Jak nie bronić wolnego rynku - krytyka Eastona, Mirona, Bovarda, Friedmana i Boudreaux

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak nie bronić wolnego rynku - krytyka Eastona, Mirona, Bovarda, Friedmana i Boudreaux"

Transkrypt

1 Jak nie bronić wolnego rynku - krytyka Eastona, Mirona, Bovarda, Friedmana i Boudreaux Autor: Walter Block Źródło: mises.org Tłumaczenie: Sylwia Szumigraj Tekst opublikowany w 2011 r. na łamach Journal of Libertarian Studies, vol. 22, s Słyszeliście kiedyś powiedzenie: Mając takich przyjaciół, nie potrzebujemy już wrogów? Ten aforyzm można zastosować w odniesieniu do kilku prób obrony systemu opartego na wolnej przedsiębiorczości, bez których moglibyśmy się w pełni obyć. W części pierwszej tego artykułu rozważono błędny argument za legalizacją substancji uzależniających. Część druga poświęcona jest analizie pomocy zagranicznej. Celem części trzeciej jest krytyczna analiza argumentów za armią ochotniczą. W części czwartej zawarto konkluzje. 1. Legalizacja narkotyków Na pierwszy ogień idzie próba zalegalizowania narkotyków przez niektórych samozwańczych libertarian. Nic nie jest bardziej zgodne z filozofią wolności niż zakończenie niesprawiedliwego więzienia niewinnych osób za zbrodnię bez ofiar, polegającą na umieszczaniu przez dorosłych ludzi niedozwolonych substancji w swoim ciele. Z pewnością żaden libertarianin nie mógłby się z tym nie zgodzić. Co jednak zrobić z takim stwierdzeniem: Jeśli potraktujemy marihuanę jak każdy inny towar, będziemy mogli ją opodatkować, uregulować i korzystać ze środków, które nagromadzi przemysł, zamiast kontynuować od dawna już przegraną walkę z konsumpcją i produkcją 1. Jest to jednak wysoce 1 Zob. [dostęp: ] i

2 problematyczne 2. Z pewnością każdy libertarianin zgodzi się, że światowe rządy mają już dość naszych pieniędzy w swoich kieszeniach. Dlatego ten argument, choć niełatwo mi to mówić, działa na korzyść obecnego reżimu zakazującego narkotyków. Oczywiście nie oznacza to, iż popieram obecną wojnę z narkotykami 3. Nikt nie mógłby tego robić i dalej być libertarianinem 4. Jednak chęć dostarczania państwu większych dochodów nie jest również zgodna z wolnością gospodarczą. Dotyczy to nie tylko anarchokapitalistów, ale także minarchistów 5. Ucieleśnieniem tego drugiego stanowiska filozoficznego jest opanowanie niekontrolowanego rządu i ograniczenie jego władzy w celu ochrony człowieka i jego własności. Jednak w czasie pisania tej pracy wydatki rządowe i ingerencja państwa w gospodarkę znacznie przekroczyły wszelkie limity. Dlatego zachęcanie do działania argumentowane wzrostem dochodów państwa jest niezgodne również z perspektywy minarchistycznej. Zachęcanie do legalizacji, pomimo że przyczyni się ona do powiększenia dochodu państwa, to jedna rzecz. Jest nawet możliwe, że libertarianin wspomni o tym podczas przekonywania niezdecydowanych w sprawie legalizacji, by przechylić szalę na jej korzyść. Choć jest to działanie na granicy libertarianizmu, biorąc pod uwagę szerokie rozumienie tej filozofii, możliwe jest godzenie jej z takim zachowaniem. Rozpatrywany przypadek nie jest jednak żadną z tych sytuacji. Zamiast tego, w rażący sposób łamie zasady libertarianizmu i uznaje, [dostęp: ] oraz Easton (2004); Bula (2005). O ile nikt nie twierdzi, że artykuły wstępne [Stephena Eastona przyp. tłum.] dla Vancouver Sun są lub roszczą pretensje do bycia libertariańskimi, o tyle nie można tego powiedzieć o samym Eastonie. W tym względzie zob. Easton (1990; 1992); Easton i Walker (1992). 2 Podobnie na ten temat wypowiada się Miron (2003): Jednym z zagadnień tej debaty jest omówienie wpływu prohibicji, jaką objęta jest marihuana, na budżet państwa. Pociąga ona za sobą bezpośrednie koszty egzekwowania prawa i uniemożliwia opodatkowanie produkcji i sprzedaży marihuany. Gdyby substancja ta była legalna, zniknęłyby koszty egzekwowania prawa, a rząd mógłby ściągać podatki za produkcję i handel, przez co jego wydatki zmniejszyłyby się, a dochody z podatków wzrosłyby. Kluczowe pozostaje pytanie o to, jak duże zmiany dla budżetu wywołałyby takie zmiany. Nie znam kompetencji Mirona w kwestii libertarianizmu, ale zgodnie z informacjami zawartymi na jego stronie internetowej (http://jeffreymiron.com/about/ [dostęp: ]) ta filozofia należy do ich obszaru. 3 Zob. Block, Wingfield i Whitehead (2003); Cussen i Block (2000); Block (1993; 1996). 4 Przynajmniej w tej kwestii. Logicznie jest to możliwe, choć mało prawdopodobne, że ktoś mógłby zajmować libertariańskie stanowisko we wszystkich innych sprawach, z wyjątkiem tej jednej. Jak jednak opisać tego człowieka? Jako częściowego lub półlibertarianina? Dla mnie byłby on libertarianinem we wszystkich kwestiach oprócz tej jednej. 5 Minarchiści popierają ograniczony rząd. Państwo ma dla nich tylko jedną funkcję: chronić obywateli oraz ich własności.

