Słowa kluczowe: cukrzyca, leczenie, nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego, rozpoznanie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Słowa kluczowe: cukrzyca, leczenie, nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego, rozpoznanie"

Transkrypt

1 Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego penetrujący do przestrzeni zaotrzewnowej u chorej z cukrzycą typu 2 konieczność wczesnego rozpoznania i leczenia Radosław Grabysa, Beata Moczulska Oddział Chorób Wewnętrznych, 103 Szpital Wojskowy z Przychodnią, Olsztyn Streszczenie: Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego (NRR) jest rzadkim schorzeniem o bardzo poważnym rokowaniu. Do rozwoju NRR predysponują: infekcje bakteryjne (najczęściej skóry i tkanek miękkich), choroby związane ze zmniejszoną odpornością, takie jak cukrzyca, narkomania, alkoholizm, zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS), jak również chirurgia rdzenia kręgowego oraz nowoczesne procedury anestezjologiczne związane z penetracją do przestrzeni nadtwardówkowej. Najczęstszym czynnikiem etiologicznym w rozpoznanych przypadkach NRR jest gronkowiec złocisty. W ostatnich latach, wraz z rozwojem neurochirurgii rośnie liczba zachorowań na NRR, które spowodowane są przez inne drobnoustroje (między innymi metycylinooporne szczepy gronkowca złocistego). Typowymi klinicznymi objawami NRR są: ból kręgosłupa, gorączka oraz towarzyszący im deficyt neurologiczny. Niestety, u większości chorych z NRR ta charakterystyczna triada objawów nie występuje. Najlepszą aktualnie diagnostyczną metodą obrazową u podejrzanych o NRR chorych jest badanie rdzenia kręgowego i kręgosłupa z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego. Rezonans magnetyczny daje możliwość dokładnego różnicowania podejrzanych o NRR zmian (między innymi ze zmianami nowotworowymi). Metodą z wyboru w leczeniu NRR jest pilna chirurgiczna dekompresja chorego odcinka rdzenia kręgowego z towarzyszącą długotrwałą dożylną antybiotykoterapią. Leczenie zachowawcze prowadzone może być w wybranych grupach chorych. Pomimo charakterystycznego obrazu klinicznego, rozpoznanie NRR nie jest często brane pod uwagę, co prowadzi do opóźnionego wdrożenia właściwego leczenia i w konsekwencji złego rokowania. Przedstawiamy przypadek NRR u chorej z rozpoznaną cukrzycą typu 2. Słowa kluczowe: cukrzyca, leczenie, nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego, rozpoznanie WPROWADZENIE Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego (NRR) to rzadko występujący i opisywany w piśmiennictwie problem kliniczny, który niesie ze sobą duże ryzyko śmierci i inwalidztwa. Szacowana częstość występowania NRR to 1 przypadek na przyjęć do szpitala [1]. Pomimo ogromnych postępów w diagnostyce i terapii, wczesne rozpoznanie NRR i wdrożenie odpowiedniego leczenia pozostają prawdziwym wyzwaniem dla lekarza. Adres do korespondencji: dr med. Radosław Grabysa, Oddział Chorób Wewnętrznych, 103 Szpital Wojskowy z Przychodnią, ul. Warszawska 30, Olsztyn, tel.: , tel./fax: , Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono sprzeczności interesów. Pol Arch Med Wewn. 2008; 118 (1-2): Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2008 Istnieje wiele czynników predysponujących do rozwoju NRR (tab.), należy jednak zaznaczyć, że w około 20% przypadków nie udaje się zidentyfikować takiego czynnika ryzyka [2,3]. Najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest Staphylococcus aureus, chociaż w ostatnich latach wraz z rozwojem nowoczesnych technik neurochirurgicznych rośnie liczba przypadków NRR, które spowodowane są przez inne drobnoustroje (m.in. metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus) [1,4]. Najbardziej typową lokalizacją NRR jest odcinek piersiowy i lędźwiowy rdzenia kręgowego [5]. Klinicznie NRR objawiać się może jako triada symptomów: ból w rzucie zajętej procesem chorobowym części rdzenia kręgowego, gorączka oraz postępujący niedowład [1,4,5]. Przedstawiany przez nas klasyczny przypadek NRR okolicy lędźwiowej u 77-letniej chorej z wieloletnim wywiadem cukrzycy typu 2, potwierdza duże trudności diagnostyczne oraz bardzo poważne rokowanie wśród chorych z tym rozpoznaniem. Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego penetrujący do przestrzeni zaotrzewnowej... 1

2 Tabela. Czynniki predysponujące do rozwoju nadtwardówkowego ropnia rdzenia kręgowego opracowane na podstawie pozycji [2] Czynniki predysponujące Częstość występowania (%) infekcje 44 ropnie skóry i tkanek miękkich zapalenie kręgów i szpiku/zapalenie krążków międzykręgowych infekcje tkanki płucnej/śródpiersia posocznica niedobory odporności 34 cukrzyca narkomania/alkoholizm przewlekła niewydolność nerek choroba nowotworowa AIDS chirurgia rdzenia kręgowego 22 lub procedury anestezjologiczne urazy 10 brak czynników predysponujących 20 OPIS PRZYPADKU 77-letnia chora z 12-letnim wywiadem w kierunku cukrzycy typu 2 przyjęta została na Oddział Wewnętrzny Szpitala Wojskowego w Olsztynie z powodu bardzo silnych dolegliwości bólowych okolicy lędźwiowej promieniujących do prawej kończyny dolnej, znacznego osłabienia siły mięśniowej obydwu kończyn dolnych (zwłaszcza prawej) oraz stanów gorączkowych i wzmożonego pragnienia. Podobne dolegliwości występowały u chorej od około 2 miesięcy. W tym okresie pacjentka była 2-krotnie hospitalizowana z powodu utrzymujących się stanów podgorączkowych z towarzyszącymi bólami okolicy lędźwiowej i mięśni kończyn dolnych oraz objawów infekcji dróg moczowych na Oddziale Wewnętrznym, a następnie na Oddziale Reumatologii. W wykonywanych posiewach moczu potwierdzono podejrzenie infekcji układu moczowego, hodując za pierwszym razem Staphylococcus aureus, a w kolejnym szpitalu Enterococcus faecalis. Na Oddziale Reumatologicznym na podstawie obrazu klinicznego oraz stwierdzonych w badaniach laboratoryjnych znamiennych mian autoprzeciwciał przeciwjądrowych, utrzymującego się pomimo antybiotykoterapii białkomoczu (2,9 g/d) oraz wysokich wartości OB i białka C-reaktywnego (C-reactive protein CRP), postawiono rozpoznanie zespołu toczniopodobnego (lupus-like syndrome). Wykonane badania RTG stawów rąk i stóp, w których stwierdzono zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze oraz towarzyszące im geody, wzmagały prawdopodobieństwo rozpoznania patologii z zakresu chorób układowych tkanki łącznej. Wykonane badania: tomografia komputerowa (TK) kręgosłupa (w której stwierdzono obraz typowy dla choroby zwyrodnieniowej oraz dyskopatii L3-L4 i L4-L5 z uciskiem na korzenie rdzeniowe L5), USG jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej oraz szereg konsultacji specjalistycznych wykluczyły z dużym prawdopodobieństwem chorobę nowotworową jako przyczynę dolegliwości chorej. Wobec braku skuteczności stosowanego leczenia dużymi dawkami niesteroidowych leków przeciwzapalnych i podawanymi według oznaczanej lekowrażliwości antybiotykami (amoksycylina z kwasem klawulonowym w skojarzeniu z ciprofloksacyną), do terapii włączono glikokortykosterydy (metylpredniozolon we wlewach dożylnych w dawce 1000 mg/d przez 5 dni, a następnie doustnie prednizon w dawce 60 mg/d). Jednocześnie zmodyfikowano leczenie cukrzycy zmieniając przewlekle przyjmowany przez chorą glimepiryd na podawaną 2 razy dziennie insulinę ludzką (insulina Mixtard 30 HM w dobowej dawce 42 j.). W wyniku tego postępowania nastąpiła poprawa stanu chorej przejawiająca się zmniejszeniem nasilenia zgłaszanych dolegliwości bólowych oraz ogólną poprawą samopoczucia. Pacjentka została wypisana do domu z zaleceniem przyjmowania następujacych leków: prednizon 20 mg/d, diklofenak 100 mg/d, omeprazol 20 mg/d, insulina Mixtard 30 HM 32 j./d w 2 wstrzyknięciach oraz leriwon 10 mg/d. Nadal występowały jednak stany podgorączkowe i osłabienie mięśni kończyn dolnych (zwłaszcza prawej), które uniemożliwiały chorej chodzenie. W około 2 tygodnie po wypisaniu ze szpitala chora została skierowana przez lekarza rodzinnego na nasz oddział z powodu znacznego pogorszenia stanu ogólnego przejawiającego się bardzo silnym bólem okolicy lędźwiowej, któremu towarzyszyła gorączka oraz objawy niewyrównanej cukrzycy (polidypsja). W badaniu przedmiotowym przy przyjęciu stwierdzono: chora bardzo cierpiąca, w stanie ciężkim, leżąca, wskaźnik masy ciała 24,5 kg/m 2, RR 180/90 mm Hg, temperatura ciała 39 C, osłuchowo: czynność serca miarowa, przyspieszona do 100/min, tony serca głośne, głuche, prawidłowo akcentowane, pojedyncze trzeszczenia u podstawy obydwu płuc, wątroba i śledziona niepowiększone, bolesna, nadmiernie ucieplona, owalna zmiana w okolicy lewego wyrostka łokciowego, żywa bolesność uciskowa kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, obwodowe węzły chłonne niepowiększone. W badaniu neurologicznym stwierdzono: chora bez objawów oponowych, zaniki mięśni prawej kończyny dolnej, szczególnie mięśni uda (czworogłowego oraz przywodziciela i mięśnia pośladkowego wielkiego). Ponadto rozpoznano zaburzenia czucia bólu głębokiego i dotyku na prawym udzie poniżej L1, którym towarzyszył brak odruchów głębokich z kończyny dolnej lewej i kończyny górnej lewej oraz proksymalny niedowład kończyn dolnych. Objaw Babińskiego obustronnie ujemny. Objawy korzeniowe niemożliwe do zbadania z powodu bardzo silnego odczynu bólowego. Oddawanie moczu i stolca u chorej nie było zaburzone. Konsultujący chorą chirurg rozpoznał zapalenie kaletki stawowej lewego stawu łokciowego i zalecił nacięcie zmiany, które wykonano w kolejnym dniu, jednocześnie pobierając materiał do badania mikrobiologicznego. W badaniach laboratoryjnych wykonanych przy przyjęciu stwierdzono: leukocytozę ( /l), zwiększone stężenie 2 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (1-2)

3 CRP (244 mg/l), przyspieszone OB (116 mm/h), hiperglikemię (348 mg/dl), zwiększoną aktywność transaminazy alaninowej (102 U/l), zmniejszone stężenie białka całkowitego (4,9 g/dl) oraz nieprawidłową wartość hemoglobiny glikowanej (9,2%). W wykonanym lipidogramie uzyskano następujące wyniki: cholesterol całkowity 189 mg/dl, triglicerydy 267 mg/dl, cholesterol lipoprotein o dużej gęstości 34 mg/dl, cholesterol lipoprotein o małej gęstości 101,6 mg/dl. W badaniu ogólnym moczu stwierdzono białkomocz (280 mg/dl). W posiewie z naciętej zmiany w okolicy lewego stawu łokciowego wyhodowano liczne Staphylococcus aureus. Posiewy krwi i moczu na bakterie tlenowe i beztlenowe 3-krotnie wypadły ujemnie. W wykonanym w trybie pilnym badaniu rezonansu magnetycznego (magnetic resonanse MR) kręgosłupa piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego stwierdzono obraz odpowiadający ropniom nadtwardówkowym ze zniszczeniem trzonów kręgów L4-L5 oraz towarzyszące zmiany naciekowe (zapalne) w obrębie korzeni nerwowych na wysokości L4-L5, mięśni prostowników i wielodzielnych grzbietu oraz mięśni lędźwiowych większych. W wykonanym spoczynkowym EKG stwierdzono przyspieszony rytm zatokowy oraz odchylenie osi elektrycznej serca w lewo. W przezklatkowej echokardiografii nie uwidoczniono cech typowych dla infekcyjnego zapalenia wsierdzia ani innej istotnej patologii. W leczeniu zastosowano antybiotyki podawane dożylnie (cefuroksym w dawce 1,5 g co 8 godzin, gentamycyna 80 mg co 12 godzin), narkotyczne leki przeciwbólowe (morfina, fentanyl TTS) oraz intensywną insulinoterapię (insuliny ludzkie: Actrapid HM przed posiłkami według oznaczanej glikemii, Insulatard HM 12 j. przed snem; całkowita dobowa dawka j.). Biorąc pod uwagę występujące u chorej czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (wiek, unieruchomienie, niedowład kończyn dolnych, ciężka infekcja), w leczeniu zastosowano profilaktyczne dawki heparyny drobnocząsteczkowej (enoksaparyna w dawce 40 mg/d). Na podstawie obrazu klinicznego i wykonanych badań dodatkowych rozpoznano nadtwardówkowe ropnie przykręgosłupowe penetrujące do przestrzeni zaotrzewnowej i przyjmując za punkt wyjścia infekcji zapalenie kaletki lewego stawu łokciowego dołączono do terapii antybiotyk celowany według antybiogramu (dożylnie podawana klindamycyna w dawce 600 mg co 12 godzin). Pomimo antybiotykoterapii o szerokim spektrum nie uzyskano poprawy stanu klinicznego chorej i po konsultacji neurochirurgicznej zdecydowano się na zabieg neurochirurgiczny. Polegał on na drenażu stwierdzonych w MR ropni przykręgosłupowych z jednoczesną laminektomią dekompresyjną trzonów kręgów L4-L5, a następnie, w kolejnym dniu, na drenażu i ewakuacji ropni z przestrzeni zaotrzewnowej. Posiewy materiału uzyskanego z obydwu drenaży wypadły ujemnie (w tym na BK). Po zabiegu operacyjnym stan ogólny chorej uległ znacznej poprawie: zmniejszyło się nasilenie bólu kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, temperatura ciała wróciła do normy, zaczęto obserwować poprawę wyrównania cukrzycy przejawiającą się ustąpieniem polidypsji oraz normalizacją stę- żeń glukozy w surowicy przy jednoczesnym spadku dobowego zapotrzebowania na insulinę do 24 j. Zgodnie z przewidywaniami nie obserwowano ustępowania deficytu neurologicznego w zakresie kończyn dolnych. W okresie pooperacyjnym chora otrzymywała antybiotyk o szerokim spektrum działania (piperacylina w dawce 1 g co 8 godzin dożylnie) oraz kontynuowana była profilaktyka przeciwzakrzepowa polegająca na podskórnym podawaniu enoksaparyny w dawce 40 mg/d. W 4. dobie od interwencji chirurgicznej stan chorej uległ nagłemu pogorszeniu. Wystąpiła duszność spoczynkowa i osłabienie, którym towarzyszył nietypowy ból dławicowy oraz kaszel i ogólny niepokój. W badaniu przedmiotowym stwierdzono: tachypnoë 30/min, RR 90/60 mm Hg, przyspieszoną do około 130/min niemiarową czynność serca, pojedyncze trzeszczenia nad polami płucnymi w okolicach przypodstawnych. W wykonanym badaniu EKG stwierdzono: odchylenie osi elektrycznej serca w lewo, migotanie przedsionków z czynnością komór około 130/min, niezupełny blok prawej odnogi pęczka Hisa. W badaniach laboratoryjnych uzyskano następujące wyniki: zwiększone do 6,4 μg/ml stężenie D-dimerów, prawidłowe stężenie troponiny T (<0,01 µg/l), a w badaniu gazometrycznym z krwi tętniczej hipoksemię (po 2 64,1 mm Hg). W przyłóżkowym badaniu ECHO stwierdzono poszerzenie jamy prawej komory oraz niedomykalność zastawki trójdzielnej z podwyższonym do około 50 mm Hg ciśnieniem w jamie prawej komory serca. Towarzyszyło temu skrócenie czasu akceleracji prędkości wyrzutu krwi do tętnicy płucnej do wartości ms oraz odcinkowe zaburzenia kurczliwości lewej komory (hypokineza segmentu środkowego ściany tylnej i koniuszka). Należy dodać, że w wykonanym po przyjęciu do szpitala badaniu echokardiograficznym nie stwierdzano tych nieprawidłowości. Biorąc pod uwagę objawy kliniczne oraz wyniki badań dodatkowych, postawiono rozpoznanie zatorowości płucnej. Jednocześnie zwiększono dawkę stosowanej enoksaparyny do 80 mg co 12 godzin podskórnie oraz włączono wlew dożylny z dopaminy (10 μg/kg m.c./min) i tlenoterapię (5 l/min). Z powodu wczesnego okresu pooperacyjnego, w którym nadal stosowany był drenaż przestrzeni zaotrzewnowej, nie zdecydowano się na zastosowanie leczenia trombolitycznego. Pomimo prowadzonej terapii w tym samym dniu doszło do nagłego zatrzymania krążenia w mechanizmie asystolii. Natychmiast wdrożona resuscytacja krążeniowo-oddechowa okazała się nieskuteczna i stwierdzono zgon chorej. OMÓWIENIE Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego jest rzadko występującą jednostką chorobową. Należy jednak stwierdzić, że starzenie się populacji, rozwój chirurgii rdzenia kręgowego i kręgosłupa oraz coraz częściej obserwowane zaburzenia odporności w przebiegu wielu schorzeń przyczyniły się do blisko 2-krotnego wzrostu częstości występowania NRR w ciągu ostatnich 20 lat [1]. Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego penetrujący do przestrzeni zaotrzewnowej... 3

4 Większość chorych, u których rozpoznano NRR, jest obarczona jednym lub kilkoma czynnikami predysponującymi, wśród których najczęściej występującymi są zaburzenia odporności w przebiegu cukrzycy wraz ze współistniejącymi źródłami infekcji w obrębie skóry i tkanek miękkich lub innych narządów (tab.). W tym ostatnim przypadku infekcja szerzy się drogą krwiobiegu, a po lokalizacji w przestrzeni nadtwardówkowej rdzenia kręgowego proces chorobowy rozprzestrzeniać się może dalej na sąsiadujące tkanki najczęściej kości oraz mięśnie przykręgosłupowe. Następnie, również drogą krwiobiegu, mogą zostać zajęte dalej położone narządy, zwłaszcza wsierdzie [1]. Podobną historię naturalną choroby obserwowano w przypadku opisywanej przez nas chorej z rozpoznaną cukrzycą typu 2, u której punktem wyjścia NRR było najprawdopodobniej ropne zapalenie kaletki lewego stawu łokciowego, które w sprzyjających warunkach doprowadziło do powstania NRR części lędźwiowej z zajęciem i zniszczeniem przylegających kręgów i penetracją do przestrzeni zaotrzewnowej. Dodatkowym czynnikiem, który mógł spowodować w tym przypadku tak dużą rozległość procesu chorobowego, była długotrwała terapia dużymi dawkami glikokortykosteroidów włączonymi do leczenia zanim ustalono ostateczne rozpoznanie. Blisko 75% opisanych w piśmiennictwie przypadków NRR związanych było z zakażeniem Staphylococcus aureus typową bakterią występującą w obrębie zmian chorobowych skóry oraz tkanek miękkich. Liczne kolonie tej bakterii wyhodowano z ewakuowanej treści zapalnie zmienionego stawu łokciowego u chorej. Należy zaznaczyć, że również inne drobnoustroje mogą być odpowiedzialne za rozwój NRR wymienić w tym miejscu trzeba przede wszystkim metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus (methicillin resistant Staphylococcus aureus MRSA), które w niektórych ośrodkach (zwłaszcza neurochirurgicznych) mogą być odpowiedzialne za blisko 40% przypadków NRR [1]. Inne, znacznie rzadziej występujące czynniki etiologiczne NRR to: Staphylococcus epidermidis, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, beztlenowe drobnoustroje z gatunku Actinomyces oraz mykobakterie, grzyby i pasożyty [2,6]. Lokalizacją procesu chorobowego w NRR jest przestrzeń nadtwardówkowa, która w stanach fizjologii wypełniona jest tkanką tłuszczową i splotami żylnymi. Jej granice stanowią opona twarda rdzenia kręgowego i kostne ściany kanału kręgowego. Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego najczęściej dotyczy piersiowej i lędźwiowej części rdzenia kręgowego (odpowiednio 50 i 34% przypadków), w których występuje względnie obszerna, szczególnie w części tylnej, przestrzeń nadtwardówkowa stająca się miejscem tworzenia się ropnia. W wyjątkowych sytuacjach NRR występuje w części szyjnej rdzenia [3,5,6]. W większości przypadków choroba dotyczy 3 lub 4 kręgów, ale może się rozprzestrzenić na cały rdzeń kręgowy [7]. Tworzący się w przestrzeni nadtwardówkowej ropień uszkadza rdzeń kręgowy bezpośrednio, w mechanizmie kompresji oraz pośrednio, w efekcie zakrzepowego zapalenia żył przestrzeni nadtwardówkowej [1,4]. Wynikają z tego charak- terystyczne objawy kliniczne, które zmieniają się wraz z postępem choroby. Darouiche [1] dzieli przebieg NRR na 4 fazy: 1) faza 1 charakteryzująca się bólem w rzucie zajętej części rdzenia 2) faza 2 związana z bólami o typie korzeniowym mającymi swe źródło we wspomnianej wyżej części rdzenia kręgowego 3) faza 3 z typowymi dla niej osłabieniem siły mięśniowej, zaburzeniami czucia oraz dysfunkcją zwieraczy 4) faza 4 z porażeniem, za którego rozległość odpowiada zajęta NRR część rdzenia kręgowego. Zarówno czas trwania poszczególnych faz, jak i dynamikę progresji charakteryzuje duża zmienność. Najczęściej występujące objawy NRR to: ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej (obecny u 75% chorych), gorączka (stwierdzana u blisko połowy chorych) oraz deficyty neurologiczne (obecne w około 30% przypadków) [1,2,4]. Trudności diagnostyczne wynikać mogą przede wszystkim ze sporadycznego jednoczesnego występowania tych 3 objawów klinicznych [8]. Prowadzić to może do opóźnienia postawienia trafnego rozpoznania i zastosowania odpowiedniego leczenia, czego konsekwencją jest powstanie nieodwracalnego deficytu neurologicznego, a nawet zgon chorego. W przebiegu NRR w badaniach laboratoryjnych często stwierdza się zwiększone wskaźniki stanu zapalnego, takie jak leukocytozę, przyspieszone OB czy zwiększone stężenia CRP. Nie są to jednak, jak wiadomo, badania charakteryzujące się dużą specyficznością. Również posiewy krwi oraz badania płynu mózgowo-rdzeniowego w wielu przypadkach nie posuwają procesu diagnostycznego w kierunku właściwego rozpoznania, a punkcja lędźwiowa stwarza dodatkowo ryzyko rozprzestrzenienia się infekcji w przestrzeni podpajęczynówkowej [1,5,7,8]. W ostatnich latach badaniem z wyboru u chorych z podejrzeniem NRR jest badanie podejrzanego odcinka rdzenia kręgowego z wykorzystaniem MR. Jest to badanie mało inwazyjne, pozwalające na dokładne zobrazowanie NRR w wielu płaszczyznach, co jest istotne dla planowania typu i rozległości ewentualnej interwencji neurochirurgicznej. Co ważne, MR pozwala na zróżnicowanie procesu infekcyjnego od rozrostu nowotworowego. Obrazy otrzymywane w wyniku często wykonywanych klasycznych zdjęć RTG, TK czy badań radioizotopowych wykazują w wielu przypadkach jedynie zapalenie krążków międzykręgowych lub zapalenie kości i szpiku, które to nieprawidłowości często współistnieją z NRR. Niestety wyniki tych badań nie są tak czułe i swoiste dla NRR jak wyniki uzyskiwane w trakcie MR i nie mogą ich zastąpić [1,8]. Skutkiem trudności diagnostycznych jest częste rozpoznawanie u chorych takich schorzeń, jak: zapalenie kości i krążków miedzykręgowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, infekcje dróg moczowych, posocznica czy zapalenie wsierdzia. W wielu przypadkach rozpoznaje się również zespoły bólowe w przebiegu wypadnięcia dysku lub choroby zwyrodnieniowej stawów, a czasami guzy rdzenia kręgowego, jego poprzeczne zapalenie, choroby demielinizacyjne lub krwiaki tego narządu [1,2,5]. 4 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (1-2)

5 Leczeniem z wyboru w przypadku rozpoznania NRR jest jak najszybsze leczenie neurochirurgiczne, obejmujące laminektomię dekompresyjną oraz chirurgiczne opracowanie rany wraz z odpowiednią antybiotykoterapią [1,2,4,7,9]. Najlepsze efekty leczenia zabiegowego uzyskuje się u chorych, którzy znajdują się w fazach 1 i 2 NRR w tych przypadkach można liczyć na całkowite wyleczenie. Pacjenci będący w fazie 3 mają szansę na poprawę siły mięśniowej, zmniejszenie stopnia zaburzeń czucia i upośledzenia funkcji zwieraczy. Chorzy zaliczeni do fazy 4, a więc z rozpoznawanym porażeniem, rokują poprawę, ale tylko wtedy, kiedy czas od momentu wystąpienia tej dysfunkcji do interwencji nie przekracza godzin. W przypadkach, w których występuje duże ryzyko operacji, chory odmawia zgody na leczenie operacyjne, czas od wystąpienia porażenia przekracza wspomniane wyżej godzin lub proces ropny obejmuje cały rdzeń kręgowy, stosuje się leczenie zachowawcze [1]. Antybiotykoterapia, która jest podstawą tej strategii postępowania, powinna się opierać na posiewach krwi lub posiewach materiału uzyskanego podczas nakłucia ropnia pod kontrolą TK [10]. W przypadku empirycznej antybiotykoterapii przy wyborze leków należy przede wszystkim brać pod uwagę ich aktywność wobec gronkowców, również MRSA (na przykład wankomycyna) oraz w kierunku bakterii Gram-ujemnych (cefalosporyny III i IV generacji), szczególnie w przypadkach infekcji tymi ostatnimi innych narządów. Czas trwania dożylnej antybiotykoterapii w przypadku NRR to przynajmniej 6 tygodni [1]. Niektóre przypadki, w których porażenie trwa dłużej niż godzin, kwalifikują się do leczenia operacyjnego w celu usunięcia ogniska posocznicy, jakim jest niepoddający się leczeniu zachowawczemu NRR [1]. Do takiej grupy chorych należała opisywana przez nas chora, u której dysfunkcja neurologiczna trwała od kilku tygodni. Wynikiem leczenia operacyjnego w tym przypadku była przede wszystkim normalizacja temperatury ciała oraz zmniejszenie stopnia dolegliwości bólowych. Nie obserwowano jednak, zresztą zgodnie z przewidywaniami, poprawy w zakresie występującej dysfunkcji neurologicznej. Około 5% przypadków NRR kończy się śmiercią. Najczęstsze przyczyny zgonu to niekontrolowana posocznica, rozwój zapalenia opon mózgowych lub współistniejące choroby [1]. Należy również pamiętać, że chirurgia rdzenia kręgowego obarczona jest wieloma powikłaniami, do których należą miedzy innymi zakrzepowe zapalenie żył głębokich, towarzyszące infekcje oraz odleżyny [11]. Powikłania te wraz z unieruchomieniem chorego stanowią czynniki zagrożenia zatorowością płucną, która w przedstawianym przypadku najprawdopodobniej była bezpośrednią przyczyną zgonu. Podsumowując, NRR to rzadko występująca choroba, która w przypadku opóźnionego rozpoznania i braku właściwego leczenia obarczona jest bardzo poważnym rokowaniem. Pomimo tego, że przedstawiany przez nas przypadek charakteryzował się występowaniem klasycznej triady objawów klinicznych (ból okolicy lędźwiowej, gorączka, dysfunkcja neurologiczna) z towarzyszącymi typowymi czynnikami ryzyka tego procesu (cukrzyca, ropne zapalenie kaletki stawowej, infekcja układu moczowego), ostateczne rozpoznanie ustalono dopiero w kolejnym szpitalu, do którego trafiła chora. Niestety, rozległość procesu z zajęciem przestrzeni zaotrzewnowej, długo trwająca dysfunkcja neurologiczna, wiek chorej oraz współistniejące choroby okazały się czynnikami, które w konsekwencji doprowadziły do jej zgonu. Należy podkreślić, że podobny do opisanego wyżej przebieg NRR zdarza się rzadko. W większości przypadków lekarz ma do czynienia z chorymi, którzy nie wykazują charakterystycznej triady objawów. Powinno się więc mieć na uwadze możliwość wystąpienia takiej jednostki chorobowej jak NRR, szczególnie w przypadku chorych z bólem kręgosłupa i omawianymi wyżej czynnikami ryzyka tej choroby. PIŚMIENNICTWO 1. Darouiche RO. Spinal epidural abscess. N Engl J Med. 2006; 355; Reihsaus E, Waldbaur H, Seeling W. Spinal epidural abscess: a meta-analysis of 915 patients. Neurosurg Rev. 2000; 232: Vilke GM, Honingford EA. Cervical spine epidural abscess in a patient with no predisposing risk factors. Ann Emerg Med. 1996; 27: Mackenzie AR, Laing RB, Smith CC, Kaar GF. Spinal epidural abscess: the importance of early diagnosis and treatment. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1998; 65: Darouiche RO, Hamill RJ, Greenberg SB, Weathers SW. Bacterial spinal epidural abscess:review of 43 cases and literature survey. Medicine (Baltimore). 1992; 71: Der Curling O Jr, Gower DJ, McWhorter JM. Changing concepts in spinal epidural abscess: a report of 29 cases. Neurosurgery. 1990; 27: Rigamonti D, Liem l, Sampath P, et al. Spinal epidural abscess: contemporary trends in etiology, evaluation and management. Surg Neurol. 1999; 52: Davis DP, Wold RM, Patel RJ, et al. The clinical presentation and impact of diagnostic delays on emergency department patients with spinal epidural abscess. J Emerg Med. 2004; 26: Hlavin ML, Kamiński HJ, Ross JS, Ganz E. Spinal epidural abscess: a ten-year perspective. Neurosurgery. 1990; 27: Rust TM, Kohan S, Steel T, Lonergan R.CT guided aspiration of a cervical spinal epidural abscess. J Clin Neurosci. 2005; 12: Soehle M, Wallenfang T. Spinal epidural abscesses: clinical manifestations, prognostic factors and outcomes. Neurosurgery. 2002; 51: Nadtwardówkowy ropień rdzenia kręgowego penetrujący do przestrzeni zaotrzewnowej... 5

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Choroby osierdzia 2010 Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Klasyczne kryteria rozpoznania OZO (2 z trzech) Typowy ból w klatce piersiowej swoisty szmer tarcia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wady wewnątrzkanałowe

Wrodzone wady wewnątrzkanałowe Wrodzone wady wewnątrzkanałowe Występują one w przebiegu wad tworzenia się tzw. struny grzbietowej ( rozwoju kręgosłupa i rdzenia). Określane są inaczej terminem dysrafii. Wady te przyjmują postać: rozszczepu

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Objawy zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych są bardzo mało charakterystyczne. Najczęściej występują ból i obrzęk, znacznie rzadziej zaczerwienienie

Bardziej szczegółowo

Powikłania zapaleń płuc

Powikłania zapaleń płuc Powikłania zapaleń płuc Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Miejscowe powikłania zapaleń płuc Powikłany wysięk parapneumoniczny/ropniak

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Powikłania zapaleń płuc

Powikłania zapaleń płuc Powikłania zapaleń płuc Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Miejscowe powikłania zapaleń płuc Powikłany wysięk parapneumoniczny/ropniak

Bardziej szczegółowo

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl Coraz większa liczba pacjentów zgłasza się do fizjoterapeutów z problemami bólowymi w obrębie kręgosłupa. Często postawiona diagnoza dyskopatia, wywołuje niepokój o własne zdrowie i wątpliwości w jaki

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Adamski Ryszard, Tura Krzysztof 1 Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym Wstęp Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem:

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem: Kręgozmyk Kręgozmyk (inaczej - spondylolisteza) jest to forma przewlekłej niestabilności kręgosłupa. Polega ona na przesunięciu (podwichnięciu) kręgów względem siebie (wyższy kręg ulega podwichnięciu do

Bardziej szczegółowo

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Tak Tak Nie Tak Inclusion Definicje Złamanie bliższego odcinka kości udowej DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Złamanie bliższego

Bardziej szczegółowo

Niestabilność kręgosłupa

Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa jest to nadmierna ruchomość kręgosłupa wykraczająca poza fizjologiczne zakresy ruchu, wywołująca dolegliwości bólowe lub objawy neurologiczne, również

Bardziej szczegółowo

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange Zapalenia płuc u dzieci Joanna Lange choroba przebiegająca z dusznością, gorączką oraz różnymi objawami osłuchowymi, potwierdzona (zgodnie z definicją kliniczno - radiologiczną) lub nie (zgodnie z definicją

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008 Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia układem CTD (cyklofosfamid, talidomid, deksametazon) u chorych na szpiczaka plazmocytowego aktualizacja danych Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Michał Pasierbek, Andrzej Grabowski, Filip Achtelik, Wojciech Korlacki Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Klinika Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Resekcja kręgu (in. Korporektomia)

Resekcja kręgu (in. Korporektomia) Opracowanie zawiera opis przebiegu operacji wraz ze zdjęciami śródoperacyjnymi. Zawarte obrazy mogą być źle tolerowane przez osoby wrażliwe. Jeśli nie jesteście Państwo pewni swojej reakcji, proszę nie

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce. 2015-06-16 Paweł Nawara

Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce. 2015-06-16 Paweł Nawara Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce 2015-06-16 Paweł Nawara Reumatologia Brak planu skoordynowanej opieki regionalnej Programy zdrowotne (lekowe) Brak dedykowanego pakietu

Bardziej szczegółowo

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Adam Pala Oddział Schorzeń i Urazów Kręgosłupa Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Piekary Śląskie MOŻLIWOŚCI TERAPEUTYCZNE W SZPICZAKU MNOGIM - radioterapia,

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym 162 Choroba nadciśnieniowa serca Prezentacja dwuwymiarowa S Przerost (> 12 mm) mięśnia sercowego (od umiarkowanego do znacznego), obejmujący głównie przegrodę międzykomorową, brak odcinkowych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym Dr n. med. Katarzyna Pudełek Rola radioterapii w szpiczaku plazmocytowym Radykalna radioterapia szpiczaka odosobnionego kostnego i pozakostnego

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Schemat stosowania poszczególnych CMD

Schemat stosowania poszczególnych CMD Schemat stosowania poszczególnych CMD 13 produktów do stosowania osobno lub w połączeniu w zależności od przypadku klinicznego ZABIEGI w przypadku bólu kręgosłupa: MD-Neck, MD-Thoracic, MD-Lumbar: do stosowania

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe We wszystkich obecnie dyscyplinach zabiegowych obowiązuje standard profilaktyki przeciwzakrzepowej z zastosowaniem heparyn (zwłaszcza drobnocząsteczkowych).

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Zespół rowka nerwu. i leczenie

Zespół rowka nerwu. i leczenie Zespół rowka nerwu łokciowego - diagnostyka i leczenie Zespół rowka nerwu łokciowego( zrnł) jest drugą pod względem częstości występowania opisywaną neuropatią uciskową kończyny górnej. Historia leczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

Harmonogram pracy Przychodni Specjalistycznej PCCHP. Harmonogram pracy gabinetów zabiegowych PCCHP

Harmonogram pracy Przychodni Specjalistycznej PCCHP. Harmonogram pracy gabinetów zabiegowych PCCHP Załącznik nr 4 do Regulaminu Organizacyjnego Harmonogram pracy Przychodni Specjalistycznej PCCHP Przychodnia jest czynna: poniedziałek 7.05 18.00 wtorek 7.05 15.00 środa 7.05 15.00 czwartek 7.05 15.00

Bardziej szczegółowo

Protokół sekcji makroskopowej mózgu Nr

Protokół sekcji makroskopowej mózgu Nr Protokół sekcji makroskopowej mózgu Nr Przekroje przez półkule tu płaszczyźnie czołowej Pień Móżdżek Rdzeń Rozpoznanie makroskopowe Obducent Skrócony odpis historii choroby Chory ur 15.07.1955 r. w Warszawie

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO

SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO Załącznik nr 2 SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO I. Choroby ortopedyczno-urazowe a) S12 następstwa złamań

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS/Polska Od 1985 r. 16 tys. zakażeń HIV (co 4-ta osoba - kobieta) Rzeczywista ciemna liczba: 25 30 tysięcy AIDS rozpoznano u ~ 2500 osób Zakażenie HIV (także już z AIDS)

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT ZAKAŻEŃ SKÓRY WYWOŁYWANYCH PRZEZ GRONKOWCA ZŁOCISTEGO (STAPHYLOCOCCUS AUREUS) OPORNEGO NA METICYLINĘ (MRSA)

INFORMACJA NA TEMAT ZAKAŻEŃ SKÓRY WYWOŁYWANYCH PRZEZ GRONKOWCA ZŁOCISTEGO (STAPHYLOCOCCUS AUREUS) OPORNEGO NA METICYLINĘ (MRSA) INFORMACJA NA TEMAT ZAKAŻEŃ SKÓRY WYWOŁYWANYCH PRZEZ GRONKOWCA ZŁOCISTEGO (STAPHYLOCOCCUS AUREUS) OPORNEGO NA METICYLINĘ (MRSA) MRSA zwykle przenosi się poprzez: Kontakt bezpośredni z osobą zakażoną lub

Bardziej szczegółowo