Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski"

Transkrypt

1 Wielka kariera ziemniaka Marcin Czajkowski Niegodny, takaż pamięć na świadczone łaski, Na kasze, nadziewania, smażonki, frykaski, Które zjadając w wieczór, południe i ranek, Przysięgałeś pod niebo wznieść imię ziemlanek! Ja ci miałam dziękować, a muszę się żalić: Jeść mnie nie zapomniałeś, zapomniałeś chwalić. Te żartobliwe wersy wyszły spod pióra młodego Adama Mickiewicza. Zaskakującej i z pozoru banalnej tematyki nie da się jednak zrzucić na karb wieku przyszłego wieszcza. Zacytowana skarga pochodzi z niedokończonego utworu Kartofla. Poemko w czterech pieśniach z 1819 roku. Pada ona z ust ziemniaczanej bulwy, która, wygramoliwszy się z popiołu, przemawia do zaskoczonego poety (czyżby alter ego autora?), rugając go za pomijanie jej w dotychczasowej twórczości. Kartofla była pisana z myślą o nadesłaniu na konkurs ogłoszony przez Towarzystwo Literackie w Lyonie na najlepszy utwór poetycki popularyzujący ziemniaka, który dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku stawał się rośliną powszechnie uprawianą. Ten owoc zza indyjskich wywiedziony szranek, / Co ma imię: kartofel, bulb albo ziemlanek, długo sobie torował drogę na nasze stoły. Do Polski trafił z Janem III Sobieskim wracającym spod Wiednia, który dostał kilka bulw od cesarza Leopolda I. Te jabłka ziemne, jak zwykł o nich pisać Jędrzej Kitowicz, stały się popularne w połowie XVIII wieku jako hodowana w ogrodach roślina ozdobna, sporadycznie trafiająca do kuchni. W podwarszawskim Wilanowie były nimi wysadzane całe klomby. Powszechnie brzydzono się jeść ziemniaka, głównie z tego powodu, że rośnie pod ziemią, co kojarzyło się z nieczystością lub wręcz z mocami diabelskimi. Widoczne u Mickiewicza (a obecne jeszcze dzisiaj) współwystępowanie kilku nazw jest śladem po powolnym zdobywaniu sobie przez niego uznania. Zostało ono poniekąd wymuszone przez sytuację społeczno-ekonomiczną po zaborach. Intensywna gospodarka rolna, wprowadzana wówczas na ziemiach pod pruskim panowaniem, zakładała ograniczanie powierzchni nieużytków i ugorów celem wykorzystania ich pod uprawy. Aby nie ucierpiała na tym hodowla bydła i owiec, uszczuplone w ten sposób pastwiska były poszerzane przez zajmowanie gruntów chłopskich. Wobec potrzeby wyżywienia rodziny przy zmniejszonych działkach, chłopi zmuszeni byli porzucić swe niegdysiejsze obawy i za-

2 cząć uprawiać dające dostateczne plony kartofle. Już pół akra uprawy zapewniało byt; nadto ziemniak znacznie lepiej nadawał się do uprawy na lichej glebie, a i narzędzi do tego celu potrzeba było niewiele w ostateczności można go wszak sadzić i zbierać gołymi rękami. W ślad za gospodarstwami chłopskimi poszły z czasem i folwarki, także pod pozostałymi zaborami. Nie sposób stwierdzić, w o ile wolniejszym tempie by to nastąpiło, gdyby nie rozmaite akcje propagowania nowych upraw w rodzaju tej, która zaowocowała Kartoflą. Na ziemiach polskich trud ten podjęło pierwsze rodzime czasopismo techniczne o przydługim tytule Izys Polska, czyli Dziennik umieiętności, wynalazków, kunsztów i rękodzieł, poświęcony kraiowemu przemysłowi, tudzież potrzebie wieyskiego i mieyskiego gospodarstwa. Jego założycielem był Gracjan Korwin, prowincjonalny urzędnik administracyjny, który w 1814 roku uległ wypadkowi i został sparaliżowany. Nie mogąc dalej wykonywać swego zawodu, przeniósł się ze Staszowa do Warszawy, by podjąć studia techniczne, co ostatecznie zaowocowało pomysłem na periodyk poświęcony szeroko pojętemu przyrodoznawstwu, technice, wynalazkom, gospodarstwie domowemu i rolnictwu. Ziemniak a sprawa polska Już w pierwszym numerze Izys Polskiej, wydanym w marcu 1820 roku, znajdujemy echa niegdysiejszych głosów sprzeciwu wobec sławionego przez Mickiewicza warzywa: Od czasu iak kartofle, ważne we względzie gospodarskim zaięły miejsce, niebrakło na pisarzach, ( ) którzy potępiali kartofle, mieniąc ie być nayszkodliwszą zdrowiu ludzkiemu trucizną, lecz czas i doświadczenie przekonały o mylnem ich twierdzeniu. Proces przechodzenia na nową uprawę był jednak powolny. Folwark, według proponowanych wówczas rozwiązań, potrzebował kilkunastu lat na przestawienie się na uprawę ziemniaka, co niosło ze sobą niebezpieczeństwo natury ekonomicznej. Niezdolność do szybkiej zmiany odbiła się niekorzystnie na właścicielach ziemskich w pierwszej dekadzie XIX wieku, kiedy po załamaniu się koniunktury i spadku cen zboża wielu z nich zbankrutowało. O ostatecznym zwycięstwie kartofla zdecydował rozwój folwarcznych gorzelni. Właściciele ziemscy szybko zareagowali na wynalezienie w 1817 roku przez berlińskiego gorzelnika Jana Pistoriusza aparatu, który kilkukrotnie przyspieszył proces destylacji. Jak dowiadujemy się z Izys Polskiej, ziemniak okazał się idealnym surowcem. Wódka z kartofli pędzona, niesłusznieby za poślednieyszą od zbożowey poczytana była, niema wprawdzie tey słodyczy co wódka ze zboża, a mianowicie z pszenicy, celuie iednak czystością swego zapachu ( ) byleby

3 się kartofle nieprzypaliły, i z łupiny obrane były. Zarzut gorszej jakości gorzałki na ziemniakach był jednak najlżejszym, z jakim przyszło się mierzyć entuzjastom jej pędzenia. Nastąpiła rychło fala nieprzychylnych komentarzy, z jednej strony argumentujących swój sprzeciw wątpliwościami natury moralnej (zapowiadając plagę pijaństwa), a ekonomicznej z drugiej. Ziemniaki bowiem nie dość, że wyjaławiały glebę intensywniej od innych roślin, to jeszcze wypierały uprawę zbóż, a przez to zmniejszały produkcję słomy. Obawy o konsekwencje słoma była bowiem podstawą wszelkiego rodzaju nawozów szybko się jednak rozwiały. Gospodarstwa, na których nie zaprowadzono żadnych innych zmian prócz zwiększenia areału uprawnego ziemniaków i karmienia inwentarza brahą (czyli wywarem pozostałym po pędzeniu gorzałki), odnotowywały stały wzrost dochodów. Ostatecznie wprowadzenie nowych upraw i likwidacja ugorów doprowadziły do zmiany kolejności obsiewania pól i, w konsekwencji, przejścia od trójpolówki do płodozmianu. Związek między ziemniakami i pędzonej z nich okowity a zmianą sposobu gospodarowania dostrzegali już współcześni, o czym może świadczyć artykuł z późniejszego o dwie dekady czasopisma Roczniki Gospodarstwa Krajowego (których powstanie w 1842 roku zainicjował hrabia Andrzej Artur Zamoyski, jeden z czołowych propagatorów pracy organicznej w Królestwie Polskim i późniejszy współzałożyciel Towarzystwa Rolniczego). Jego autor utrzymuje, że właściciele ziemscy, dostrzegłszy wpływ gorzelni na rozwój rolnictwa, zaczęli je gremialnie w swych dobrach zakładać nie jak to dawniej miało miejsce, dla widoków spekulacyjnych i bezpośredniego pieniężnego zysku, ile w chęci ulepszenia przez to gospodarstwa rolnego. Izys Polska jeszcze mocniej zaznacza wykraczające poza czystą ekonomię motywacje, jakimi winni kierować się właściciele folwarków, nadając trosce o rozwój gorzelnictwa charakter dbałości o substancję narodową. Korwin zdradza się w prospekcie otwierającym pierwszy tom periodyku ze swymi upodobaniami do fizjokratyzmu, pisząc, że prawdziwe bogactwo narodu oparte jest na rolnictwie. Czyżby ziemniak stawał się orężem w boju o zachowanie polskości? Ziemniak i technologia Obok głosów na tak w dyskusji nad tym, czy należy uprawiać kartofle, w Izys Polskiej i Rocznikach Gospodarstwa Krajowego pojawiały się porady, jak się tego zadania podjąć. Podstawowym zagadnieniem zdaje się być zagadnienie dotyczące różnic między sianiem nasion a sadzeniem całych bądź rozkrojonych na części bulw. Zauważono bowiem, że kartofle rozmnażane przez sadzenie w ciągu lat się wyradzają i wówczas z nasienia ich gatunek

4 odnowić potrzeba. W przypadku sadzenia propagowano natomiast używanie całych ziemniaków, a nie krojonych czy też, jak zdarzało się u ludzi ubogich, samych obierek z oczkami. Zapewnienia o osiąganych w ten sposób większych plonach popierano relacjami z przeprowadzonych eksperymentów. Licznie występowały opisy rozmaitych narzędzi mających ułatwić zbiór i przerób ziemniaków, zazwyczaj opatrywane starannymi szkicami. Izys donosiła między innymi o specjalnym radle oraz maszynach do płukania kartofli, krojenia ich i tarcia na krochmal. Czasopismo Korwina poświęciło też trochę miejsca kwestii przechowywania ziemniaków. Należało je po prostu sparzyć gorącą wodą (a następnie wysuszyć) albo wsadzić na kilka minut do pieca, jeszcze gorącego po pieczeniu chleba. Kartofle takie nie kiełkuią i mączka ich w dobrym stanie utrzymywać się będzie, ieżeli na nich łupina nie popęka, jak zapewnia krótka notatka przedrukowana z jakiegoś anglojęzycznego periodyku. W latach czterdziestych Roczniki Gospodarstwa Krajowego zajęły się palącym problemem zarazą ziemniaczaną. Była to najgroźniejsza z chorób dotykających to warzywo, wywoływana (czego wówczas nie wiedziano) przez grzyb phytophtora infestans. Została rozpoznana w Stanach Zjednoczonych w 1843 roku i potrzebowała dwóch lat, by dotrzeć do Europy, wpierw do Irlandii gdzie zniszczyła uprawy do tego stopnia, że wywołała klęskę głodu i wypchnęła z kraju falę chłopów, którzy wyemigrowali do Ameryki a następnie trafiła na kontynent. Szkodliwość zarazy polegała przede wszystkim na szybkości jej rozprzestrzeniania się, zarówno między roślinami na polu, jak i pośród przechowywanych bulw. Roczniki starały się zaprezentować szerokie spektrum środków zaradczych, pośród których znalazły się metody trącące szarlatanerią. Pojawiła się między innymi relacja o eksperymentach pewnego brytyjskiego naukowca, który przeglądając swoje notatki meteorologiczne odkrył, że w latach zarazy dało się zaobserwować ponadprzeciętną liczbę piorunów. Zważywszy, że błyskawice są elektrycznością, relacjonuje periodyk zamknął pewną ilość powietrza atmosferycznego w stosownym dzwonie, wprowadził pod dzwon krzak kartoflany, a odosobniwszy wszystko należycie, połączył z machiną elektryczną; po kilku obrotach machiny uległ krzak kartoflany tym samym zmianom, jak kartofle dotknięte chorobą w roku przeszłym, co dało autorowi owych machinacji asumpt do sformułowania wniosku, iż zarazie winne są właśnie wyładowania elektryczne. Nieco mniej niezwykłe wyjaśnienia upatrywały się przyczyny w bliżej nieokreślonych miazmach atmosfery; brzmiąca już bardziej prawdopodobnie, ale równie błędna hipoteza o istnieniu jakichś wywołujących chorobę owadach została natomiast poddana krytyce. Wśród najrozmaitszych propozycji środków zaradczych najpopularniejsze było posypywanie roślin i zebranych bulw wapnem, ale naprawdę skuteczny specyfik na zara-

5 zę ziemniaczaną pojawiło się dopiero w latach dwudziestych XX wieku. Co zdaje się być istotne, przynajmniej zdawano sobie sprawę, że rozwojowi choroby sprzyjała powszechna niedbałość uprawy, od braku selekcji nasienia począwszy, na nieprawidłowym nawożeniu, przyspieszającym wegetację rośliny kosztem jej jędrności i siły, skończywszy. Przy komentowaniu klęski zarazy w Irlandii zauważono też, jak niekorzystny wpływ miała tamtejsza monokultura upraw. Ziemniak na stole i poza nim Kartofel rychło okazał się być warzywem o ogromnym potencjale. Wiele tomów Izys Polskiej i Roczników Gospodarstwa Krajowego zawiera nawet po kilka tekstów opisujących rozliczne zastosowania, jakie może on znaleźć, nie tylko w kuchni, ale i w gospodarstwie domowym w ogóle, w pralni, a nawet w niektórych warsztatach rzemieślniczych. Zdecydowany prym wśród artykułów wiodą poświęcone gorzelnictwu. Obydwa periodyki są zasobne we wprowadzające w temat artykuły teoretyczne, teksty prezentujące różne rozwiązania technologiczne oraz opisy niezbędnego do tego celu instrumentarium, w tym szczegółowa analiza działania aparatu Pistoriusza, dokonana sześć lat po jego wynalezieniu. Uzupełniona technicznymi rycinami, może służyć za dokładną instrukcję postępowania z nim, od prawidłowego obmurowania kotłów po właściwą konserwację. Jej autor podkreśla mnogość korzyści wynikających z jego używania: oszczędność czasu, drewna na opał i wody do chłodzenia oraz możliwość osiągania alkoholu o silniejszej mocy, a mniej odrażającym zapachu. Posiadacze co wrażliwszych nosów z radością mogliby natomiast skorzystać ze wskazówek, jak pędzić jeszcze delikatniej woniejącą wódkę lub pozbawić ją smaku drzewnego z beczek i odrazy z pleśni. Okowita to jednak nie jedyny alkohol, jaki można wyprodukować z ziemniaków. Okazuje się, że można je przerobić także na piwo oraz po dodaniu owoców wino. Prócz tego ekscentrycznego wykorzystania wiadomego warzywa, omawiane czasopisma zawierają przepisy na kartoflane kluski (pożywnieysze i łatwieysze do strawienia, niż zwyczayne kluski z mąki, jak zapewnia anonimowy autor), pudding (mocy, żywności zwierzęcey, cokolwiek by to miało znaczyć), kartofle gotowane (przyiemnego smaku migdałowego), kartoflany chleb (co do swoiey pożywności, równa się pszennemu) i ser (holenderski wyrównać mu nie może). Ziemniak może jednak służyć nie tylko do spożycia. Niezwykle ważnym półproduktem wyrabianym z kartofli był wówczas krochmal, czyli wodna zawiesina skrobi. Używano go do krochmalenia bielizny (dzięki czemu ta nie wchłania kurzu i wilgoci) oraz fabrykacji szeregu

6 przydatnych rzeczy: kleju, który do delikatnego kleienia naywyborniey użyty być może, pudru służącego do zasypywania mieysc zeprzałych u dzieci przy piersiach będących, a także syropu, którym można osładzać potrawy zamiast cukru, używać go do wypiekania ciast, do słodzenia mniey wytwornieyszych wódek, do zasmażania owoców, komputów i t. d. Połączywszy roztopiony wosk z krochmalem w proporcjach dwa do jednego otrzymuje się wspaniały materiał na świece: iedna, ważąca 6 łutów (czyli 75 gramów), pali się przez 15 do 17 godzin, nierównie iaśniey od zwyczaynych i mniey wydaie dymu. Suknia takowym woskiem splamiona, wytrze się bez wielkich trudności niezostawuiąc naymnieyszego znaku po sobie. Wymieszawszy krochmal z wapnem, da się nim z powodzeniem bielić drzewa; zamiast wapna można użyć kolorowey glinki, ochry, czyli ugru, lub inney farby i tą miksturą malować dachy i parkany. Jeśli jeszcze do tego wszystkiego dodać, że da się użyć miazgi kartoflanej zamiast mydła do czyszczenia ubrań, to nasz swojski ziemniak zaczyna przypominać jakiś kamień filozoficzny, a nie proste warzywo. Czy znajdzie się materia, która by nie powstała za sprawą cudownej transmutacji? Jednak tak! Otóż z kartofla, wskutek jego nikłej włóknistości, nie da się wyprodukować papieru. Autor artykułu dementującego doniesienia o dokonaniu tego czynu naśmiewa się, że gdyby się to kiedyś rzeczywiście udało, biada natenczas literackiey sławie, niejeden bowiem poeta widziałby się zniewolonym do spożycia własnych dzieł swoich! Księgarze przecież i takby dobrze wyszli, gdyż żadna książka nie poszłaby na makulaturę. Recenzenci zaś nieraz powiedziećby mogli: dzieło nic wprawdzie niewarte, ale smaczne. Po upływie niemal dwóch stuleci nie dokonał się w tej dziedzinie żaden przełom, poeci mogą więc spać spokojnie. Ziemniak doceniony? Wobec tylu zaskakujących pomysłów na zastosowanie ziemniaka trzeba pamiętać o bardzo ważnym zastrzeżeniu: gros treści Izys Polskiej i Roczników Gospodarstwa Krajowego nie stanowi relacji ze stanu faktycznego, lecz jest pewnym projektem. Źródła milczą o tym, w jakim stopniu był on realizowany oraz jak szerokie kręgi społeczeństwa interesował spór o uprawę ziemniaka. Odpowiedzi na drugie z tych pytań mogą udzielić zamieszczane co jakiś czas ówczesnym zwyczajem listy prenumeratorów. Dla przykładu, Izys zamknęła pierwszy rok swego istnienia liczbą 310 abonentów, co jak na ówczesne warunki było całkiem dobrym wynikiem. Niektórzy nie sposób ustalić ilu zapewne rozumieli rolę ziemniaka w przechodzeniu z trójpolówki na płodozmian, dostrzegali niebezpieczeństwo monokultury w uprawach i odkry-

7 wali potencjał, jaki niosła, mówiąc Mickiewiczem, ziemlanka. Może i jeść nie zapominali, i chwalić?

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE Andrzej Pacocha Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego w Kielcach ZASOBY GRUNTOWE CZYLI CZYM

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE... 19

UWAGI ANALITYCZNE... 19 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 3 UWAGI METODYCZNE... 9 Wprowadzenie... 9 Zakres i tematyka Powszechnego Spisu Rolnego... 10 Ważniejsze definicje, pojęcia spisowe i zasady spisywania... 12 Ważniejsze grupowania

Bardziej szczegółowo

NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY. W. Józwiak, Jachranka

NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY. W. Józwiak, Jachranka NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY W. Józwiak, Jachranka 22.06.2016 Spis treści: - Wstęp - Gospodarstwa rolne o wielkości do 4 SO na tle tych o wielkości 25-50 SO - Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Jakie będzie rolnictwo przyszłości? dr inż. Jerzy Próchnicki Bayer CropScience Polska oraz Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik ogrodnik 321[03]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik ogrodnik 321[03] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik ogrodnik 321[03] Zadanie egzaminacyjne Właściciel gospodarstwa ogrodniczego o powierzchni 25 ha gruntów ornych specjalizującego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA ŻYWIOŁ ZIEMI ŻYWIOŁ ZIEMI. Cz. III

ĆWICZENIA ŻYWIOŁ ZIEMI ŻYWIOŁ ZIEMI. Cz. III Strona1 ŻYWIOŁ ZIEMI Cz. III Aby uzyskać namacalny efekt oddziaływania energii Żywiołu Ziemi w Twoim życiu - jednocześnie korzystaj i z przygotowanych tu ćwiczeń i z opisu procesów nagranych w części I.

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

Dni Pola - UTU. Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb. 27 października 2010

Dni Pola - UTU. Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb. 27 października 2010 A-PDF PPT TO PDF DEMO: Purchase from www.a-pdf.com to remove the watermark 27 października 2010 Dni Pola - UTU Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb Czynniki warunkujące dobre wyniki agronomiczne:

Bardziej szczegółowo

Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego

Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego Agnieszka Domańska Mełgieś Wojewódzka Stacja Sanitarno Epidemiologiczna Lublinie Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. Wrzesień 2004 Dorota Stankiewicz Informacja

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 3. Autor scenariusza: Danuta Bezczyńska. Blok tematyczny: Zdrowie - cenny skarb!

Scenariusz nr 3. Autor scenariusza: Danuta Bezczyńska. Blok tematyczny: Zdrowie - cenny skarb! Autor scenariusza: Danuta Bezczyńska Blok tematyczny: Zdrowie - cenny skarb! Scenariusz nr 3 I. Tytuł scenariusza zajęć: Owoce, warzywa samo zdrowie. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

Planowanie, przygotowanie, przebieg, działania i wnioski ze szkolnej debaty. Przygotowały: Joanna Staszewska kl. III D Katarzyna Jedyk kl.

Planowanie, przygotowanie, przebieg, działania i wnioski ze szkolnej debaty. Przygotowały: Joanna Staszewska kl. III D Katarzyna Jedyk kl. Planowanie, przygotowanie, przebieg, działania i wnioski ze szkolnej debaty Przygotowały: Joanna Staszewska kl. III D Katarzyna Jedyk kl. III C Po raz kolejny uczennice Gimnazjum nr 3 postanowiły ubiegać

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy. Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 roku,

Bardziej szczegółowo

Konferencja ZdrowyUczeń.org. 15 lutego 2017 r.

Konferencja ZdrowyUczeń.org. 15 lutego 2017 r. Konferencja ZdrowyUczeń.org 15 lutego 2017 r. Organizatorzy i sponsorzy Sponsorzy Posiłki przygotowały dla Państwa Sponsorzy Patron medialny Magazyn powstał z myślą o alergikach i astmatykach, ale skierowany

Bardziej szczegółowo

lskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee

lskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee Idea projektu COMMONGROUND Żywność wolna od chorób i szkodników Dostępność żywności a wybór konsumenta Rolnictwo integrowane Bioróżnorodność Odbiór społeczny

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

Numer w rejestrze producentów roślin... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN. UPRAWY ROLNICZE. (gatunek rośliny). (rok)

Numer w rejestrze producentów roślin... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN. UPRAWY ROLNICZE. (gatunek rośliny). (rok) Numer w rejestrze producentów... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN UPRAWY ROLNICZE. (gatunek y). (rok) SPIS PÓL W SYSTEMIE INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN 1) Odmiana Powierzchnia (ha) Kod pola 2) umożliwiające

Bardziej szczegółowo

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o.

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o. Środek poprawiający właściwości gleby Zakwalifikowany do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/115/2009 Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o., ul. Fabryczna

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

EKOFARMA MIEJSKA. Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych

EKOFARMA MIEJSKA. Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych EKOFARMA MIEJSKA Rewitalizacja biologiczna terenów zielonych Rewitalizacja Biologiczna Terenów Zieleni Miejskiej Biologizacji i rewitalizacji biologicznej można poddać gospodarstwa rolne, zbiorniki wodne,

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo

Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo Wyniki ankiety Domowe ogrodnictwo Szanowni Państwo! Dziękujemy za pomoc w przeprowadzeniu ankiety dotyczącej domowego ogrodnictwa oraz doświadczeń w zakresie domowej uprawy warzyw i ziół. Dowiedzieliśmy

Bardziej szczegółowo

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe Załącznik nr 2 do Regulaminu IX edycji Konkursu na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne w 2016 r. Zasady Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Opracowanie projektu ustawy o zmianie ustawy o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych ma na celu dokonanie zmiany

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH

DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH DZIENNICZEK PRAKTYK ZAWODOWYCH ZAWÓD: TECHNIK ROLNIK 314207 Zespół Szkół Nr 1 im. Batalionów Chłopskich, 95-011 Bratoszewice, Plac Staszica 14 tel. 42/719 89 83, faks 42/719 66 77 e-mail:zs1bratoszewice@szkoły.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Na co zwrócić uwagę wybierając materiał siewny zbóż ozimych?

Na co zwrócić uwagę wybierając materiał siewny zbóż ozimych? .pl https://www..pl Na co zwrócić uwagę wybierając materiał siewny zbóż ozimych? Autor: Karol Bogacz Data: 10 maja 2017 Zboża ozime znajdują się obecnie w zaawansowanych stadiach rozwojowych w zdecydowanej

Bardziej szczegółowo

Kl. V integracyjna. żywność. I. Cele wycieczki:

Kl. V integracyjna. żywność. I. Cele wycieczki: Scenariusz wycieczki do ekologicznego gospodarstwa rolniczego, produkującego zdrową żywność, zmodyfikowany i dostosowany do potrzeb klas integracyjnych Kl. V integracyjna TEMAT: Poznajemy gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju rolnictwa. Czynniki wpływające na rolnictwo

Warunki rozwoju rolnictwa. Czynniki wpływające na rolnictwo Warunki rozwoju rolnictwa Czynniki wpływające na rolnictwo PRZYRODNICZE WARUNKI KLIMATYCZNE UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI GLEBY STOSUNKI WODNE POZAPRZYRODNICZE WŁASNOŚĆ ZIEMI WIELKOŚĆ GOSPODARSTW POZIOM MECHANIZACJI

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Prace w polu. Scenariusz nr 5

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Prace w polu. Scenariusz nr 5 Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska Blok tematyczny: Prace w polu Scenariusz nr 5 I. Tytuł scenariusza: Wykorzystanie roślin okopowych. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące)

Bardziej szczegółowo

Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Wykładowca: prof.dr hab. Józefa Wiater Zaliczenie

Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Wykładowca: prof.dr hab. Józefa Wiater Zaliczenie Program zajęć: Przedmiot CHEMIA ROLNA Kierunek: Rolnictwo (studia niestacjonarne) II rok Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 20 godzin 1.Definicja chemii rolnej, gleba jako środowisko

Bardziej szczegółowo

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Józef Lewandowski Stefan Pawlak Wielkopolska? Substraty pochodzenia rolniczego jaki potencjał? Wielkopolska Podział administracyjny:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 4. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem

Scenariusz nr 4. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem Scenariusz nr 4 I. Tytuł scenariusza zajęć : Poznaj rośliny okopowe ". II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

Rolniku, pamiętaj o analizie gleby!

Rolniku, pamiętaj o analizie gleby! .pl https://www..pl Rolniku, pamiętaj o analizie gleby! Autor: Anita Musialska Data: 6 września 2016 Czas tuż po żniwach, to dobry moment na sprawdzenie gleby, szczególnie jeżeli w planach mamy nawożenie

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Temat: Życie w średniowiecznej wsi.

Temat: Życie w średniowiecznej wsi. Lekcja z V kl. SP. Temat: Życie w średniowiecznej wsi. Cd. Społeczeństwo średniowieczne- chłopi. Średniowieczne społeczeństwo stanowe. Szlachta (rycerze) Duchowieństwo Mieszczanie Chłopi Chłopi= kmiecie

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Bioróżnorodność Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Ochrona pszczół i innych owadów zapylających Produkcja żywności, która ma dobrą jakość i przystępną cenę wymaga nowoczesnych środków ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice

Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice . imię i nazwisko.. miejscowość, data. adres. nr telefonu kontaktowego PESEL: fffffffffff Burmistrz Zdzieszowic ul. Bolesława Chrobrego 34 47-330 Zdzieszowice WNIOSEK Zwracam się z prośbą o oszacowanie

Bardziej szczegółowo

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej Typy rolnictwa Poziom rozszerzony SAMOZAOPATRZENIOWE produkcja rolnicza na potrzeby rolnika i jego rodziny. Charakteryzuje się niewielką produktywnością,

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik rolnik 321[05]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik rolnik 321[05] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik rolnik 321[05] 1 2 3 4 5 6 7 1. W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II.

Bardziej szczegółowo

SUBSTRAL Ślimakol. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników nieprofesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 2/2015 z dnia r.

SUBSTRAL Ślimakol. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników nieprofesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 2/2015 z dnia r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 2/2015 z dnia 13.01.2015 r. Posiadacz zezwolenia: Scotts Poland Sp. z o.o., ul. Ostrobramska 101 A, 04-041 Warszawa, tel. 22 465 61 80, fax: 22 465 61 91, e-mail: infopl@scotts.com

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Komentarz Technik rolnik 321[05] Czerwiec [05] Strona 1 z 13

Komentarz Technik rolnik 321[05] Czerwiec [05] Strona 1 z 13 321[05]-01-122 Strona 1 z 13 Strona 2 z 13 Strona 3 z 13 Strona 4 z 13 W pracy egzaminacyjnej podlegały ocenie następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia, czyli dane niezbędne do

Bardziej szczegółowo

O rolnictwie ekologicznym

O rolnictwie ekologicznym O rolnictwie ekologicznym Limanowa 23.02.2016 Ewa Smuk Stratenwerth Stowarzyszenie ZIARNO Co to jest rolnictwo ekologiczne? całościowy system gospodarowania, wspierający różnorodność biologiczną, cykle

Bardziej szczegółowo

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP Rejestracja 2/06/2014 rok Rolnictwo zrównoważone to moda czy konieczność. Dariusz Rutkowski Dyrektor Biura 2 Globalne wyzwania

Bardziej szczegółowo

A. Smith Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Marta Trzcińska

A. Smith Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Marta Trzcińska A. Smith Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów Marta Trzcińska Omawiane rozdziały: Tom I Tom II Rozdział I O podziale pracy Rozdział II O źródle podziału pracy Rozdział III Podział pracy jest

Bardziej szczegółowo

Fundamental Trade WHEAT

Fundamental Trade WHEAT Fundamental Trade WHEAT Od początku roku ceny pszenicy sukcesywnie spadają mimo tego, że w gruncie rzeczy sytuacja fundamentalna wcale mocno się nie zmieniła. Tak wyraźne ruchy są w dużej mierze efektem

Bardziej szczegółowo

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe

Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe Załącznik nr Regulaminu VIII edycji Konkursu na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne 05 r. Zasady i kryteria oceny gospodarstw w ramach kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wprowadzające.

Wiadomości wprowadzające. - Wymagania edukacyjne z warzywnictwa. Wiadomości wprowadzające. znajomość różnych gatunków warzyw umiejętność rozróżniania podstawowych gatunków warzyw znajomość rodzajów produkcji warzywnej znajomość

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ekologia i środowisko* Ekologiczne gospodarstwo towarowe

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ekologia i środowisko* Ekologiczne gospodarstwo towarowe Załącznik nr 3 do Regulaminu VIII edycji Konkursu na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne 2015 r. FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ekologia i środowisko* Ekologiczne gospodarstwo towarowe Imię....

Bardziej szczegółowo

JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017

JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017 JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017 Szanowni Państwo, Z radością oddajemy w Państwa ręce VIII autorską edycję kalendarza Timac Agro Polska. Tym razem na jego kartach pragniemy przybliżyć temat rolnictwa zrównoważonego,

Bardziej szczegółowo

Technikum - informacje

Technikum - informacje Technikum - informacje Czteroletnie technikum, którego ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu odpowiednich kwalifikacji, a także uzyskanie świadectwa dojrzałości

Bardziej szczegółowo

MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne

MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne Autor: Prof. dr hab. Antoni Faber doradca naukowy firmy Bio-Energia Sp. z o.o. Rolnik, który

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów Anna Kuczuk, OODR Łosiów Rolnictwo stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki niemal każdego kraju, pełniąc istotne funkcje natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej. Gleba, woda, powietrze

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Idea wnioskowania statystycznego Celem analizy statystycznej nie jest zwykle tylko

Bardziej szczegółowo

I: WARUNKI PRODUKCJI RO

I: WARUNKI PRODUKCJI RO SPIS TREŚCI Część I: WARUNKI PRODUKCJI ROŚLINNEJ Rozdział 1. Uwarunkowania produkcyjne XXI wieku 1.1. Potrzeby i ograniczenia technologii produkcji roślinnej 1.1.1. Nowe kierunki produkcji rolnej 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia obowiązkowe zawierane przez rolników. Dz. Ekonomiki i zarządzania gospodarstwem rolnym Krystyna Maciejak 16 styczeń 2017 r.

Ubezpieczenia obowiązkowe zawierane przez rolników. Dz. Ekonomiki i zarządzania gospodarstwem rolnym Krystyna Maciejak 16 styczeń 2017 r. Ubezpieczenia obowiązkowe zawierane przez rolników Dz. Ekonomiki i zarządzania gospodarstwem rolnym Krystyna Maciejak 16 styczeń 2017 r. Ubezpieczenia obowiązkowe W myśl przepisów prawa każda osoba fizyczna

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

Mroźne ostrzeżenie: warto pomyśleć o ubezpieczeniu?

Mroźne ostrzeżenie: warto pomyśleć o ubezpieczeniu? .pl https://www..pl Mroźne ostrzeżenie: warto pomyśleć o ubezpieczeniu? Autor: Daniel Biernat Data: 4 stycznia 2016 Jeszcze kilkanaście dni temu w wielu miejscach Polski termometry wskazywały 10 12 C na

Bardziej szczegółowo

Dziedzictwo dla Przyszłości

Dziedzictwo dla Przyszłości Konferencja Subregionalna Dziedzictwo dla Przyszłości CHWALIĆ SWOJE TO NIE GRZECH - TO OBOWIĄZEK ALDONA JANKOWSKA Dobrzyca 19 października 2012 r. 1 Co to jest dziedzictwo kulturowe? Dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie Warszawa, 10 stycznia 2017 r. BAS- WASGiPU - 2404/16 Pan Poseł Jarosław Sachajko Przewodniczący Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Podejmowanie decyzji i procesy w gospodarstwie Prowadzenie firmy to ciągłe podejmowanie decyzji w warunkach niepewności. Na osiągnięty wynik ekonomiczny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PROGRAM SZKOLENIA INŻYNIERIA PRODUKCJI ROLNICZEJ (1 grupa)

CZĘŚĆ I. PROGRAM SZKOLENIA INŻYNIERIA PRODUKCJI ROLNICZEJ (1 grupa) CZĘŚĆ I Załącznik nr 6a do SIWZ Wrocław,.. (1 grupa) Dzień pierwszy 10 00-10 30 Rejestracja uczestników, przerwa kawowa 10 30-12 00 Bezpieczeństwo i higiena pracy w IP 12 00-12 10 Przerwa 12 10-13 40 Techniki

Bardziej szczegółowo

"Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska

Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska "Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska Kierownik Katedry Ochrony Środowiska Rolniczego Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Ekspert EU Biotechnology in Agriculture

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Krystyna Maciejak 04.10.2016 r. Spis rolny z 2010 roku - woj. Lubuskie na tle kraju Rolnictwo lubuskie na tle kraju w 2010 roku. Dane powszechnego

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Mateusz Malinowski Anna Krakowiak-Bal Kraków, kwiecień 2014 r. Rządowe plany rozwoju biogazowni

Bardziej szczegółowo

3.1. WYKAZ EFEKTÓW KIERUNKOWYCH Efekty w zakresie wiedzy KARTA KIERUNKU KIERUNEK ROLNICTWO

3.1. WYKAZ EFEKTÓW KIERUNKOWYCH Efekty w zakresie wiedzy KARTA KIERUNKU KIERUNEK ROLNICTWO KARTA KIERUNKU KIERUNEK ROLNICTWO Obszar kształcenia Profil kształcenia Poziom kształcenia Forma studiów Struktura kierunku (specjalności) Tytuł zawodowy Obszar nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

Rejestr ekologicznej produkcji roślinnej

Rejestr ekologicznej produkcji roślinnej Rejestr ekologicznej produkcji roślinnej imię i nazwisko producenta adres gospodarstwa Adres: TÜV Rheinland Polska Sp. z o. o. (budynek C1) Park Kingi 1 32-020 Wieliczka Telefon: 12 340 94 37 E-mail: joanna.glowka@pl.tuv.com

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska Spis treści 1. Wiadomości wstępne 1.1. Zadania i zakres przedmiotu 1.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej 2. Klimatyczne czynniki siedliska 2.1. Atmosfera i siedlisko roślin 2.2. Czynniki meteorologiczne

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci Wstęp: Gospodarstwo prowadzi różne działania w zakresie szeroko rozumianego rolnictwa. Zajmuje się hodowlą bydła, zagrożonych gatunków, bydła na mięso, owiec na mleko i produkcją wełny, pszczelarstwem,

Bardziej szczegółowo

Ochrona roślinnych zasobów genowych - korzyści dla nowoczesnego rolnictwa

Ochrona roślinnych zasobów genowych - korzyści dla nowoczesnego rolnictwa Ochrona roślinnych zasobów genowych - korzyści dla nowoczesnego rolnictwa Agnieszka I. Piotrowicz-Cieślak Łomża, 4 września 2016 r. Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych - funkcje ochrona zmienności

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej stosowania polepszaczy gleby w gospodarstwie W związku z pojawiającymi się wątpliwościami w zakresie zasad stosowania polepszaczy gleby pochodzenia zwierzęcego Główny Inspektorat

Bardziej szczegółowo

Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym?

Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym? Jak uporządkować dokumenty w gospodarstwie rolnym? Z roku na rok w gospodarstwie rolnym przybywa dokumentów często mamy z tego powodu sporo kłopotów zwłaszcza, gdy szybko musimy znaleźć jakiś dokument.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia upraw i zwierząt: idzie nowe...

Ubezpieczenia upraw i zwierząt: idzie nowe... .pl https://www..pl Ubezpieczenia upraw i zwierząt: idzie nowe... Autor: Elżbieta Bodnar Data: 20 grudnia 2016 W tym roku zabrakło pieniędzy na dopłaty do ubezpieczeń upraw i nawet dodatkowa pula 7 mln

Bardziej szczegółowo

II. Bezpieczeństwo. żywno. ywności

II. Bezpieczeństwo. żywno. ywności II. Bezpieczeństwo żywno ywności przy sprzedaży bezpośredniej 26 Dostawy bezpośrednie dokonywanie przez producenta dostaw małych ilości surowców do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego

Bardziej szczegółowo

KAŻDY ELEMENT MA ZNACZENIE!

KAŻDY ELEMENT MA ZNACZENIE! KAŻDY ELEMENT MA ZNACZENIE! Wyniki badań na temat Polskiej Wódki. Badania przeprowadzone w listopadzie 2016 przez SW Research na zlecenie Stowarzyszenia, patrona powstającego Muzeum Polskiej Wódki z okazji

Bardziej szczegółowo

Zmiany środowiska po roku 1750

Zmiany środowiska po roku 1750 Zmiany środowiska po roku 1750 Zmiany od końca XVIII wieku: - wzrost uprzemysłowienia spowodował wzrost demograficzny - przemysł staje się podstawową gałęzią gospodarki - rozpoczynają się procesy urbanizacyjne

Bardziej szczegółowo

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 123/2016d z dnia 29.02.2016 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-81/2014 z dnia 23.05.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

Historia administracji

Historia administracji Historia administracji cz. 3b: Fizjokratyzm dr Karol Dąbrowski fizjokratyzm XVIII wiek ziemię i bogactwa naturalne, energia przyrody i płody ziemi to podstawa bogactwa państw - prymat rolnictwa i górnictwa,

Bardziej szczegółowo

NAWOZ ORGANYCZNY DO SWOJEGO GOSPODARSTWA. Dziadkowie doswiadczenie i nowoczesny technologii

NAWOZ ORGANYCZNY DO SWOJEGO GOSPODARSTWA. Dziadkowie doswiadczenie i nowoczesny technologii NAWOZ ORGANYCZNY DO SWOJEGO GOSPODARSTWA Dziadkowie doswiadczenie i nowoczesny technologii 2016 Granulowany nawóz naturalny AGROLINIJA GRAN NPK 3 1,5 6 Nawóz organiczny otrzymywany za pomocą zaawansowanej

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT W SPRAWIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ

KOMUNIKAT W SPRAWIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ Łowicz dn. 21.05.2015r. KOMUNIKAT W SPRAWIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łowiczu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łowiczu przypomina że zgodnie z ustawą

Bardziej szczegółowo

Biomasa jednorocznych roślin energetycznych źródłem biogazu

Biomasa jednorocznych roślin energetycznych źródłem biogazu M o t t o: Jedyną pewną metodą istnienia porażek jest nie mieć żadnych nowych pomysłów A. Einstein BAŁTYCKIE FORUM BIOGAZU Gdańsk, 17-18 września 2012 r. Biomasa jednorocznych roślin energetycznych źródłem

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość edycja 2007 innowacyjne połączenie Pyton Consento 450 SC Środek grzybobójczy o działaniu wgłębnym i układowym do zapobiegawczego i interwencyjnego zwalczania alternariozy

Bardziej szczegółowo

FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą.

FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą. Oferta reklamowa 2015 FARMERonline o nas FARMERonline to pierwsza i jedyna w Polsce tematyczna sieć reklamowa, której portfolio stanowią serwisy związane wyłącznie z branżą rolniczą. W ramach FARMERonline

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II. Wykładowca:..

CZĘŚĆ II. Wykładowca:.. CZĘŚĆ II Załącznik nr 6b do SIWZ Wrocław, (1 grupa) Dzień pierwszy 10 00-10 30 Rejestracja uczestników, przerwa kawowa 10 30-11 15 Planowanie i organizacja integrowanej produkcji roślinnej 11 15-11 25

Bardziej szczegółowo

Polisacharydy skrobia i celuloza

Polisacharydy skrobia i celuloza Polisacharydy skrobia i celuloza 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: podział cukrów, właściwości fizyczne skrobi i celulozy, reakcję charakterystyczną służącą do identyfikacji skrobi. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce

Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce Konferencja Biopaliwa - rozwój czy stagnacja? Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce Jarosław Wiśniewski Naczelnik Wydziału Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament

Bardziej szczegółowo

System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) DLA ROŚLIN SPOŻYWCZYCH

System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) DLA ROŚLIN SPOŻYWCZYCH System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) pozwala używać ruchomych dachów i ścian do maksymalizacji rentowności upraw roślin spożywczych poprzez zwiększenie przychodów z tytułu większej wydajności

Bardziej szczegółowo

Bank Zachodni WBK odpowiada na potrzeby rolników

Bank Zachodni WBK odpowiada na potrzeby rolników .pl https://www..pl Bank Zachodni WBK odpowiada na potrzeby rolników Autor: Redaktor Naczelny Data: 31 maja 2016 Kredyty, pożyczki, leasing przed rolnikami szukającymi sposobu na powiększenie gospodarstwa,

Bardziej szczegółowo