3 czy wręcz aprobuje, napełnianie państwowych kieszeni. Niezależnie od tego jak nazwiemy takie postępowanie, trudno dostrzec w nim postawę libertariańską. 2. Pomoc zagraniczna W podobny sposób Bovard (2005) przedstawia mocne i całkiem błyskotliwe argumenty przeciwko pomocy zagranicznej. Jednak jednocześnie stwierdza (2005, podkreślenie WB): Tak jak w przypadku innych programów pomocy zagranicznej, zgłaszanie się do Millenium Challenge Account 6 oznacza, iż urzędnicy obcych państw zmuszeni są pokonywać przeszkody ustawiane przez Waszyngton. Prezes MCA, Paul Applegarth, w taki sposób wyjaśnił cały proces: Spotykam się z głowami innych państw, a oni od razu zaczynają wymachiwać arkuszami ratingowymi tak, byś wiedział, że w kwestii prowadzonej polityki mają na uwadze to, w których kategoriach uzyskują wymagane wyniki, a w których nie. Niestety zaspokajanie wymagań biurokratów z Waszyngtonu to nie to samo, co doprowadzanie do rozwoju gospodarczego. W zeszłym roku wybrano 16 krajów, które mogły złożyć wniosek o otrzymanie pomocy od MCA, co wywołało prawdziwe szaleństwo pisania wniosków o granty. Armeński rząd przygotował ponad 200 różnych propozycji wykorzystania pieniędzy z MCA znacznie więcej i znacznie kosztowniejszych projektów, niż USA miało ufundować dla wszystkich kandydatów łącznie. Pokazało to, w jaki sposób pomoc zagraniczna może osłabić i tak niską skuteczność działania rządu: ile czasu i zasobów zmarnowali armeńscy biurokraci, przygotowując swoje nierealistyczne wnioski? Może mogli zająć się czymś bardziej pożytecznym? 7 6 MCA to program pomocy ubogim krajom w rozwoju gospodarczym, utworzony w 2004 r. przez prezydenta George W. Busha, zarządzany przez Millenium Challenge Corporation, niezależną agencję rządową. Więcej informacji na angielskiej Wikipedii: [dostęp: ; przyp. tłum.]. 7 Kompetencje Bovarda w zakresie libertarianizmu są nienaganne, długotrwałe i dowodzą jego siły, determinacji i błyskotliwości. Zob. [dostęp: ]; [dostęp: ]. Jestem jego wielkim fanem i mam nadzieję, że wybaczy mi wytknięcie tego jednego błędu.

4 Ależ te dwa ostatnie zdania stanowią argument za pomocą zagraniczną 8! To, że biurokraci zmarnują tysiące roboczogodzin na zbędne wypełnianie formularzy, jest z pewnością zaletą tego programu. Gdyby jakiś keynesista poparł pomysł, by ci współcześni mandaryni zamiast tonąć w papierach, kopali dołki, po czym je zasypywali, byłoby to w równym stopniu korzystne dla gospodarki. Gdyby ci słudzy państwa nie zajmowali się żadną z tych rzeczy, gorliwie pisaliby nowe ustawy, obmyślaliby nowe sposoby na odebranie zysków przedsiębiorcom, kontrolowanie biznesmenów, podnoszenie podatków, żądanie łapówek oraz robiliby 1001 innych rzeczy, które słusznie okryły ich złą sławą. Powinniśmy przyklasnąć temu traceniu czasu na wypełnianie formularzy pomocy zagranicznej (czy kopanie i zasypywanie dołków) zamiast bagatelizować je, tak jak robi to Bovard. Autor ten jest przenikliwy, gdy chodzi o szkodliwość pomocy zagranicznej, lecz żałośnie nieudolny w kwestii prawdziwego wkładu biurokratów w funkcjonowanie gospodarki: jest to wkład negatywny, a im mniej ich oraz innych ich pokroju, tym lepiej dla całej gospodarki. Abym znowu nie został źle zrozumiany, wyraźnie zaznaczam, że sprzeciwiam się pomocy zagranicznej. Pieniądze są przeznaczane przede wszystkim na 3 M : mercedesy dla rządzących, by mogli się wozić; militaryzację, by mogli popełniać masowe mordy; monumenty, zarówno władców, jak i te przemysłowe (w postaci hut stali, linii lotniczych itd.), na które mogliby wskazywać palcem dyktatorzy, lecz których koszty produkcji są kilkakrotnie większe niż koszty importu produkowanych przez nie towarów. Skoro owe środki finansowe przeznaczone są dla krajów znajdujących się w najbardziej opłakanym stanie, w rzeczywistości daje to dyktatorom trzeciego świata finansową zachętę do celowego niszczenia ich własnych krajów. To dlatego, że pieniądze przekazywane od jednego rządu do drugiego z konieczności 8 Peter Bauer [węgierski ekonomista znany ze sprzeciwu wobec rządowej pomocy zagranicznej przyp. tłum.] zawsze ostrzegał przed stosowaniem tego typu frazeologii, gdyż uważał, że pomoc zagraniczna to w istocie transfery pieniężne jednego rządu dla drugiego. To lepsze określenie tego zjawiska, ponieważ jest bardziej opisowe i moralnie neutralne, z kolei pomoc zagraniczna zakłada istnienie korzyści, które mogą, lecz nie muszą z niej wypływać. Stąd też w jego mniemaniu używanie pojęcia pomocy zagranicznej jest jak osądzanie jakiejś sprawy z góry. Jak pokazały badania Bauera, owe transfery pieniężne ograniczają rozwój gospodarczy, zamiast go wspierać. Więcej na temat tego, jak międzynarodowa biurokracja spowalnia rozwój gospodarczy: Bauer (1981; 1982; 1984; 1987; 1991); Bauer i Yamey (1957); Castle (1957); Leober (1961); McNeill (1981); Riddell (1987); Rothbard (1958); Thornton (2002); Tucker (1997); Vance (2000).

5 przechodzą przez ich ręce, a spora część tych sum trafia na ich szwajcarskie konta bankowe. Gdyby przyjęli oni politykę Smitha (1776), Misesa (2009) czy Rothbarda (2004), prywatnie byliby prawdopodobnie biedniejsi 9, gdyż nie mieliby dostępu do tych funduszy. W jaki zatem sposób niszczą swoje narodowe gospodarki? Podnosząc podatki, popierając socjalizm, przejmując grunty (wywłaszczanie produktywnych białych rolników prowadzi do klęski głodu, co doprowadza do uzyskania pomocy zagranicznej, a tym samym wzbogaca dyktatora). W kapitalizmie leseferystycznym nie ma dużego znaczenia, która grupa plemienna obejmie rząd. O ile jednak pomoc zagraniczna stanowi małą część PKB ofiarodawcy, o tyle dla odbiorcy jest to wysoki odsetek. Biorąc pod uwagę, że jedno M to militaryzacja, to, które plemię przejmie rząd i łupy, staje się sprawą życia i śmierci. Dlatego też pomoc zagraniczna nieuchronnie zaostrza konflikty plemienne, ze szkodą dla rozwoju gospodarczego tych nieszczęsnych narodów. By uchronić się przed zarzutami o sprzyjanie pomocy zagranicznej, wspomnę o jeszcze jednym zgubnym jej skutku. Po nastaniu wolności gospodarczej najzdolniejsi młodzi ludzie z tych zubożonych krajów naturalnie wybieraliby zawody, na które byłoby największe zapotrzebowanie: inżynierię, medycynę, weterynarię, rolnictwo, mechanikę itd. Jednak kiedy państwo jest zalewane środkami z pomocy zagranicznej, wtedy niewidzialna ręka Smitha (1776) kieruje tych młodych ludzi gdzie indziej. Podążają wówczas w kierunku zawodów, które pozwolą im na zdobycie części tych funduszy dla siebie biurokracji, prawa itd. Łatwo dostrzec, że te zawody w ogóle nie przyczyniają się do rozwoju gospodarczego, a wręcz robią coś dokładnie przeciwnego. Choć sprzeciwiam się pomocy zagranicznej z przyczyn humanitarnych, to Millenium Challenge Account jeśli musi istnieć przyjmuję z zadowoleniem. To zatrzyma biurokratów pod stertami papierów, przez co nie będą mogli rujnować własnej gospodarki. 3. Ochotnicza służba wojskowa Zajmiemy się teraz kwestią dobrowolnej służby wojskowej. Tutaj również można użyć złych argumentów na poparcie instytucji, która pod każdym innym 9 Jest to kwestia empiryczna. Wszystko zależy od tego, czy środki z pomocy zagranicznej, które potajemnie gromadzą na swoich prywatnych kontach, byłyby większe, niż dodatkowe podatki, które mogliby nałożyć na swoich obywateli, gdyby wprowadzili gospodarkę bardziej zbliżoną do leseferyzmu.

6 względem jest zgodna z libertarianizmem. Mianowicie, jeśli powodem, ukrytym celem, czy też siłą napędową stojącą za zakończeniem poboru jest wspieranie amerykańskiego imperializmu za granicą, wówczas libertarianin musi uznać to za argument przeciwko temu, w innym wypadku bardzo libertariańskiemu, krokowi. Załóżmy, że istnieje nazistowski obóz koncentracyjny, do którego wszyscy strażnicy, dręczyciele i mordercy trafili w wyniku poboru. Nie wkładają oni jednak w swoją pracę serca. Raczej obijają się: biją więźniów zbyt lekko, pozwalają im uciekać na skutek współczucia, poczucia moralności, czy też jakichś innych powodów. Istnieje również grupa zagorzałych nazistów, która nie może znieść takich przejawów litości. Tworzą więc ruch domagający się obsadzenia załogi obozu ochotnikami nie tyle żołnierzami, ile oprawcamiochotnikami. Czy jako libertarianie powinniśmy przyłączyć się do ich ruchu? Czy musimy uznać to działanie za libertariańskie? Nie, nie musimy (Block, 1969). W rzeczywistości powinniśmy postąpić całkiem przeciwnie. Podobnie można analizować agresję Stanów Zjednoczonych na Wietnam. Na potrzeby naszych rozważań przyjmijmy, że była to nieuzasadniona agresja. Próba promowania tego działania poprzez zastąpienie poboru dobrowolną armią nie jest zatem libertariańską inicjatywą. Dlaczego to drugie rozwiązanie pozwoliłoby Stanom Zjednoczonym na bardziej efektywne prowadzenie owej wojny? Po pierwsze, obywatele USA zaczynają skutecznie domagać się zakończenia wojny, kiedy do Ameryki wracają worki wypełnione zwłokami absolwentów Harvardu, Yale, Princeton, Stanford itd. Po drugie, ceteris paribus, zazwyczaj przyjmuje się, że wolny człowiek będzie walczył lepiej niż niewolnik. Czy popieram pobór do wojska? Zdecydowanie nie. To również atak na niewinnych, a jedno zło nie usprawiedliwia innego. Dla libertarianina nie istnieje przymus noszący cechy pozytywne. Studenci elitarnych uniwersytetów są niewinni, choć protestują przeciwko nieuzasadnionym amerykańskim inwazjom tylko wtedy, gdy ich własne życie zostaje zagrożone. Ludzie najaktywniej promujący ochotniczą służbę wojskową w ciągu tamtej smutnej epoki w historii Stanów Zjednoczonych byli związani z rzekomo miłującym wolność wydziałem ekonomii Uniwersytetu w Chicago oraz prowadzeni przez samozwańczego libertarianina Miltona Friedmana. Amerykańska inwazja na Wietnam wydarzyła się w latach Poparcie dla dobrowolnej służby wojskowej w ciągu tych piętnastu lat wyrażali Friedman (1967) i Oi (1967a; 1967b). Jednak najbardziej bezczelny w tej kwestii

7 był Boudreaux (1993), który najdobitniej popierał takie rozwiązanie, jako najsprawniejszy sposób toczenia nieusprawiedliwionej wojny. Boudreaux (1993, podkreślenie WB) oświadcza: Operacja Pustynna Burza jest uważana za jedno z największych zwycięstw armii amerykańskiej. Celem ustalonym przez ONZ było wyparcie wojsk Saddama Husseina z Kuwejtu. Bez względu na opinie na temat zakresu tych działań i zasadności zaangażowania wojskowego USA za granicą, faktem jest, że amerykańskie siły zbrojne wypełniły swoje zadanie. Wypełniły je w pełni, jednoznacznie, szybko i bez wielu strat w ludziach. Amerykanie powinni być szczególnie wdzięczni za to ostatnie. W tym fragmencie znajdziemy kilka problematycznych kwestii, przynajmniej dla libertarianina. Po pierwsze, dlaczego mielibyśmy uznawać prawo ONZ, spośród wszystkich innych instytucji, do wyznaczania zadań dla USA? Czy kraj ten nie jest suwerennym narodem? Czy rząd światowy z ONZ na czele nagle objął władzę nad wszystkimi państwami na Ziemi? Z libertariańskiego punktu widzenia zaangażowanie się w jakieś działanie tylko dlatego, że usankcjonowało je ONZ, jest wysoce problematyczne. Z pewnością libertarianinowi wypadałoby zadać pytanie, czy była to wojna obronna, czy nie 10. Tylko jeśli będzie istniał wystarczający dowód na to, że tak jest, będzie ona usprawiedliwiona. Ostatecznie, atak Iraku na Kuwejt w żaden sposób nie może zostać zinterpretowany jako inwazja na USA, czy choćby jej zapowiedź. Teoria domina musi mieć przecież jakieś granice. Po drugie, jako libertarianie nie możemy po prostu zignorować zakresu tych działań i zasadności zaangażowania wojskowego USA za granicą. To jest właśnie sedno tej sprawy. Gdyby USA bezpodstawnie podejmowało takie 10 John Quincy Adams w 1821 r. z okazji Dnia Niepodległości wygłosił mowę na temat polityki zagranicznej USA: Gdziekolwiek rozpościera się sztandar wolności i niepodległości, tam też będzie serce [Ameryki], jej błogosławieństwa i modlitwy. Jednak nie szuka ona za granicą potworów, które można zniszczyć. Życzy wszystkim wolności i niepodległości, jednak broni tylko własnych [ ] Ona wie dobrze, że raz zaciągając się pod inne chorągwie niż jej własne, nawet reprezentujące czyjąś niepodległość, na zawsze uwikłałaby się w konflikty interesów i intrygi, chciwość, zazdrość i ambicję, które pod różnymi postaciami uzurpują sobie prawo do wyznaczania standardu wolności. Podstawowe maksymy jej polityki niepostrzeżenie zamieniłyby się z wolności w przymus. Jej oblicza nie zdobiłby już splendor wolności i niepodległości, lecz zastąpiłby go imperialny diadem połyskujący sztucznym, matowym blaskiem dominacji i władzy. Mogłaby się stać dyktatorką świata, lecz nie władałaby już własnym duchem.

8 działania, wówczas libertarianie nie chcieliby, aby robiło to w jak najwydajniejszy sposób wręcz przeciwnie. Powróćmy do dręczycieli z nazistowskiego obozu koncentracyjnego. Czy chcemy, by skutecznie prowadzili swój bezwzględny interes? Zdecydowanie nie. To samo dotyczy mniejszego zła, w tym także działań militarnych USA na całym świecie. Boudreaux (1993) cytuje Friedmana (1967) z następującym skutkiem: Ochotnicza armia zostałaby obsadzona ludźmi, którzy dobrowolnie wybrali taką karierę, a nie przez opornych poborowych, którym zależy wyłącznie na odbyciu swojej służby. Pomijając wpływ na ducha walki, wpłynęłoby to na mniejszą rotację kadr w siłach zbrojnych, oszczędzając cenne roboczogodziny, które obecnie marnuje się na szkolenia. Pozwoliłoby to również na intensywne treningi i wyższy średni poziom umiejętności, a także zachęciłoby do używania większych ilości lepszego sprzętu. Mniejsza, lecz wysoko wykwalifikowana, fachowa i lepiej uzbrojona armia mogłaby stanowić taką samą lub lepszą siłę militarną. Trzeba przyznać, że na pierwszy rzut oka wszystko to brzmi całkiem dobrze. W końcu kto nie chciałby armii złożonej z silnych żołnierzy, cieszących się większym duchem walki? Libertarianie, oto kto! Przynajmniej kiedy mowa o armii walczącej po stronie złoczyńców. By lepiej to zrozumieć, wyobraźcie sobie, że Boudreaux i Friedman 11 nie mówią o armii amerykańskiej, lecz raczej o nazistach, komunistach, Hunach albo innej grupie, którą uznajemy za złą 12. Czy faktycznie popieramy większą siłę i ducha walki sił zbrojnych sprzymierzonych z siłami zła? Absolutnie nie. Amerykanom trudno to dostrzec, ponieważ odruchowo uznają, że ich siły zbrojne zawsze walczą po stronie dobra. Jeszcze bardziej niepokojący jest poniższy fragment analizy ekonomicznej Boudreaux (1993): Dlaczego całkowicie dobrowolna służba wojskowa prowadzi do używania większych ilości i lepszego sprzętu? Powód jest prosty. Pobór pozwala decydentom wojskowym na nabycie siły roboczej za niższą stawkę. To znaczy, dzięki poborowi mają oni do dyspozycji tanią siłę roboczą. Ponieważ siła robocza i kapitał (np. 11 Dla krytycznej analizy referencji Friedmana jako libertarianina zob. Block (2010). Także Boudreaux wydaje się pod tym względem bez zarzutu: [dostęp: ]. 12 Boudreaux jest znany z obojętnego stanowiska w tej kwestii: Bez względu na opinie na temat zakresu tych działań i zasadności zaangażowania wojskowego USA za granicą.

9 czołgi, lepsza broń i amunicja, bardziej zaawansowane technicznie samoloty) są stosowane zastępczo, gdy cenę siły roboczej sztucznie utrzymuje się na niskim poziomie, wojskowi decydenci używają zbyt dużo siły roboczej i zbyt mało kapitału do formowania sił zbrojnych. Rozważmy prosty przykład. Dowództwo armii zgadza się, że istnieją dwa sposoby na zapewnienie sobie zwycięstwa w danej bitwie. Pierwszy z nich, to atak żołnierzy z karabinami na umocnione pozycje wroga. Drugi, to atak pięciu żołnierzy sterujących pięcioma wysoce zaawansowanymi technicznie samolotami bojowymi z samonaprowadzającymi się bombami. Najprawdopodobniej wybrana zostanie metoda najmniej kosztowna dla wojskowych decydentów (których budżet przydzielony przez Kongres jest przecież ograniczony). Powiedzmy, że każdy w pełni wyposażony samolot bojowy kosztuje 1 mld USD, a zatrudnienie każdego pilota 100 tys. USD. Łączny koszt zwycięstwa z użyciem samolotów bojowych to USD. Tę metodę decydenci wybiorą tylko wtedy, gdy okaże się ona mniej kosztowna niż wykorzystanie metody zmasowanego ataku piechoty. Dla decydentów koszt tej pierwszej metody jest zależny od istnienia poboru. Załóżmy, że przy poborze wojsko płaci każdemu żołnierzowi USD rocznie, a karabiny i mundury kosztują łącznie 200 USD od żołnierza. Przy takiej stawce zwycięstwo metodą zmasowanego ataku piechoty będzie kosztowało USD w postaci płac i sprzętu 13. Podczas bitwy wojskowi decydenci prawdopodobnie użyją więc właśnie tej metody, ponieważ jest dla nich znacznie mniej kosztowna niż użycie samolotów bojowych. Jednak załóżmy dla odmiany, że zakazano poboru. Bez niego wojsko musi wypłacać swoim żołnierzom stawki rynkowe, które są wyższe niż te przy poborze. Załóżmy, że wynoszą USD od żołnierza. Wówczas całkowity koszt zwycięstwa przy pomocy wielkiej siły żywej wyniósłby USD około 1 mld USD więcej niż koszt zwycięstwa przy użyciu pięciu samolotów 13 Tę liczbę otrzymano po pomnożeniu przez

10 bojowych. Konieczność płacenia żołnierzom stawek rynkowych z pewnością jest dla przywódców wojskowych silną zachętą, by oszczędzać na sile roboczej, wykorzystując więcej dóbr kapitałowych przy osiąganiu militarnego celu. Teraz widzimy, dlaczego całkowicie dobrowolna służba wojskowa zachęca do używania większych ilości lepszego sprzętu. Pobór sztucznie obniża cenę siły roboczej w stosunku do kapitału i dlatego wojskowi decydenci stosują za mało sprzętu, a zbyt dużo ludzi. Siły zbrojne złożone z ochotników odwróciłyby tę niefortunną sytuację, zachęcając wojskowych decydentów do używania większych ilości lepszego sprzętu, a mniejszej ilości ludzi. Co więc wybrać? Czy wojsko ma zbombardować wroga pięcioma samolotami, cofając go do epoki kamienia, czy posłać żołnierzy z karabinami? Przyjmijmy, że nie będzie żadnych ofiar wśród żołnierzy w pierwszym przypadku, ale wiele w drugim. Nie myślmy w kategoriach usprawiedliwiania armii amerykańskiej broniącej się przed państwem inicjującym agresję. Raczej pomyśl o Ameryce jako ofierze agresji zainicjowanej przez nazistów, komunistów czy nawet Marsjan. Pamiętaj: Boudreaux stwierdza publicznie, że nie ma znaczenia, którą opcję wybierzemy ( Bez względu ). Jeśli spojrzeć na to z tej perspektywy, dla libertarianina wybór pożądanej alternatywy wcale nie jest w tym wypadku tak oczywisty, jak mogłoby się wydawać. 4. Wnioski Pobór to czyste zło. To samo dotyczy zagranicznych wojen zaborczych. Każde z tych wyzwań z osobna jest łatwe do przeanalizowania dla libertarianina. Problemy pojawiają się, gdy rozważa się je razem wtedy nie wszystko jest tak jasne. Odpowiednią libertariańską reakcją przynajmniej taką, za którą przemawiają argumenty w tym artykule nie jest zakończenie poboru i zastąpienie go armią ochotniczą, lecz przeciwstawianie się obu: poborowi i armii ochotniczej (zakładając, że ta druga będzie wykorzystywana do celów sprzecznych z libertarianizmem). Podobnie jest w przypadku prohibicji narkotykowej oraz pomocy zagranicznej, które są trochę bardziej skomplikowane, niżby na to wyglądało.

11 Bibliografia: Anderson, M. (1978), The Voluntary Military, Stanford, Hoover Institution. Bauer, P.T. (1981), Equality, the Third World, and Economic Delusion, Cambridge, Harvard University Press. (1982), Ecclesiastical Economics is Envy Exalted, This World, nr 1, s (1984), Reality and Rhetoric: Studies in the Economics of Development, Cambridge, Harvard University Press. (1987), Population Scares, Commentary, nr 5, s (1991), The Development Frontier: Essays in Applied Economics, Harvester Wheatsheaf. Bauer, P.T., Yamey B.S. (1957), The Economics of Under-developed Countries, Chicago, The University of Chicago Press. Block, W., Wingfield K., Whitehead R. (2003), Re-Evaluating America s Failing Drug Control Laws: A Legal, Philosophical, and Economic Proposal, Oklahoma City Law Review, 28, nr 1, s Block, W. (1969), Against the Volunteer Military, The Libertarian Forum, 1, s. 4. (1993), Drug Prohibition: A Legal and Economic Analysis, Journal of Business Ethics, 12, s (1996), Drug Prohibition, Individual Virtue and Positive Economics, Review of Political Economy, 8, nr 4, s (2010), Is Milton Friedman a libertarian?, Laissez-Faire, nr 32, s Boudreaux, D. (1993), A Life-Saving Lesson from Operation Desert Storm, The Freeman, 43, nr 10. Bovard, J. (2005), Bribing for Honesty: A cherished Bush program goes astray, Barrons, [dostęp: ]. Bula, F. (2005), Vancouver to press Ottawa to legalize and tax marijuana, The Vancouver Sun. Castle, E.W. (1957), The Great Giveaway: The Realities of Foreign Aid, Chicago, H. Regnery Co. Cussen, M., Block W. (2000), Legalize Drugs Now! An Analisys of the Benefits of Legalized Drugs, American Journal of Economics and Sociology, 59, nr 3, s

