainteresowania niniejszego projektu województwo lubelskie które mają umiarkowane zasoby wiatrowe, są gotowe do rozwijania potencjału energii wiatrowej i mogą zaoferować mniej ryzykowne podejście do rozwoju i funkcjonowania projektu. Może to przyciągnąć więcej długoterminowych inwestycji w sektorze. Województwo lubelskie, położone przy wschodniej granicy Polski, jest regionem o powierzchni km2 i populacji ponad 2 milionów osób. Jednolicie płaska powierzchnia z dobrymi zasobami wiatrowymi zapewnia idealną potencjalną lokalizację dla rozwoju farm wiatrowych. Rozległa infrastruktura transportowa w województwie, niższe koszty gruntów i pracy, środowisko przyjazne biznesowi i dobra sieć elektroenergetyczna to niektóre z kluczowych mocnych stron województwa lubelskiego, mogące uczynić inwestycje w projekty elektrowni wiatrowych atrakcyjnymi dla inwestorów. Dlatego też, w ramach wspólnego wysiłku, niniejsze badanie przeprowadzane jest w ETH w Zurychu w ścisłej współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Lubelskiego, co pozwala ocenić drogi i możliwości rozwoju energetyki wiatrowej w województwie lubelskim. Produkcja energii wiatrowej, która jest technologią charakteryzująca się niską gęstością energii, wymaga większej powierzchni do wytwarzania tej samej ilości mocy, niż konwencjonalne technologie wykorzystujące paliwa kopalne. Typowa lądowa farma wiatrowa wymaga 1 km2 na instalację o mocy 2,5-3 MW. Idealna lokalizacja dla budowy powinna mieć dobre zasoby wiatrowe, musi spełniać warunki zagospodarowania przestrzennego, jak również zapewniać względną łatwość rozwoju (tj. odpowiednie grunty do stawiania fundamentów, transportu części do turbin itp.) oraz działania (np. odpowiednie środowisko finansowe, bliskość i dostępność połączeń do sieci przesyłowej). Poszukiwanie takich pożądanych lokalizacji na terenie województwa jest sporym wyzwaniem, a także wymaga czasu 11

11 i dużych nakładów finansowych. Ponadto istotna jest niepewna sytuacja finansowa, obciążenie linii przesyłowych itp. Dlatego kluczowe staje się zrozumienie złożonej interakcji czynników zewnętrznych w procesie podejmowania decyzji o rozwoju projektów energetyki wiatrowej. Dlatego też, dzięki owocnej współpracy, prezentowany raport zawiera: szczegółowe ekonomiczne mapowanie potencjału wiatru w województwie lubelskim, analizę wrażliwości na czynniki regulacyjne i gospodarcze, identyfikację portfela 10 potencjalnych lokalizacji farm wiatrowych, dogłębną analizę zidentyfikowanego portfela. Raport stara się opisać szczegółowo różne aspekty metod, analiz i wyników, prowadzących do osiągnięcia celu. Struktura raportu jest następująca: rozdział 2 zawiera szczegółowy opis metodologii analizy, a następnie przedstawione są kluczowe jej punkty. Na końcu znajduje się podsumowanie najważniejszych obserwacji i zaleceń wynikających z badań. 12

12 2 Podejście do problemu Planowanie technologii odnawialnych źródeł energii jest skomplikowanym, czasochłonnym i zasobochłonnym zadaniem, które w rzeczywistości wiąże się z dużą liczbą zróżnicowanych zmiennych pogodowych, geograficznych, technicznych, finansowych i społecznych (Rysunek 2.). Złożoność procesu decyzyjnego jest dodatkowo zwiększona ze względu na zaangażowanie wielu organów decyzyjnych i organizacji, które zazwyczaj pracują niezależnie od siebie. W przypadku projektów elektrowni wiatrowej proces ten staje się jeszcze bardziej uciążliwy, ponieważ wymaga umieszczenia coraz większych turbin wiatrowych o wysokości powyżej 100 m na obszarach dużej powierzchni. Jednak, mimo skali technologii energetyki wiatrowej, dla jej zrównoważonego rozwoju musi być ona umieszczana w rejonach z korzystnymi zasobami wiatrowymi i odpowiednią infrastrukturą. Dlatego do oceny dużych obszarów gruntów w województwie niezbędne jest całościowe podejście do problemu, krok po kroku rozpatrujące wszystkie zmienne decyzyjne w celu oceny wykonalności i potencjału projektu. Rysunek 2. Współzależność zmiennych decyzyjnych 13

13 Niniejsze badanie wykorzystuje pakiet narzędzi obliczeniowych Politechniki Federalnej w Zurychu do planowania infrastruktury systemów energetycznych znany jako EnerPol [4] [5] [6] [7] dla naszego obszaru zainteresowania województwa lubelskiego. W tym rozdziale po raz pierwszy przedstawione zostaną istotne cechy i filozofia EnerPol. Kolejne rozdziały skupią się na metodologiach analiz przyjętych do systematycznego badania potencjału energetyki wiatrowej w województwie lubelskim. Rozdział ten przedstawia czytelnikowi szczegółowe opisy metod, danych i algorytmów poszczególnych modułów w EnerPol. 2.1 EnerPol EnerPol (Rysunek 3.) jest interaktywnym narzędziem obliczeniowym dużej skali rozwijanym od 2009 roku w Politechnice Federalnej w Zurychu, zintegrowanym z Systemem Informacji Geograficznej (Geographic Information System GIS) w celu umożliwienia oddolnej analizy wpływu polityk regulacyjnych i gospodarczych na potencjał energetyczny w regionie. Zebrane dane Łączność i ustanowione modele Obliczone scenariusze Rysunek 3. Moduły i procesy nardzędzie EnerPol Rezultaty zebrane i przetworzone dla różnych interesariuszy Specjalistyczne algorytmy oceniają najnowsze bazy danych geoprzestrzennych oraz wysokiej rozdzielczości długoterminowe dane klimatyczne, w połączeniu z ramami polityki regionalnej i modelami biznesowymi dla szczegółowej oceny cyklu życia produkcji energii i ekonomiki. Narzędzie to można stosować do identyfikacji lokalizacji i wydajności przyszłych projektów energetycznych, a także do wsparcia procesu decyzyjnego poprzez ocenę krytycznych elementów rozwoju energetycznego, takich jak: dostępność sieci przesyłowych, logistyka i ogólne ryzyko inwestycyjne związane z projektem. EnerPol jest przystosowany do szybkiej analizy obszarów rzędu km kwadratowych skala państw/kontynentów). Analiza jest wykonywana w rozdzielczości przestrzennej 30 m x 30 m i rozdzielczości czasowej 15 minut. Informacje wykorzystywane przez EnerPol do wykonywania szczegółowego i wiernego mapowania GIS regionów docelowych są dostępne jako otwarte bazy danych przestrzennych z wysoce wiarygodnych źródeł (NASA, mentów decyzyjnych, uwzględniając informacje środowiskowe, infrastrukturalne, regulacyjne, finansowe i techniczne. 14

14 EnerPol został opracowany, aby zapewnić pomocne narzędzie analityczne w zakresie energetyki, rozwoju i planowania strategicznego. Wsparcie decydentów w obszarze energetyki, rozwoju i planowania strategicznego poprzez zapewnienie holistycznego narzędzia analitycznego.narzędzie ma zapewnić wsparcie organów regulacyjnych i decyzyjnych w optymalnym wykorzystaniu dostępnego potencjału odnawialnych źródeł energii i wydajności energetycznej, a także wykorzystywania energii na dużą skalę z ogólną oceną ekonometryczną. EnerPol służy także do oceny ryzyka optymalizacji przesyłu i magazynowania energii, obliczeń kosztów zewnętrznych dla projektów, dokonania prognoz finansowych i oceny możliwych scenariuszy w sposób interaktywny i efektywny czasowo. EnerPol zapewnia dogodny zestaw możliwości w oparciu o przetwarzanie danych z bardzo wysoką dokładnością i możliwościami obliczeniowymi. Te możliwości, w połączeniu z rozwiniętym know-how w sektorze gospodarczym, umożliwiają uzyskanie wysokiej jakości wyników w oparciu o zrozumienie technologii, dostosowanie scenariuszy regulacyjnych i analizę finansową. Funkcjonalność EnerPol może być zintegrowana na stronie internetowej, celem ułatwienia dostępu i umożliwienia udostępniania wszelkich informacji pomiędzy zainteresowanymi stronami. EnerPol przedstawia lokalizacje projektów na mapie w czasie rzeczywistym i dostarcza szczegółowych informacji o każdym projekcie (wewnętrzna stopa zwrotu (Internal Rate of Return IRR), wartość bieżąca netto (Net Present Value NPV), zalecany producent technologii, łańcuch dostaw, itp.). Narzędzie EnerPol zostało zaprojektowane z myślą o użytkowniku: może on łatwo zmienić podane parametry, np. ograniczenia środowiskowe i sprawdzić wpływ proponowanych zmian. Oprócz możliwości modelowania EnerPol, analizy wzbogacone są o najnowocześniejsze eksperymentalne badania w laboratoriach oraz w terenie, wewnętrzną ekspertyzę obliczeniową dotyczącą modelowania potencjału energii odnawialnej i badania dotyczące społecznej akceptacji technologii odnawialnych źródeł energii. Schemat różnych połączonych działań badawczych jest pokazany na Rysunku 4. Dynamicznie skalowane eksperymenty Wpływ społeczny Modelowanie obliczeniowe Instrumentacja Analiza ekonometryczna Eksperymenty w pełnej skali Rysunek 4. Działania badawcze w zakresie energetyki w ramach struktury EnerPol 15

15 2.2 Rozwój bazy danych Jak wskazano w poprzednim rozdziale, EnerPol wykorzystuje geograficznie indeksowane zbiory danych w celu określenia przestrzennego rozmieszczenia zmiennych decyzyjnych. Informacje o zmiennych decyzyjnych można podzielić na trzy kategorie: zmienne lokalizacyjne, zmienne wydajności i zmienne ekonomiczne. Poniższe podrozdziały opisują każdą kategorię zmiennych decyzyjnych oddzielnie Systemy Informacji Geograficznej System Informacji Geograficznej (Geographic Information System GIS) wykorzystuje informacje, które są geograficznie zindeksowane do rzeczywistej powierzchni gruntu z wykorzystaniem geo-trygonometrycznych systemów projekcyjnych. Narzędzia opracowane w takich platformie zapewnia na takich platformach zapewniają łatwość obliczeń, manipulacji oraz przetwarzania końcowego, a także wizualizacji dużych i złożonych zbiorów danych. Formaty danych GIS można podzielić na dwie kategorie w zależności od struktur używanych do przechowywania danych: formaty danych rastrowych i wektorowych. Format danych rastrowych przechowuje dane w postaci matrycy składającej się z wierszy i kolumn komórek, gdzie każda komórka zawiera zapis wartości pojedynczej zmiennej. Obrazowanie satelitarne jest jednym z kilku zastosowań, które wykorzystuje format danych rastrowych do zapisu informacji o pokryciu terenu. Dane rastrowe są zwykle zapisywane w formacie TIFF, zoptymalizowanym do przechowywania dużych zbiorów danych. Innym sposobem wyrażenia cech geograficznych w GIS jest forma danych wektorowych (geometrycznych). Do wyrażania różnych cech geograficznych wykorzystywane są różne rodzaje geometrii. Dla przykładu, punkty dla lokalizacji budynku, linie dla cech liniowych, takich jak rzeki lub drogi, obiekty dwuwymiarowe, które obejmują określony obszar powierzchni ziemi, są reprezentowane przez wielokąty. Obejmują one np. jeziora, granice miast lub rezerwaty przyrody. Każda z tych geometrii jest połączona ze zorganizowaną listą w bazie danych, opisującą dużą liczbę parametrów związanych z tą geometrią. Odpowiednim formatem danych wektorowych jest format shapefile. EnerPol opracowany został na projekcie open source o nazwie Quantum GIS (QGIS) [8]. Zapewnia on wizualizację danych GIS i algorytmy przetwarzania, a także platformę do tworzenia aplikacji użytkownika w językach C++, Python i MATLAB. Oprogramowanie dla modułów EnerPol zostało stworzone w QGIS. Do wstępnego i końcowego przetwarzania zbiorów danych zostały również wykorzystane narzędzia dostępne w GRASS-GIS, Saga GIS i ArcGIS. 16

16 2.2.2 Lokalizacja projektów energii wiatrowej Budowa farm wiatrowych uwarunkowana jest dostępnością geograficzną, regulacjami prawnymi, jak również procedurami uzyskiwania pozwoleń i kwestią akceptacji społecznej. Na arenie międzynarodowej, wraz z ciągłym wzrostem sektora energetyki wiatrowej, regulacje dotyczące lokalizacji są nieustannie określane na podstawie planów użytkowania terenu i zagospodarowania przestrzennego. Przepisy te różnią się w poszczególnych regionach w danym kraju, a wiele z nich podlega regionalnej polityce użytkowania gruntów i planowania przestrzennego [4] [5]. Tabela 1 Lista opracowanych zbiorów danych GIS i odległości regulacyjnych 17

17 W tabeli 1 przedstawiony został zestaw ograniczeń lokalizacyjnych, wykorzystany do klasyfikacji terenów jako kwalifikujące się do budowy projektów energetyki wiatrowej w województwie lubelskim. Tabela przedstawia także odległości regulacyjne (zidentyfikowane jako minimalna odległość w poziomie pomiędzy ograniczeniem budowy a turbiną wiatrową) stosowane w badaniach dla województwa lubelskiego, odnoszące się do cech gruntów, infrastruktury, elementów społeczno-kulturowych i do powierzchni wrażliwych ekologicznie. Polskie ustawodawstwo nie określa jednoznacznych przepisów dotyczących lokalizacji farm wiatrowych. Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne, gminy, jako podstawowe jednostki samorządu terytorialnego, są odpowiedzialne za planowanie energetyczne na swoim obszarze oraz zgodnie z ustawą o planowaniu przestrzennym są odpowiedzialne za sposób określenia przeznaczenia terenu Metodologia przygotowania danych GIS Zbiory danych GIS dla ukształtowania i pokrycia terenu, użytkowania gruntów, obszarów chronionych, infrastruktury transportowej i systemów energetycznych oraz infrastruktury zbudowanej są opracowywane i przetwarzane w ETHZ przy użyciu oprogramowania open-source i wewnętrznie opracowanych modułów EnerPol. Ponadto zestawy danych zostały uzupełnione o przetworzone informacje przedstawione w poprzednim badaniu przeprowadzonym w województwie lubelskim przez jego władze w 2011 roku [9]. Dane dla infrastruktury transportowej zostały uzyskane z projektu OpenStreetMap [10], który przedstawia szczegóły tras dróg, linii kolejowych i dróg wodnych. Tereny obszarów chronionych zostały pozyskane ze Światowej Bazy Danych Obszarów Chronionych (World Data-base on Protected Areas WDPA) [11] i bazy danych Natura 2000 [12], które zapewniają swobodny dostęp do globalnego inwentarza obszarów chronionych. Informacje zawarte w tych bazach danych dostarczane są przez rządy krajowe, organizacje pozarządowe, międzynarodowe konwencje i organizacje regionalne. Dane infrastruktury systemów energetycznych zostały ręcznie odwzorowane z planów rozwoju sieci polskiego operatora sieci PSE (Polskie Sieci Elektroenergetyczne) [13]. W celu scharakteryzowania ukształtowania terenu regionu, Cyfrowa Mapa Terenu, stworzona przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (CODGIK) [14] i udostępniona przez władze województwa lubelskiego, została przetworzona w celu oszacowania nachylenia powierzchni dla określenia wykonalności budowy potencjalnych projektów. Istnieją trudności w identyfikacji stale zmieniających się cech, takich jak: zalesienie, infrastruktura, zabudowania i obecność zbiorników wodnych. Aby być w stanie dokładnie uwzględnić te cechy w analizach, zastosowano przetwarzanie obrazów wielowidmowych z satelitów Landsat TM/ ETM+ (NASA / NOAA / USGS) [15]. Są one poprawne pod względem radiometrycznym, 18

18 geograficznym, a także pod względem ukształtowania terenu. Obraz składa się z 7 elementów, z których każdy ma wymiary w przybliżeniu 185 km x 185 km. Tabela 2 Właściwości obrazu LANDSAT Jak opisano w [16], do identyfikacji lasów, roślinności, zbiorników wodnych, terenów niezamieszkałych i infrastruktury zabudowanej wykorzystano połączenie wskaźników liniowych (zestawionych w Tabeli 3) i klasyfikacji nadzorowanej. Wskaźniki liniowe stworzone przez liniowe połączenie odbicia widm wskazują specyfikę pokrycia terenu. Na przykład Zmodyfikowany Znormalizowany Różnicowy Wskaźnik Wody (MNDWI) dokładnie wskazuje obecność wody na powierzchni, jak pokazano na Rysunku 5. Tabela 3 Indeksy wykorzystywane do przetwarzania zdjęć satelitarnych 19

19 Rysunek 5. Zbiornik wodny (lewo) wydobyty ze zdjęcia satelitarnego (prawo) Metoda nadzorowanej klasyfikacji wykorzystuje klasyfikację maksymalnego prawdopodobieństwa sygnatur spektralnych [17] [18], stworzonych z pasm danych satelitarnych, uzyskanych z ich przetworzenia w oparciu o wskaźniki. Do programu wprowadzane są typy powierzchni, takie jak płaskie tereny zielone, tereny o gęstej wegetacji, gleba, zbiorniki i cieki wodne, osiedla ludzkie jak pokazano na Rysunku 6. Dla każdego obszaru określono ręcznie ponad 100 obszarów szkoleniowych za pomocą najnowszych zdjęć lotniczych z map Google typu open source. Przyjęta procedura dokładnie odróżnia gołą glebę od infrastruktury zbudowanej. Teren zabudowany Legenda Las Tereny zielone Woda Gleba Teren zabudowany Rysunek 6. Przykładowy zestaw danych dla nadzorowanej klasyfikacji gruntów 20

20 Ponieważ faktyczna użyteczność zidentyfikowanych lokalizacji zależy w dużym stopniu od dokładności zbiorów danych GIS wykorzystywanych do określenia ograniczeń budowy, dokładność ta jest oceniana w badaniu. Chociaż zbiory danych zostały stworzone z największą starannością, mogą w nich wystąpić błędy z powodu metod opracowywania danych lub ze względu na ciągłe zmiany pokrycia terenu i użytkowania gruntów. Dokładność wejściowych zbiorów danych GIS i zidentyfikowanych lokalizacji jest oceniana w odniesieniu do najnowszych zdjęć lotniczych z map Google. Dokładność danych wejściowych GIS i zidentyfikowanych lokalizacji wskazana jest w tabeli nr 4. Tabela 4 Dokładność danych GIS i zidentyfikowanych lokalizacji w odniesieniu do zdjęć lotniczych Chociaż dokładność zbiorów danych GIS dla lasów i zbiorników wodnych jest wysoka, zbiory danych często nie uwzględniają pewnych cech infrastruktury transportowej (głównie małe drogi i ścieżki) i małej wyizolowanej infrastruktury zabudowanej. Jednakże warstwy buforowane z odległościami regulacyjnymi nie obejmują niezidentyfikowanych elementów zidentyfikowanych lokalizacji, zwiększając tym samym dokładność netto do ponad 95%. Nawet przy tak dużej dokładności przewidywania, każda ze zidentyfikowanych lokalizacji jest ręcznie sprawdzana w stosunku do zdjęć lotniczych i w razie potrzeby korygowana przed jakąkolwiek dalszą analizą Identyfikacja lokalizacji Każde ze zidentyfikowanych ograniczeń rozwoju jest przetwarzane w formie map binarnych o rozdzielczości komórek 30 m x 30 m. W każdym punkcie w województwie lubelskim opisanym przez te komórki, jeżeli istnieje ograniczenie (np. obecność jeziora), wtedy odpowiedni zestaw danych zawiera wartość T w komórce, a w przeciwnym razie O. Geograficzne sumowanie wszystkich binarnych zbiorów danych określa przydatność lub brak przydatności obszaru objętego komórką dla lokalizacji turbin. To znaczy, że jeśli wartość komórki w sumacyjnym zbiorze danych wynosi O, wtedy komórka nie ma ograniczeń i kwalifikuje się do budowy. Ten algorytm jest przedstawiony schematycznie na Rysunku 7. 21

Savonius. Turbina wiatrowa Savoniusa do zastosowań przydomowych w ramach energetyki rozproszonej. Projekt

Savonius. Turbina wiatrowa Savoniusa do zastosowań przydomowych w ramach energetyki rozproszonej. Projekt Savonius Projekt Turbina wiatrowa Savoniusa do zastosowań przydomowych w ramach energetyki rozproszonej Piotr Grzymski piotr@grzymski.com 604 488 888 Konrad Kacprzak kokacprzak@gmail.com 503 507 029 1

Bardziej szczegółowo

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analizę wykonalności dla wskaźnika dostępności obszarów pod zabudowę wykonamy zgodnie z przedstawionym schematem postępowania rozpoczynając

Bardziej szczegółowo

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV Inwestor: Imię i Nazwisko Obiekt: Dom jednorodzinny Lokalizacja: ul. Słoneczna 10 10-100 SŁONECZNO Data: 01.03.2015 Kontakt: Andrzej Nowak Firma instalatorska ul. Rzetelna

Bardziej szczegółowo

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB Sylabus kursu Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych Dla Projektu ETEROB 1 Kontrolka dokumentu Informacje Kraj Polska Właściciel dokumentu BSW Data sporządzenia 23/11/2014

Bardziej szczegółowo

Metody prognozowania produktywności i ich wpływ na wyniki prognozowania. Kamil Beker

Metody prognozowania produktywności i ich wpływ na wyniki prognozowania. Kamil Beker Metody prognozowania produktywności i ich wpływ na wyniki prognozowania Kamil Beker Szacowanie zasobów wiatru Faza developmentu Faza eksploatacji Pomiary wiatru Optymalizacja farmy wiatrowej Analiza produktywności

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

Projekt NEO Polska Raport cząstkowy

Projekt NEO Polska Raport cząstkowy Projekt NEO Polska Raport cząstkowy A. Singh, A. Gawlikowska, N. Chokani, R. S. Abhari, ETH Zurych 1 lutego 2014 r. Informacje ogólne Streszczenie Cele i efekty projektu Streszczenie Przegląd działań Zakres

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych 1 Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Plan prezentacji 1. Aspekty kompleksowego podejścia do rozwoju systemu

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe Alternatywne źródła energii Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

Energetyczne projekty wiatrowe

Energetyczne projekty wiatrowe Energetyczne projekty wiatrowe Potencjał i moŝliwości w warunkach polskich Marcin Kaniewski CIBET REenergy Sp. z o.o. Al. Krakowska 197; 02-180 Warszawa Tel.: 022 57 39 733 Email: info@cibetreenergy.pl

Bardziej szczegółowo

- 1 / 7- Ponadto w opracowanej ekspertyzie mogą być zawarte są informacje na temat:

- 1 / 7- Ponadto w opracowanej ekspertyzie mogą być zawarte są informacje na temat: na wykonanie standardowej ekspertyzy dotyczącej oceny zasobów 1 SIŁOWNIA Ekspertyza standardowa dotyczy jednej potencjalnej lokalizacji i jednego typu generatora Wykonywana jest na podstawie 10-letniej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r.

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. 2 Polityka Rządu w zakresie OZE Odnawialne źródła energii w Polsce (dane historyczne) 8 7 6 5 4

Bardziej szczegółowo

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt finansowany ze środków funduszy

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r.

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r. Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany Warszawa, 2 października 2014 r. Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie

Bardziej szczegółowo

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe cele europejskiej polityki energetycznej do 2020

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI Autorzy: Alina Bukowska (III rok Matematyki) Aleksandra Leśniak (III rok Fizyki Technicznej) Celem niniejszego opracowania jest wyliczenie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1 Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu nr POIS.1.3.1/1/2015 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania MCP Moduł polityki zarządzania, V2, 1/1/2003 Strona 1 WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA ENERGIĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE W KONTEKŚCIE PROGRAMU UE: THE EUROPEAN MOTOR CHALLENGE PROGRAMME Moduł polityki zarządzania

Bardziej szczegółowo

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie dostępnych zasobów

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Polska energetyka wiatrowa szybki rozwój i duży potencjał dalszego wzrostu

Bardziej szczegółowo

Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej

Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej Energetyka Specyfika rozproszona działania Energetyka rozproszona to przede wszystkim produkcja energii elektrycznej blisko potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu:

System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu: System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu: Zlokalizowany w woj. podkarpackim Klient Przykład raport ekonomiczny Grupa O5 Sp. z o.o. Starzyńskiego 11 - Rzeszów () Data: Rzeszów, 2015-03-08

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ Załącznik nr 1 do Szczegółowych wymogów w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej projektów ubiegających się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na

Bardziej szczegółowo

URE. Warszawa, dnia 22 września 2014 r.

URE. Warszawa, dnia 22 września 2014 r. URE Instrukcja wypełniania Załącznika nr 1 do formularza Opis techniczno - ekonomiczny projektowanej inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji - Analiza finansowa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W4 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Podstawy metodologiczne oceny efektywności inwestycji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Potencjał efektywności energetycznej w przemyśle Seminarium Stowarzyszenia Klaster 3x20 Muzeum Górnictwa

Bardziej szczegółowo

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG dr inż. Stanisław Krzyżaniak Logistyka w Polsce 2 Cel główny Cel horyzontalny dla gospodarki wynikający z realizacji programu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p.

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Kompetencje i osiągnięcia posiada duże doświadczenie w realizacji projektów rozwojowych, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków

Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków 1. Ogólny opis przedsięwzięcia Przykładem dobrej praktyki w zakresie

Bardziej szczegółowo

Projekt MGrid - od prosumentów do spółdzielni energetycznych

Projekt MGrid - od prosumentów do spółdzielni energetycznych Projekt MGrid - od prosumentów do spółdzielni energetycznych Marek Maniecki Warszawa, 13 maja 2014 roku Przesłanki projektu Uwolnienie rynku energii - wzrastające ceny energii dla odbiorców, taryfy dynamiczne

Bardziej szczegółowo

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe I Forum Małych Elektrowni Wiatrowych Warszawa, 23 marca 2011 Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe Katarzyna Michałowska-Knap Instytut Energetyki Odnawialnej kmichalowska@ieo.pl Opłacalność

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia

Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia 5 lutego 2015 Warszawa Agenda Kluczowa rola prognozowania

Bardziej szczegółowo

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok Warunki przyłączenia elektrowni wiatrowych do sieci elektroenergetycznych w Polsce w oparciu o doświadczenia z obszaru działania Obszar działania jest największym dystrybutorem energii elektrycznej w północno-wschodniej

Bardziej szczegółowo

Szybkość instynktu i rozsądek rozumu$

Szybkość instynktu i rozsądek rozumu$ Szybkość instynktu i rozsądek rozumu$ zastosowania rozwiązań BigData$ Bartosz Dudziński" Architekt IT! Już nie tylko dokumenty Ilość Szybkość Różnorodność 12 terabajtów milionów Tweet-ów tworzonych codziennie

Bardziej szczegółowo

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE:

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE: Koszalin położony jest w województwie zachodniopomorskim w Polsce, w odległości 6 km w linii prostej od Morza Bałtyckiego. Koszalin to ważny węzeł komunikacyjny, przez który przebiega międzynarodowa trasa

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015 Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA Gdańsk. 10.2015 ENERGA liderem energetycznych innowacji Grupa ENERGA wykorzystując postęp technologiczny wdraża innowacje w kluczowych obszarach swojej działalności.

Bardziej szczegółowo

Potencjał OZE na obszarach wiejskich

Potencjał OZE na obszarach wiejskich Potencjał OZE na obszarach wiejskich Monitoring warunków pogodowych Z dużą rozdzielczością czasową zbierane są dane o pionowym profilu prędkości i kierunku wiatru, temperaturze, wilgotności, nasłonecznieniu

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

TECHNICZNE I EKONOMICZNE ASPEKTY ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE

TECHNICZNE I EKONOMICZNE ASPEKTY ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE TECHNICZNE I EKONOMICZNE ASPEKTY ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE dr inż. Paweł Szwed, mgr inż. Grzegorz Barzyk Instytut Elektrotechniki, Politechnika Szczecińska Słowa kluczowe: energetyka wiatrowa,

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej Cele wyznacza przyjęta w 2001 r. przez Sejm RP "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej". Określa ona cel ilościowy w postaci

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem.

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem. Kryteria merytoryczne wyboru projektów dla poddziałania 2.3.1 Cyfrowe udostępnianie informacji sektora publicznego (ISP) ze źródeł administracyjnych oraz zasobów nauki Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

ST S U T DI D UM M WYKONALNOŚCI

ST S U T DI D UM M WYKONALNOŚCI STUDIUM WYKONALNOŚCI I. INFORMACJE OGÓLNE O WNIOSKODAWCY Dane Wnioskodawcy (zgodnie z dokumentami rejestrowymi) Ogólna charakterystyka ( kapitał własny, współwłaściciele, struktura organizacyjna) Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007, 21 listopada 2007 Jaka rentowność Metody dyskontowe,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego składanego w Otwartym Konkursie Ofert Krajowego Funduszu Kapitałowego S.A. Plan operacyjny jest dokumentem zbiorczym, na który składają się następujące dokumenty:

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Czysta Energia - pakiet narzędzi analitycznych

Czysta Energia - pakiet narzędzi analitycznych Czysta Energia pakiet narzędzi analitycznych Informacje o projekcie Nazwa projektu Lokalizacja projektu Opracowane dla Opracowane przez Typ projektu Technologia Rodzaj analizy Referencyjna wartość opałowa

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Dorota Witkowska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wprowadzenie Sztuczne

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Kryteria merytoryczne dla działania 2.1 Wysoka dostępność i jakość e-usług publicznych Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020

Kryteria merytoryczne dla działania 2.1 Wysoka dostępność i jakość e-usług publicznych Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 Kryteria merytoryczne dla działania 2.1 Wysoka dostępność i jakość e-usług publicznych Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 Numer i nazwa osi priorytetowej Numer i nazwa działania/ poddziałania

Bardziej szczegółowo

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski 1. Obciążenia środowiskowe (wiatr, falowanie morskie, prądy morskie, poziomy zwierciadła wody, oddziaływanie lodu) 2. Poziomy obciążeń

Bardziej szczegółowo

Fotowoltaika dla domu

Fotowoltaika dla domu Fotowoltaika dla domu Dlaczego INSUN? Mamy doświadczenie i niezbędną wiedzę, aby dostarczyć Ci kompletny zestaw paneli słonecznych PV, które zapewnią Ci dostęp do taniej i wydajnej energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych N.Niziołek Wroclaw Univeristy of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: Zarządzanie ryzykiem,

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Inteligentne sieci energetyczne po konsultacjach.

Inteligentne sieci energetyczne po konsultacjach. Projekt Programu Priorytetowego Inteligentne sieci energetyczne po konsultacjach. Dalsze prace dla jego wdrożenia. Agnieszka Zagrodzka Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu XX spotkanie Forum

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II, SGH PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Ekonomia menedżerska 1 2 Wartość przyszła (FV future value) r roczna stopa procentowa B kwota pieniędzy, którą

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja Aukcja Cena referencyjna < 1 MW Stare instalacje OZE Cena ref. a > 1 MW Nowa ustawa OZE + Warunek Stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Projekt ElGrid a CO2 Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Energetyczna sieć przyszłości, a może teraźniejszości? Wycinki z prasy listopadowej powstanie Krajowa Platforma Inteligentnych

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

MIKROINSTALACJA FOTOWOLTAICZNA 10KW

MIKROINSTALACJA FOTOWOLTAICZNA 10KW MIKROINSTALACJA FOTOWOLTAICZNA 10KW W październiku 2012 r. Ministerstwo Gospodarki opublikowało propozycję ustawy o odnawialnych źródłach (OZE). Zawarte w niej regulacje znacząco zmienią zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów Lista referencyjna PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 PRZEDSIĘBIORSTWO WDROŻEŃ INNOWACJI GOSPODARCZYCH 2015-01-02 1. Firma doradcza.

Bardziej szczegółowo