Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu"

Transkrypt

1 Stanisława Golinowska Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu Wprowadzenie Fundacji Batorego należy się uznanie za zorganizowanie dyskusji poświęconej zamierzeniom rządu w nieco szerszej perspektywie niż tylko deficyt budżetowy 1. Jednocześnie zaplanowanie tej debaty w ten sposób, że w pierwszej sesji uczestniczą tylko ekonomiści, wyjaśniający potrzebę podejmowania decyzji fiskalnych i wskazujący obszary społeczne, gdzie należy ciąć wydatki, a w drugiej tylko politycy społeczni, odnoszący się do wybranych zamierzeń rządu dotyczących ograniczania świadczeń społecznych, bez wzajemnego odniesienia się do tez przedstawionych przez obie strony, uznaję za poważny mankament debaty. Ekonomiści bowiem powiedzieli swoje, nie mając w sprawach społecznych dostatecznej kompetencji, i już w drugiej sesji nie uczestniczyli. Z kolei niektórzy uczestnicy drugiej sesji, przychodząc później, nie odnosili się do wypowiedzi ekonomistów i nie formułowali zależności między zjawiskami społecznoekonomicznymi oraz nie wskazywali obliczonych na długi okres konsekwencji ograniczania niektórych wydatków społecznych o charakterze rozwojowym. W rezultacie odbyły się jakby dwie niezależne debaty. W swojej wypowiedzi, usytuowanej w sesji drugiej (sesji polityków społecznych) zamierzenia rządu przedstawiam w kontekście spraw ogólniejszych, ukazując zarówno aktualny etap rozwoju naszego kraju, jak i wyzwania przyszłości, w świetle których można by ustalić kryteria dla oceny ogłoszonych zamierzeń rządu. 1. Poziom rozwoju społecznego w Polsce Nawoływanie do reform finansów publicznych jako niezbędnego działania, ograniczającego zakres obecnego kryzysu finansowego i jednocześnie warunku umożliwiającego wychodzenie z niego, w wielu krajach postkomunistycznych, a także w Polsce, nie znajduje dostatecznego zrozumienia, a w konsekwencji - akceptacji. I to nie tylko akceptacji politycznej, związanej z troską partii politycznych o utrzymanie/zdobycie władzy (o elektorat), ale także akceptacji eksperckiej. Wynika to z faktu, że w ciągu dwudziestu lat transformacji dokonano w sferze społecznej licznych reform, prowadzących do redukcji zakresu tzw. państwa opiekuńczego i wzrostu udziału dochodów indywidualnych w finansowaniu usług społecznych. Udział wydatków na tzw. ochronę społeczną (social protection) w ciągu zaledwie dziesięciu lat ( ) obniżył się o 8 punktów procentowych: z około 26% do około 18% PKB (Eurostat 2011). 1 Plany rządu i wyzwania rozwojowe Polski, Fundacja in. Stefana Batorego, Warszawa, 15 grudnia Tekst rozwija tezy przedstawione podczas tego spotkania (od. red.) 1

2 Polskie welfare state ( państwo opiekuńcze ) jest na miarę biednego kraju na dorobku, a nie bogatego kraju starej Europy. Jakie zatem wydatki ograniczać, gdy realnym problemem jest niefinansowanie lub niedofinansowanie wielu sfer publicznych, ważnych dla cywilizacyjnego rozwoju kraju, i przezwyciężenia jakościowych barier wzrostu gospodarczego? Odpowiedzi na pytanie dotyczące ograniczeń w wydatkach społecznych powinny być formułowane z pełną świadomością poziomu naszego rozwoju i jego potrzeb inwestycyjnych (chodzi przede wszystkim o inwestowanie w kapitał ludzki i infrastrukturę). Poziom PKB per capita stanowi zaledwie połowę poziomu starych krajów (a 62% przeciętnego poziomu UE 27), wydatki społeczne znacznie mniej 32% poziomu starych krajów i 40% przeciętnych dla UE 27, a przy tym nierówności wyraźnie przekraczają wskaźniki przeciętne dla wszystkich krajów europejskich. W retoryce wielu polityków i ich ekonomicznego zaplecza nie jest to często brane pod uwagę. Podawana argumentacja odwołuje się do wyobrażenia społeczeństwa pełnego dobrobytu i rozpieszczonego nadmiernym korzystaniem z usług społecznych. Tak jakby exodus młodych ludzi w poszukiwaniu pracy i lepszej infrastruktury społecznej nie dotyczył naszego kraju. Ponadto pamiętajmy, że utrzymujący się względnie wysoki poziom wydatków społecznych w Polsce jest wynikiem znacznego udziału wydatków emerytalno-rentowych w ich strukturze (11, 8% PKB wobec 18,6% PKB na całość publicznej ochrony socjalnej). Wprowadzona w 1999 roku reforma emerytalna, realizowana w przekonaniu ucieczki do przodu i zbawiennego wpływu budowania segmentu kapitałowego na równoważenie finansowania świadczeń na starość, przyczyniła się w krótkim i średnim okresie do poważnych obciążeń budżetu państwa dopłatami do systemu emerytalnego (problem finansowania kosztów tzw. przejścia od systemu repartycyjnego do systemu kapitałowego). Przy analizie czynników wzrostu deficytu budżetowego w ostatniej dekadzie ten fakt nie powinien być przemilczany. 2.Pakiet społeczny na kryzys W każdej sytuacji, nawet największego kryzysu, istnieje potrzeba ochrony dóbr publicznych i pewnego zakresu tzw. dóbr pożądanych (merit goods), wymagających redystrybucji dochodów po to, aby nie niszczyć potencjału niezbędnego do wychodzenia z kryzysu i fundowania dalszego rozwoju. Powiedziałabym nawet, że w sytuacji kryzysu potrzeba świadomej ochrony takiego rdzenia jest większa. Przygotowanie takiego pakietu (podstawowych dóbr publicznych, pakietu socjalnego, minimalnych gwarancji społecznych) wymaga odniesienia się do jakiejś filozofii społecznej, która wyartykułowana i uzgodniona, służyłaby politykom jako banch marking podejmowanych decyzji. W pakiecie dóbr publicznych kryzysowej dekady, ale jednocześnie dekady innowacyjnego skoku (Europa 2020) powinny znaleźć się komponenty wynikające z wiedzy o przemianach i potrzebach społecznych oraz wyzwaniach. Chodzi o przemiany demograficzne (starzenie się populacji i zachwiany balans międzygeneracyjny), o zmiany instytucji rodziny i aspiracje kobiet, o zmiany charakteru pracy (zmierzch fordyzmu i serwicyzacja) i zwiększone potrzeby kształceniowe, o 2

3 zmiany kondycji biologicznej człowieka w związku z istotną zmianą epidemiologiczną, w fazę której weszliśmy (ekstensywne wydłużanie życia połączone z gorszą jego jakością). W takim pakiecie powinny się też znaleźć wskazania dotyczące instrumentarium jego realizacji. Im bowiem mniej środków, tym efektywniej powinny być wydawane. Ogromnym i politycznie lekceważonym problemem w Polsce jest jakość zarządzania publicznego. Chodzi o sprawne państwo, które obejmuje: sprawiedliwe i sprawnie działające sądownictwo, racjonalną decentralizację, kompetentnych i kierujących się wymogami etyki urzędników (korpus służby publicznej), rzetelną informację, czyli politykę (w tym społeczną) opartą na faktach - a nie na wrażeniach i indywidualnych doświadczeniach polityków, osób opiniotwórczych w mediach elektronicznych oraz medialnych sensacjach i artykułowanych w nich niejednokrotnie społecznych uprzedzeniach. 3. Motywacyjne elementy filozofii społecznej Welfare state bywa traktowane jako atrybut paternalistycznego państwa narodowego. Krytyka tego modelu państwa dotyczy zarówno ograniczania indywidualnej wolności (instytucje wsparcia są jednocześnie instytucjami kontroli), jak i ograniczania wzrostu gospodarczego ( duszenie przez nadmierne podatki). Rzadko oddaje się sprawiedliwość jego osiągnięciom: wyrównywaniu dobrobytu i szerokiemu dostępowi do wielu dóbr, co gwarantuje obywatelom rozwój i godność. A dzięki instytucjom dialogu społecznego zapewnienie pokojowego rozwiązywania sporów i konfliktów. W polityce społecznej doby globalizacji i nowych zagrożeń potrzebne jest nie tyle odrzucanie państwa opiekuńczego, co pewna zmiana jego priorytetów. A przy tym konieczna jest inna retoryka, polegająca na łączeniu elementów wolnościowych z odpowiedzialnością: za planetę i środowisko naturalne, za ludzkość i za zrównoważony rozwój. Szeroka odpowiedzialność wymaga solidarności i zgody na interwencje, przede wszystkim o charakterze koordynacyjnym. We współczesnym świecie manifestacja odpowiedzialności odpowiedzialność nie dokonuje się metodą przymusu, narzucania i hierarchii. To raczej uświadamianie, perswazja i wielopoziomowe governance. Współczesna filozofia polityki społecznej zawiera też istotne komponenty o charakterze motywacyjnym: do wzrostu aktywności zawodowej, do kształcenia, do zdrowego stylu życia, do dzietności i odpowiedzialności za rodzinę, do szanowania środowiska naturalnego i zasobów naturalnych, do zachowań solidarnych, inkluzyjnych i zmniejszających nierówności. W motywowaniu do pożądanych zachowań zawarty jest zwykle określony system wartości, niekiedy zróżnicowany kulturowo czy politycznie. W Unii Europejskiej zestaw ten, z dość szerokim wachlarzem możliwości wyboru, zawarty jest w strategiach i polityce, przyjmowany wraz z europejskimi funduszami. Historia polityki społecznej w państwach europejskich pokazuje, że element motywacyjny silnie ukierunkowywał realizowane modele polityki społecznej państw narodowych, które obecnie ulegają coraz bardziej jednokierunkowej zmianie (bardziej konwergencja niż path dependency). Z kierunków tego rozwoju wynikałaby istotna lekcja dla nas, kraju ekonomicznie doganiającego 3

4 zachodnich sąsiadów, a jednocześnie posiadającego poważne deficyty w rozwoju instytucjonalnym. Tymczasem Polska jako członek UE specyficznie reaguje na koncepcje społeczne, docierające z Komisji Europejskiej, stosującej miękkie metody harmonizacji i koordynacji w zakresie polityki regionalnej (polityki spójności) oraz związanej z kapitałem ludzkim czy polityki integracyjnej (inkluzyjnej). Z polskiej strony jest to reakcja pozbawiona ogólniejszej koncepcji; dostosowania są raczej fragmentaryczne i służą pozyskiwaniu unijnych środków. To oznacza, że znaczne fundusze UE przeznaczone na cele społeczne mogą być marnotrawione i lekceważone jako inwestycje rozwojowe. 4. Istotne wnioski wynikające z analizy rozwoju instytucji welfare state Badania oceniające rozwój welfare state w krajach europejskich w zestawieniu z potrzebami polskiej polityki społecznej pokazują, że szczególnie ważne i obliczone na długotrwałe efekt jest: - Kształtowanie rozsądnej relacji między pomocą społeczną (ograniczoną testem dochodowym) i motywującymi gałęziami świadczeń socjalnych (ubezpieczenia społeczne czy inne uwarunkowane oraz uniwersalne świadczenia). Chodzi o to, aby nie wrzucać kolejnych świadczeń do pomocy społecznej, a szczególnie świadczeń rodzinnych, rezygnując z w gruncie rzeczy odpowiedzialnej i motywacyjnej polityki społecznej wobec całego społeczeństwa. - Kształtowanie rozsądnej relacji między świadczeniami rzeczowymi a transferami społecznymi. Świadczenia rzeczowe są społecznie bardziej efektywne, na co wskazują liczne badania, oczywiście tylko wtedy, gdy zarządzanie publiczne w tym zakresie jest dostatecznie skuteczne i efektywne kosztowo. - Dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy (na dziś i na jutro). Konieczne jest pilne wyciągnięcie wniosków z błędnej koncepcji ograniczania kształcenia zawodowego w Polsce - Prowadzenie korzystnej dla Polski (jako kraju, skąd ludzie wyjeżdżają) polityki migracyjnej, niewypychającej młodych ludzi do pracy za granicę. To jest transfer kapitału ludzkiego bez zabezpieczenia transferu zwrotnego wspierającego potrzeby polskiego rynku pracy oraz zabezpieczenia świadczeń emerytalnych. - Zdefiniowanie polityki rodzinnej i rozwijanie instytucji godzenia zadań rodzinnych z pracą zawodową partnerów, dzięki wprowadzeniu zasad zrównoważonego modelu praca życie. - Prowadzenie adekwatnej do zmian epidemiologicznych polityki zdrowotnej, ukierunkowanej na zdrowe starzenie się, respektującej znaczenie prewencji i rehabilitacji, dostęp do innowacji oraz skoordynowane zarządzanie publiczne w ochronie zdrowia. Opieranie się w tej polityce wyłącznie na koncepcji tzw. uszczelniania systemu i dalsza dezintegracja procesu postępowania medycznego jest błędna zarówno z punktu widzenia efektów zdrowotnych, jak i długofalowych efektów kosztowych w ochronie zdrowia. - Weryfikacja rozkładu zadań między rząd i samorządy terytorialne, zgodnego z logiką oraz potrzebami realizacji podstawowych funkcji w sektorach społecznych, a szczególnie ochrony zdrowia, edukacji i rynku pracy. Polityka nadrzędności politycznej koncepcji decentralizacyjnej wobec merytorycznych funkcji głównych instytucji społecznych doprowadziła w polityce społecznej 4