12 Easton, S.T. (1990), Measures of Economic Freedom, wykład wygłoszony podczas Rating Economic Freedom IV Symposium, Sea Ranch California. (1992), Rating Economic Freedom: International Trade and Financial Arrangements. W: Rating Global Economic Freedom, red. S. Easton i M. Walker, Vancouver, The Fraser Institute. (2004), Marijuana Growth in British Columbia, Vancouver, The Fraser Institute. Easton, S.T., Walker M.A. (red.) (1992), Rating Global Economic Freedom, Vancouver, The Fraser Institute. Friedman, M. (1967), Why Not a Volunteer Army?, New Individualist Review, 4, s Loeber, T.S. (1961), Foreign Aid: Our Tragic Experiment, Nowy Jork, Norton. McNeill, D. (1981), The Contradictions of Foreign Aid, Londyn, Croom Helm. Miron, J.A. (2003), The Budgetary Implications of Marijuana Legalization in Massachusetts. Mises, L. (2009), Socjalizm, Kraków, Arcana. Oi W.Y. (1967a), The Real Costs of a Volunteer Military, New Individualist Review, 4, s (1967b), The Economic Cost of the Draft, American Economic Review, 57, s Riddell, R. (1987), Foreign aid reconsidered, Baltimore, Johns Hopkins University Press. Rothbard, M.N. (1958), A Hard Look At Foreign Aid. W: Foreign Aid Reexamined, red. H. Schoeck i J. Wiggins, National Review, s (2004), O nową wolność: manifest libertariański, Warszawa, Volumen. Smith, A. (2007), Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, t Thornton M. (2002), Corruption and Foreign Aid, [dostęp: ]. Tucker, J. (1997), The Marshall Plan Myth, The Free Market, 15, nr 9. Vance, L.M. (2000), The Foreign Aid Debacle, The Free Market, 18, nr 12.

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych?

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://wwwhuberpl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 W każdym

Bardziej szczegółowo

USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ

USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ Administracja systemu wynagrodzeń jest ważnym elementem prowadzenia biznesu. Gdy mamy działający formalny system płac, pomaga to w kontrolowaniu kosztów personelu, podnosi

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku

Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku Materiał edukacyjny PAFERE Terree P. Wasley Terree P. Wasley Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku 58. Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym Istnieją

Bardziej szczegółowo

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić...

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić... Witaj, Istnieje pewnie kilka(naście) albo i więcej powodów, dla których teraz czytasz te słowa. Niezależnie więc od tego, dlaczego teraz je czytasz, chcę Ci podziękować za to, że inwestujesz swój czas

Bardziej szczegółowo

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW Warszawa, luty 2004 r. W sondażu OBOP z 5-8 lutego 2004 r. okazało się, że: 80%. badanych uznało sprawę amerykańskich wiz dla Polaków za sprawę ważną dla Polski, zaś 39% -

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Konflikty zbrojne na świecie

Konflikty zbrojne na świecie Informacja o badaniu W świetle niedawnej sytuacji politycznej, dotyczącej prawdopodobieństwa interwencji Stanów Zjednoczonych w Syrii, TNS Polska postanowił zapytać Polaków, jak według nich powinna się

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLACY WOBEC EWENTUALNEJ AKCJI PRZECIW IRAKOWI BS/161/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLACY WOBEC EWENTUALNEJ AKCJI PRZECIW IRAKOWI BS/161/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego Raport badawczy Warszawa, 19 kwietnia 2012 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na

Bardziej szczegółowo

Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz

Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 17 grudnia 2012 r. Co to jest cloud computing? Cloud computing jest modelem umożliwiającym wygodny

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH dr Katarzyna Metelska-Szaniawska Wydział Nauk Ekonomicznych UW Seminarium PSEAP 25/10/2007 PLAN WYSTĄPIENIA I II III IV Ekonomia konstytucyjna jako program badawczy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Pogoń za rentą. Przetargi

Pogoń za rentą. Przetargi Pogoń za rentą Przetargi Nazewnictwo Renta Adam Smith (1729-1790) Podział dochodów na trzy grupy: Zyski - dochody z przedsiębiorczości - ryzykowne z natury Płace - nie obarczone ryzykiem (jeżeli jest praca)

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Coaching drogą do ponadprzeciętnego rozwoju własnego i organizacji

Coaching drogą do ponadprzeciętnego rozwoju własnego i organizacji Coaching drogą do ponadprzeciętnego rozwoju własnego i organizacji Poznań, 2013 1 Spis Treści 1. Coaching to... 2. Korzyści z Coachingu 3. Efekty Coachingu 4. Opinie o Coachingu 5. Zyski z rozwiniętej

Bardziej szczegółowo

Szkoła austriacka w ekonomii

Szkoła austriacka w ekonomii Szkoła austriacka w ekonomii Ekonomia głównego nurtu a ekonomia heterodoksyjna (instytucjonalizm, szkoła historyczna itp.) Istnieje od końca XIX wieku do dziś Założyciel Carl Menger (1840-1921) Ważni przedstawiciele:

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność organizacji

Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność biznesu rys historyczny Biblijne korzenie koncepcji społecznej odpowiedzialności A.Carnegie (magnat przem. stalowego) Ewangelia bogactwa

Bardziej szczegółowo

W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji.

W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji. DAGMARA TAFLIŃSKA NEGOCJACJE W BIZNESIE CZ. I. ZASADY I TECHNIKI NEGOCJACJI W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji.

Bardziej szczegółowo

Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu

Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu Czy zastanawiałeś się nad tym, jak powinno wyglądać profesjonalne CV? Przeczytałeś masę poradników dostępnych w internecie i nadal nie wiesz, jak zabrać

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ WOLNOŚCI 14 CZERWCA 2008

DZIEŃ WOLNOŚCI 14 CZERWCA 2008 PODATKI MAJĄ SWOJE KONSEKWENCJE! DZIEŃ WOLNOŚCI P O D A T K O W E J 14 CZERWCA 2008 1994-1 lipca 1995-6 lipca 1996-4 lipca 1997-28 czerwca 1998-22 czerwca 1999-16 czerwca 2000-16 czerwca 2001-18 czerwca

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Lawrence W. Reed Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Oryginał angielski: Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Copyright

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r.

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-173-05 Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

Na co Polacy wydają pieniądze?

Na co Polacy wydają pieniądze? 047/04 Na co Polacy wydają pieniądze? Warszawa, czerwiec 2004 r. Przeciętne miesięczne wydatki gospodarstwa domowego w Polsce wynoszą 1694 zł, a w przeliczeniu na osobę 568 zł. Najwięcej w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

Szanowni Paostwo! Darczyocom oferujemy udział w Programie Mecenasów oraz prestiżowe podziękowania.

Szanowni Paostwo! Darczyocom oferujemy udział w Programie Mecenasów oraz prestiżowe podziękowania. Szanowni Paostwo! Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa przedstawia Paostwu możliwośd objęcia mecenatu nad książką Hansa- Hermanna Hoppego pt. Teoria socjalizmu i kapitalizmu. Dzięki Paostwa wsparciu polscy

Bardziej szczegółowo

Ocena integracji środowiska żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych 2013

Ocena integracji środowiska żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych 2013 por. rez. dr inż. Paweł Żuraw adiunkt Społecznej Akademii Nauk w Łodzi, Wydział Zamiejscowy w Świdnicy, żołnierz Narodowych Sił Rezerwowych w 10. Opolskiej Brygadzie Logistycznej Wyniki ankiety przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

Wybrane modele handlu międzynarodowego

Wybrane modele handlu międzynarodowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Lidia Wasielewska nr albumu: 244871 Praca licencjacka na kierunku matematyka Wybrane modele handlu międzynarodowego Opiekun pracy dyplomowej

Bardziej szczegółowo

Ankieta pt. Organizacje prozwierzęce w Polsce

Ankieta pt. Organizacje prozwierzęce w Polsce Ankieta pt. Organizacje prozwierzęce w Polsce Zapraszamy do wzięcia udziału w anonimowym badaniu na temat społecznego wizerunku działaczy/czek organizacji pro zwierzęcych oraz osób pomagających zwierzętom

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚCI CZĘSTOTLIWOŚĆ I ILOŚC SPOTKAŃ:

PRZEDSIĘBIORCZOŚCI CZĘSTOTLIWOŚĆ I ILOŚC SPOTKAŃ: SZKOLNY KLUB PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Spotkania w ramach SKP mają na celu przygotować ucznia do aktywnego i świadomego uczestnictwa w życiu gospodarczym, pobudzić w nim ducha przedsiębiorczości, kształcić postawy

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES Maciej Bloch Aleksandra Drewniak Iwona Rosa PLAN PREZENTACJI 1. John Maynard Keynes 2. Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013 Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 203 Rekrutacja do kolejnej edycji London Study Excursion została zakończona. Po trwającym blisko dwa miesiące procesie rekrutacji, który był także okresem

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZMIANY W SYSTEMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ BS/51/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZMIANY W SYSTEMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ BS/51/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami

ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami Opis ćwiczenia W poniższym zadaniu, uczestnicy muszą zaplanować tydzień sprzedaży lodów na ulicy w ich rodzinnym mieście (centrum).

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 125/2014 O POLSKIEJ ARMII I PRZYGOTOWANIU OBYWATELI NA WYPADEK POWSZECHNEGO ZAGROŻENIA

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 125/2014 O POLSKIEJ ARMII I PRZYGOTOWANIU OBYWATELI NA WYPADEK POWSZECHNEGO ZAGROŻENIA Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 125/2014 O POLSKIEJ ARMII I PRZYGOTOWANIU OBYWATELI NA WYPADEK POWSZECHNEGO ZAGROŻENIA Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14

Bardziej szczegółowo

1. Na podstawie jakiej umowy opiera się system emerytalny w Polsce? A. emerytalnej B. rentowej C. pokoleniowej D. pracowniczej

1. Na podstawie jakiej umowy opiera się system emerytalny w Polsce? A. emerytalnej B. rentowej C. pokoleniowej D. pracowniczej KONKURS P.T. ZADBAJ O SWOJĄ FINANSOWĄ PRZYSZŁOŚĆ SPONSOREM KONKURSU JEST AVIVA PRZEDSTAWICIELSTWO W BIELSKU BIAŁEJ (OSOBY ODPOWIEDZIALNE Z AVIVA DORADCY FINANSOWI MAGDALENA MIROSŁAWSKA I MAREK WIELGUS)

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Damian Gastół. MAGIA 5zł. Tytuł: Magia 5zł. Autor: Damian Gastół. Wydawnictwo: Gastół Consulting. Miejsce wydania: Darłowo

Damian Gastół. MAGIA 5zł. Tytuł: Magia 5zł. Autor: Damian Gastół. Wydawnictwo: Gastół Consulting. Miejsce wydania: Darłowo Tytuł: Magia 5zł Autor: Wydawnictwo: Gastół Consulting Miejsce wydania: Darłowo Data wydania: 1 września 2011 roku Nr wydania: Wydanie II - poprawione Cena: publikacja bezpłatna Miejsce zakupu: ekademia.pl

Bardziej szczegółowo

DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE

DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE KONFERENCJA: ADAPTACYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW. NAUKA DLA BIZNESU PERSPEKTYWY WSPÓŁPRACY W RAMACH PROJEKTU: DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE LUBLIN, 04.04.2014 R. PROF. DR HAB. INŻ. MIROSŁAW WENDEKER Człowiek

Bardziej szczegółowo

Nauczanie przedsiębiorczości wyzwanie i możliwości dla Polski

Nauczanie przedsiębiorczości wyzwanie i możliwości dla Polski Nauczanie przedsiębiorczości wyzwanie i możliwości dla Polski Nauczanie w szkołach wartości związanych z przedsiębiorczością stanowi zarówno wyzwanie, jak i możliwości dla Polski. Jest to wyzwanie z trzech

Bardziej szczegółowo

Otwarte zasoby a gospodarka wolnorynkowa

Otwarte zasoby a gospodarka wolnorynkowa Otwarte zasoby a gospodarka wolnorynkowa Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań cellary@kti.ue.poznan.pl www.kti.ue.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Sebastian Lewera Wroclaw University of Economics Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie

Bardziej szczegółowo

Które z poniższych adresów są adresem hosta w podsieci o masce 255.255.255.248

Które z poniższych adresów są adresem hosta w podsieci o masce 255.255.255.248 Zadanie 1 wspólne Które z poniższych adresów są adresem hosta w podsieci o masce 255.255.255.248 17.61.12.31 17.61.12.93 17.61.12.144 17.61.12.33 17.61.12.56 17.61.12.15 Jak to sprawdzić? ODPOWIEDŹ. Po

Bardziej szczegółowo

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY...

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... NA PODSTAWIE: AFC AJAX AMSTERDAM Przewodnik Trenera oraz materiały w ramach Szkółki Piłkarskiej NIVEA Ajaxowe porady strona 1 Gra 4 v 4 Ustawienie

Bardziej szczegółowo

Potrzeby rozwojowe: 16 wybranych wskaźników dot. kapitału społecznego

Potrzeby rozwojowe: 16 wybranych wskaźników dot. kapitału społecznego Kryteria brane pod uwagę przy określaniu priorytetów geograficznych w Wieloletnim programie współpracy rozwojowej 2016-2020 Potrzeby rozwojowe wybrane wskaźniki rozwojowe BŚ i rankingi międzynarodowe (np.

Bardziej szczegółowo

Podatek konsumpcyjny

Podatek konsumpcyjny Podatek konsumpcyjny Autor: Al Ehrbar Źródło: econlib.org Tłumaczenie: Elżbieta Kowalska Niektóre z najbardziej znaczących zmian podatkowych ostatnich lat dotyczyły opodatkowania dochodów kapitałowych.

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Raport z warsztatów Stowarzyszenia Dla Ziemi Obywatel idealny, które dobyły się w ramach projektu My Obywatele

Raport z warsztatów Stowarzyszenia Dla Ziemi Obywatel idealny, które dobyły się w ramach projektu My Obywatele Raport z warsztatów Stowarzyszenia Dla Ziemi Obywatel idealny, które dobyły się w ramach projektu My Obywatele Stowarzyszenie Dla Ziemi, zostało partnerem lokalnym Stowarzyszenia Obywatele obywatelom w

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN Szkolenie prowadzone w dniach 28-29 września i 23-24 listopada 2012 roku w wymiarze 30 godzin. Uczestnicy mieszkańcy DPS, uzależnieni od alkoholu. Przebieg szkolenia: Trudnością

Bardziej szczegółowo

CRM Zarządzanie i budowanie relacjami z Klientem

CRM Zarządzanie i budowanie relacjami z Klientem CRM Zarządzanie i budowanie relacjami z Klientem Cel warsztatów: Praktyczna wiedza mająca pomóc Państwu w obsłudze i pozyskiwaniu kolejnych lojalnych Klientów!... a ponadto nabycie umiejętności efektywnego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dziecięcy FINANSE DLA SPRYTNYCH Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 21 października 2014 r. Pieniądz to tylko miernik bogactwa Bogactwo może być gromadzone w różnych formach np. akcje, obligacje, nieruchomości,

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Michał Kłaczyński, LL.M. OCHRONA RYNKU UE PRZED IMPORTEM Z AZJI

Michał Kłaczyński, LL.M. OCHRONA RYNKU UE PRZED IMPORTEM Z AZJI Michał Kłaczyński, LL.M. OCHRONA RYNKU UE PRZED IMPORTEM Z AZJI Ochrona rynku UE Środki antydumpingowe najczęstsze (80%) Postępowanie przez Komisją -z urzędu lub na wniosek poszkodowanego przemysłu (25%)

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Podejmowanie decyzji konsumenckich przez dzieci Magdalena Zientalska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 22 listopada 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Aktualne tendencje zmian w teorii ekonomii i polityce gospodarczej

Aktualne tendencje zmian w teorii ekonomii i polityce gospodarczej Aktualne tendencje zmian w teorii ekonomii i polityce gospodarczej Warunki reform ustrojowych Prof. Marian Guzek Warszawa, marzec 2016 Tezy Dominującą, długotrwałą tendencją zmian systemowych w teorii

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 10

Bioetyka teologiczna cz. 10 Bioetyka teologiczna cz. 10 Transplantacje Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Transplantacja zastąpienie chorego (zniszczonego lub wadliwie działającego) organu przez Organ lub

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 DZIAŁANIA WŁADZ I WYSPECJALIZOWANYCH SŁUŻB W CZASIE POWODZI. OCENA PONIESIONYCH STRAT

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 DZIAŁANIA WŁADZ I WYSPECJALIZOWANYCH SŁUŻB W CZASIE POWODZI. OCENA PONIESIONYCH STRAT CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska

Handel międzynarodowy. Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska Handel międzynarodowy Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska Pral wykładu 10 Ograniczenia ilościowe Ekwiwalentność cła i ograniczenia ilościowego Cło i kwota

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów.

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów. Wybitny myśliciel angielski, felietonista, redaktor i pisarz. Znany jako mistrz paradoksu. Jego książki wywarły wielki wpływ na wiarę jemu współczesnych w tym na autora Opowieści z Narnii C. S. Lewisa.

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4 S t r o n a

Spis treści. 4 S t r o n a Spis treści POZNAJ POSTĘPOWANIE SĄDOWE... 7 Sąd powszechny, sąd polubowny - co wybrać?... 8 Sąd polubowny... 8 Sąd powszechny... 9 Jaki wybór?... 9 Właściwy tryb postępowania A raczej, czy zawsze będzie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

1% podatku dla AEROKLUBU w Pińczowie

1% podatku dla AEROKLUBU w Pińczowie 1% podatku dla AEROKLUBU w Pińczowie 1% tak w skrócie mówimy o 1% podatku dochodowego osób fizycznych, który od 2004 roku podatnicy mogą przekazywać na organizacje pożytku publicznego. 1% to jedna setna

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo