Uczulające działanie wybranych produktów kosmetycznych na skórę

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uczulające działanie wybranych produktów kosmetycznych na skórę"

Transkrypt

1 Uczulające działanie wybranych produktów kosmetycznych na skórę We współczesnym społeczeństwie istnieje silne dążenie do poprawy wyglądu zewnętrznego i zachowania młodości, poprzez stosowanie różnorodnych produktów kosmetycznych. Efektem tych oczekiwań jest intensywna produkcja na całym świecie coraz to większych ilości kosmetyków, które są oparte przede wszystkim na substancjach syntetycznych i chemicznych. Stosowanie ich sprzyja coraz to częstszemu występowaniu uczuleń skórnych. Celem niniejszej pracy było przedstawienie problematyki dotyczącej uczulającego działania wybranych produktów kosmetycznych na skórę: częstości występowania uczuleń, rodzaju i składników produktów, które wywołują reakcje alergiczne i niepożądane działania uboczne na skórę. Kosmetykiem jest każda substancja lub preparat przeznaczone do zewnętrznego kontaktu z ciałem człowieka: skórą, włosami, wargami, paznokciami, zewnętrznymi narządami płciowymi, zębami i błonami śluzowymi jamy ustnej, których wyłącznym lub podstawowym celem jest utrzymanie ich w czystości, pielęgnowanie, ochrona, perfumowanie, zmiana wyglądu ciała lub ulepszenie jego zapachu. 1 Niezależnie jednak od definicji, jaką przyjmuje się dla tych produktów, najważniejszą cechą powinna być pewność, iż kosmetyk wprowadzony do użytku, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia człowieka. Jednak pomimo ostrych procedur obserwuje się występowanie objawów niepożądanych, rozumianych jako każde niekorzystne i niezamierzone działanie kosmetyku wprowadzonego do obrotu, używanego w zwykłych lub innych dających się przewidzieć warunkach, z uwzględnieniem szczególności jego wyglądu, prezentacji, oznakowania, wszystkich instrukcji użycia i innych wskazówek lub informacji pochodzących od producenta. 2 Kosmetyki to szeroki asortyment produktów, które służą do pielęgnowania, ochrony i upiększania ciała człowieka. Ze względu na liczne produkty kosmetyczne wprowadzono kilka rodzajów podziałów, aby znacznie łatwiej było je dobierać. Jednym z ogólniejszych 1 Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wydanie I, Warszawa 2010, s Hałat Z., Reakcje niepożądane po użyciu kosmetyków, Alergia 2003/2, s

2 kryteriów dzielących kosmetyki jest również ich funkcja. Pod kątem tego kryterium kosmetyki należałoby podzielić na: pielęgnujące, ochronne, czyszczące, upiększające, zapachowe (wyroby perfumeryjne). Następny jest podział pod względem kryterium części ciała, a więc wyróżniamy kosmetyki przeznaczone dla: włosów, paznokci, do ciała, twarzy. Kolejnym kryterium podziału kosmetyków jest grupa docelowa, w tym przypadku kosmetyki dzieli się na kosmetyki dla: mężczyzn, kobiet, nastolatków, dzieci. Podział ten jest tylko umowny, ponieważ większość kosmetyków ma charakter uniwersalny i można je przypisać do kilku grup. W tej sytuacji dobór ich do naszych potrzeb odbywa się jedynie na podstawie zapotrzebowania oraz gustu klienta. Niestety, bardzo często kosmetyki zawierają liczne substancje, które powodują niepożądane objawy skórne. Do najczęstszych preparatów kosmetycznych, które mogą powodować uczulenia w zależności od kryterium części ciała i funkcji można zaliczyć: - kosmetyki do pielęgnacji i upiększania włosów: preparaty czyszczące (szampony), preparaty do koloryzacji włosów, rozjaśniające włosy, trwałej ondulacji, depilacji. - kosmetyki do pielęgnacji i upiększania twarzy: mydła, preparaty do demakijażu, toniki, emulsje, kremy, maski, podkłady, preparaty nawilżające, fotoprotekcyjne, wybielające, hamujące proces starzenia się skóry, szminki, cienie i kredki do powiek, tusz do rzęs, kremy pod oczy, kremy i pianki do golenia, płyny do golenia. - kosmetyki do pielęgnacji ciała: balsamy, żele, płyny do higieny intymnej, dezodoranty, wody toaletowe i kolońskie, perfumy. - kosmetyki do pielęgnacji i upiększania paznokci: lakiery, podkłady, utwardzacze. 3 Tabela 1. Najczęstsze kosmetyki uczulające i miejsce występowania objawów niepożądanych. Obszar ciała Twarz Powieki Usta Najczęstsze kosmetyki uczulające Kremy nawilżające, maseczki, preparaty z filtrami przeciwsłoneczne, podkłady, pudry, róże, perfumy, kosmetyki do demakijażu, farby do włosów, wody po goleniu. Cienie do powiek, kredki, tusze, kosmetyki, farby do włosów, środki rozjaśniające, lakiery do paznokci. Pomadki, błyszczyki, pasty do zębów. 3 Wojciechowska M., Gocki J., Bartuzi Z., Alergia na kosmetyki Pol. Merk. Lek, 2008 XXV, s

3 Uszy Szyja i dekolt Kończyny Dłonie Owłosiona głowy Pachy skóra Kosmetyki do włosów (farby), perfumy. Kremy, farby do włosów, środki rozjaśniające. Depilatory chemiczne, woski, balsamy do ciała. Mydła, Kremy nawilżające, kosmetyki do demakijażu, perfumy, kosmetyki używane do pielęgnacji paznokci (lakiery, zmywacze, żele, akryle). Farby do włosów, preparat, do trwałej ondulacji, lakiery do włosów, perfumy, środki rozjaśniające. Dezodoranty, antyperspiranty, depilatory. Narządy płciowe Środki do higieny intymnej, mydła. Źródło: opracowanie własne. Kobiety i mężczyźni używają do pielęgnacji skóry innych produktów, dlatego grupach płci rankingi najczęściej uczulających kosmetyków różnią się. 4 Tabela 2. Najczęściej uczulające kosmetyki powodujące nadwrażliwość wśród kobiet i mężczyzn. w Płeć Kobiety Mężczyźni Najczęściej uczulające kosmetyki. 1. Dezodorant 2. Zapachowe mleczko kosmetyczne(np. balsam do ciała) 3. Tusz do rzęs 4. Perfumy, woda toaletowa. 5. Szampon do ciała i włosów. 1. Dezodorant 2. Szampon do ciała i włosów 3. Perfumy/woda toaletowa 4. Kosmetyki używane po goleniu 5. Zapachowe mleczko kosmetyczne ( np. balsam do ciała) Źródło: Opracowanie na podstawie: Doryńska A., Problemy dermatologiczne w salonie kosmetycznym i fryzjerskim, Instytut Dermatologii, Kraków Doryńska A., Problemy dermatologiczne w salonie kosmetycznym i fryzjerskim, Instytut Dermatologii, Kraków

4 Kosmetyki do pielęgnacji i upiększania włosów Preparaty do koloryzacji włosów Głównym składnikiem farb do włosów jest para-fenylenodiamina (PPD), która posiada silne właściwości alergizujące. Ponadto uczulenie mogą powodować inne aminy aromatyczne takie, jak siarczan p-toluenodwuaminy, o-fenylenodwuamina, p-nitro-fenylenodwuamina, p- nitroaminofenol. W farbach do włosów uczula także rezorcyna, przeciwutleniacze, parabeny, hydrochinon, czy też tak powszechny nikiel. 5 Niekorzystna reakcja po zastosowaniu farb do włosów może objawiać się świądem, zmianami rumieniowo zapalnymi, które występują w obrębie skóry owłosionej głowy, przechodzących na granicę skóry gładkiej (czoło), skóry wokół oczu, końcówkach uszu oraz na tylnej powierzchni szyi. Nasilenie zmian może powodować także obrzęk twarzy i wokół oczu. W ciężkich przypadkach może towarzyszyć temu utrata włosów, przebarwienia i przeczosy. 6 Rysunek 4. Zapalenie kontaktowe skóry w odpowiedzi na farby do włosów. Źródło: Majewski S Atlas Dermatologii Klinicznej Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław 2002, s. 63. Środki rozjaśniające włosy Alkaliczne substancje zawarte w preparatach do rozjaśniania włosów powodują wyjałowienie włosa, przyśpieszają proces oksydacji oraz nadmierne wysuszenie włosa, włosy 5 Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wyd. Lek. PZWL, Wyd. I, W-wa 2010, s Majewski S., Atlas Dermatologii Klinicznej WydanieMedyczne Urban & Partner, Wrocław 2002, s

5 stają się łamliwe i kruche. Mogą powodować także odczyny uczuleniowe w postaci zaczerwienienia, świądu, obrzęku, a nawet sączenia. Zmiany występują na owłosionej skórze głowy, a także na szyi, karku i powiekach. Trwała ondulacja Niepożądane objawy występujące na skutek wykonania trwalej to podrażnienie, rumień, a także nasilona reakcja pęcherzową na skórze otaczającej owłosioną skórę głowy. Niewłaściwie wykonany zabieg, zbyt duże stężenie preparatu, zbyt długi czas ekspozycji, niedokładne spłukanie płynu, zbyt późne użycie neutralizatora, częste powtarzanie zabiegu może spowodować łamliwość, suchość i wypadanie włosów. Tioglikolan glicerolu po trwałej ondulacji mogą pozostawać we włosach co najmniej przez trzy miesiące, co u osoby uczulonej jest niekorzystne i powoduje zaczerwienienie skóry. 7 Szampony do włosów W szamponach substancjami które mogą uczulać są konserwanty, środki powierzchniowo czynne (laurylosiarczan sodu - SLS). Ponadto stosuje się barwniki (typu azotowego lub trifenylometanowego) i zapachy które mogą powodować alergie. Pomimo tego szampony mają słabą siłę alergizującą, ponieważ czas kontaktu ze skórą jest zbyt krótki, a jeżeli występują uczulenia, to ze względu na ich zasadowy charakter. Dolegliwości związane ze stosowaniem szamponu ograniczają się do zaczerwienienia, łuszczenia, świądu, pieczenie skóry głowy, łamliwość włosów, wysuszenie, pieczenia oczu wynikającego z nieostrożnego stosowania. 8 Preparaty depilujące Stosowanym środkiem, który może powodować uczulenie jest tioglicerol. Mogą także wystąpić reakcje podrażnienia, spowodowane bardzo zasadowymi ph. Często spotykane jest kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, rzadko jednak wywołują one alergiczny wyprysk 7 Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III Toruń 2009, s.182, Jurkowska S., Produkty kosmetyczne, Wydanie I, Dąbrowa Górnicza 2001, s Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wydanie III Toruń 2009, s. 174, Jurkowska S., Produkty kosmetyczne, Wyd. I, Dąbrowa Górnicza 2001, s , Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry., Wyd. Lek. PZWL, W-wa 2007, s

6 kontaktowy i zapalenie mieszków włosowych w miejscu stosowania preparatu. Natomiast w przypadku depilatorów mechanicznych, jakimi są woski, czynnikiem uczulającym jest colofan, który u osób wrażliwych może wywołać zmiany. 9 Kosmetyki do pielęgnacji i upiększania twarzy Nadwrażliwość i podrażnienia wywołane preparatami do pielęgnacji twarzy mogą być zależne od składników takich jak: podłoża i rozpuszczalniki (lanolina, eurycyna, glikol propylenowy, wosk pszczeli, mirystynian izopropylu, kalafonia, alkohol izopropyle nowy), konserwanty, antyoksydanty, filtry przeciwsłoneczne, substancje zapachowe, substancje barwiące, a także składniki stanowiące o istocie działania preparatu np. ekstrakty roślinne. Przyczyną nietolerancji mogą być także produkty kosmetyczne, zawierające zjełczałe podłoże tłuszczowe mogą wywołać uczulenia, podrażnienia skóry i miejscowe stany zapalne. Podczas jełczenia w preparacie dochodzi bowiem do systematycznego powstawania związków drażniących. Zmiany lokalizują się w miejscu kontaktu kosmetyku z skórą (np. twarz, szyja, powieki, policzki i dłonie). 10 Kremy i preparaty do demakijażu, a także maseczki na ogół powodują uszkodzenia skóry, spowodowane zawartą substancją uczulającą w swoim składzie lub w efekcie niewłaściwie dobranego kremu (na przykład uczulenie na któryś ze składników), ważną rolę odgrywa też nieodpowiednie stosowanie kosmetyku do rodzaju skóry, np. kremu tłustego na cerę mającą skłonność do przetłuszczania się. Natomiast peelingi ze względu na zwartość drobinek, mogą posiadać właściwości drażniące. Kosmetyki do makijażu, dostępne są w różnych postaciach jak puder sypki, puder prasowany, podkład w kremie lub fluid, korektory, róże, kredki do oczu, tusze do rzęs, cienie do powiek, szminki, błyszczyki. Preparaty te częściej uczulają, ponieważ w swoim składzie zawierają znaczną ilość barwników oraz dodatków zagęszczających, nabłyszczających i konserwantów, substancji zapachowych, środków z filtrami przeciwsłonecznymi. Ponadto kosmetyki kolorowe mogą zawierać talk, który posiada działanie kancerogenne, a wymieszany z innymi kosmetykami i wydzielanym serum, zaburza oddychanie skóry i zapycha pory. Może więc przyczynić się do powstawania stanów zapalnych skóry. 9 Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry, Wyd. Lekarskie PZWL, W-wa 2007, s Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III Toruń 2009, s

7 Podkłady zawierają w swoim składzie parafiny i oleje silikonowe, a ich warstwa na skórze skutecznie zapycha pory, więc ich stosowanie może powodować podrażnienie, reakcje alergiczne i powstawanie wyprysków. Natomiast w pudrach najczęściej przyczyną uczuleń są barwniki oraz substancje zapachowe; reakcja na te produkty objawia się najczęściej zaczerwienieniem i przebarwieniem skóry twarzy. 11 Szminki zawierają wiele alergenów takich jak substancje zapachowe (aldehyd cynamonowy, absolut mchu dępowego, izoeugenol), konserwanty, barwniki (eozynę), substancje fotoprotekcyjne (oksybenzon), lanolinę, kalafonię, żywice (Shellac) mogą powodować zapalenie czerwieni warg, uczucie pieczenia, suchości, powstawanie rumienia i pęcherzyków w okolicy ust. 12 Uczulające składniki zawarte w tuszach do rzęs to konserwanty, substancje zapachowe, barwniki i kalafonia. Powodują podrażnienie, rumień, bolesność i obrzęk powiek. Cienie do powiek powodują częściej reakcje podrażnienia niż alergie i mogą być wywołane barwnikami. Kosmetyki do pielęgnacji ciała Spośród preparatów do pielęgnacji ciała najczęściej uczulają dezodoranty i perfumy, a także balsamy. Dezodoranty i antyperspiranty zawierają składniki antybakteryjne redukujące florę bakteryjną okolicy pach. Wśród substancji, które mogą powodować reakcje z podrażnienia są sole glinu, natomiast za reakcje alergiczne odpowiedzialne są częściej substancje zapachowe. Substancje zapachowe zastosowane dezodorantach i antyperspirantach mogą wywołać zapalenie skóry, ponieważ penetracja antygenów przez skórę okolicy pachowej zachodzi łatwiej, co sprzyja występowaniu uczulenia. 38 W dezodorantach występuje wiele związków chemicznych, w tym hydroksycytronellal i aldehyd cynamonowy, które powodują zmiany w dołach pachowych. 13 Najczęstszymi alergenami są perfumy, a zmiany pojawiają się zwykle w miejscu ich aplikacji, najczęściej na szyi i nadgarstkach (rys.4.). 14 Kompozycja zapachowa perfum zawiera zwykle około 50 składników w postaci syntetycznych substancji zapachowych, olejków eterycznych, balsamów, środków 11 szukać a czego unikać w kosmetykach-kolorowych/. 12 Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wyd. Lek. PZWL, Wyd. I, W-wa 2010, s Kieć - Świerczyńska M., Kręcisz B., Świerczyńska-Machura D., Uczulenie na kosmetyki. Środki zapachowe,medycyna Pracy 2004/ 55 (2), s Majewski S., Atlas Dermatologii Klinicznej, Wyd. Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2002, s

8 konserwujących, a każdy z tych składników może stać się przyczyną alergii kontaktowej. Zapach perfum wzmacnia się dzięki temperaturze ciała i utrzymuje się nawet do piętnastu godzin. Pod wpływem promieniowania UV niektóre perfumy mogą powodować zmiany pigmentacji lub podrażnienie skóry. 15 Rysunek 5. Kontaktowe zapalenie skóry w odpowiedzi na perfumy. Źródło: Majewski S., Atlas Dermatologii Klinicznej, Wyd. Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2002, s. 63. Kosmetyki do pielęgnacji i upiększania paznokci, sztuczne paznokcie Kosmetyki do pielęgnacji i upiększania paznokci to: lakiery podkładowe, pokrywające, powierzchowne, barwne i bezbarwne, zmywacze. W celu przedłużania i upiększania paznokci wykorzystuje się także metodę akrylową, żelową. Odczyny alergiczne spowodowane są najczęściej przez lakiery do paznokci, zmywacze do paznokci oraz przez przedłużanie paznokci metodą akrylową i w nielicznych przypadkach metodą żelową. Lakiery do paznokci Czynnikiem uczulającym w przypadku lakieru do paznokci są przeważnie zawarte w nich substancje błonotwórcze. Z tej grupy wymienić można: żywice mocznikowo formalinowe, meta akrylany i nitrocelulozę. W przypadku lakierów reakcja alergiczna występuje w postaci ognisk rumieniowych ze złuszczaniem, zlokalizowanych na szyi, dolnej części twarzy i powiekach, w wyniku kontaktu skóry z mokrym, nie wysuszonym, lakierem Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry, Wyd. Lekarskie PZWL, W-wa 2007, s. 278, Majewski S.,., Atlas Dermatologii Klinicznej, Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław 2002, s

9 Rysunek 6. Kontaktowe zapalenie skóry spowodowane lakierem do paznokci. Źródło: Majewski S., Atlas Dermatologii Klinicznej, Wyd. Med.. Urban & Partner, Wrocław 2002, s. 63. Rysunek 7. Zapalenie skóry spowodowane lakierem do paznokci. Źródło: Majewski S., Atlas Dermatologii Klinicznej, Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław 2002, s.63. Skóra wokół paznokci jest rzadko zmieniona. Gdy lakier wyschnie staje się niezwykle słabym alergenem. Zmiany, jakie może powodować produkt w tym stanie, wynikają z długotrwałego kontaktu z substancją, na którą dana osoba jest wrażliwa. Do takich związków, które mogą wywołać niepożądane reakcje, należą związki niklu, które czasem są 9

10 dodawane do lakierów w celu utrzymania ciekłego stanu produktu. Substancje te mogą wywołać odległe w czasie zmiany z onycholizą włącznie. Rozpuszczalniki zawarte w lakierach mogą powodować miejscowe podrażnienie (objawiające się pieczeniem czy kłuciem), a także mogą wysuszać płytkę paznokciową. 17 Zmywacze do paznokci Zmywacze do paznokci zawierają rozpuszczalniki takie jak: aceton, alkohol izopropylowy, octan etylu i octan butylu. W skład zmywacza bezacetonowego wchodzi metyloetyloketon (MEK). Zmywacze wzbogacone są również o substancje oleiste, których zadaniem jest ochrona naturalnej płytki przed utratą wody. Zmywacze do paznokci mogą powodować podrażnienie okolicznych tkanek miękkich, a także onycholizę (oddzielenie płytki paznokcia od łoża naczyniowego), mogą powodować również wysuszenie płytki, a co za tym idzie jej rozdwajanie i łamliwość. 18 Przedłużanie paznokci metodą akrylową Czynnikiem uczulającym w przypadku przedłużania paznokci metodą akrylową jest kwas metakrylowy i jego pochodna metakrylan butylu. Akrylowa metoda przedłużenia paznokci polega na zastosowaniu polimeru/proszku oraz płynu akrylowego (liguidu i primera). W wyniku połączenia tych dwóch substancji, w procesie polimeryzacji powstaje masa akrylowa służąca do przedłużenia i wymodelowania płytki paznokciowej. Główny składnik, kwas metakrylowy jest wchłaniany do organizmu przez drogi oddechowe, skórę oraz przewód pokarmowy. Wdychane opary drażnią śluzówkę jamy ustnej, nosa, oczu oraz wysuszają skórę, co może spowodować łzawienie, nieżyt nosa, kaszel, bóle w klatce piersiowej i nieżyt żołądka. 19 Reakcje alergiczne skórne wywołane akrylami mogą pojawić się w różnym odstępie czasowym po pierwszej aplikacji. Do pierwszych objawów należy świąd pod paznokciami, ból oraz mrowienie w okolicy paznokci, natomiast zmiany skórne częściej obserwowane są na twarzy, powiekach w wyniku przenoszenia alergenu na dłoniach. Naturalna płytka jest sucha, Sokołowska- Wojdyło M., Sobjanek M., Woś- Wasilewska E., Dermatologia dla stylistów paznokci, Gdańsk 2009, s Wojciechowska M., Gocki J., Bartuzi Z., Alergia na kosmetyki, Pol. Merk. Lek. 2008, XXV, s

11 sucha z cechami onycholizy. W skrajnych przypadkach dochodzi do trwałej utraty płytki paznokciowej. 44 Przedłużanie paznokci metodą żelową Metoda żelowa z wykorzystaniem promieni ultrafioletowych uważana jest za bardziej bezpieczną, ponieważ nie występuje charakterystyczny zapach, jaki cechuje metodę akrylową. Jednakże stosowanie żeli światło utwardzalnych w nielicznych przypadkach, również może powodować reakcje alergiczne z wypryskiem kontaktowym, a także podrażnienia u stylisty i klienta. Zmiany mogą dotyczyć okolicy paznokcia, części ciała odległych (twarz, powieki). Reakcja może być zarówno natychmiastowa, a także nastąpić po kilku miesiącach. Niepożądane reakcje wynikają z budowy chemicznej żeli, które składają się z akrylowych komponentów podobnych do tych, jakie znajdują się w produktach z metody akrylowej, należą do nich: akrylany - HEMA (2 hydoxyethyl methacrylate) oraz HEPA (2-hydroxypropyl methacrylate). Za zmiany odległe np. w obrębie powiek odpowiedzialny jest związek TREGDA (triethylenglycol diacrylate). 20 Inną przyczyną niepożądanych reakcji związanych z zastosowaniem sztucznych paznokci jest stosowanie kleju do przytwierdzenia tipsów, co prawdopodobnie wynika ze znacznej zawartości w nim formaldehydu. Stosowanie tego składnika ograniczono z przyczyn silnie alergizujących. 21 Rysunek 8. Reakcja na żelowe produkty do przedłużania paznokci.źródło: Sokołowska- Wojdyło M, Sobjanek M, Woś- Wasilewska E, Dermatologia dla stylistów paznokci, Gdańsk 2009r, s Sokołowska- Wojdyło M., Sobjanek M., Woś- Wasilewska E., Dermatologia dla stylistów paznokci, Gdańsk 2009, s Wojciechowska M., Gocki J., Bartuzi Z., Alergia na kosmetyki, Pol. Merk. Lek. 2008/XXV, s

12 Składniki uczulające zawarte w kosmetykach Kosmetyki są preparatami złożonymi, zawierającymi od kilkunastu do kilkudziesięciu składników. Spośród wielu substancji stosowanych do produkcji kosmetyków wiele wykazuje działanie uczulające, a kilka charakteryzuje się szczególnie silnymi właściwościami alergizującymi. Za większość reakcji alergicznych występujących po zastosowaniu kosmetyków odpowiadają konserwanty, substancje zapachowe, i barwniki, antyoksydanty, filtry przeciwsłoneczne, rzadziej podłoża emulsji. Spośród innych alergenów wymieniane są lanolina i jej pochodne, składniki lakierów do paznokci, a także niektóre związki powierzchniowo czynne. 22 Substancje te mogą powodować uczulenia pojedynczo a także reagować krzyżowo. Na przykład p-fenylodiamina reaguje krzyżowo z parabenami, balsam peruwiański z kalafonią, benzoesami i eugenolem, który z kolei jest zdolny do wywołania reakcji krzyżowych z izoeugenolem Kacalak-Rzepka A., Bielecka - Grzela S., Różewicka - Czabańska M., Maleszka R., Klimowicz A., Nadwrażliwość kontaktowa na wybrane składniki kosmetyków oraz inne alergeny wśród kosmetyczek i studentek kosmetologii, Postępy Dermatologii i Alergologii 2010, XXVII, 5, s. 401, Kieć-Świerczyńska M., Kręcisz B., Świerczyńska-Machura D., Uczulenie na kosmetyki środki zapachowe, Medycyna Pracy 2004/55(2), s Kieć-Świerczyńska M., Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Uczulenie na środki zapachowe, Alergia 4/2009, s

13 Środki konserwujące Konserwanty obok substancji zapachowych i barwników są jednymi z najbardziej kontrowersyjnych surowców kosmetycznych, gdyż są powodem najczęstszych uczuleń u użytkowników. Konserwanty to substancje chemiczne dodawane do kosmetyku w celu zahamowania rozwoju mikroorganizmów (bakterii, pleśni, grzybów), a tym samym przedłużenia trwałości preparatu kosmetycznego (przeciwdziałają fermentacji, zmianom zapachu, konsystencji i wyglądu). Mają one za zadanie utrzymać produkty kosmetyczne w stanie pozbawionym zanieczyszczeń podczas ich produkcji, pakowania, a także podczas całego okresu ich stosowania, a zarazem muszą być bezpieczne. Środki konserwujące są szczególnie niezbędne w kosmetykach zawierających wodę i składniki organiczne, które cechuje wyjątkowa podatność na wpływ mikroorganizmów. 24 Działanie środka konserwującego jest tym lepsze, im większe jest jego stężenie. Jednocześnie wzrasta w tym samym stopniu niebezpieczeństwo wywołania uczulenia przez tą substancje. Substancje konserwujące odgrywają coraz istotniejszą rolę jako czynniki etiologiczne alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia i pokrzywki kontaktowej. Pomimo działania uczulającego, konserwanty są niezbędnymi składnikami produktów kosmetycznych zapewniającymi im trwałość i ochronę przeciwdrobnoustrojową. 25 Do tego celu zwykle wykorzystywane są parabeny (estry kwasu parahydroksybenzoesowego) i związki chemiczne uwalniające formaldehydu - donory formaldehydu : Bronopol, Bronidox, Quaternium 15, Germall 115, German II, Dowcil 200, Glydant ; izotiazolinony (Katon CG ); mertiolat (timerosal) i inne. 26 Ze względu na działanie uczulające surowce tej grupy wyszczególnione są na liście związków dopuszczonych do stosowania w produktach kosmetycznych, z odpowiednimi ograniczeniami i wymaganiami, w tym także maksymalnymi stężeniami, w jakich mogą być one wykorzystywane jako środki konserwujące. Ich zawartość powinna być ograniczona do 24 Bojarowicz H., Wojciechowska M., Gocki J., Substancje konserwujące stosowane w kosmetykach oraz ich działania niepożądane, Problemy Higieniczno Epidemiologiczne 2008/89(1) s Peters B., Kosmetyka- Podręcznik do nauki zawodu i poradnik, Wydanie 2009, s Kieć Świerczyńska M., Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Uczulenie na konserwanty i paragrupę, Alergia 2010/1. 13

14 minimum, szczególnie w kosmetykach dla dzieci, kosmetykach pod oczy, czy mających kontakt z błoną śluzową 27. Rysunek 9. Zapalenie skóry wokół oczu wywołane kontaktowa nadwrażliwością na środki konserwujące zawarte w kosmetykach. Źródło: Graham- Brown R., Bourke J., Dermatologia- Podręcznik I atlas Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2010, s Substancje zapachowe Najczęstszą przyczyną nadwrażliwości i alergii na kosmetyki są substancje zapachowe, jest to związane między innymi z coraz szerszym zastosowaniem zapachów do podstawowych produktów pielęgnacyjnych. Wzrost uczulenia na substancje zapachowe związany jest ze stosowaniem kompozycji zapachowych wielu składników, związku z tym uczulając się na jeden rodzaj perfum, nabywa się uczulenia na inne rodzaje, w których dana substancja również uczula. 28 Substancje zapachowe stosowane są do produkcji perfum, wód kwiatowych i toaletowych, kremów, mleczek kosmetycznych, toników i emulsji, preparatów do kąpieli, preparatów do pielęgnacji włosów, do wyrobu past, płynów do zębów, lakierów i emalii do paznokci, a także do wyrobu kosmetyków kolorowych artykuły/8412,surowce kosmetyczne bezpieczeństwo preparatu.html 28 Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska Wyd. Lek. PZWL, Wyd. I, W-wa 2010, s Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III, Toruń 2009, s

15 Obecnie znana jest ogromna ilość substancji zapachowych. Ich liczbę określa się na ponad 3000, a najwięcej tych substancji znajduje się w perfumach, dezodorantach, wodach kolońskich, wodach toaletowych i po goleniu. Pojedyncze produkty mogą zawierać od 10 do 300 związków. Zawartość środków zapachowych w perfumach sięga 20%, w wodach kolońskich 8%, wodach toaletowych 4%. Ocenia się, że u 1-16% populacji występuje nadwrażliwość na produkty zapachowe, najczęściej objawiająca się pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, pokrzywki kontaktowej oraz reakcji fototoksycznych. U 30-45% chorych zapachy są przyczyną złej tolerancji kosmetyków. 30 Substancje zapachowe są przeważnie mieszaninami naturalnych i/ lub syntetycznych substancji zapachowych, zawierające również substancje podkreślające zapach lub zmieniające odcień zapachu, składniki stabilizujące (utrwalające zapach - fiksatory) i rozpuszczalniki. 31 Ze względu na sposób otrzymywania substancje zapachowe dzieli się na olejki eteryczne wyodrębnione z naturalnych surowców roślinnych (stanowiące mieszaninę wielu związków) i syntetyki o znanej budowie chemicznej lub wydzielone z olejków eterycznych bądź syntetyzowane na podobieństwo ich składowych. Występują także syntetyki zapachowe, nie występujące w naturze. Olejki eteryczne pod względem chemicznym są to mieszaniny terpenów i ich produktów utleniania (alkohole, aldehydy, ketony, kwasy, estry), w zależności od ich składu wykazują określone działanie fitoterapeutyczne. Są to produkty naturalne, pozyskiwane z różnych części roślin (kwiatach, liściach, łodygach, korzeniach, owocach). Każdy olejek eteryczny ma indywidualny zapach (cytrusowy, korzenny, kwiatowy, ziołowy). Olejki eteryczne są na ogół produktami otrzymywanymi przez wytłaczanie, destylacje z parą wodną, ekstrakcję w gazach i cieczach. 32 Wszystkie olejki, w mniejszym lub większym stopniu, mogą powodową nadwrażliwość lub alergie, najczęściej objawiające się pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, pokrzywki kontaktowej oraz reakcji fototoksycznych. Zmiany skórne dotyczą różnych okolic skóry, w tym twarzy, szyi, dołów pachowych, a także rąk. Częstość alergii na poszczególne olejki jest mało poznana. Z olejków, które mogą 30 Kieć-Świerczyńska M., Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.uczulenie na środki zapachowe, Alergia 2009/4, s Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III Toruń 2009, s. 66. Kieć-Świerczyńska M., Alergia na kosmetyki. Alergia kontaktowa. Mediton, Łódź 2005,s Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry., Wyd. Lek. PZWL, W-wa 2007, s Peters B., Kosmetyka, Podręcznik do nauki zawodu, Wyd. 2009, s

16 powodować podrażnienia można wymienić: ylangowy, różany, geraniowy, kananga, cytonellowy, miętowy, tymiankowy, cynamonowy, pimentowy, lebiodkowy, cytrynowy, melisowy, eukaliptusowy i geraniowy, jodłowy i świerku syberyjskiego. Jednakże wrażliwość skóry na olejki eteryczne jest cechą indywidualną. Osoby o jasnej karnacji na ogół są bardziej wrażliwe i mogą mieć problemy po użyciu preparatów zawierających w składzie recepturalnym olejki uznane powszechnie za bezpieczne. Olejki eteryczne są wysoko skoncentrowanymi substancjami, których nie można stosować na skórę w postaci czystej. Wyjątek stanowią olejki: herbaciany, lawendowy, które można użyć punktowo w niewielkiej ilości. Olejki stosowane w kremach, mleczkach do ciała, olejkach do masażu nie powinny przekraczać stężenia 0,5 2%, natomiast w żelach pod prysznic, płynach do kąpieli i w szamponach stężenia 1%. 33 W przemyśle kosmetycznym znalazły zastosowanie również syntetyczne substancje zapachowe, które są znacznie tańsze i łatwiejsze w produkcji, ale cechują się silniejszymi właściwościami alergizującymi. Syntetyki są szczególnie cenione przy produkcji perfum, ponieważ pozwalają na tworzenie niebanalnych wielowymiarowych kompozycji. 34 Do najczęściej alergizujących substancji zapachowych należą balsam peruwiański oraz mieszanina perfumowana zawierająca osiem aromatów. Są nimi w kolejności rosnącej właściwości uczulających: absolut mchu dębowego, geraniol, hydroksycytronellal, eugenol, izoeugenol, aldehyd i alkohol cynamonowy oraz aldehyd alfa-amylocynamonowy. Mieszanina tych ośmiu substancji w odpowiednim stężeniu używana jest do prób kontaktowych. W sytuacjach szczególnych dodatkowo wykonuje się próby z poszczególnymi substancjami. 35 Geraniol, eugenol i izoeugenol reagują krzyżowo wywołując reakcje alergiczne. 36 Około połowa pacjentów z alergią na mech dębowy reaguje również na kalafonię. Ostatnio do zestawu podstawowego alergenów wprowadzono nową mieszaninę środków zapachowych - fragrance mix II, która zawiera lyral, cytral, farnezol, cytronellol, aldehyd heksylcynamonowy i kumarynę. Testując pacjentów poszczególnymi zapachami, 33 Kieć-Świerczyńska M., Kręcisz B., Świerczyńska-Machura D., Uczulenie na kosmetyki środki zapachowe, Medycyna Pracy 2004/55(2), s wiedzy phenome/niebezpieczne skladniki w kosmetykach/syntetyczne zapachy. 35 Kacalak-Rzepka A., Bielecka-Grzela, Różewicka-Czabańska M., Maleszka R., Klimowicz Nadwrażliwość kontaktowa na wybrane składniki kosmetyków oraz inne alergeny wśród kosmetyczek i studentek kosmetologii, Post Dermatol Alergol 2010; XXVII/5, s Wojciechowska M., Gocki J., Bartuzi Z., Alergia na kosmetyki. Pol. Merk. Lek. 2008, XXV, s

17 stwierdzono, iż zwykle uczulają aldehyd i alkohol cynamonowy, izoeugenol, absolut mchu dębowego, geraniol, eugenol, hydroksycytronellal, olejek ilangowy, różany i geraniowy. Alergia na pozostałe zapachy jest rzadsza. Alkohol cynamonowy (zapach hiacyntów) i aldehyd cynamonowy (aromat przypraw) oraz eugenol (zapach goździków) i izoeugenol (zapach chryzantem) dość często powodują alergię jednoczesną. 37 Widząc te dane, staje się oczywiste, że osoba uczulona na substancje zapachowe może mieć trudności ze znalezieniem dla siebie perfumowanego, niealergizującego kosmetyku. Dzieje się to dlatego, że jeden składnik uczulający znajduje się w różnych olejkach eterycznych. Jest to tzw. reakcja pseudo krzyżowa. Trzeba pamiętać, że te substancje są obecne prawie we wszystkich kosmetykach (w tym w mydłach), nawet w wielu takich, które noszą nazwę hipoalergicznych. Istnieje także szereg substancji zapachowych, które w normalnych warunkach nie wywołują odczynów alergicznych, jednak pod wpływem promieni słonecznych mogą powodować różnego rodzaju niepożądane efekty skórne tzw. fotoalergiczne. Barwniki kosmetyczne Kolejnymi związkami zawartymi w kosmetykach o silnych właściwościach uczulających są barwniki. Barwniki zabarwiają produkt kosmetyczny i/lub nadają kolor skórze i/lub jej przydatkom. Wszystkie substancje barwiące użyte w produkcji kosmetyków są umieszczone w pozytywnym wykazie barwników (załącznik IV do Dyrektywy w sprawie produktów kosmetycznych). 38 W przemyśle kosmetycznym barwniki stosowane są w celach upiększających (kremy, podkłady, pudry, róże, tusze, cienie do powiek, pomadki, kredki, farby, lakiery), a także w celu nadania estetycznego wyglądu preparatów lub zharmonizowania barwy z zapachem. 75. Do produkcji preparatów kosmetycznych muszą być stosowane barwniki bezpieczne dla człowieka, zarówno przy stosowaniu zewnętrznym, jak i ze względu na możliwość przenikania do organizmu. 79 Przemysł kosmetyczny zużywa bardzo duże ilości barwników naturalnych pochodzenia 37 Kieć-Świerczyńska M., Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry Uczulenie na środki zapachowe, Alergia 2009/ 4, s Molski M., Chemia piękna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s

18 naturalnego i organicznego oraz syntetycznych barwników organicznych. 39 Barwniki można podzielić na trzy kategorie: naturalne (roślinne i zwierzęce), metaliczne i syntetyczne. Jedynym stosowanym obecnie barwnikiem pochodzenia roślinnego jest henna. Aktywnym składnikiem henny jest henny jest nafto chinon (2-hydroksy-1,4-naftochinon), określany potocznie jako lawson, otrzymywanym z wysuszonych liści i kwiatów krzewów Lawsonia inermis i Lawsonia alba (Lawsonia spinosa). Czysta henna daje zabarwienie czekoladowobrązowe lub ciemne czerwonomahoniowe, a jego intensywność zależy od koloru malowanej skóry. Henna nie wykazuje zdolności przenikania do żywych warstw naskórka i skóry właściwej, pozostaje w obrębie warstwy rogowej naskórka przez wiele godzin, wykazując duże powinowactwo do keratyny. W celu wzmocnienia koloru i uzyskania wyraźniejszych wzorów do henny dodawane są inne barwniki najczęściej parafenylodwuamina (PPD), po mimo, iż jest zakazane stosowanie PPD do tatuaży trwałych i półtrwałych. Naturalna henna bardzo rzadko wywołuje odczyn alergiczny. Dodanie PPD do henny naturalnej i wykonanie tatuażu może przyczynić się do niezamierzonej prowokacji wystąpienia zmian typu alergicznego wyprysku kontaktowego u osób z nadwrażliwością na związki tzw. para-grupy lub przyczynić się do jej powstania. 40 Natomiast barwniki metaliczne zawierają octan ołowiu służący między innymi do barwienia włosów na kolor żółty, brązowy lub czarny. Do uzyskania szerokiej palety barw stosuje się również sole bizmutu, srebra, miedzi, niklu i kobaltu. Barwniki metaliczne stosowane w farbach powodują łamliwość włosów i utrudniają trwałą ondulację dlatego też, używane są bardzo rzadko. W organicznych barwnikach syntetycznych można wyróżnić barwniki nietrwałe i półtrwałe. Barwniki nietrwałe (antrachinowe, azowe i eozynowe), pokrywają powierzchnie osłonki włosa i są wypłukiwane podczas pierwszego mycia. Stosowane są najczęściej w szamponach, piankach i płukankach koloryzujących. 41 Barwniki półtrwałe są substancjami chemicznymi, nie wnikają w głąb włosa lecz w osłonkę włosa, ale są stopniowo wypłukiwane w czasie 5 do 10 myć. Są to substancje barwne nie wymagające stosowania nadtlenku wodoru. Do tej grupy zaliczane są nitrofenylodwuaminy, nitroaminofenol, antrachinony Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III Toruń 2009, s Zegarska B., Woźniak M., Zegarski W., Romańska-Gocka K., Kaczmarek-Skamira K., Powikłania po tatuażu wykonanym czarną henną-opis przypadku, Postępy Dermatologii Alergologii 2006/XXIII/(6),s Jurkowska S., Produkty kosmetyczne, Wydanie I, Dąbrowa Górnicza 2001, s

19 Barwniki trwałe stanowią najważniejszą grupę substancji barwiących do włosów. Maskują siwe włosy i zmieniają naturalny kolor włosów na barwy od brązów po czerwień. Są one utleniane wewnątrz łodygi włosa poprzez reakcje z nadtlenkiem wodoru lub innym związkiem oksydacyjnym. Głównym składnikiem farb do włosów jest para-fenylenodiamina (PPD). Utlenienie PPD prowadzi do powstawania benzochinonu, p-aminofenolu i N-fenylo- PPD, które mają silne właściwości alergizujące. Niekorzystna reakcja po zastosowaniu barwników w farbach trwałych może objawiać się świądem, zmianami rumieniowo zapalnymi, które występują w obrębie skóry owłosionej głowy, przechodzących na granicę skóry gładkiej, czoło i powieki. Nasilenie zmian może powodować także obrzęk twarzy i powiek. Zmiany mogą także zajmować szyję, dekolt, ramiona. 42 Filtry przeciwsłoneczne i inne związki absorbujące promienie UV Filtry przeciwsłoneczne to związki, wykorzystywane w kosmetykach, które mają za zadanie chronić skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Należą do nich trzy grupy substancji: filtry fizyczne, chemiczne oraz związki wychwytujące wolne rodniki. Występują w różnych preparatach kosmetycznych w postaci kremów, olejków, pianek, aerozoli i sztyftów. 43 Filtry fizyczne działają na zasadzie odbicia promieniowania z całego zakresu długości fal, są to substancje na ogół pochodzenia mineralnego, należą do nich: dwutlenek tytanu (Titanium Dioxide), tlenek cynku (Zinc Oxide), tlenek żelaza. Filtry fizyczne są bezpieczne i nietoksyczne dla organizmu i na ogół nie powodują uczuleń i podrażnień skóry. 44 Natomiast filtrami chemicznymi są cząsteczki aromatyczne, mające grupę karboksylową, która pod wpływem energii pochłoniętego promieniowania ulega izomeryzacji. Pochłaniają część promieni krótkich. Druga część o długości fali dłuższej niż 380 nm, widzialnej lub IR, a więc nieszkodliwej jest odbijana. 91 Do filtrów chemicznych zaliczamy filtry syntetyczne, które są najbardziej aktywne i należą do surowców kosmetycznych, które muszą podlegać odpowiednim normom ustawowym i są wpisane na listę substancji dozwolonych, która stanowi aneks VII 42 Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wyd. Lek. PZWL, Wyd. I, W-wa 2010, s Marzec A., Chemia kosmetyków- surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Wyd. III Toruń 2009, s Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wyd. Lek. PZWL, Wyd. I, W-wa 2010, s

20 europejskich wytycznych kosmetycznych. Obecnie na ta listę jest wpisanych 26 filtrów chemicznych. 91 Filtry te powinny być stosowane w kosmetykach z pewnymi ograniczeniami, ponieważ mogą powodować uczulenia podrażnienia skóry, stąd też pojawia się ich wykaz zawierający między innymi limity stężeń, w jakich mogą wprowadzane do receptur kosmetycznych. Filtry zastosowane w produktach kosmetycznych powinny być dobrze tolerowane przez skórę i bezpieczne, nie mogą przekraczać substancji bariery skórnej i przedostawać się do krążenia ogólnego. 45 Większości wypadków reakcje alergiczne, tzw. fotoalergie, spowodowane są przez filtry chemiczne, ponieważ cechują się małym ciężarem cząstkowym, co powoduje, że są w stanie penetrować przez naskórek i wnikać do wnętrza organizmu człowieka. Należy do nich: pochodne kwasu p-aminobenzoesowego (PABA), benzofenony, szczególnie oxybenzony, oraz dibenzylometany, szczególnie izopropyldibezoilometan i butylometoksydibezoilometan. 46 Przeciwutleniacze (antyoksydacyjne, antyoksydanty, zmiatacze rodników) Przeciwutleniacze są to substancje, które ograniczają proces autooksydacji w preparatach kosmetycznych i dermatologicznych. Chronią kosmetyki przed degradacją spowodowaną czynnikami fizycznymi- światłem, podwyższoną temperaturą, oraz chemicznymi- tlenem z powietrza, rodnikami, jonorodnikami. 47 Są one reduktorami zdolnymi do przerywania reakcji peroksydacji i nie dopuszczają do powstawania rodników wodorotlenkowych i nadtlenkowych, szczególnie w przypadku stosowania nienasyconych olejów roślinnych. Antyoksydanty są wprowadzane do wszystkich preparatów kosmetycznych zawierających związki tłuszczowe o nienasyconych ugrupowaniach w cząsteczce, a czasami także do faz wodnych, gdzie znajdują się wyciągi wodne bogate w utleniacze. Stosowane stężenie mieści się w granicach 0,02-0, Ze względu na sposób otrzymywania można podzielić je na trzy grupy: 45 Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry, Wyd. Lek. PZWL, W-wa 2007, s artykuly/8412,surowce kosmetyczne bezpieczenstwo preparatu.html 47 Molski M., Chemia piękna, Wydawnictwo Naukowe PWN-Warszawa 2009, s Martini M-C., Placek W., Kosmetologia i Farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, W-wa 2007, s

Ochronna warstwa hydrolipidowa... 1

Ochronna warstwa hydrolipidowa... 1 V Przedmowa do wydania polskiego IX 1 Typ i stan skóry 1 Ochronna warstwa hydrolipidowa........................... 1 1.1 Aktualny stan skóry................................... 1 Skóra normalna.........................................

Bardziej szczegółowo

Kosmetyka. Przewodnik po substancjach czynnych i pomocniczych. Z serii: Do kieszeni fartucha. MedPharm

Kosmetyka. Przewodnik po substancjach czynnych i pomocniczych. Z serii: Do kieszeni fartucha. MedPharm Kosmetyka Przewodnik po substancjach czynnych i pomocniczych Wydanie II polskie pod redakcją Wiesława Malinki Z serii: Do kieszeni fartucha MedPharm Kosmetyka Przewodnik po substancjach czynnych i pomocniczych

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

Nanocząstki metali w kosmetyce

Nanocząstki metali w kosmetyce IKiP P anocząstki metali w kosmetyce Elżbieta Sikora IChiT, Politechnika Krakowska Projektu nr PIG.01.01.02-12-028/09 unkcjonalne nano i mikrocząstki - synteza oraz zastosowania w innowacyjnych materiałach

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja cery dojrzałej 60+

Pielęgnacja cery dojrzałej 60+ Przyczyny starzenia się skóry oraz sposób pielęgnacji cery dojrzałej. Pielęgnacja cery dojrzałej 60+ JAK DBAĆ O SKÓRĘ PO SZEŚĆDZIESIĄTCE! Eliza Modzelewska 1 S t r o n a Przyczyny starzenia się sko ry

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia

Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia USTUPSKA-KUBECZEK Katarzyna Mechanizm działania światła lasera na mieszek włosowy i włos Laser stosowany do zabiegów depilacji działa powierzchownie, nie

Bardziej szczegółowo

Koniec z przebarwieniami i piegami

Koniec z przebarwieniami i piegami INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 24.09.2009 r. Koniec z przebarwieniami i piegami Koniec lata to czas, kiedy wiele osób rozpoczyna proces pozbycia się przebarwień będących efektem zbyt intensywnego korzystania

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1303 Warszawa, 3 lutego 2003 r.

Druk nr 1303 Warszawa, 3 lutego 2003 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-13-03 Druk nr 1303 Warszawa, 3 lutego 2003 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Budowa spc (surfaktant, tensyd) - są to cząsteczki amfifilowe ogon część hydrofobowa zwykle długi łańcuch alifatyczny (węglowodorowy) głowa część hydrofilowa

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO CROTAMITON FARMAPOL płyn do stosowania na skórę, 100 mg/g 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 g płynu do stosowania

Bardziej szczegółowo

SYSTEM 4 THERAPEUTIC HAIR SPA

SYSTEM 4 THERAPEUTIC HAIR SPA SYSTEM 4 THERAPEUTIC HAIR SPA Wyjątkowa seria produktów rozwiązująca liczne problemy nękające skórę głowy: Łupież, świąd, zaczerwienienia, przesuszona skóra, nadmierne wydzielanie sebum, przedwczesne wypadanie

Bardziej szczegółowo

D O U G L A S N A T U R A L S 1 0 0 % N A T U R A L N O Ś C I

D O U G L A S N A T U R A L S 1 0 0 % N A T U R A L N O Ś C I D O U G L A S N A T U R A L S 1 0 0 % N A T U R A L N O Ś C I D O U G L A S N A T U R A L S Z N A C Z N I E W I Ę C E J N I Ż S K U T E C Z N A P I E L Ę G N A C J A Douglas Naturals to naturalna linia

Bardziej szczegółowo

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? 3 Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? Najważniejsze punkty zu kobiet występuje różne nasilenie objawów; u niektórych objawy mogą być ciężkie, u innych nieznaczne. zobjawami zespołu PCOS mogą

Bardziej szczegółowo

Power Duo Koktajl nawilżająco-lipidowy

Power Duo Koktajl nawilżająco-lipidowy Power Duo Koktajl nawilżająco-lipidowy Prosty i czysty powrót do źródeł pielęgnacji! Nowoczesny koktajl pielęgnacyjny bogaty w cenne witaminy i składniki odżywcze. Gruntowna pielęgnacja oparta na podstawowych

Bardziej szczegółowo

Alergie skóry a kosmetyk idealny

Alergie skóry a kosmetyk idealny Alergie skóry a kosmetyk idealny Elżbieta Grubska-Suchanek Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii GUM Zespół nietolerancji kosmetyków (1) Nasilenie istniejących wcześniej schorzeń skóry: atopowe

Bardziej szczegółowo

Każde marzenie ma swój kolor

Każde marzenie ma swój kolor Każde marzenie ma swój kolor t w i s t do włosów kręconych b l o s s o m do włosów farbowanych f l o w do włosów długich a q u a intensywne nawilżenie każdego typu włosów d i a m o n d do włosów niezdyscyplinowanych

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo kosmetyków z punktu widzenia europejskiego konsumenta

Bezpieczeństwo kosmetyków z punktu widzenia europejskiego konsumenta Bezpieczeństwo kosmetyków z punktu widzenia europejskiego konsumenta ElŜbieta Seredyńska Europejskie Centrum Konsumenckie Polska CIE, Warszawa, 11. marca 2009 r. 1 Podstawy prawne Dyrektywa Rady z 27 lipca

Bardziej szczegółowo

dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne

dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne czystość i zdrowie Czym są produkty fotokatalityczne? Z wyglądu i w sposobie stosowania nie różnią się od typowych materiałów malarskich.

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

System do korekcji przebarwień Melano Corrective System. Najważniejsze cechy systemu Melano Corrective:

System do korekcji przebarwień Melano Corrective System. Najważniejsze cechy systemu Melano Corrective: System do korekcji przebarwień Melano Corrective System Wprowadzamy specjalistyczną, nową strategię do walki z przebarwieniami! Czy wiesz, ż e? 30% przebarwień powstaje na podłożu wcześniejszych zmian

Bardziej szczegółowo

Stosowanie kosmetyków i artykułów do pielęgnacji ciała.

Stosowanie kosmetyków i artykułów do pielęgnacji ciała. IMAS International Wrocław Stosowanie kosmetyków i artykułów do pielęgnacji ciała. Wrocław, wrzesień 2008 IMAS International Polska, 53-238 Wrocław, ul. Ostrowskiego 30, tel.: 071 339 04 31 imas@imas.pl,

Bardziej szczegółowo

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady Wszystkie prawa zastrzeżone CALIVITA INTERNATIONAL INTERNATIONAL--POLSKA 2006 ParaProteX OSOBISTY OCHRONIARZ www.calivita.com.pl PASOŻYTY ORGANIZMY ŻYJĄCE KOSZTEM SWOICH ŻYWICIELI Mikroparazyty = wirusy

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN Identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa i adres firmy: 1. Wytwórnia Klejów i Zapraw Budowlanych ATLAS Grzelak i wspólnicy spółka jawna 91-222 Łódź, ul. Św. Teresy105 Numer telefonu: (042) 631 89 45 Numer

Bardziej szczegółowo

Perfu r my Tworzen orz ie kom o pozy oz cj c i zap za ach ac ow o ych N ty t zap za ach ac owe N ta ta g órn ór a a (głow o y) N ta śro ś dk

Perfu r my Tworzen orz ie kom o pozy oz cj c i zap za ach ac ow o ych N ty t zap za ach ac owe N ta ta g órn ór a a (głow o y) N ta śro ś dk Perfumy Tworzenie kompozycji zapachowych Perfumy są mieszaniną kilku lub kilkudziesięciu substancji zapachowych, Nuty zapachowe które ulatniają się pod wpływem temperatury ludzkiego ciała i powietrza Jedne

Bardziej szczegółowo

SZTUKA MAKIJAŻU. Paulina Siwicka

SZTUKA MAKIJAŻU. Paulina Siwicka SZTUKA MAKIJAŻU Paulina Siwicka w w w. p a u l i n a s i w i c k a. c o m b i u r o. c r e a t i v e d e s i g n s @ g m a i l. c o m tel. 695 600 305 Pielęgnacja skóry w danym wieku do 25 roku życia

Bardziej szczegółowo

PEELING PRZYSZŁOŚCI JUŻ ISTNIEJE

PEELING PRZYSZŁOŚCI JUŻ ISTNIEJE PEELING PRZYSZŁOŚCI JUŻ ISTNIEJE ENERPEEL Wyroby medyczne ENERPEEL opracowane zostały w oddziale TEBITECH firmy GENERAL TOPICS zajmującym się tworzeniem nowoczesnych rozwiązań w dziedzinach dermatologii

Bardziej szczegółowo

CENNIK. Oferujemy bardzo korzystne ceny, które znajdą Państwo w zakładkach z zabiegami. Umożliwiamy dokonywanie płatności za pomocą karty.

CENNIK. Oferujemy bardzo korzystne ceny, które znajdą Państwo w zakładkach z zabiegami. Umożliwiamy dokonywanie płatności za pomocą karty. CENNIK Oferujemy bardzo korzystne ceny, które znajdą Państwo w zakładkach z zabiegami. Umożliwiamy dokonywanie płatności za pomocą karty. KOMPUTEROWA ANALIZA SKÓRY Komputerowa analiza skóry 50 zł KOSMETYKA

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 102 23 96 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik Adres: ul. Pogodna

Bardziej szczegółowo

MASAŻ MYCIE GŁOWY + STYLIZACJA STRZYŻENIE DAMSKIE STRZYŻENIE + MODELOWANIE

MASAŻ MYCIE GŁOWY + STYLIZACJA STRZYŻENIE DAMSKIE STRZYŻENIE + MODELOWANIE MASAŻ działa odprężająco, relaksująco, pobudza komórki 20 zł. MYCIE GŁOWY + STYLIZACJA 17 zł. Długie: 25 zł. 30 zł. STRZYŻENIE DAMSKIE Długie: 23 zł. 28 zł. 32 zł. STRZYŻENIE + MODELOWANIE 30 zł. 45 z.

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE

CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE linia Bjobj BABY higiena intymna higiena jamy ustnej bezpieczne opalanie CERTYFIKOWANE KOSMETYKI ORGANICZNE Linia Bjobj BABY Linia Bjobj BABY została stworzona z myślą

Bardziej szczegółowo

Warstwa korowa 61 Łuska włosowa 62 3. Rodzaje włosów oraz kształty i układ włosów na głowie 63 Włosy wełniste meszek włosowy 63 Włosy szczeciniaste

Warstwa korowa 61 Łuska włosowa 62 3. Rodzaje włosów oraz kształty i układ włosów na głowie 63 Włosy wełniste meszek włosowy 63 Włosy szczeciniaste SPIS TREŚCI I. Wiadomości wstępne 9 1. Cele usług fryzjerskich 9 2. Zarys historii uczesania 10 3. Powstanie i rozwój rzemiosła fryzjerskiego 23 4. Cechy współczesnego fryzjera 23 5. Charakterystyka absolwenta

Bardziej szczegółowo

Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie

Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie Publiczne Gimnazjum w Babimoście, 2014 Wykonali: Julia Wojewoda Natalia Cybulska Jakub Kupiec Bartłomiej Witkowicz Mateusz Rychły

Bardziej szczegółowo

Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny?

Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny? Przebarwienia Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny? Przebarwienia skóry mogą stanowić istotny defekt kosmetyczny. Pod względem obrazu histologicznego przebarwienia można podzielić na :

Bardziej szczegółowo

KARTA PACJENTA / KLIENTA LASER, IPL ZAMYKANIE NACZYŃ KRWIONOŚNYCH, TRĄDZIK RÓŻOWATY, ACNE

KARTA PACJENTA / KLIENTA LASER, IPL ZAMYKANIE NACZYŃ KRWIONOŚNYCH, TRĄDZIK RÓŻOWATY, ACNE KARTA PACJENTA / KLIENTA LASER, IPL ZAMYKANIE NACZYŃ KRWIONOŚNYCH, TRĄDZIK RÓŻOWATY, ACNE Dane osobowe pacjenta / klienta Imię i Nazwisko... Adres... Miasto... Kod... Telefon... Wiek... Płeć... 1. Wywiad

Bardziej szczegółowo

1) PRZEDŁUŻANIE RZĘS METODĄ

1) PRZEDŁUŻANIE RZĘS METODĄ Szkolenia 1) PRZEDŁUŻANIE RZĘS METODĄ 1:1 Cześć teoretyczna: - przepisy bhp dotyczące stanowiska pracy oraz wykonywania zabiegu, - zalecenia oraz przeciwwskazania do wykonywania zabiegu, - materiały do

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

Yasumi Hydrating nowa linia kosmetyków nawilżających

Yasumi Hydrating nowa linia kosmetyków nawilżających Yasumi Hydrating nowa linia kosmetyków nawilżających FACIAL TONER - nawilżający tonik do twarzy Delikatny tonik przeznaczony do każdego rodzaju cery. Zawiera naturalną betainę, która chroni błonę komórkową

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KOMPLEKSOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB ZAWODOWYCH SKÓRY

OPRACOWANIE KOMPLEKSOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB ZAWODOWYCH SKÓRY OPRACOWANIE KOMPLEKSOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB ZAWODOWYCH SKÓRY Zadanie 1. Badania i analizy dotyczące opracowania kompleksowego programu profilaktyki chorób zawodowych skóry Okres realizacji:

Bardziej szczegółowo

Co piąte dziecko w Polsce ma AZS. Atopowe Zapalenie Skóry to przewlekła choroba skóry o podłożu alergicznym.

Co piąte dziecko w Polsce ma AZS. Atopowe Zapalenie Skóry to przewlekła choroba skóry o podłożu alergicznym. Co piąte dziecko w Polsce ma AZS. Atopowe Zapalenie Skóry to przewlekła choroba skóry o podłożu alergicznym. Jest objawem atopii, czyli wyrazem patologicznej reakcji immunologicznej. Pojawia się najczęściej

Bardziej szczegółowo

1 Identyfikacja preparatu oraz producenta i importera

1 Identyfikacja preparatu oraz producenta i importera Data sporządzenia: 2. 1. 2006 strona 1 / 7 1 Identyfikacja preparatu oraz producenta i importera Producent: BUZIL-Werk Wagner GmbH & Co. KG Fraunhofer Str. 17 D-87700 Memmingen - Niemcy Tel. + 49 (0) 8331

Bardziej szczegółowo

Informacja roczna z kontroli prawidłowości oznakowania i obrotu kosmetykami.

Informacja roczna z kontroli prawidłowości oznakowania i obrotu kosmetykami. Informacja roczna z kontroli prawidłowości oznakowania i obrotu kosmetykami. Kontrolę przeprowadzono w 10 placówkach. Ogółem kontrolą objęto 89 partii wyrobów o wartości 4.449 zł, w tym: pasty do zębów

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NIZAX ACTIV, 20 mg/g, szampon leczniczy 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 g szamponu leczniczego zawiera 20 mg ketokonazolu (Ketoconazolum).

Bardziej szczegółowo

Relax DR 50 Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 5

Relax DR 50 Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 5 Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 5 1 Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa preparatu: Zastosowanie preparatu: Gotowy do użycia płyn do mycia rąk, do profesjonalnego stosowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online. Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Kurs składa się z kilkunastu lekcji. Przerobienie

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 21.7.2015 PL L 193/115 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/1190 z dnia 20 lipca 2015 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 dotyczącego produktów

Bardziej szczegółowo

MOR PHO ZABIEG WYGŁADZANIA WŁOSÓW NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE FAQPYTANIA

MOR PHO ZABIEG WYGŁADZANIA WŁOSÓW NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE FAQPYTANIA MOR PHO S S E ZABIEG WYGŁADZANIA WŁOSÓW NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE FAQPYTANIA MORPHOSSE ZABIEG WYGŁADZANIA WŁOSÓW 1. Na czym polega system ZABIEG WYGŁADZANIA WŁOSÓW MORPHOSSE? Jest to zabieg wygładzający włosy

Bardziej szczegółowo

A licja Marzec. t -4Tr..-' surowce półprodukty preparatyka wyrobów

A licja Marzec. t -4Tr..-' surowce półprodukty preparatyka wyrobów A licja Marzec t -4Tr..-' surowce półprodukty preparatyka wyrobów Alicja) Marzec CS1EMIA KOSMETYKÓW surowce półprodukty preparatyka wyrobów Wydanie III Toruń 2009 S pis tre śc i Przedm ow a... 11 I. Wiadomości

Bardziej szczegółowo

K.1.1.b. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów

K.1.1.b. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE K.1.1.b. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY

Bardziej szczegółowo

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów Żel Kremowa pasta. Zapewnia trwałość i matowe Nie obciąża. oraz nadaje Kremowa pasta kręconych Wosk To to unikalna mieszanka wosku pszczelego, każdą, zachowując przy tym zdrowy Woody s informacje o produktach

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK RAIN DANCE

PODRĘCZNIK RAIN DANCE PODRĘCZNIK SEKRET NATURALNIE NAWILŻONYCH WŁOSÓW Delikatność deszczu Moc olejów roślinnych Skuteczność naturalnych składników naturalne nawilżenie i odżywienie włosów Cenne olejki i składniki naturalne

Bardziej szczegółowo

Zakłady Chemiczne EmiChem P.P.

Zakłady Chemiczne EmiChem P.P. KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO Karta charakterystyki zgodna z wymogami przepisów Rozporządzenia (WE) NR 1907/2006 Europejskiego z dnia 18 grudnia 2006. r. (REACH) Parlamentu 1. IDENTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Specjalna Terapia Szyi i Dekoltu. DTS MG Co., Ltd.

Specjalna Terapia Szyi i Dekoltu. DTS MG Co., Ltd. Specjalna Terapia Szyi i Dekoltu DTS MG Co., Ltd. Objawy starzenia się skóry szyi i dekoltu Podwójny podbródek Głębokie zmarszczki Pigmentacja Fotostarzenie Odwodnienie i suchość Powody starzenia się okolic

Bardziej szczegółowo

Technik usług fryzjerskich Specjalizacja: Kosmetyka pielęgnacyjna i upiększająca program autorski. I. Wstęp Kształcenie zawodowe ma na celu

Technik usług fryzjerskich Specjalizacja: Kosmetyka pielęgnacyjna i upiększająca program autorski. I. Wstęp Kształcenie zawodowe ma na celu Technik usług fryzjerskich Specjalizacja: Kosmetyka pielęgnacyjna i upiększająca program autorski. I. Wstęp Kształcenie zawodowe ma na celu przygotowanie ucznia do skutecznego wykonywania zadań zawodowych

Bardziej szczegółowo

1. CO TO JEST LEK AMBROTAXER I W JAKIM CELU SIĘ GO STOSUJE

1. CO TO JEST LEK AMBROTAXER I W JAKIM CELU SIĘ GO STOSUJE ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ambrotaxer, 15 mg/5 ml syrop Ambroxoli hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Lek ten

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Polytar 1%, szampon leczniczy 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 g szamponu leczniczego zawiera 10 mg mieszaniny dziegci (Tar Blend) o

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA Nazwa wyrobu : Duck Fresh Discs - Marine Zastosowanie : Żelowy krążek do toalet. Dystrybutor : SC Johnson Sp. z o.o. ul. Taśmowa 7 02-677 WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

SELMED - sklep z produktami Dr. Nona http://www.selmed.sklep.pl/ Cennik z dnia 2016-06-10. Wszystkie podane ceny są cenami brutto.

SELMED - sklep z produktami Dr. Nona http://www.selmed.sklep.pl/ Cennik z dnia 2016-06-10. Wszystkie podane ceny są cenami brutto. SELMED - sklep z produktami Dr. Nona http://www.selmed.sklep.pl/ Cennik z dnia 2016-06-10. Wszystkie podane ceny są cenami brutto. Dla mężczyzn Dezodorant męski "Admiral" - działa Dezodorant męski "Lord"

Bardziej szczegółowo

Raport z ankiety dotyczącej. Atopowego Zapalenia Skóry

Raport z ankiety dotyczącej. Atopowego Zapalenia Skóry Raport z ankiety dotyczącej Atopowego Zapalenia Skóry Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna przebiegająca z okresami zaostrzeń i remisji. Podstawowym objawem jest uporczywy świąd i suchość

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI 4/2015. 31308 Regenerujące serum na noc Time Reversing SkinGenist, 30 ml

NOWOŚCI 4/2015. 31308 Regenerujące serum na noc Time Reversing SkinGenist, 30 ml 31308 Regenerujące serum na noc Time Reversing SkinGenist, 30 ml Zobaczysz rezultat już po 1 nocy! Skóra stanie się gładsza. Po 6-ciu tygodniach stosowania, skóra zyska wyraźnie młodszy wygląd potwierdzają

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

Tematy Prac Kontrolnych Semestr Letni 2015/2016. Szkoła Policealna Centrum Edukacji Pro Civitas w Kielcach

Tematy Prac Kontrolnych Semestr Letni 2015/2016. Szkoła Policealna Centrum Edukacji Pro Civitas w Kielcach Tematy Prac Kontrolnych Semestr Letni 2015/2016 Szkoła Policealna Centrum Edukacji Pro Civitas w Kielcach Technik usług kosmetycznych sem. I Podstawy anatomiczno dermatologiczne w kosmetyce: Temat: Grzybice

Bardziej szczegółowo

KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU

KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU Zgodnie z normą 9 l/155/ecc (93/112/EC) Data wystawienia: 21.02.2003 Zmiany dnia: 16.01.2003 Podstawa: Rozporządzenie MZ, Dz. U. Nr 140, poz. 1171 z dnia 3 września 2002 z

Bardziej szczegółowo

G 525 BUZ windowmaster Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8

G 525 BUZ windowmaster Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8 Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8 1 Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa preparatu: Zastosowanie preparatu: Środek do czyszczenia okien do rozcieńczania z wodą, do profesjonalnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online! Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Dowiesz się, jak prawidłowo dbać o cerę i czym

Bardziej szczegółowo

Skóra Polek i Polaków w obiektywie praktyka

Skóra Polek i Polaków w obiektywie praktyka Nauka w służbie piękna Skóra Polek i Polaków w obiektywie praktyka Dr n. med. Danuta Nowicka, specjalista dermatolog Przedstawiamy Państwu cykl artykułów opartych na badaniach przeprowadzonych przez firmę

Bardziej szczegółowo

Projekt graficzny okładki i książki: Zuzanna Sumirska. Opracowanie graficzne i łamanie: OLY. Druk i oprawa:

Projekt graficzny okładki i książki: Zuzanna Sumirska. Opracowanie graficzne i łamanie: OLY. Druk i oprawa: Rok dopuszczenia 2010. REKOMENDACJA Ogólnopolska Komisja Fryzjersko-Kosmetyczna Związku Rzemiosła Polskiego rekomenduje podręcznik Nowoczesne Fryzjerstwo - chemia, technologie, techniki" (wydanie drugie

Bardziej szczegółowo

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 29/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie zasadności finansowania środka spożywczego specjalnego przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne S t r o n a 1 RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne semestr letni Wykłady (5 x 3 godziny) PONIEDZIAŁEK godzina 10.00 12.15, ul. Żołnierska 14c, sala Katedry Farmakologii Lp. data temat

Bardziej szczegółowo

Inteligentna technologia przeciwzmarszczkowa

Inteligentna technologia przeciwzmarszczkowa Inteligentna technologia przeciwzmarszczkowa 2 przeciw oznakom starzenia Inteligentna koncepcja pielęgnacji skóry: możesz pozytywnie wpłynąć na przyszłość skóry. Innowacyjna technologia pielęgnacji skóry

Bardziej szczegółowo

Karta Charakterystyki Preparatu Dalan Hotel Soap (DALAN Mydło toaletowe hotelowe

Karta Charakterystyki Preparatu Dalan Hotel Soap (DALAN Mydło toaletowe hotelowe 1. IDTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA Identyfikacja preparatu: Zastosowanie preparatu: do mycia i pielęgnacji skóry Nazwa producenta: DALAN KIMYA END A.Ş. Adres: KEMALPAŞA CAD. NO:

Bardziej szczegółowo

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna 112 LECZENIE W ZALEŻNOŚCI OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN Łuszczyca zwyczajna Przedstawione poniżej schematy postępowania są zgodne z polskim konsensusem nt. leczenia łuszczycy, ale uwzględniają

Bardziej szczegółowo

Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy alergii?

Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy alergii? Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Czy alergia układu oddechowego to często spotykany problem? Choroby alergiczne występują obecnie z bardzo dużą częstością. Szacuje się, że na

Bardziej szczegółowo

Douglas Naturals Znacznie więcej niż skuteczna pielęgnacja

Douglas Naturals Znacznie więcej niż skuteczna pielęgnacja Douglas Naturals Znacznie więcej niż skuteczna pielęgnacja Douglas Naturals to nowa linia kosmetyków w rodzinie Douglas. Jest dowodem na to, że piękno i zaangażowanie społeczne mogą iść w parze. Wysoce

Bardziej szczegółowo

Naturalnie wzmacnia i nawilża skórę wrażliwą! OFERTA DLA MAMY I DZIECKA / 16.05-12.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47. żel do mycia twarzy, 150 ml

Naturalnie wzmacnia i nawilża skórę wrażliwą! OFERTA DLA MAMY I DZIECKA / 16.05-12.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47. żel do mycia twarzy, 150 ml OFERTA DLA MAMY I DZIECKA / 16.05-12.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47 żel do mycia twarzy, 150 ml Naturalnie wzmacnia i nawilża skórę wrażliwą! kosmetyk 9 90 Dla Mamy BODYMAX 50+ 60 tabletek+20 tabletek

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek studiów: kosmetologia ul. Rostafińskich 4 02-593 Warszawa

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek studiów: kosmetologia ul. Rostafińskich 4 02-593 Warszawa Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek studiów: kosmetologia ul. Rostafińskich 4 02-593 Warszawa KARTA PRAKTYK Imię i nazwisko studenta... nr indeksu. specjalizacja PROGRAM PRAKTYK Czynności: 1 praktyka 2 praktyka

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188691 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188691 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188691 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 319736 (22) Data zgłoszenia: 29.04.1997 (51) Int.Cl.7 A61K 35/78 A61K

Bardziej szczegółowo

G 482 Blitz-Orange Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8

G 482 Blitz-Orange Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8 Data sporządzenia: 18. 4. 2008 strona 1 / 8 1 Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa preparatu: Zastosowanie preparatu: Środek do czyszczenia powierzchni na bazie alkoholu do rozcieńczania

Bardziej szczegółowo

-wł średniej długości. Podcięcie końcówek

-wł średniej długości. Podcięcie końcówek C E N N I K Z A B I E G Ó W Firma zastrzega sobie prawo do zmiany cen. Ostatnia aktualizacja dnia 01.01.2016 STUDIO FRYZUR Cięcie -wł krótkie -wł średniej długości -wł długie Grzywka Podcięcie końcówek

Bardziej szczegółowo

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Lunapret 1

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Lunapret 1 CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO Lunapret 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Lunapret Valerianae radicis extractum siccum + Lupuli strobili extractum siccum tabletki powlekane, 250 mg + 60 mg 2. SKŁAD

Bardziej szczegółowo

Szkolenia. AKADEMIA PIĘKNA egoart Grażyna Ożarowska Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 8, lok. B13; tel. 085/662-34-66. Stylizacja paznokci:

Szkolenia. AKADEMIA PIĘKNA egoart Grażyna Ożarowska Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 8, lok. B13; tel. 085/662-34-66. Stylizacja paznokci: AKADEMIA PIĘKNA egoart Grażyna Ożarowska Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 8, lok. B13; tel. 085/662-34-66 AKADEMIA PIĘKNA egoart Stylizacja paznokci: Szkolenia Stylizacja paznokci metodą akrylową: Szkolenie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna. Systemy nośnikowe

Bardziej szczegółowo

MANICURE HYBRYDOWY... (ok. 1,15min)... 70zł. MANICURE JAPOŃSKI...(ok. 40 min)... 50zł. MANICURE VINYLOWY...(ok. 1h)... 50zł

MANICURE HYBRYDOWY... (ok. 1,15min)... 70zł. MANICURE JAPOŃSKI...(ok. 40 min)... 50zł. MANICURE VINYLOWY...(ok. 1h)... 50zł MANICURE MANICURE HYBRYDOWY... (ok. 1,15min)... 70zł MANICURE JAPOŃSKI...(ok. 40 min)... 50zł MANICURE VINYLOWY...(ok. 1h)... 50zł MANICURE KLASYCZNY KOLOR...(ok. 1h)... 40zŁ MANICURE FRENCH...(ok. 1,15min)...

Bardziej szczegółowo

Do gabinetu kosmetycznego zgłosiła się 45-letnia kobieta na zabieg pielęgnacyjny okolic oczu. Klientka na co dzień nie pielęgnuje skóry w okolicach

Do gabinetu kosmetycznego zgłosiła się 45-letnia kobieta na zabieg pielęgnacyjny okolic oczu. Klientka na co dzień nie pielęgnuje skóry w okolicach 23 Zadanie egzaminacyjne zabieg pielęgnacyjny na okolice oczu u 45-letniej kobiety Do gabinetu kosmetycznego zgłosiła się 45-letnia kobieta na zabieg pielęgnacyjny okolic oczu. Klientka na co dzień nie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR PL L 315/34 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.11.2013 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1197/2013 z dnia 25 listopada 2013 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 Parlamentu

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane:

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane: z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielenia zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i Data sporządzenia karty: 09.02.2004r. Data aktualizacji: 20.01.2012r.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Strefa Relaksu. Oferta zabiegów na twarz i dłonie oraz zabiegów upiększających

Strefa Relaksu. Oferta zabiegów na twarz i dłonie oraz zabiegów upiększających Strefa Relaksu Oferta zabiegów na twarz i dłonie oraz zabiegów upiększających Zabiegi na twarz: Organiczny zabieg wzmacniający z Ginko Biloba dla cery naczyniowej 1,5h 120zł Cel: wzmocnienie, uelastycznienie

Bardziej szczegółowo

Nawilżacz do włosów Ceriotti New Blitz Super Electronic Ozone

Nawilżacz do włosów Ceriotti New Blitz Super Electronic Ozone Nawilżacz do włosów Ceriotti New Blitz Super Electronic Ozone Salon szczególnie poleca wyjątkową ofertę profesjonalnych zabiegów pielęgnacyjnych. SPA Dla Włosów Para wodna plus temperatura i ozon? Jednym

Bardziej szczegółowo

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA TECHNITynk Sp. z o.o. Rzeczków Kolonia 60, 26-680 Wierzbica Tel./fax: 48 618 26 96, www.technitynk.pl KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Opracowana zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Data wydania 06042008 OLIWKA ODŻYWCZA DO PIELĘGNACJI PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Strona 1/4 1. Identyfikacja substancji / preparatu Oliwka do pielęgnacji paznokci 2. Skład i informacja o składnikach. Mieszanina

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31 aktualizowana dnia: 15.02.2012 Data druku: 09.03.2012 Strona: 1/6 Nazwa handlowa: 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikator produktu: Nr kat.: 42,0411,8041 Zastosowanie

Bardziej szczegółowo