5 do znacznych trudności koordynacyjnych, nietrafnie wydawanych środków, niekompetentnego zarządzania, a w odczuciach społecznych w wielu miejscach kraju do przekonania o rządach lokalnych sitw i nepotyzmie. 5. Projekty rządu na kryzys W deklarowanych planach rządu rozwiązania w zakresie polityki społecznej mają charakter ograniczony i nastawiony na cele fiskalne; nie odnoszą się ani do głównych wyzwań rozwojowych, ani do dojmujących kwestii socjalnych, ani do jasno wyartykułowanej filozofii polityki społecznej. Przyjrzyjmy się trzem głównym propozycjom z obszaru polityki społecznej Przesunięcie wieku emerytalnego, mimo że ogólnie słuszne, wymaga jednak kompleksowego programu dotyczącego: wspierania zatrudnienia i przedsiębiorczości, rozwoju instytucji alternatywnych dla opieki sprawowanej przez rodzinę (wobec dzieci i osób w podeszłym wieku; w Polsce ponad 80 % potrzeb opieki długoterminowej i bez mała 50% potrzeb opiekuńczych nad małym dzieckiem realizuje się w rodzinie), programu zdrowotnego dla osób starszych (rozwój zasobów służących terapii chorób przewlekłych, rehabilitacji oraz opieki geriatrycznej), programu kształceniowego dla starszych pracowników. Dopiero przygotowanie takiego programu połączone z ukazaniem instrumentów jego realizacji dałoby podstawę do kampanii społecznej na rzecz dłuższej aktywności zawodowej i z czasem do akceptacji tego kierunku. Bez tego przesuwanie granicy wieku emerytalnego może być odbierane przez społeczeństwo jako działanie czysto fiskalne; ograniczanie dostępu świadczeń emerytalnych dla osób, które z różnych powodów nie będą już miały pracy Zmiany dotyczące świadczeń rodzinnych, czyli ograniczenie tzw. becikowego i rodzinnej ulgi podatkowej nie zostały poparte ani rzeczową, ani klarowną ideologicznie argumentacją. Nota bene polityka rodzinna w Polsce nie była i nie jest przez władze, niezależnie od ich ideologicznej proweniencji, właściwie i uczciwie artykułowana. Jest przedmiotem bardzo częstych i różnokierunkowych zmian. W ciągu ostatniej dekady jest to trzecia zmiana kierunku. Tymczasem wyzwania obecnego czasu wymagają takich rozwiązań, które sprzyjać będą jednocześnie wzrostowi zatrudnienia kobiet oraz ograniczaniu niekorzystnych tendencji w rozwoju populacji. A że jest to możliwe, to wiadomo z doświadczeń wielu innych krajów. Konieczne jest wreszcie przyswojenie wniosków o korelacji między zatrudnieniem kobiet, przyjaznymi rodzinie świadczeniami i dzietnością (badania i analizy OECD Babies and Bosses). To, co wynika z wszechstronnych i porównawczych badań, dowodzi, że dwa kierunki działań są szczególnie przyjazne rodzinie i pracy. Z jednej strony, są to uniwersalne świadczenia rzeczowe dla matek i małych dzieci: opieka okołoporodowa, usługi położnej i pediatry, dostępne instytucje opiekuńcze i wychowawcze oraz socjalnie oprzyrządowana szkoła. Z drugiej strony, są to takie rozwiązania organizacyjne wobec kobiet i mężczyzn w miejscu pracy, które ułatwiają godzenie ról rodzinnych i zawodowych. Często 5

6 jest to po prostu stosowanie elastycznej organizacji pracy, przestrzeganie norm pracy i likwidacja wszelkiej dyskryminacji Ograniczanie programów aktywnej polityki zatrudnienia. Działania w tym kierunku są zawsze wątpliwe, szczególnie na czasy kryzysu i wzrostu bezrobocia. Potrzebne jest poprawianie efektywności instrumentów (gdy będą co najmniej trafne, to będą bardziej skuteczne), a nie ich odrzucanie. To jest po prostu wylewanie dziecka z kąpielą. Stopa pracujących jest w Polsce nadal bardzo niska (wg BAEL w 2010 roku około 50%). Udział bezrobotnych (w tym - będących w młodym wieku) jest proporcjonalnie bardzo wysoki i brak działań w zakresie aktywnej polityki zatrudnienia oznacza, że podejmuje się świadomie politykę wykluczania oraz emigracji ogromnego potencjału zasobów pracy. Ponadto ten kierunek jest sprzeczny z innym wydłużaniem aktywności zawodowej osób starszych. W deklarowanych przez rząd działaniach niepokoi szczególnie lekceważenie szkoleń, tym bardziej, że rekompensują one niedostatki edukacyjne polskiego szkolnictwa w zakresie kształcenia zawodowego oraz generalnie - umiejętności. Niższa efektywność zatrudnieniowa szkoleń w ostatnich latach jest wynikiem słabego zarządzania tym obszarem (nota bene i kilku innymi) sfery publicznej w samorządach powiatowych. Czy wydatki na takie lub inne szkolenia były poprzedzone umiejętnym rozpoznaniem potrzeb (tak po stronie dostępnych pracodawców, jak i potencjalnych kandydatów na szkolenia)? Czy prowadzone szkolenia są przedmiotem ewaluacji? Po raz kolejny rząd wycofuje się z prowadzenia odpowiedzialnej polityki zatrudnienia i aktywnej polityki rynku pracy (pierwsze takie wycofanie miało miejsce na przełomie dekad i przyniosło katastrofalne skutki dla ilościowego rozwoju zasobów pracy). Na ten cel i tak wydaje się zaledwie 0,4% PKB. Prowadzenie efektywnej polityki w tej dziedzinie nie jest oczywiście proste, wymaga budowania dobrych instytucji oraz zdobywania i kształcenia zaangażowanej kadry. Czy stać nas kolejny raz na przekreślanie tego, co z trudem już osiągnęliśmy? Czy w konsekwencji stać nas na dalsze ograniczanie dostępu do rynku pracy? * * * W sumie propozycje rządu nie są osadzone w szerszym kontekście społecznym, są sprzeczne w działaniach na rzecz starszych i młodszych i mogą mieć niekorzystne efekty rozwojowe, szczególnie w zakresie wzrostu podaży zasobów pracy. Plany rządu powinny być zakotwiczone w zdefiniowanych kierunkowo działaniach. W Strategii rozwoju kraju Polska 2030 zostały wprawdzie główne z nich zapisane, ale nie wynikają z nich konkretne programy i zróżnicowane scenariusze (na różne sytuacje) rozwoju społecznego. Każdy kryzys zwiększa zakres tzw. kwestii socjalnych i osłabia korzystne trendy rozwoju społecznego. Obecny kryzys ma charakter globalny i sytuacje w poszczególnych krajach są w znacznej mierze wyrazem oddziaływania czynników zewnętrznych. Dotyczy to także sposobów reakcji na kryzys. Są one bowiem w coraz mniejszym stopniu wyrazem realizacji krajowych strategii polityki społecznej, zawierających element ochrony pewnych grup i aktywności społecznych, a w coraz większym stopniu wyrazem standardowych programów ograniczania finansów publicznych, 6

7 niezależnie od ich merytorycznej zasadności w odniesieniu do sytuacji konkretnego kraju. Dlatego patrzmy na nasze potrzeby rozwojowe i nasze nierówności, tak dostosowując działania, aby nie marnować tego, co już zdobyliśmy; nie cofać się, ale działać efektywniej i dostrzegać wyzwania przyszłości. grudzień

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII INFARMA, Katarzyna Połujan Prawo i finanse 2015 Warszawa 08.12.2014 PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ RESORTU ZDROWIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO OBYWATELI

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Integracja systemu zarzadzania rozwojem Integracja : Od wizji rozwoju, planów zagospodarowania, przez sredniookresowe

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka 1. Komentarz do przesłanej diagnozy 2. Cele i priorytety EFS na lata 2014-2020 w oparciu o strategie i rozporządzenia UE 3.

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Joanna Felczak, Justyna Gać, Benedykt Opałka, Sylwia Timoszuk, Szkoła

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej.

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej. 1 Wyzwania rozwojowe Solidarność pokoleń Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej Paweł Kaczmarczyk 2009 2030 od transformacji do modernizacji 3 Trzeba zapytać: 1. Jakie są nasze aspiracje

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING 21. Pojęcie i istota controllingu. 22. Analiza rachunku zysków i strat. 23. Analiza wskaźnikowa sprawozdania finansowego. 24. Metody oceny efektywności

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i abonamentów medycznych w Polsce Propozycje Ministerstwa Zdrowia

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym

Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym Raport z badań Stanisława Golinowska i Agnieszka Sowa MPiPS/IPiSS Zawartość wystąpienia Nowe wyzwania wobec polityki społecznej

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny Co to jest Europejski Fundusz Społeczny? Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy wszystkich

Bardziej szczegółowo

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski BARIERY Bariery na rynku pracy ograniczające szanse podjęcia zatrudnienia Bariery personalne Bariery związane z rynkiem pracy (podaż miejsc pracy) Bariery związane

Bardziej szczegółowo

Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim

Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim CZYM JEST PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013? Program Operacyjny Kapitał Ludzki jest odpowiedzią na wyzwania,

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

KADRY NOWOCZESNEJ GOSPODARKI - wyniki projektu -

KADRY NOWOCZESNEJ GOSPODARKI - wyniki projektu - 2009 Agnieszka Gryzik KADRY NOWOCZESNEJ GOSPODARKI - wyniki projektu - Warszawa, 26 października 2009 r. Czynniki Scenariusz Założenia do scenariuszy Reformy wewnętrzne Otoczenie zewnętrzne Warszawa, 26

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Część I: Kryteria formalne podlegające weryfikacji na etapie oceny merytorycznej Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym

Bardziej szczegółowo

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast P o l s k a A k a d e m i a N a u k Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Grzegorz Węcławowicz Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast Prezentacja na VI Forum Mieszkalnictwa

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar Kierunek Ekonomia Rok I Semestr 1 Semestr 2 Matematyka wstęp 60 1 30 30 1 Matematyka A 60 6 30 30 E 2 Podstawy statystyki A 60 6 30 30 E 3 Podstawy mikroekonomii A 60 6 30 30 E 4 Podstawy makroekonomii

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o.

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o. ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA AMT Partner Sp. z o.o. POLITYKA SPÓJNOŚCI W PERSPEKTYWIE 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: 1. ok. 76,9 mld euro w programach

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Równość szans kobiet i mężczyzn jest jednym z elementów szerszej kwestii równości szans, których przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ & WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 201 2 Wprowadzenie 9 ROZDZIAŁ 1. Kryteria oceny

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r.

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Równość szans perspektywa pracodawców Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Plan prezentacji: Kontekst makro Oceny pracodawców i czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Paweł ChorąŜ ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Podstawy prawne Projekt rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych 1 Konsument jako podmiot strategii: Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki Sprawne Państwo Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010 ROZWÓJ KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW JAKO CEL POLITYKI PERSONALNEJ POLSKICH FIRM POKONYWANIE BARIER WYNIKAJĄCYCH ZE SCHEMATÓW MYŚLENIA I OGRANICZEŃ BUDŻETOWYCH dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB)

XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB) XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB) Pozyskiwanie i realizacja projektów HORYZONT 2020 we współpracy z przemysłem Proces oceny projektów Małgorzata Świderska

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, metodologia i wyniki ewaluacji Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 10modułów oceny ex ante 1. Ocena Strategii

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 Streszczenie

Załącznik nr 5 Streszczenie Załącznik nr 5 Streszczenie Raport jest podsumowaniem badania pn. Ewaluacja ex-ante Projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 zrealizowanego przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku.

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku. Uchwała nr 12 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 z dnia 30 kwietnia 2015 roku w sprawie przyjęcia szczegółowych kryteriów wyboru projektów dla Działania

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ISSN 2300-9853 DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ANDRZEJ BORODO Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Martyna Łaszewska-Hellriegel, Państwo a dzieci czyli jak prowadzić politykę rodzinną

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo