Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu"

Transkrypt

1 Stanisława Golinowska Wyzwania rozwojowe, polityka społeczna i zamierzenia fiskalne rządu Wprowadzenie Fundacji Batorego należy się uznanie za zorganizowanie dyskusji poświęconej zamierzeniom rządu w nieco szerszej perspektywie niż tylko deficyt budżetowy 1. Jednocześnie zaplanowanie tej debaty w ten sposób, że w pierwszej sesji uczestniczą tylko ekonomiści, wyjaśniający potrzebę podejmowania decyzji fiskalnych i wskazujący obszary społeczne, gdzie należy ciąć wydatki, a w drugiej tylko politycy społeczni, odnoszący się do wybranych zamierzeń rządu dotyczących ograniczania świadczeń społecznych, bez wzajemnego odniesienia się do tez przedstawionych przez obie strony, uznaję za poważny mankament debaty. Ekonomiści bowiem powiedzieli swoje, nie mając w sprawach społecznych dostatecznej kompetencji, i już w drugiej sesji nie uczestniczyli. Z kolei niektórzy uczestnicy drugiej sesji, przychodząc później, nie odnosili się do wypowiedzi ekonomistów i nie formułowali zależności między zjawiskami społecznoekonomicznymi oraz nie wskazywali obliczonych na długi okres konsekwencji ograniczania niektórych wydatków społecznych o charakterze rozwojowym. W rezultacie odbyły się jakby dwie niezależne debaty. W swojej wypowiedzi, usytuowanej w sesji drugiej (sesji polityków społecznych) zamierzenia rządu przedstawiam w kontekście spraw ogólniejszych, ukazując zarówno aktualny etap rozwoju naszego kraju, jak i wyzwania przyszłości, w świetle których można by ustalić kryteria dla oceny ogłoszonych zamierzeń rządu. 1. Poziom rozwoju społecznego w Polsce Nawoływanie do reform finansów publicznych jako niezbędnego działania, ograniczającego zakres obecnego kryzysu finansowego i jednocześnie warunku umożliwiającego wychodzenie z niego, w wielu krajach postkomunistycznych, a także w Polsce, nie znajduje dostatecznego zrozumienia, a w konsekwencji - akceptacji. I to nie tylko akceptacji politycznej, związanej z troską partii politycznych o utrzymanie/zdobycie władzy (o elektorat), ale także akceptacji eksperckiej. Wynika to z faktu, że w ciągu dwudziestu lat transformacji dokonano w sferze społecznej licznych reform, prowadzących do redukcji zakresu tzw. państwa opiekuńczego i wzrostu udziału dochodów indywidualnych w finansowaniu usług społecznych. Udział wydatków na tzw. ochronę społeczną (social protection) w ciągu zaledwie dziesięciu lat ( ) obniżył się o 8 punktów procentowych: z około 26% do około 18% PKB (Eurostat 2011). 1 Plany rządu i wyzwania rozwojowe Polski, Fundacja in. Stefana Batorego, Warszawa, 15 grudnia Tekst rozwija tezy przedstawione podczas tego spotkania (od. red.) 1

2 Polskie welfare state ( państwo opiekuńcze ) jest na miarę biednego kraju na dorobku, a nie bogatego kraju starej Europy. Jakie zatem wydatki ograniczać, gdy realnym problemem jest niefinansowanie lub niedofinansowanie wielu sfer publicznych, ważnych dla cywilizacyjnego rozwoju kraju, i przezwyciężenia jakościowych barier wzrostu gospodarczego? Odpowiedzi na pytanie dotyczące ograniczeń w wydatkach społecznych powinny być formułowane z pełną świadomością poziomu naszego rozwoju i jego potrzeb inwestycyjnych (chodzi przede wszystkim o inwestowanie w kapitał ludzki i infrastrukturę). Poziom PKB per capita stanowi zaledwie połowę poziomu starych krajów (a 62% przeciętnego poziomu UE 27), wydatki społeczne znacznie mniej 32% poziomu starych krajów i 40% przeciętnych dla UE 27, a przy tym nierówności wyraźnie przekraczają wskaźniki przeciętne dla wszystkich krajów europejskich. W retoryce wielu polityków i ich ekonomicznego zaplecza nie jest to często brane pod uwagę. Podawana argumentacja odwołuje się do wyobrażenia społeczeństwa pełnego dobrobytu i rozpieszczonego nadmiernym korzystaniem z usług społecznych. Tak jakby exodus młodych ludzi w poszukiwaniu pracy i lepszej infrastruktury społecznej nie dotyczył naszego kraju. Ponadto pamiętajmy, że utrzymujący się względnie wysoki poziom wydatków społecznych w Polsce jest wynikiem znacznego udziału wydatków emerytalno-rentowych w ich strukturze (11, 8% PKB wobec 18,6% PKB na całość publicznej ochrony socjalnej). Wprowadzona w 1999 roku reforma emerytalna, realizowana w przekonaniu ucieczki do przodu i zbawiennego wpływu budowania segmentu kapitałowego na równoważenie finansowania świadczeń na starość, przyczyniła się w krótkim i średnim okresie do poważnych obciążeń budżetu państwa dopłatami do systemu emerytalnego (problem finansowania kosztów tzw. przejścia od systemu repartycyjnego do systemu kapitałowego). Przy analizie czynników wzrostu deficytu budżetowego w ostatniej dekadzie ten fakt nie powinien być przemilczany. 2.Pakiet społeczny na kryzys W każdej sytuacji, nawet największego kryzysu, istnieje potrzeba ochrony dóbr publicznych i pewnego zakresu tzw. dóbr pożądanych (merit goods), wymagających redystrybucji dochodów po to, aby nie niszczyć potencjału niezbędnego do wychodzenia z kryzysu i fundowania dalszego rozwoju. Powiedziałabym nawet, że w sytuacji kryzysu potrzeba świadomej ochrony takiego rdzenia jest większa. Przygotowanie takiego pakietu (podstawowych dóbr publicznych, pakietu socjalnego, minimalnych gwarancji społecznych) wymaga odniesienia się do jakiejś filozofii społecznej, która wyartykułowana i uzgodniona, służyłaby politykom jako banch marking podejmowanych decyzji. W pakiecie dóbr publicznych kryzysowej dekady, ale jednocześnie dekady innowacyjnego skoku (Europa 2020) powinny znaleźć się komponenty wynikające z wiedzy o przemianach i potrzebach społecznych oraz wyzwaniach. Chodzi o przemiany demograficzne (starzenie się populacji i zachwiany balans międzygeneracyjny), o zmiany instytucji rodziny i aspiracje kobiet, o zmiany charakteru pracy (zmierzch fordyzmu i serwicyzacja) i zwiększone potrzeby kształceniowe, o 2

3 zmiany kondycji biologicznej człowieka w związku z istotną zmianą epidemiologiczną, w fazę której weszliśmy (ekstensywne wydłużanie życia połączone z gorszą jego jakością). W takim pakiecie powinny się też znaleźć wskazania dotyczące instrumentarium jego realizacji. Im bowiem mniej środków, tym efektywniej powinny być wydawane. Ogromnym i politycznie lekceważonym problemem w Polsce jest jakość zarządzania publicznego. Chodzi o sprawne państwo, które obejmuje: sprawiedliwe i sprawnie działające sądownictwo, racjonalną decentralizację, kompetentnych i kierujących się wymogami etyki urzędników (korpus służby publicznej), rzetelną informację, czyli politykę (w tym społeczną) opartą na faktach - a nie na wrażeniach i indywidualnych doświadczeniach polityków, osób opiniotwórczych w mediach elektronicznych oraz medialnych sensacjach i artykułowanych w nich niejednokrotnie społecznych uprzedzeniach. 3. Motywacyjne elementy filozofii społecznej Welfare state bywa traktowane jako atrybut paternalistycznego państwa narodowego. Krytyka tego modelu państwa dotyczy zarówno ograniczania indywidualnej wolności (instytucje wsparcia są jednocześnie instytucjami kontroli), jak i ograniczania wzrostu gospodarczego ( duszenie przez nadmierne podatki). Rzadko oddaje się sprawiedliwość jego osiągnięciom: wyrównywaniu dobrobytu i szerokiemu dostępowi do wielu dóbr, co gwarantuje obywatelom rozwój i godność. A dzięki instytucjom dialogu społecznego zapewnienie pokojowego rozwiązywania sporów i konfliktów. W polityce społecznej doby globalizacji i nowych zagrożeń potrzebne jest nie tyle odrzucanie państwa opiekuńczego, co pewna zmiana jego priorytetów. A przy tym konieczna jest inna retoryka, polegająca na łączeniu elementów wolnościowych z odpowiedzialnością: za planetę i środowisko naturalne, za ludzkość i za zrównoważony rozwój. Szeroka odpowiedzialność wymaga solidarności i zgody na interwencje, przede wszystkim o charakterze koordynacyjnym. We współczesnym świecie manifestacja odpowiedzialności odpowiedzialność nie dokonuje się metodą przymusu, narzucania i hierarchii. To raczej uświadamianie, perswazja i wielopoziomowe governance. Współczesna filozofia polityki społecznej zawiera też istotne komponenty o charakterze motywacyjnym: do wzrostu aktywności zawodowej, do kształcenia, do zdrowego stylu życia, do dzietności i odpowiedzialności za rodzinę, do szanowania środowiska naturalnego i zasobów naturalnych, do zachowań solidarnych, inkluzyjnych i zmniejszających nierówności. W motywowaniu do pożądanych zachowań zawarty jest zwykle określony system wartości, niekiedy zróżnicowany kulturowo czy politycznie. W Unii Europejskiej zestaw ten, z dość szerokim wachlarzem możliwości wyboru, zawarty jest w strategiach i polityce, przyjmowany wraz z europejskimi funduszami. Historia polityki społecznej w państwach europejskich pokazuje, że element motywacyjny silnie ukierunkowywał realizowane modele polityki społecznej państw narodowych, które obecnie ulegają coraz bardziej jednokierunkowej zmianie (bardziej konwergencja niż path dependency). Z kierunków tego rozwoju wynikałaby istotna lekcja dla nas, kraju ekonomicznie doganiającego 3

4 zachodnich sąsiadów, a jednocześnie posiadającego poważne deficyty w rozwoju instytucjonalnym. Tymczasem Polska jako członek UE specyficznie reaguje na koncepcje społeczne, docierające z Komisji Europejskiej, stosującej miękkie metody harmonizacji i koordynacji w zakresie polityki regionalnej (polityki spójności) oraz związanej z kapitałem ludzkim czy polityki integracyjnej (inkluzyjnej). Z polskiej strony jest to reakcja pozbawiona ogólniejszej koncepcji; dostosowania są raczej fragmentaryczne i służą pozyskiwaniu unijnych środków. To oznacza, że znaczne fundusze UE przeznaczone na cele społeczne mogą być marnotrawione i lekceważone jako inwestycje rozwojowe. 4. Istotne wnioski wynikające z analizy rozwoju instytucji welfare state Badania oceniające rozwój welfare state w krajach europejskich w zestawieniu z potrzebami polskiej polityki społecznej pokazują, że szczególnie ważne i obliczone na długotrwałe efekt jest: - Kształtowanie rozsądnej relacji między pomocą społeczną (ograniczoną testem dochodowym) i motywującymi gałęziami świadczeń socjalnych (ubezpieczenia społeczne czy inne uwarunkowane oraz uniwersalne świadczenia). Chodzi o to, aby nie wrzucać kolejnych świadczeń do pomocy społecznej, a szczególnie świadczeń rodzinnych, rezygnując z w gruncie rzeczy odpowiedzialnej i motywacyjnej polityki społecznej wobec całego społeczeństwa. - Kształtowanie rozsądnej relacji między świadczeniami rzeczowymi a transferami społecznymi. Świadczenia rzeczowe są społecznie bardziej efektywne, na co wskazują liczne badania, oczywiście tylko wtedy, gdy zarządzanie publiczne w tym zakresie jest dostatecznie skuteczne i efektywne kosztowo. - Dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy (na dziś i na jutro). Konieczne jest pilne wyciągnięcie wniosków z błędnej koncepcji ograniczania kształcenia zawodowego w Polsce - Prowadzenie korzystnej dla Polski (jako kraju, skąd ludzie wyjeżdżają) polityki migracyjnej, niewypychającej młodych ludzi do pracy za granicę. To jest transfer kapitału ludzkiego bez zabezpieczenia transferu zwrotnego wspierającego potrzeby polskiego rynku pracy oraz zabezpieczenia świadczeń emerytalnych. - Zdefiniowanie polityki rodzinnej i rozwijanie instytucji godzenia zadań rodzinnych z pracą zawodową partnerów, dzięki wprowadzeniu zasad zrównoważonego modelu praca życie. - Prowadzenie adekwatnej do zmian epidemiologicznych polityki zdrowotnej, ukierunkowanej na zdrowe starzenie się, respektującej znaczenie prewencji i rehabilitacji, dostęp do innowacji oraz skoordynowane zarządzanie publiczne w ochronie zdrowia. Opieranie się w tej polityce wyłącznie na koncepcji tzw. uszczelniania systemu i dalsza dezintegracja procesu postępowania medycznego jest błędna zarówno z punktu widzenia efektów zdrowotnych, jak i długofalowych efektów kosztowych w ochronie zdrowia. - Weryfikacja rozkładu zadań między rząd i samorządy terytorialne, zgodnego z logiką oraz potrzebami realizacji podstawowych funkcji w sektorach społecznych, a szczególnie ochrony zdrowia, edukacji i rynku pracy. Polityka nadrzędności politycznej koncepcji decentralizacyjnej wobec merytorycznych funkcji głównych instytucji społecznych doprowadziła w polityce społecznej 4

5 do znacznych trudności koordynacyjnych, nietrafnie wydawanych środków, niekompetentnego zarządzania, a w odczuciach społecznych w wielu miejscach kraju do przekonania o rządach lokalnych sitw i nepotyzmie. 5. Projekty rządu na kryzys W deklarowanych planach rządu rozwiązania w zakresie polityki społecznej mają charakter ograniczony i nastawiony na cele fiskalne; nie odnoszą się ani do głównych wyzwań rozwojowych, ani do dojmujących kwestii socjalnych, ani do jasno wyartykułowanej filozofii polityki społecznej. Przyjrzyjmy się trzem głównym propozycjom z obszaru polityki społecznej Przesunięcie wieku emerytalnego, mimo że ogólnie słuszne, wymaga jednak kompleksowego programu dotyczącego: wspierania zatrudnienia i przedsiębiorczości, rozwoju instytucji alternatywnych dla opieki sprawowanej przez rodzinę (wobec dzieci i osób w podeszłym wieku; w Polsce ponad 80 % potrzeb opieki długoterminowej i bez mała 50% potrzeb opiekuńczych nad małym dzieckiem realizuje się w rodzinie), programu zdrowotnego dla osób starszych (rozwój zasobów służących terapii chorób przewlekłych, rehabilitacji oraz opieki geriatrycznej), programu kształceniowego dla starszych pracowników. Dopiero przygotowanie takiego programu połączone z ukazaniem instrumentów jego realizacji dałoby podstawę do kampanii społecznej na rzecz dłuższej aktywności zawodowej i z czasem do akceptacji tego kierunku. Bez tego przesuwanie granicy wieku emerytalnego może być odbierane przez społeczeństwo jako działanie czysto fiskalne; ograniczanie dostępu świadczeń emerytalnych dla osób, które z różnych powodów nie będą już miały pracy Zmiany dotyczące świadczeń rodzinnych, czyli ograniczenie tzw. becikowego i rodzinnej ulgi podatkowej nie zostały poparte ani rzeczową, ani klarowną ideologicznie argumentacją. Nota bene polityka rodzinna w Polsce nie była i nie jest przez władze, niezależnie od ich ideologicznej proweniencji, właściwie i uczciwie artykułowana. Jest przedmiotem bardzo częstych i różnokierunkowych zmian. W ciągu ostatniej dekady jest to trzecia zmiana kierunku. Tymczasem wyzwania obecnego czasu wymagają takich rozwiązań, które sprzyjać będą jednocześnie wzrostowi zatrudnienia kobiet oraz ograniczaniu niekorzystnych tendencji w rozwoju populacji. A że jest to możliwe, to wiadomo z doświadczeń wielu innych krajów. Konieczne jest wreszcie przyswojenie wniosków o korelacji między zatrudnieniem kobiet, przyjaznymi rodzinie świadczeniami i dzietnością (badania i analizy OECD Babies and Bosses). To, co wynika z wszechstronnych i porównawczych badań, dowodzi, że dwa kierunki działań są szczególnie przyjazne rodzinie i pracy. Z jednej strony, są to uniwersalne świadczenia rzeczowe dla matek i małych dzieci: opieka okołoporodowa, usługi położnej i pediatry, dostępne instytucje opiekuńcze i wychowawcze oraz socjalnie oprzyrządowana szkoła. Z drugiej strony, są to takie rozwiązania organizacyjne wobec kobiet i mężczyzn w miejscu pracy, które ułatwiają godzenie ról rodzinnych i zawodowych. Często 5

6 jest to po prostu stosowanie elastycznej organizacji pracy, przestrzeganie norm pracy i likwidacja wszelkiej dyskryminacji Ograniczanie programów aktywnej polityki zatrudnienia. Działania w tym kierunku są zawsze wątpliwe, szczególnie na czasy kryzysu i wzrostu bezrobocia. Potrzebne jest poprawianie efektywności instrumentów (gdy będą co najmniej trafne, to będą bardziej skuteczne), a nie ich odrzucanie. To jest po prostu wylewanie dziecka z kąpielą. Stopa pracujących jest w Polsce nadal bardzo niska (wg BAEL w 2010 roku około 50%). Udział bezrobotnych (w tym - będących w młodym wieku) jest proporcjonalnie bardzo wysoki i brak działań w zakresie aktywnej polityki zatrudnienia oznacza, że podejmuje się świadomie politykę wykluczania oraz emigracji ogromnego potencjału zasobów pracy. Ponadto ten kierunek jest sprzeczny z innym wydłużaniem aktywności zawodowej osób starszych. W deklarowanych przez rząd działaniach niepokoi szczególnie lekceważenie szkoleń, tym bardziej, że rekompensują one niedostatki edukacyjne polskiego szkolnictwa w zakresie kształcenia zawodowego oraz generalnie - umiejętności. Niższa efektywność zatrudnieniowa szkoleń w ostatnich latach jest wynikiem słabego zarządzania tym obszarem (nota bene i kilku innymi) sfery publicznej w samorządach powiatowych. Czy wydatki na takie lub inne szkolenia były poprzedzone umiejętnym rozpoznaniem potrzeb (tak po stronie dostępnych pracodawców, jak i potencjalnych kandydatów na szkolenia)? Czy prowadzone szkolenia są przedmiotem ewaluacji? Po raz kolejny rząd wycofuje się z prowadzenia odpowiedzialnej polityki zatrudnienia i aktywnej polityki rynku pracy (pierwsze takie wycofanie miało miejsce na przełomie dekad i przyniosło katastrofalne skutki dla ilościowego rozwoju zasobów pracy). Na ten cel i tak wydaje się zaledwie 0,4% PKB. Prowadzenie efektywnej polityki w tej dziedzinie nie jest oczywiście proste, wymaga budowania dobrych instytucji oraz zdobywania i kształcenia zaangażowanej kadry. Czy stać nas kolejny raz na przekreślanie tego, co z trudem już osiągnęliśmy? Czy w konsekwencji stać nas na dalsze ograniczanie dostępu do rynku pracy? * * * W sumie propozycje rządu nie są osadzone w szerszym kontekście społecznym, są sprzeczne w działaniach na rzecz starszych i młodszych i mogą mieć niekorzystne efekty rozwojowe, szczególnie w zakresie wzrostu podaży zasobów pracy. Plany rządu powinny być zakotwiczone w zdefiniowanych kierunkowo działaniach. W Strategii rozwoju kraju Polska 2030 zostały wprawdzie główne z nich zapisane, ale nie wynikają z nich konkretne programy i zróżnicowane scenariusze (na różne sytuacje) rozwoju społecznego. Każdy kryzys zwiększa zakres tzw. kwestii socjalnych i osłabia korzystne trendy rozwoju społecznego. Obecny kryzys ma charakter globalny i sytuacje w poszczególnych krajach są w znacznej mierze wyrazem oddziaływania czynników zewnętrznych. Dotyczy to także sposobów reakcji na kryzys. Są one bowiem w coraz mniejszym stopniu wyrazem realizacji krajowych strategii polityki społecznej, zawierających element ochrony pewnych grup i aktywności społecznych, a w coraz większym stopniu wyrazem standardowych programów ograniczania finansów publicznych, 6

7 niezależnie od ich merytorycznej zasadności w odniesieniu do sytuacji konkretnego kraju. Dlatego patrzmy na nasze potrzeby rozwojowe i nasze nierówności, tak dostosowując działania, aby nie marnować tego, co już zdobyliśmy; nie cofać się, ale działać efektywniej i dostrzegać wyzwania przyszłości. grudzień

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka 1. Komentarz do przesłanej diagnozy 2. Cele i priorytety EFS na lata 2014-2020 w oparciu o strategie i rozporządzenia UE 3.

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Integracja systemu zarzadzania rozwojem Integracja : Od wizji rozwoju, planów zagospodarowania, przez sredniookresowe

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII INFARMA, Katarzyna Połujan Prawo i finanse 2015 Warszawa 08.12.2014 PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ RESORTU ZDROWIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO OBYWATELI

Bardziej szczegółowo

wspieranie potencjału ludzkiego, kreowanie równych szans rozwoju i sku teczne wspomaganie jednostki i grup w realizacji ich celów życiowych.

wspieranie potencjału ludzkiego, kreowanie równych szans rozwoju i sku teczne wspomaganie jednostki i grup w realizacji ich celów życiowych. V. Cele strategii 5.1. Misją Misja Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Puławy jest Misją Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Puławy jest wspieranie potencjału ludzkiego,

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Joanna Felczak, Justyna Gać, Benedykt Opałka, Sylwia Timoszuk, Szkoła

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wiekiem w Polsce -stan obecny i perspektywy rozwoju

Zarządzanie wiekiem w Polsce -stan obecny i perspektywy rozwoju Zarządzanie wiekiem w Polsce -stan obecny i perspektywy rozwoju dr Monika Maksim Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytet Mikołaja Kopernika Toruń, 29 listopada 2012 Zarządzanie wiekiem kwestie

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej.

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej. 1 Wyzwania rozwojowe Solidarność pokoleń Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej Paweł Kaczmarczyk 2009 2030 od transformacji do modernizacji 3 Trzeba zapytać: 1. Jakie są nasze aspiracje

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Piotr Lewandowski (red.), Kamil Wierus Warszawa, marzec 2012 1

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA

ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 2007-2013 Łódź, 18 grudnia 2013 roku. Spis treści 1. WSTĘP... 3 2. STRUKTURA PLANU

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 5.3.2010 KOM(2010)78 wersja ostateczna KOMUNIKAT KOMISJI Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet Deklaracja Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING 21. Pojęcie i istota controllingu. 22. Analiza rachunku zysków i strat. 23. Analiza wskaźnikowa sprawozdania finansowego. 24. Metody oceny efektywności

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny Co to jest Europejski Fundusz Społeczny? Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy wszystkich

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI

PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI Sytuacja gospodarcza na przełomie poprzedniej i obecnej dekady bardzo wysokie i gwałtownie rosnące bezrobocie bardzo niska stopa aktywności zawodowej niska

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna dr hab. Ryszard Szarfenberg

Polityka społeczna dr hab. Ryszard Szarfenberg Polityka społeczna dr hab. Ryszard Szarfenberg Wykłady dla I roku, 2009/2010 Wprowadzenie www.ips.uw.edu.pl/rszarf/psiks/ps Tematy wykładów i zajęć Obszary polityki społecznej Praca Konsumpcja Rodzina

Bardziej szczegółowo

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i abonamentów medycznych w Polsce Propozycje Ministerstwa Zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020

Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020 Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020 Kontekst otoczenia strategicznego Piotrków Trybunalski, 05 listopada 2013 r. Polityka spójności 2014-2020 Propozycja KE, aby strategie stały się warunkiem

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Kryteria Wyboru Projektów w ramach RPO WP na lata (w ramach Poddziałania Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych)

Załącznik nr 1 Kryteria Wyboru Projektów w ramach RPO WP na lata (w ramach Poddziałania Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych) Załącznik nr 1 Kryteria Wyboru Projektów w ramach RPO WP na lata 2014-2020 (w ramach Poddziałania 5.1.2 Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych) OŚ PRIORYTETOWA 5 ZATRUDNIENIE DZIAŁANIE 5.1. AKTYWIZACJA

Bardziej szczegółowo

Czy uczelnie są w punkcie zwrotnym?

Czy uczelnie są w punkcie zwrotnym? Czy uczelnie są w punkcie zwrotnym? Tadeusz Pomianek Finansowanie i partnerstwo publicznoprywatne w systemie szkolnictwa wyższego Rzeszów, 20 kwietnia 2012 roku Liczba studentów w uczelniach publicznych

Bardziej szczegółowo

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o.

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o. ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA AMT Partner Sp. z o.o. POLITYKA SPÓJNOŚCI W PERSPEKTYWIE 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: 1. ok. 76,9 mld euro w programach

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 1229/169/08. Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 9 grudnia 2008 roku

UCHWAŁA Nr 1229/169/08. Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 9 grudnia 2008 roku UCHWAŁA Nr 1229/169/08 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 9 grudnia 2008 roku w sprawie Założeń Regionalnego Planu Działań na rzecz Zatrudnienia dla województwa pomorskiego na rok 2009 i lata 2010-2011.

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu Rzeszów, 1 październik 014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Finanse publiczne Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_48 Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

płodność, umieralność

płodność, umieralność Konferencja naukowa Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Założenia prognozy ludności płodność, umieralność Warszawa, 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Jednostka prowadząca kierunek studiów: Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Kierunek studiów: Bezpieczeństwo wewnętrzne Poziom kształcenia:

Bardziej szczegółowo

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski BARIERY Bariery na rynku pracy ograniczające szanse podjęcia zatrudnienia Bariery personalne Bariery związane z rynkiem pracy (podaż miejsc pracy) Bariery związane

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet na rynku pracy

Sytuacja kobiet na rynku pracy Obowiazki rodzinne i opiekuńcze Sytuacja kobiet na rynku pracy Iga Magda Szkoła Główna Handlowa Instytut Badań Strukturalnych WIOSENNA SZKOŁA LESZKA BALCEROWICZA 20 kwietnia 2012 1 / 24 Obowiazki rodzinne

Bardziej szczegółowo

Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en)

Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en) 12606/16 SOC 565 EM 375 ECOFIN 837 EDUC 302 PISMO PRZEWODNIE Od: Komitet Ochrony Socjalnej Do: Komitet Stałych Przedstawicieli (część I) /

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym

Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym Zapobieganie wykluczeniu niesamodzielnych osób starszych w środowisku lokalnym Raport z badań Stanisława Golinowska i Agnieszka Sowa MPiPS/IPiSS Zawartość wystąpienia Nowe wyzwania wobec polityki społecznej

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres RAPORT Z REALIZACJI Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011 2020 za okres 2011 2013 SPIS TREŚCI CEL GŁÓWNY...9 Wskaźniki osiągnięć... 9 OBSZAR 1. GOSPODARKA WIEDZY I AKTYWNOŚCI... 11 Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE A BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE: UJĘCIE STRATEGICZNE

ZDROWIE A BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE: UJĘCIE STRATEGICZNE Warszawa, 5.12.2016 r. Stanisław Koziej ZDROWIE A BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE: UJĘCIE STRATEGICZNE Tezy do debaty nt. ZDROWIE I BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE pod patronatem: Instytutu Studiów Politycznych PAN i

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS

Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz Warszawa, 13 marca 2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PROGRAMOWA II SESJI OBYWATELSKIEGO PARLAMENTU SENIORÓW SENIORZY I PRZYSZŁOŚĆ POLSKI

DEKLARACJA PROGRAMOWA II SESJI OBYWATELSKIEGO PARLAMENTU SENIORÓW SENIORZY I PRZYSZŁOŚĆ POLSKI DEKLARACJA PROGRAMOWA II SESJI OBYWATELSKIEGO PARLAMENTU SENIORÓW SENIORZY I PRZYSZŁOŚĆ POLSKI Konsolidacja środowiska. Aktywność obywatelska. Zdrowie i usługi społeczne. Sytuacja demograficzna Polski

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata 2008-2013 Wąbrzeźno, wrzesień 2008 -2- Spis treści Wstęp Rozdział 1. Nawiązanie

Bardziej szczegółowo

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast P o l s k a A k a d e m i a N a u k Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Grzegorz Węcławowicz Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast Prezentacja na VI Forum Mieszkalnictwa

Bardziej szczegółowo

Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim

Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim Pociąg do aktywności program aktywizacji społecznej i zawodowej w powiecie limanowskim CZYM JEST PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013? Program Operacyjny Kapitał Ludzki jest odpowiedzią na wyzwania,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY. Program Operacyjny Kapitał Ludzki

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY. Program Operacyjny Kapitał Ludzki EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Program Operacyjny Kapitał Ludzki Wprowadzenie do EFS Europejski Fundusz Społeczny (EFS): jest instrumentem Unii Europejskiej, powołanym do życia w 1957 roku mającym na celu

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna Unii Europejskiej

Polityka społeczna Unii Europejskiej dr Aleksandra Borowicz Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Polityka społeczna Unii Europejskiej Polityki społeczne Unii Europejskiej Polityka w dziedzinie zatrudnienia Polityka społeczna Polityka w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko Polityka regionalna Unii Europejskiej mgr Ewa Matejko Polityka regionalna w UE Dlaczego polityka regionalna? Cele polityki regionalnej Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności Zasady działania funduszy

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Chełmnie

Koncepcja pracy Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Chełmnie Koncepcja pracy Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Chełmnie Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. 2004 nr 256 poz. 2572). 2. Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ

OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ Krzysztof Piątek OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ W kierunku autonomizacji polityki socjalnej Toruń 2012 Spis treści Wstęp... 13 Część I Polityka socjalna jako prymarny wymiar polityki społecznej Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ekonomia Obszar kształcenia: nauki społeczne Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: magister Symbol

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Dokument z posiedzenia B7-0000/2013 PROJEKT REZOLUCJI. złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B7-0000/2013

Dokument z posiedzenia B7-0000/2013 PROJEKT REZOLUCJI. złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B7-0000/2013 PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Dokument z posiedzenia 22.4.2013 B7-0000/2013 PROJEKT REZOLUCJI złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B7-0000/2013 zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo międzysektorowe

Partnerstwo międzysektorowe Partnerstwo międzysektorowe Krzysztof Kwatera Trener FAOW Przykłady wyrażeń ze słowem partnerstwo Partnerstwo Publiczno-Prywatne Związki partnerskie Partnerstwo dla Pokoju Partnerstwo Gmin Partnerskie

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Paweł ChorąŜ ąŝy Dyrektor Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Podstawy prawne Projekt rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce

Rola państwa w gospodarce Rola państwa w gospodarce Wykład 7 WNE UW Jerzy Wilkin Pojęcie państwa w ekonomii Państwo jako podmiot gospodarczy; Państwo i rynek jako komplementarne i substytucyjne regulatory gospodarki; Państwo minimalne,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ Pod redakcją naukową prof. dr. hab. Stanisława Zięby prof. dr. hab. Eugeniusza Mazurkiewicza ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA Warszawa 2007

Bardziej szczegółowo

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ & WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 201 2 Wprowadzenie 9 ROZDZIAŁ 1. Kryteria oceny

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

To dla mnie zaszczyt, a zarazem wyjątkowa okazja wysłuchania Państwa opinii, diagnoz, ocen, propozycji i spostrzeżeń.

To dla mnie zaszczyt, a zarazem wyjątkowa okazja wysłuchania Państwa opinii, diagnoz, ocen, propozycji i spostrzeżeń. Szanowny Panie Przewodniczący, Pani Marszałek, Panie Marszałku, Panie Komisarzu, Panie Posłanki, Panowie Posłowie, Szanowni Państwo Z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, Pana Donalda Tuska, dziękuję za

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Program Operacyjny

Polityki horyzontalne Program Operacyjny Konferencja Regionalna Polityki horyzontalne Program Operacyjny Kapitał Ludzki Ogólne kryteria horyzontalne Kryteria horyzontalne dotyczą:: zgodności wniosku z właściwymi politykami i zasadami wspólnotowymi

Bardziej szczegółowo