Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski"

Transkrypt

1 Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski Niegodny, takaż pamięć na świadczone łaski, Na kasze, nadziewania, smażonki, frykaski, Które zjadając w wieczór, południe i ranek, Przysięgałeś pod niebo wznieść imię ziemlanek! Ja ci miałam dziękować, a muszę się żalić: Jeść mnie nie zapomniałeś, zapomniałeś chwalić. Te żartobliwe wersy wyszły spod pióra młodego Adama Mickiewicza. Zaskakującej i z pozoru banalnej tematyki nie da się jednak zrzucić na karb wieku przyszłego wieszcza. Zacytowana skarga pochodzi z niedokończonego utworu Kartofla. Poemko w czterech pieśniach z 1819 roku. Pada ona z ust ziemniaczanej bulwy, która, wygramoliwszy się z popiołu, przemawia do zaskoczonego poety (czyżby alter ego autora?), rugając go za pomijanie jej w dotychczasowej twórczości. Kartofla była pisana z myślą o nadesłaniu na konkurs ogłoszony przez Towarzystwo Literackie w Lyonie na najlepszy utwór poetycki popularyzujący ziemniaka, który dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku stawał się rośliną powszechnie uprawianą. Ten owoc zza indyjskich wywiedziony szranek, / Co ma imię: kartofel, bulb albo ziemlanek, długo sobie torował drogę na nasze stoły. Do Polski trafił z Janem III Sobieskim wracającym spod Wiednia, który dostał kilka bulw od cesarza Leopolda I. Te jabłka ziemne, jak zwykł o nich pisać Jędrzej Kitowicz, stały się popularne w połowie XVIII wieku jako hodowana w ogrodach roślina ozdobna, sporadycznie trafiająca do kuchni. W podwarszawskim Wilanowie były nimi wysadzane całe klomby. Powszechnie brzydzono się jeść ziemniaka, głównie z tego powodu, że rośnie pod ziemią, co kojarzyło się z nieczystością lub wręcz z mocami diabelskimi. Widoczne u Mickiewicza (a obecne jeszcze dzisiaj) współwystępowanie kilku nazw jest śladem po powolnym zdobywaniu sobie przez niego uznania. Zostało ono poniekąd wymuszone przez sytuację społeczno-ekonomiczną po zaborach. Intensywna gospodarka rolna, wprowadzana wówczas na ziemiach pod pruskim panowaniem, zakładała ograniczanie powierzchni nieużytków i ugorów celem wykorzystania ich pod uprawy. Aby nie ucierpiała na tym hodowla bydła i owiec, uszczuplone w ten sposób pastwiska były poszerzane przez zajmowanie gruntów chłopskich. Wobec potrzeby wyżywienia rodziny przy zmniejszonych działkach, chłopi zmuszeni byli porzucić swe niegdysiejsze obawy i za-

2 cząć uprawiać dające dostateczne plony kartofle. Już pół akra uprawy zapewniało byt; nadto ziemniak znacznie lepiej nadawał się do uprawy na lichej glebie, a i narzędzi do tego celu potrzeba było niewiele w ostateczności można go wszak sadzić i zbierać gołymi rękami. W ślad za gospodarstwami chłopskimi poszły z czasem i folwarki, także pod pozostałymi zaborami. Nie sposób stwierdzić, w o ile wolniejszym tempie by to nastąpiło, gdyby nie rozmaite akcje propagowania nowych upraw w rodzaju tej, która zaowocowała Kartoflą. Na ziemiach polskich trud ten podjęło pierwsze rodzime czasopismo techniczne o przydługim tytule Izys Polska, czyli Dziennik umieiętności, wynalazków, kunsztów i rękodzieł, poświęcony kraiowemu przemysłowi, tudzież potrzebie wieyskiego i mieyskiego gospodarstwa. Jego założycielem był Gracjan Korwin, prowincjonalny urzędnik administracyjny, który w 1814 roku uległ wypadkowi i został sparaliżowany. Nie mogąc dalej wykonywać swego zawodu, przeniósł się ze Staszowa do Warszawy, by podjąć studia techniczne, co ostatecznie zaowocowało pomysłem na periodyk poświęcony szeroko pojętemu przyrodoznawstwu, technice, wynalazkom, gospodarstwie domowemu i rolnictwu. Ziemniak a sprawa polska Już w pierwszym numerze Izys Polskiej, wydanym w marcu 1820 roku, znajdujemy echa niegdysiejszych głosów sprzeciwu wobec sławionego przez Mickiewicza warzywa: Od czasu iak kartofle, ważne we względzie gospodarskim zaięły miejsce, niebrakło na pisarzach, ( ) którzy potępiali kartofle, mieniąc ie być nayszkodliwszą zdrowiu ludzkiemu trucizną, lecz czas i doświadczenie przekonały o mylnem ich twierdzeniu. Proces przechodzenia na nową uprawę był jednak powolny. Folwark, według proponowanych wówczas rozwiązań, potrzebował kilkunastu lat na przestawienie się na uprawę ziemniaka, co niosło ze sobą niebezpieczeństwo natury ekonomicznej. Niezdolność do szybkiej zmiany odbiła się niekorzystnie na właścicielach ziemskich w pierwszej dekadzie XIX wieku, kiedy po załamaniu się koniunktury i spadku cen zboża wielu z nich zbankrutowało. O ostatecznym zwycięstwie kartofla zdecydował rozwój folwarcznych gorzelni. Właściciele ziemscy szybko zareagowali na wynalezienie w 1817 roku przez berlińskiego gorzelnika Jana Pistoriusza aparatu, który kilkukrotnie przyspieszył proces destylacji. Jak dowiadujemy się z Izys Polskiej, ziemniak okazał się idealnym surowcem. Wódka z kartofli pędzona, niesłusznieby za poślednieyszą od zbożowey poczytana była, niema wprawdzie tey słodyczy co wódka ze zboża, a mianowicie z pszenicy, celuie iednak czystością swego zapachu ( ) byleby

3 się kartofle nieprzypaliły, i z łupiny obrane były. Zarzut gorszej jakości gorzałki na ziemniakach był jednak najlżejszym, z jakim przyszło się mierzyć entuzjastom jej pędzenia. Nastąpiła rychło fala nieprzychylnych komentarzy, z jednej strony argumentujących swój sprzeciw wątpliwościami natury moralnej (zapowiadając plagę pijaństwa), a ekonomicznej z drugiej. Ziemniaki bowiem nie dość, że wyjaławiały glebę intensywniej od innych roślin, to jeszcze wypierały uprawę zbóż, a przez to zmniejszały produkcję słomy. Obawy o konsekwencje słoma była bowiem podstawą wszelkiego rodzaju nawozów szybko się jednak rozwiały. Gospodarstwa, na których nie zaprowadzono żadnych innych zmian prócz zwiększenia areału uprawnego ziemniaków i karmienia inwentarza brahą (czyli wywarem pozostałym po pędzeniu gorzałki), odnotowywały stały wzrost dochodów. Ostatecznie wprowadzenie nowych upraw i likwidacja ugorów doprowadziły do zmiany kolejności obsiewania pól i, w konsekwencji, przejścia od trójpolówki do płodozmianu. Związek między ziemniakami i pędzonej z nich okowity a zmianą sposobu gospodarowania dostrzegali już współcześni, o czym może świadczyć artykuł z późniejszego o dwie dekady czasopisma Roczniki Gospodarstwa Krajowego (których powstanie w 1842 roku zainicjował hrabia Andrzej Artur Zamoyski, jeden z czołowych propagatorów pracy organicznej w Królestwie Polskim i późniejszy współzałożyciel Towarzystwa Rolniczego). Jego autor utrzymuje, że właściciele ziemscy, dostrzegłszy wpływ gorzelni na rozwój rolnictwa, zaczęli je gremialnie w swych dobrach zakładać nie jak to dawniej miało miejsce, dla widoków spekulacyjnych i bezpośredniego pieniężnego zysku, ile w chęci ulepszenia przez to gospodarstwa rolnego. Izys Polska jeszcze mocniej zaznacza wykraczające poza czystą ekonomię motywacje, jakimi winni kierować się właściciele folwarków, nadając trosce o rozwój gorzelnictwa charakter dbałości o substancję narodową. Korwin zdradza się w prospekcie otwierającym pierwszy tom periodyku ze swymi upodobaniami do fizjokratyzmu, pisząc, że prawdziwe bogactwo narodu oparte jest na rolnictwie. Czyżby ziemniak stawał się orężem w boju o zachowanie polskości? Ziemniak i technologia Obok głosów na tak w dyskusji nad tym, czy należy uprawiać kartofle, w Izys Polskiej i Rocznikach Gospodarstwa Krajowego pojawiały się porady, jak się tego zadania podjąć. Podstawowym zagadnieniem zdaje się być zagadnienie dotyczące różnic między sianiem nasion a sadzeniem całych bądź rozkrojonych na części bulw. Zauważono bowiem, że kartofle rozmnażane przez sadzenie w ciągu lat się wyradzają i wówczas z nasienia ich gatunek

4 odnowić potrzeba. W przypadku sadzenia propagowano natomiast używanie całych ziemniaków, a nie krojonych czy też, jak zdarzało się u ludzi ubogich, samych obierek z oczkami. Zapewnienia o osiąganych w ten sposób większych plonach popierano relacjami z przeprowadzonych eksperymentów. Licznie występowały opisy rozmaitych narzędzi mających ułatwić zbiór i przerób ziemniaków, zazwyczaj opatrywane starannymi szkicami. Izys donosiła między innymi o specjalnym radle oraz maszynach do płukania kartofli, krojenia ich i tarcia na krochmal. Czasopismo Korwina poświęciło też trochę miejsca kwestii przechowywania ziemniaków. Należało je po prostu sparzyć gorącą wodą (a następnie wysuszyć) albo wsadzić na kilka minut do pieca, jeszcze gorącego po pieczeniu chleba. Kartofle takie nie kiełkuią i mączka ich w dobrym stanie utrzymywać się będzie, ieżeli na nich łupina nie popęka, jak zapewnia krótka notatka przedrukowana z jakiegoś anglojęzycznego periodyku. W latach czterdziestych Roczniki Gospodarstwa Krajowego zajęły się palącym problemem zarazą ziemniaczaną. Była to najgroźniejsza z chorób dotykających to warzywo, wywoływana (czego wówczas nie wiedziano) przez grzyb phytophtora infestans. Została rozpoznana w Stanach Zjednoczonych w 1843 roku i potrzebowała dwóch lat, by dotrzeć do Europy, wpierw do Irlandii gdzie zniszczyła uprawy do tego stopnia, że wywołała klęskę głodu i wypchnęła z kraju falę chłopów, którzy wyemigrowali do Ameryki a następnie trafiła na kontynent. Szkodliwość zarazy polegała przede wszystkim na szybkości jej rozprzestrzeniania się, zarówno między roślinami na polu, jak i pośród przechowywanych bulw. Roczniki starały się zaprezentować szerokie spektrum środków zaradczych, pośród których znalazły się metody trącące szarlatanerią. Pojawiła się między innymi relacja o eksperymentach pewnego brytyjskiego naukowca, który przeglądając swoje notatki meteorologiczne odkrył, że w latach zarazy dało się zaobserwować ponadprzeciętną liczbę piorunów. Zważywszy, że błyskawice są elektrycznością, relacjonuje periodyk zamknął pewną ilość powietrza atmosferycznego w stosownym dzwonie, wprowadził pod dzwon krzak kartoflany, a odosobniwszy wszystko należycie, połączył z machiną elektryczną; po kilku obrotach machiny uległ krzak kartoflany tym samym zmianom, jak kartofle dotknięte chorobą w roku przeszłym, co dało autorowi owych machinacji asumpt do sformułowania wniosku, iż zarazie winne są właśnie wyładowania elektryczne. Nieco mniej niezwykłe wyjaśnienia upatrywały się przyczyny w bliżej nieokreślonych miazmach atmosfery; brzmiąca już bardziej prawdopodobnie, ale równie błędna hipoteza o istnieniu jakichś wywołujących chorobę owadach została natomiast poddana krytyce. Wśród najrozmaitszych propozycji środków zaradczych najpopularniejsze było posypywanie roślin i zebranych bulw wapnem, ale naprawdę skuteczny specyfik na zara-

5 zę ziemniaczaną pojawiło się dopiero w latach dwudziestych XX wieku. Co zdaje się być istotne, przynajmniej zdawano sobie sprawę, że rozwojowi choroby sprzyjała powszechna niedbałość uprawy, od braku selekcji nasienia począwszy, na nieprawidłowym nawożeniu, przyspieszającym wegetację rośliny kosztem jej jędrności i siły, skończywszy. Przy komentowaniu klęski zarazy w Irlandii zauważono też, jak niekorzystny wpływ miała tamtejsza monokultura upraw. Ziemniak na stole i poza nim Kartofel rychło okazał się być warzywem o ogromnym potencjale. Wiele tomów Izys Polskiej i Roczników Gospodarstwa Krajowego zawiera nawet po kilka tekstów opisujących rozliczne zastosowania, jakie może on znaleźć, nie tylko w kuchni, ale i w gospodarstwie domowym w ogóle, w pralni, a nawet w niektórych warsztatach rzemieślniczych. Zdecydowany prym wśród artykułów wiodą poświęcone gorzelnictwu. Obydwa periodyki są zasobne we wprowadzające w temat artykuły teoretyczne, teksty prezentujące różne rozwiązania technologiczne oraz opisy niezbędnego do tego celu instrumentarium, w tym szczegółowa analiza działania aparatu Pistoriusza, dokonana sześć lat po jego wynalezieniu. Uzupełniona technicznymi rycinami, może służyć za dokładną instrukcję postępowania z nim, od prawidłowego obmurowania kotłów po właściwą konserwację. Jej autor podkreśla mnogość korzyści wynikających z jego używania: oszczędność czasu, drewna na opał i wody do chłodzenia oraz możliwość osiągania alkoholu o silniejszej mocy, a mniej odrażającym zapachu. Posiadacze co wrażliwszych nosów z radością mogliby natomiast skorzystać ze wskazówek, jak pędzić jeszcze delikatniej woniejącą wódkę lub pozbawić ją smaku drzewnego z beczek i odrazy z pleśni. Okowita to jednak nie jedyny alkohol, jaki można wyprodukować z ziemniaków. Okazuje się, że można je przerobić także na piwo oraz po dodaniu owoców wino. Prócz tego ekscentrycznego wykorzystania wiadomego warzywa, omawiane czasopisma zawierają przepisy na kartoflane kluski (pożywnieysze i łatwieysze do strawienia, niż zwyczayne kluski z mąki, jak zapewnia anonimowy autor), pudding (mocy, żywności zwierzęcey, cokolwiek by to miało znaczyć), kartofle gotowane (przyiemnego smaku migdałowego), kartoflany chleb (co do swoiey pożywności, równa się pszennemu) i ser (holenderski wyrównać mu nie może). Ziemniak może jednak służyć nie tylko do spożycia. Niezwykle ważnym półproduktem wyrabianym z kartofli był wówczas krochmal, czyli wodna zawiesina skrobi. Używano go do krochmalenia bielizny (dzięki czemu ta nie wchłania kurzu i wilgoci) oraz fabrykacji szeregu

6 przydatnych rzeczy: kleju, który do delikatnego kleienia naywyborniey użyty być może, pudru służącego do zasypywania mieysc zeprzałych u dzieci przy piersiach będących, a także syropu, którym można osładzać potrawy zamiast cukru, używać go do wypiekania ciast, do słodzenia mniey wytwornieyszych wódek, do zasmażania owoców, komputów i t. d. Połączywszy roztopiony wosk z krochmalem w proporcjach dwa do jednego otrzymuje się wspaniały materiał na świece: iedna, ważąca 6 łutów (czyli 75 gramów), pali się przez 15 do 17 godzin, nierównie iaśniey od zwyczaynych i mniey wydaie dymu. Suknia takowym woskiem splamiona, wytrze się bez wielkich trudności niezostawuiąc naymnieyszego znaku po sobie. Wymieszawszy krochmal z wapnem, da się nim z powodzeniem bielić drzewa; zamiast wapna można użyć kolorowey glinki, ochry, czyli ugru, lub inney farby i tą miksturą malować dachy i parkany. Jeśli jeszcze do tego wszystkiego dodać, że da się użyć miazgi kartoflanej zamiast mydła do czyszczenia ubrań, to nasz swojski ziemniak zaczyna przypominać jakiś kamień filozoficzny, a nie proste warzywo. Czy znajdzie się materia, która by nie powstała za sprawą cudownej transmutacji? Jednak tak! Otóż z kartofla, wskutek jego nikłej włóknistości, nie da się wyprodukować papieru. Autor artykułu dementującego doniesienia o dokonaniu tego czynu naśmiewa się, że gdyby się to kiedyś rzeczywiście udało, biada natenczas literackiey sławie, niejeden bowiem poeta widziałby się zniewolonym do spożycia własnych dzieł swoich! Księgarze przecież i takby dobrze wyszli, gdyż żadna książka nie poszłaby na makulaturę. Recenzenci zaś nieraz powiedziećby mogli: dzieło nic wprawdzie niewarte, ale smaczne. Po upływie niemal dwóch stuleci nie dokonał się w tej dziedzinie żaden przełom, poeci mogą więc spać spokojnie. Ziemniak doceniony? Wobec tylu zaskakujących pomysłów na zastosowanie ziemniaka trzeba pamiętać o bardzo ważnym zastrzeżeniu: gros treści Izys Polskiej i Roczników Gospodarstwa Krajowego nie stanowi relacji ze stanu faktycznego, lecz jest pewnym projektem. Źródła milczą o tym, w jakim stopniu był on realizowany oraz jak szerokie kręgi społeczeństwa interesował spór o uprawę ziemniaka. Odpowiedzi na drugie z tych pytań mogą udzielić zamieszczane co jakiś czas ówczesnym zwyczajem listy prenumeratorów. Dla przykładu, Izys zamknęła pierwszy rok swego istnienia liczbą 310 abonentów, co jak na ówczesne warunki było całkiem dobrym wynikiem. Niektórzy nie sposób ustalić ilu zapewne rozumieli rolę ziemniaka w przechodzeniu z trójpolówki na płodozmian, dostrzegali niebezpieczeństwo monokultury w uprawach i odkry-

7 wali potencjał, jaki niosła, mówiąc Mickiewiczem, ziemlanka. Może i jeść nie zapominali, i chwalić?

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH

DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH ZAWÓD: TECHNIK ROLNIK 314207 Zespół Szkół Nr 1 im. Batalionów Chłopskich, 95-011 Bratoszewice, Plac Staszica 14 tel. 42/719 89 83, faks 42/719 66 77 e-mail:zs1bratoszewice@szkoły.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

EKOFARMA MIEJSKA. Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych

EKOFARMA MIEJSKA. Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych EKOFARMA MIEJSKA Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych Rewitalizacja Biologiczna Terenów Zieleni Miejskiej Biologizacji i rewitalizacji biologicznej można poddać gospodarstwa rolne, zbiorniki wodne,

Bardziej szczegółowo

Kl. V integracyjna. żywność. I. Cele wycieczki:

Kl. V integracyjna. żywność. I. Cele wycieczki: Scenariusz wycieczki do ekologicznego gospodarstwa rolniczego, produkującego zdrową żywność, zmodyfikowany i dostosowany do potrzeb klas integracyjnych Kl. V integracyjna TEMAT: Poznajemy gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Podejmowanie decyzji i procesy w gospodarstwie Prowadzenie firmy to ciągłe podejmowanie decyzji w warunkach niepewności. Na osiągnięty wynik ekonomiczny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Bioróżnorodność Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Ochrona pszczół i innych owadów zapylających Produkcja żywności, która ma dobrą jakość i przystępną cenę wymaga nowoczesnych środków ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice

Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice . imię i nazwisko.. miejscowość, data. adres. nr telefonu kontaktowego PESEL: fffffffffff Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice WNIOSEK Zwracam się z prośbą o oszacowanie

Bardziej szczegółowo

Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Wykładowca: prof.dr hab. Józefa Wiater Zaliczenie

Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Wykładowca: prof.dr hab. Józefa Wiater Zaliczenie Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 20 godzin 1.Definicja chemii rolnej, gleba jako środowisko

Bardziej szczegółowo

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe Załącznik nr Regulaminu VIII edycji Konkursu na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne 05 r. Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo

Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo Szanowni Państwo! Dziękujemy za pomoc w przeprowadzeniu ankiety dotyczącej domowego ogrodnictwa oraz doświadczeń w zakresie domowej uprawy warzyw i ziół. Dowiedzieliśmy

Bardziej szczegółowo

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Józef Lewandowski Stefan Pawlak Wielkopolska? Substraty pochodzenia rolniczego jaki potencjał? Wielkopolska Podział administracyjny:

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

Technikum - informacje

Technikum - informacje Technikum - informacje Czteroletnie technikum, którego ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu odpowiednich kwalifikacji, a także uzyskanie świadectwa dojrzałości

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie W związku z pojawiającymi się wątpliwościami w zakresie zasad stosowania polepszaczy gleby pochodzenia zwierzęcego Główny Inspektorat

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PROGRAM SZKOLENIA INŻYNIERIA PRODUKCJI ROLNICZEJ (1 grupa)

CZĘŚĆ I. PROGRAM SZKOLENIA INŻYNIERIA PRODUKCJI ROLNICZEJ (1 grupa) CZĘŚĆ I Załącznik nr 6a do SIWZ Wrocław,.. (1 grupa) Dzień pierwszy 10 00-10 30 Rejestracja uczestników, przerwa kawowa 10 30-12 00 Bezpieczeństwo i higiena pracy w IP 12 00-12 10 Przerwa 12 10-13 40 Techniki

Bardziej szczegółowo

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość edycja 2007 innowacyjne połączenie Pyton Consento 450 SC Środek grzybobójczy o działaniu wgłębnym i układowym do zapobiegawczego i interwencyjnego zwalczania alternariozy

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci Wstęp: Gospodarstwo prowadzi różne działania w zakresie szeroko rozumianego rolnictwa. Zajmuje się hodowlą bydła, zagrożonych gatunków, bydła na mięso, owiec na mleko i produkcją wełny, pszczelarstwem,

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie

Kodeks Dobrej Praktyki stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie Kodeks Dobrej Praktyki stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie Główny Inspektorat Weterynarii Warszawa, sierpień 2006 r. Wstęp Po raz pierwszy w Europie epidemia BSE u bydła wystąpiła w połowie lat

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r.

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. KOMUNIKAT Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy, w sprawie rejestracji zakładów prowadzących produkcję pierwotną lub sprzedaż bezpośrednią Państwowy

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów Anna Kuczuk, OODR Łosiów Rolnictwo stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki niemal każdego kraju, pełniąc istotne funkcje natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej. Gleba, woda, powietrze

Bardziej szczegółowo

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r.

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r. ZIEMNIAK Ziemniak jest rośliną, która z powodzeniem może być uprawiana na każdym polu, pod warunkiem, że jest ono wcześniej odpowiednio przygotowane. Najlepiej żeby przedplonami były zboża, rośliny strączkowe,

Bardziej szczegółowo

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym ROLNICTWO EKOLOGICZNE Analiza porównawcza ekologicznych metod produkcji z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym Rolnictwo intensywne Rolnictwo ekologiczne Dominacja chemii i techniki Dominacja środków

Bardziej szczegółowo

Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym?

Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym? Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym? Z roku na rok w gospodarstwie rolnym przybywa dokumentów często mamy z tego powodu sporo kłopotów zwłaszcza, gdy szybko musimy znaleźć jakiś dokument.

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II. Wykładowca:..

CZĘŚĆ II. Wykładowca:.. CZĘŚĆ II Załącznik nr 6b do SIWZ Wrocław, (1 grupa) Dzień pierwszy 10 00-10 30 Rejestracja uczestników, przerwa kawowa 10 30-11 15 Planowanie i organizacja integrowanej produkcji roślinnej 11 15-11 25

Bardziej szczegółowo

FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą.

FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą. Oferta reklamowa 2015 FARMERonline o nas FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą. W ramach FARMERonline

Bardziej szczegółowo

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 123/2016d z dnia 29.02.2016 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-81/2014 z dnia 23.05.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2015/2016 semestr I Kurs R3 Zajęcia edukacyjne: Przepisy ruchu drogowego. Nauczyciel: Grzegorz Wójtowicz Lista tematów: 1. Charakterystyka wybranej grupy znaków drogowych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO KIERUNKOWE - OBLIGATORYJNE 1. Pojęcie zmiennej losowej, rozkładu prawdopodobieństwa, dystrybuanty i funkcji gęstości. 2. Sposoby weryfikacji

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

Produkcja ekologiczna. Nawozy ekologiczne. Nawozy mineralne - produkty naturalne. Doświadczenie w potasie i magnezie

Produkcja ekologiczna. Nawozy ekologiczne. Nawozy mineralne - produkty naturalne. Doświadczenie w potasie i magnezie Produkcja ekologiczna Nawozy ekologiczne Nawozy mineralne - produkty naturalne Doświadczenie w potasie i magnezie Nawożenie w rolnictwie ekologicznym Zamknięcie obiegu składników mineralnych, bez żadnych

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA miejsce na naklejkę z kodem dzień miesiąc rok SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Warzywa, owoce Czas pracy: 60 minut (można

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI 1. Praktyka zawodowa w wymiarze 8 tygodni została podzielona na

Bardziej szczegółowo

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO?

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? AUTORKA: HALINA PAWŁOWSKA W trakcie lekcji młodzież będzie

Bardziej szczegółowo

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE PLONY CICHA GÓRA Wyjazd z przedszkola o godz. 9.00 Przyjazd do Cichej Góry Zwiedzanie gospodarstwa obserwacja zwierząt Spotkanie

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:......

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:....

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 234 Wojewody Mazowieckiego z dnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Do niniejszego wniosku należy dołączyć kserokopię wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok przez ARiMR i zachować zgodność danych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2012 r. Poz. 1216. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 24 października 2012 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2012 r. Poz. 1216. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 24 października 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2012 r. Poz. 1216 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 24 października 2012 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych

Bardziej szczegółowo

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Aleksandra Szelągowska (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dr Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012.

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w Polsce. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. AGENDA 1. Ubezpieczenia rolne w Polsce, czyli które? 2. Krótki rys historyczny ubezpieczeń rolnych. 3.

Bardziej szczegółowo

Na terenie gmin/y:...

Na terenie gmin/y:... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. URZĄD GMINY TARNOWO PODGÓRNE Ul. Poznańska 115 62-080 Tarnowo Podgórne

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na potrzeby energetyki

Uprawa roślin na potrzeby energetyki INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Uprawa roślin na potrzeby energetyki Szczecin 3 grudnia 2009 Promocja rozwiązań sprzyjających produkcji energii niskoemisyjnej Polska

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska

Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska Dr hab. prof. nadzw. Barbara Kutkowska (Katedra Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa)

Bardziej szczegółowo

Współczesne techniki zamrażania

Współczesne techniki zamrażania POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Współczesne techniki zamrażania Temat : Technologia produkcji mrożonych frytek i jej wpływ na ich jakość konsumpcyjną. Autor : Marcin Beczek Zawartośd : Surowiec

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych.

- o zmianie ustawy o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-89-11 Druk nr 170 Warszawa, 20 stycznia 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina Wstęp: Na początku w gospodarstwie zajmowano się głównie produkcją wyrobów mleczarskich oraz działalnością w zakresie leśnictwa, np. sprzedażą drewna na opał. Aktualnie, po wdrożeniu idei wielofunkcyjności,

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2014/2015 Kurs R3 ZAJĘCIA EDUKACYJNE: Zajęcia praktyczne z produkcji zwierzęcej NAUCZYCIEL: Joanna Niebieszczańska 1. Wymień i opisz czynności pielęgnacyjne u koni i

Bardziej szczegółowo

Opatowskie rolnictwem stoi

Opatowskie rolnictwem stoi Opatowskie rolnictwem stoi Powierzchnia powiatu opatowskiego liczy 91151 ha i swoim zasięgiem obejmuje 8 gmin: Baćkowice, Iwaniska, Lipnik, Opatów, Ożarów, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice. Są to gminy typowo

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

U S T A W A. o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt

Bardziej szczegółowo

Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami

Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami Skuteczna pomoc urządzenia QUANTEC na dużej afrykańskiej farmie roślin ozdobnych Hrabiowie Szapary prowadzą dużą plantację roślin ozdobnych w Kenii. Od

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD. 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD. 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. .. miejscowość, data Urząd Gminy w Pawłowiczkach ul. Plac Jedności Narodu 1 WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:........ 3. Adres siedziby gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Produkcja marcepanu. oprac. Marianna Kosyl

Produkcja marcepanu. oprac. Marianna Kosyl Produkcja marcepanu oprac. Marianna Kosyl Produkcja marcepanu naturalnego Marcepan Jest to masa otrzymywana z oczyszczonych i zmiażdżonych z cukrem migdałów. Marcepan stanowi jednorodną plastyczną masę

Bardziej szczegółowo

PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYK

PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYK Załącznik nr 1 PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYK Praktyki zawodowe odgrywają bardzo ważną rolę w procesie kształcenia. Stanowią one na wszystkich kierunkach obligatoryjny element kształcenia i podlegają z

Bardziej szczegółowo

Przepis wymyśliłam dwa lata temu, kiedy niespodziewany wigilijny gość w postaci mojej ciężarnej przyjaciółki wyraził niezwykłą, choć typową dla stanu

Przepis wymyśliłam dwa lata temu, kiedy niespodziewany wigilijny gość w postaci mojej ciężarnej przyjaciółki wyraził niezwykłą, choć typową dla stanu Przepis wymyśliłam dwa lata temu, kiedy niespodziewany wigilijny gość w postaci mojej ciężarnej przyjaciółki wyraził niezwykłą, choć typową dla stanu błogosławionego, zachciankę spożycia grzańca na słono.

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia sprawdzianu! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem SPRAWDZIAN W

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

Możliwości ograniczania mikotoksyn

Możliwości ograniczania mikotoksyn Możliwości ograniczania mikotoksyn Prof. dr hab. Marek Korbas Zakład Mikologii Instytut Ochrony Roślin PIB Poznań Mikotoksyny są wytwarzane przez wiele różnych rodzajów grzybów, jednakże większość z nich

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ INSTRUKCJA POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ Piotr Skubida, Piotr Semkiw, Krzysztof Jeziorski, Andrzej Pioś Zakład Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa w Puławach, Pracownia Technologii

Bardziej szczegółowo

Wpływ uwarunkowań historycznych na regionalne zróżnicowanie produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz IUNG-PIB Puławy, 2013 PRIORYTETY POLSKIEGO ROLNICTWA /wg IUNG-PIB/ zrównoważony rozwój poprawa

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roœlin. CommonGround. œrodki ochrony roœlin: ludzie i idee

Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roœlin. CommonGround. œrodki ochrony roœlin: ludzie i idee CommonGround œrodki ochrony roœlin: ludzie i idee Idea projektu COMMONGROUND Ýywnoœã wolna od chorób i szkodników Dostêpnoœã ywnoœci a wybór konsumenta Rolnictwo integrowane Bioró norodnoœã Odbiór spoùeczny

Bardziej szczegółowo

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2%

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Saletra amonowa Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Nawóz granulowany, klasa ziarnistości 1-3,15 mm. Saletra amonowa jest uniwersalnym nawozem azotowym. Można ją stosować pod wszystkie rośliny i na wszystkich

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

OGRÓD JAK Z BAJKI PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW

OGRÓD JAK Z BAJKI PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW OGRÓD JAK Z BAJKI Zaniedbany ogród, który jest przecież wizytówką domu, to problem niejednego właściciela nieruchomości. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka może

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2014 r.

USTAWA z dnia 2014 r. Projekt USTAWA z dnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych o swobodzie działalności gospodarczej oraz o bezpieczeństwie żywności i żywienia Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca

Bardziej szczegółowo

Od źródła do butelki. Od źródła do butelki

Od źródła do butelki. Od źródła do butelki Firma AWW została założona w 1991 roku i jest firmą rodzinną. Właściciel, pan Wiesław Wawrzyniak, posiada cztery gorzelnie i dwa zakłady rektyfikacji. Na początku 2013 roku zaczęła działać nowa gorzelnia

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18 SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r. 2016-07-26 12:25:18 2 SYTUACJA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015

Bardziej szczegółowo