trendów, które trzeba obserwować

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "trendów, które trzeba obserwować"

Transkrypt

1 trendów, które trzeba obserwować Erie Beinhocker, lan Davis, Lenny Mendonca Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY: Jacek Poświata a Dawid Rychlika P o CAŁYM ROKU działania w trud- ' nych warunkach kryzysowych menedżerowie znowu spoglądają w przyszłość. W miarę jak wracają do myślenia strategicznego, wielu z nich doznaje piorunującego wrażenia, że świat się zmienił, a całe zamieszanie nie wynikało po prostu z kolejnego obrotu w cyklu biznesowym, tylko ze zmiany porządku ekonomicznego. Czy takie odczucie jest uzasadnione? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przyjrzeć się głównym siłom kształtującym otoczenie biznesowe i poszukać nieciągłości. Firma McKinsey śledzi najważniejsze z tych czynników i zjawisk, począwszy od rozwoju rynków wschodzących po ewolucję roli biznesu w społeczeństwie. W niniejszym artykule próbujemy dociec, jak kryzys wpłynął na trajektorie owych sił i jakie będzie to miało konsekwencje dla strategii. Stawiamy tezę, że niektóre trendy oparły się zmianom, natomiast inne wzbudzają liczne pytania. Widzimy też symptomy wyłaniania się nowych sił, które będziemy szczegółowo omawiać w następnych miesiącach. Ogólny obraz sugeruje duże zmiany w krajobrazie biznesowym. Naszym zdaniem, nie ma już powrotu do świata sprzed kryzysu. LEGENDA W A Trendy przybierające na sile Trendy stabilne ^M Trendy o malejącym znaczeniu Erie Beinhockerjest starszym partnerem w McKinsey Global Institute, oddziale McKinsey & Company odpowiedzialnym za badania ekonomiczne, gdzie kieruje pracami dotyczącymi kwestii gospodarczych, zarządzania i polityki państwa. lan Davisjest dziesiątym dyrektorem zarządzającym firmy McKinsey. Obaj mieszkają w Londynie. Lenny Mendonca jest przewodniczącym McKinsey Global Institute i dyrektorem biura firmy w San Francisco. Jacek Poświata jest dyrektorem zarządzającym w McKinsey & Company w Polsce. Swoją karierę w firmie McKinsey rozpoczął w 1992 roku w Skandynawii, potem pracował w USA, Kanadzie, Europie Zachodniej i na Ukrainie. Doradza przede wszystkim klientom z branży naftowej i energetycznej, transportowej oraz telekomunikacyjnej i medialnej w kwestiach dotyczących strategii, restrukturyzacji, redukcji kosztów, a także reorganizacji. Dawid Rychlik pracuje jako konsultant w McKinsey & Company w Polsce.

2 O Nadwyrężenie zasobów naturalnych Tuż PRZED KRYZYSEM finansowym wzrost zapotrzebowania na surowce i towary masowe - od energii po żywność - wywołał gwałtowny wzrost cen. Recesja zmieniła sytuację. Na przykład cena ropy naftowej spadła w ciągu sześciu miesięcy z około 140 do 40 dolarów za baryłkę. Mimo to podstawowe ograniczenia krępujące dostawców nie zniknęły i mogą się pogłębić, jeśli kryzys opóźni inwestycje, które miały zwiększyć moce produkcyjne. Zależnie od głębokości recesji i czasu jej trwania, mniej więcej między rokiem 2010 a 2013, rezerwy potencjału wydobywczego na rynku ropy naftowej mogą powrócić do niskiego poziomu odnotowanego w roku 2007 (kiedy ceny baryłek poszybowały w górę). Równocześnie na Przemysłowe marnotrawstwo wody w skali globalnej Produkcja wody Konsumpcja wody Różnica między ilości wody wyprodukowa i skonsumowanej Źródło: UNEP/CRID-Arendal skutek wzrostu populacji, industrializacji i zmian klimatycznych coraz bardziej uszczuplane są zasoby wody. Do 2030 roku 85% populacji świata będzie żyć w regionach, w których zapotrzebowanie na wodę przewyższa jej produkcję. Tam też będzie wytwarzane 40% globalnego PKB. W obliczu tych faktów stratedzy powinni uwzględniać w planach przyszłe wzrosty cen zasobów, fluktuację dostaw, a nawet braki. Na przykład firma Google nabyła grunty pod budowę farm serwerów na północno-zachodnim wybrzeżu Pacyfiku, w pobliżu źródeł energii hydroelektrycznej. Naszym zdaniem w nadchodzących latach kluczem do konkurencyjności firm stanie się produktywność zasobów" (ropy naftowej, energii, wody), czyli wielkość produkcji w przeliczeniu na jednostkę tychże zasobów (prognoza) Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY Czas na efektywność energetyczną Polska stoi przed dużym wyzwaniem związanym z zapewnieniem wystarczającej ilości energii. Według analiz McKinsey realne jest, że w Polsce popyt na energię może przewyższyć jej podaż (zob. wykres Zabraknie energii?). Pierwotnie szacowano, że mogłoby to nastąpić już w roku 2013, po kryzysie może się odsunąć w czasie o kilka lat. Nie zmienia to faktu, że problem pozostaje. Budowa nowych bloków energetycznych trwa. Dla elektrowni jądrowych z całym procesem przygotowawczym i przygotowaniem do eksploatacji to nawet 10 lat. W przypadku elektrowni węglowych to cztery do pięciu lat, ale tu ograniczają nas limity emisji dwutlenku węgla wynikające z parafowanych przez Polskę zobowiązań dotyczących 20% redukcji C0 2 do 2020 roku w stosunku do roku Realną alternatywą mogłyby być jeszcze elektrownie gazowe, których budowa również trwa około czterech lat; wymagają one natomiast zapewnionych stałych dostaw surowca i rozbudowanej sieci gazociągów przesyłowych, których budowa trwa do dwóch lat. Nie licząc przygotowania inwestycji pod względem formalnoprawnym, na które trzeba poświęcić nawet do czterech lat. Potencjalne problemy z pokryciem zapotrzebowania na energię powinny znaleźć odzwierciedlenie w planach strategicznych firm energetycznych i tych, dla których energia stanowi istotny koszt uzyskania przychodu. Trzeba brać pod uwagę scenariusz, według którego koszt energii w Polsce może znacząco wzrosnąć, na co przedsiębiorstwa powinny przygotowywać się już dziś, na przykład wdrażając kompleksowe programy efektywności energetycznej. 26 cw Zabraknie energii? Zmiany popytu i podaży energii elektrycznej w latach Moc osiągalna Zapotrzebowanie w szczycie Źródto: Witryna CIRE.pl; Polityka Energetyczna 2030 (projekt), informacje prasowe; ARE

3 O Globalizacja pod obstrzałem m 0 3> ZE WSZYSTKICH TRENDÓW, które śledziliśmy przed kryzysem, globalizacja wydawała się najstabilniejsza. Dziś jednak nad niektórymi aspektami światowej integracji gospodarczej zawisło kilka dużych i istotnych znaków zapytania. Jako że handel międzynarodowy zmalał wraz z popytem, przez jakiś czas możemy doświadczać spowolnienia rozwoju globalizacji towarów i usług, ale tendencja wzrostowa raczej nie zacznie się cofać. Politycy nie przejawiają, co prawda, woli dalszej liberalizacji handlu - na przykład przez zakończenie rundy negocjacyjnej w Doha - ale frontalny atak na jego wolność groziłby zniszczeniem wielu miejsc pracy, wzrostem cen dla konsumentów i osłabieniem perspektyw poprawy gospodarczej. Zatem chociaż nie można wykluczyć zrywów populistycznych, dużo bardziej prawdopodobny jest wzrost protekcjonizmu na obrzeżach i ożywienie globalnego systemu wymiany handlowej wraz z powrotem koniunktury. Nieco inaczej ma się rzecz z globalizacją utalentowanych pracowników. Jeśli bowiem rządy zwiększą restrykcje i zamkną rynki pracy w odpowiedzi na powszechne obawy dotyczące bezrobocia, migracja ludzi na pewno się zmniejszy. Jednak starzenie się populacji doprowadzi do tego, że w wielu państwach zachodnich zabraknie w końcu pracowników, a rynki wschodzące będą produkować coraz większy odsetek absolwentów światowych uczelni. Ponadto niepowstrzymany Działania protekcjonistyczne podejmowane przez kraje z grupy G-20 październik luty 2009 Propozycje Wdrożone nierozstrzygnięte Źródło: Bank Światowy Odrzucone 12 Liberalizacyjne Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY Czas pozyskiwać inwestorów Potencjalne spowolnienie lub nawet odwrót od globalizacji nie powinny mieć większego negatywnego wpływu na Polskę. W wyniku spowolnienia procesów globalizacyjnych poważnym wyzwaniem dla wielu krajów rozwijających się jest drastyczny spadek przepływów pieniężnych, w tym szczególnie inwestycji zagranicznych (zob. wykres Mniejszy napływ kapitału). W Polsce około 8o% bezpośrednich inwestycji zagranicznych pochodzi z krajów Unii Europejskiej, a więc naszych najbliższych sąsiadów. Można się spodziewać, że trendy globalizacyjne wpłyną na tego typu inwestycje w bardzo ograniczonym zakresie. Paradoksalnie, Polska może nawet zyskać na wzroście obostrzeń w przepływach pieniężnych i handlu pomiędzy Unią Europejską a pozostałymi krajami. Środki, które w innym przypadku zainwestowane byłyby poza Europą, mogą bowiem trafić właśnie do Europy Środkowo -Wschodniej.Jedynie wzrost protekcjonizmu w ramach Unii mógłby doprowadzić do znacznego obniżenia poziomu tych inwestycji. Mniejszy napływ kapitału Globalne inwestycje zagraniczne USD, tryliony Źródło: McKinsey Global Institute Cross-Border Capital Flows Database

4 O Utrata zaufania do biznesu rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych umożliwi globalną dystrybucję pracy bazującej na wiedzy {knowledge work). Tak więc jesteśmy przekonani, że globalny rynek utalentowanych menedżerów i inżynierów będzie się nadal powiększał. Globalizacja finansowajest mniej pewna. Obserwatorzy twierdzą - nie bez podstaw - że ściślejsze więzi między światowymi rynkami spowodowały niekontrolowane, lawinowe rozprzestrzenianie się problemów. Być może będziemy świadkami najgorszego scenariusza, czyli powrotu do instrumentów kontroli kapitału (które utrudniają najefektywniejsze alokowanie zasobów), wzmocnienia niespójnych systemów regulacyjnych, wprowadzenia izolacjonizmu do polityki finansowej i ustanowienia przepisów paraliżujących innowacyjność. W najlepszym przypadku możemy natomiast liczyć na większą przejrzystość globalnych systemów finansowych, lepszą koordynację działań organów nadzoru i banków centralnych oraz na udoskonalenie metod zarządzania ryzykiem w skali międzynarodowej. Na razie stratedzy powinni testować odporność swoich modeli biznesowych w warunkach różnych scenariuszy globalizacji. Chodzi na przykład o swobodny przepływ ponad granicami towarów i usług, kapitału oraz utalentowanych pracowników albo przepływ podlegający nierównomiernym ograniczeniom i taryfom transgranicznym, czy też samowolny powrót do powszechnego protekcjonizmu. Celem takiej analizy jest ustalenie, w jakich okolicznościach może dojść do tego, że opłaty celne zmienią o 180 stopni atrakcyjność określonych regionów produkcyjnych, ograniczenia kapitałowe spowodują spadek wartości zagranicznych jednostek biznesowych, a restrykcje dotyczące przepływu ludzi utrudnią prowadzanie podstawowej działalności w kraju lub za granicą. Już PRZED KRYZYSEM widać było, że w relacjach między biznesem a społeczeństwem obywatelskim pojawiały się napięcia. Od początku recesji zaufanie gwałtownie topnieje. BadanieTrust Barometer agencji Edelman ujawniło, że w grudniu 2008 roku 62% dorosłych osób z 20 krajów darzyło firmy mniejszym zaufaniem niż rok wcześniej. Dlaczego stratedzy powinni zwrócić uwagę na tę tendencję? Ponieważ środowisko charakteryzujące się niskim poziomem zaufania utrudnia prowadzenie interesów. W przypadku pojedynczej firmy rozczarowanie konsumentów skutkuje podwyższeniem kosztów transakcyjnych, obniżeniem wartości marki i większymi trudnościami z przyciąganiem i zatrzymywaniem talentów oraz z zarządzaniem nimi. Może wręcz skończyć się bojkotem, krytycznymi publikacjami prasowymi i wprowadzeniem niepożądanych regulacji. Natomiast dla biznesu jako takiego utrata zaufania do systemu ładu korporacyjnego może skończyć się narzuceniem systemów wprowadzających reguły potencjalnie zwiększające koszty przestrzegania procedur (compliance costs) i zmniejszających elastyczność (co miało miejsce po wejściu w życie ustawy Sarbanesa-Oxleya w wyniku skandali z okresu dekoniunktury na początku XXI wieku). Większość firm powinna uznać za imperatyw strategiczny maksymalną koncentrację na odbudowie zaufania interesariuszy i na skuteczniejszym zarządzaniu relacjami z nimi. Przykład musi płynąć z góry. Liderzy biznesowi powinni pokazać społeczeństwu obywatelskiemu, że rozumieją powszechne i polityczne obawy związane z wynagradzaniem menedżerów, zarządzaniem ryzykiem, nadzorem sprawowanym przez zarząd i stosunkiem do pracowników stojących przed perspektywą zwolnień. Odzyskanie zaufania oznacza też odrzucenie poglądu, że jedynym celem zarządzania jest zwiększanie wartości dla udziałowców. W odbudowie wiarygodności pomoże przedsiębiorstwom rozszerzenie listy głównych interesariuszy o pracowników, klientów, dostawców, społeczności, media, związki zawodowe, instytucje rządowe i społeczeństwo obywatelskie. W kontynentalnej części Europy i w Azji podejście uwzględniające wiele grup interesów jest już zakorzenione. Ale dla firm ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii - które historycznie w swoich procesach decyzyjnych, praktykach wynagradzania i w zarządzaniu efektywnością koncentrowały się bardziej na udziałowcach - będzie to poważne wyzwanie. Jakim zaufaniem Amerykanów cieszą się... Brokerzy Duże korporacje Instytucje rządowe Banki Firmy ubezpieczeniowe Grudzień 2008 Marzec Średnia odpowiedzi w skali od 1 do 5 Źródło: Chicago Booth/Kellogg School Financial Trust Index

5 O Większa rola rządu Należy przyjąć do wiadomości, że z powodu gwałtownego wzrostu wydatków w wielu branżach sektor publiczny będzie zyskiwał na znaczeniu jako główny klient ZWIĘKSZONE ZAANGAŻOWANIE rządu w biznes jest jedną z najbardziej uderzających cech tego kryzysu. Politycy uchwalili potężne pakiety stymulujące (ratunkowe), podparli słabnące firmy i obiecali reformy przepisów. Biorą udział w podejmowaniu decyzji, które były kiedyś zastrzeżone dla Wydatki rządu USA jako procent PKB menedżerów i zarządów. Wcześniejsze kryzysy skutkowały permanentnymi zmianami dotyczącymi roli rządu i ten prawdopodobnie skończy się tak samo. Menedżerowie powinni zrewidować swoje strategie na dwóch frontach. Po pierwsze, trzeba się zastanowić, jak pomóc kształtować nowe systemy k 41,3% Rok podatkowy ,8% Rok podatkowy Źródło: Witryna usgovernmentspending.com Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY Państwo rozważnie zaangażowane Jednym z efektów globalnego kryzysu jest zdecydowany wzrost zaangażowania państwa w gospodarkę w takich krajach, jak Stany Zjednoczone czy niektóre państwa Europy Zachodniej. Wsparcie sektora finansowego w Stanach Zjednoczonych lub próba uruchomienia pomocy publicznej dla niemieckich koncernów samochodowych to typowe dziś przykłady rosnącego zaangażowania rządów. Co ciekawe, decyzje te wydają się cieszyć poparciem społecznym. Światowe badania 3 pokazują, że średnio 6o% obywateli popiera znaczący wzrost wydatków rządowych, a blisko 70% chciałoby widzieć zwiększone zaangażowanie państwa w gospodarkę poprzez regulacje i nadzór nad nią. W Polsce zaangażowanie państwa w gospodarkę było i - choć stopniowo maleje-wciąż jest znaczne, przede wszystkim ze względów historycznych. W1993 roku 6 tysięcy spółek należało do Skarbu Państwa, dziś jest ich wciąż sporo Nie wydaje się, żeby obecny kryzys zmień ił trend stopniowej prywatyzacji przynajmniej części pozostałych jeszcze w posiadaniu Skarbu Państwa przedsiębiorstw. Na co dzień, w wielu przypadkach, widać przecież niezbyt pozytywne skutki zaangażowania polityki w gospodarkę, na przykład dużą rotację najwyższej kadry zarządzającej. Jeżeli plany prywatyzacyjne będą realizowane i przygotowany zostanie projekt ograniczenia deficytu budżetowego w związku ze zbliżaniem się długu publicznego do konstytucyjnej granicy 55%

6 O Zarządzanie jako nauka prawne i przygotować się do rywalizacji w ramach tych systemów. Po drugie, należy przyjąć do wiadomości, że z powodu gwałtownego wzrostu wydatków w wielu branżach sektor publiczny będzie zyskiwał na znaczeniu jako główny klient. Niezależnie od aktualnego kryzysu obserwujemy także wzrost deficytów budżetowych i starzenie się populacji, co w wielu krajach zapowiada przyszłe trudności w polityce fiskalnej. Rządy znajdą się pod ogromną presją, aby obniżać koszty świadczenia usług socjalnych. Ważną rolę w realizacji tego wyzwania odegra kreatywna współpraca między sektorem publicznym i prywatnym. DANE, MOCE OBLICZENIOWE i modele matematyczne zmieniły wiele wymiarów zarządzania ze sztuki w naukę. Ale kryzys ujawnił ograniczenia niektórych narzędzi. Przede wszystkim świat zdał sobie sprawę, że wiara banków, firm ubezpieczeniowych i innych podmiotów z tego sektora w modele finansowe, które zakładały, że gospodarkę charakteryzuje racjonalność, liniowość, równowaga i rozkład normalny, była naiwnością. W miarę pogłębiania się kryzysu stało się jasne, że modele te srogo nas zawiodły. Błędem byłoby jednak stawianie tezy, że menedżerowie powinni wrócić do podejmowania decyzji tylko na podstawie intuicji. Tak naprawdę chodzi o to, że narzędzia, które im w tym pomagają, muszą uwzględniać bardziej realistyczną projekcję ludzkich zachowań - co można najprawdopodobniej osiągnąć, wykorzystując ekonomię behawioralną, zwiększając elastyczność tych narzędzi i uwzględniając informacje zwrotne z prawdziwego świata. Natomiast menedżerowie muszą nauczyć się, jak najlepiej używać swoich narzędzi. Firmy będą oczywiście nadal szukać sposobów wykorzystywania coraz większej liczby danych i rosnącej mocy obliczeniowej komputerów. Ale równocześnie decydenci we wszystkich branżach muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za rozszyfrowywanie czarnej magii", jaką są zaawansowane narzędzia ilościowe, i starać się zrozumieć, jak funkcjonują, w jaki sposób weryfikują założenia i jakie mają ograniczenia. Rozważne inwestycje w narzędzia wspierające podejmowanie decyzji System zarządzania magazynami 55% PKB oraz rosnących kosztów jego obsługi, szacowanych na około 2,3% PKB w 2009 roku - zaangażowanie państwa w polską gospodarkę powinno dalej maleć. To co można uznać dziś za wspólne dla Polski, krajów Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, to konieczność refleksji nad rozważnym i najbardziej skutecznym sposobem zaangażowania państwa w gospodarkę. System zarządzania transportem System ERP Planowanie łańcucha dostaw Aktualnie używane Plany nabycia bardziej zaawansowanych wersji Źródło: Ankieta magazynu Logistics Management a. Badania przeprowadzone przez Globescan dla BBC Word Service w sierpniu 2009 w 20 krajach (Australia, Brazylia, Kanada, Chile, Chiny, Egipt, Francja, Niemcy, Indie, Indonezja, Japonia, Kenia, Meksyk, Nigeria, Pakistan, Filipiny, Rosja,Turcja, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone Ameryki).

7 O Zmiana wzorców konsumpcji ± BEZ WZGLĘDU na kryzys, notowany od 1985 roku realny wzrost wydatków konsumpcyjnych w Stanach Zjednoczonych o 3,4% rocznie musiał ulec zahamowaniu. Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte XX wieku były okresem szczytowych wydatków na cele konsumpcyjne pokolenia powojennego wyżu demograficznego, które obecnie przechodzi na emeryturę. To szaleństwo zakupów zostało jednak sfinansowane przez zaciągnięcie kolosalnego długu. Z powodu recesji potencjalnie łagodny spadek konsumpcji nabrał przyspieszenia. Wzrost gospodarczy, oczywiście, pociągnie za sobą wzrost konsumpcji, ale uszczuplenie oszczędności gospodarstw domowych w połączeniu ze starzeniem się populacji spowoduje, że w Stanach Zjednoczonych konsumpcja będzie prawdopodobnie rosnąć wolniej niż przed kryzysem. Patrząc z punktu widzenia strategów, sytuacja ta rodzi następujące pytanie: Skoro Stany Zjednoczone nie będą już motorem napędzającym światową konsumpcję, czy rolę tę przejmie inny kraj lub region? Oto dwa możliwe scenariusze. Nowym centrum grawitacji może zostać Azja. Chiny i Indie zamieszkuje łącznie ponad miliard ludzi o przychodach na poziomie tuż poniżej klasy średniej. Kiedy w tej części świata nastąpi poprawa klimatu gospodarczego, a gospodarstwa domowe przekroczą próg 20 tysięcy dolarów dochodu rozporządzalnego rocznie (skorygowanego według parytetu siły nabywczej), należy się spodziewać gwałtownego przyrostu wydatków uznaniowych. Jeśli - zgodnie z niektórymi prognozami - do 2020 roku Chiny staną się trzecią co do wielkości gospodarką globu (po Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych), a Indie piątą (po Japonii), to trzy z pięciu największych rynków konsumenckich świata będą zlokalizowane w Azji. Inna ewentualność zakłada, że mapa konsumpcji rozwinie się wielobiegunowo. Załóżmy, że Chiny, Indie i inne rynki wschodzące będą się nadal rozwijać, ale polityka rządów i mocno zakorzenione przyzwyczajenia spowodują, że oszczędności pozostaną na wysokim poziomie, a wydatki społeczeństwa - na niskim. Wówczas Unia Europejska, Stany Zjednoczone i Japonia mogą zachować status trzech największych rynków konsumenckich, ale konsumpcja będzie rosła wolniej. W tym przypadku globalny wzrost wydatków konsumpcyjnych pozostanie przez lata, a może nawet dekady, na poziomie niższym niż przed kryzysem.

8 Wybór strategii zależy od tego, który scenariusz wejdzie w życie, ale w tej chwili firmy powinny: Przygotować się na wolniejszy długoterminowy wzrost globalnej konsumpcji. Przedsiębiorstwa, które stawiały na jej znacznie wyższy poziom, szczególnie na rynkach produktów dojrzałych, muszą obecnie walczyć o udział w tych rynkach lub konkurować w nowych kategoriach produktowych. Przenieść inwestycje do Azji. Wyraźnie widać, że w Chinach i Indiach konsumpcja ros'nie szybciej niż na rynkach rozwiniętych. Koncentrować się na starszych konsumentach. W ciągu pięciu lat ponad połowę wydatków w Stanach Zjednoczonych będą generować klienci w wieku powyżej 50 lat. Odsetek gospodarstw domowych prowadzonych przez osoby starsze rośnie też w Europie i Japonii. Szukać sposobów, aby oferować luksusowe artykuły po przystępnych cenach. Skromniejszy budżet domowy nie oznacza obniżenia ambicji. Nasze badania pokazują, że zmuszeni do oszczędzania klienci w wolno rosnących gospodarkach nie będą chcieli rezygnować z poczucia, że żyją na godnym poziomie. Konsumpcja indywidualna jako procent PKB (Stany Zjednoczone) Źródło: Sitar-Rutgers Regional Report XPOLSKIl W pogoni za nowym konsumentem Trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, jak będą się zmieniały preferencje i profile kupujących Polaków. Można się jednak spodziewać się, że dwa światowe trendy wpływające na decyzje konsumentów, a więc wzrost siły nabywczej w krajach rozwijających się i starzenie się społeczeństw, znajdą swoje odzwierciedlenie również w Polsce. Poziom zadłużenia polskiego nabywcy w stosunku do PKB jest kilkukrotnie niższy niż amerykańskiego. Przy założeniu, że PKB będzie dalej rósł, oznacza to w średnim terminie potencjał dalszego wzrostu konsumpcji w kraju. Ponadto w Polsce z roku na rok przybywa osób zamożnych. W 2008 liczba tych, których dochody w roku podatkowym przekroczyły 1 milion złotych, szacowana jest na ponad 13 tysięcy (w 2006 roku było to nieco ponad 8 tysięcy osób). Ta grupa docelowa jest bardzo atrakcyjnym segmentem rynku, szczególnie dla wszelkiego rodzaju usług od finansowych i doradczych, na przykład bankowości prywatnej czy doradztwa podatkowego, poprzez usługi medyczne po usługi turystyczne bądź relaksacyjne. Wraz ze wzrostem PKB w Polsce można się spodziewać, że grupa zamożnych Polaków będzie dalej rosła. Starzenie się społeczeństwa w Polsce, podobnie jak w USA, może też prowadzić do zmiany zachowań konsumenckich. Jak podaje GUS, w perspektywie najbliższych 20 lat liczba osób w wieku poprodukcyjnym przypadająca na 1000 osób w wieku produkcyjnym prawie się podwoi (z 241 w 2005 roku ma się zwiększyć do prognozowanych 462 w roku 2030). Można się spodziewać, że trend ten doprowadzi do powstania nowych nisz rynkowych związanych choćby z usługami medycznymi lub opieką nad osobami starszymi. Szczególnie że wraz z wkraczaniem w wiek przedemerytalny i emerytalny obecnych 40- i 50-latków siła nabywcza tej grupy społecznej może znacząco wzrosnąć. Niedawny udany debiut na rynku New Connect spółki Serenity, której strategia zakłada rozwój w obszarze opieki medycznej i nad osobami starszymi w ramach domów opieki, pokazuje, że rynek docenia potencjał przedsięwzięć, których strategia jest odpowiedzią na starzenie się społeczeństwa.

9 C Rozkwit Azji PRZEZ JAKIŚ CZAS wydawało się, że kraje azjatyckie wyjdą z kryzysu względnie nietknięte - ale pod koniec ubiegłego roku ustał dopływ inwestycji, załamał się eksport, a indeksy giełdowe i wskaźniki zaufania konsumentów gwałtownie spadły. Dlaczego więc przewidujemy dalszy wzrost gospodarczy Azji? Trudno przecenić znaczenie podstawowych motorów rozwoju tego regionu. Po pierwsze, azjatyckie gospodarki przeżywały od jakiegoś Zmiany udziału w globalnym PKB 29,7% USA Europa Rozwijające się kraje Azji czasu szczęśliwy okres nadrabiania produktywności", wprowadzania nowoczesnych technologii, procedur przemysłowych oraz metod organizacyjnych - i w niektórych przypadkach wyprzedziły w tych dziedzinach zachodnich konkurentów. Prognozuje się, że nawet w najgorszym momencie kryzysu wydajność pracy w Chinach wzrośnie - z 7,7% w 2008 roku do 9,1% w 2009 roku. Po drugie, wysoki poziom oszczędności napędzał gromadzenie kapitału, co umożliwia ,8% 21,4% 19,7% Źródło: Baza danych World Economic Outlook Międzynarodowego Funduszu Walutowego dziś przedsiębiorstwom i instytucjom rządowym inwestowanie w rozszerzanie produkcji. Większa wydajność pracy i większa ilość kapitału przekładają się razem na szybszy wzrost PKB, który kryzys, co prawda, spowolnił, ale którego nie zatrzymał. Dlatego strategicznie myślące firmy powinny nadal inwestować w Azji, współpracując z rozważnie dobieranymi partnerami lokalnymi, budując mocne więzi z rządami i dostosowując do lokalnych rynków swoje produkty, propozycje wartości, strategie marketingowe, działania operacyjne i łańcuchy dostaw. Duże regiony miejskie zaczynają się już nasycać ofertami wielu przedsiębiorstw; kolejnym pograniczem wzrostu będą więc mniejsze miasta, a nawet obszary wiejskie, gdzie dystrybucja i obsługa klienta jest trudniejsza. Firmy zaczynają też przenosić do Azji działania badawczo-rozwojowe, innowacyjne i biura projektowe.! ijj Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY Azji nie można ignorować Ogromny i szybko rosnący rynek azjatycki oferuje wiele możliwości, również polskim firmom. Eksport, import produktów i usług w wyniku outsourcingu do lokalnych zakładów albo wybudowania tam własnej fabryki czy przyciąganie azjatyckich inwestycji to opcje w Polsce znane, ale wciąż zbyt rzadko wykorzystywane. Z danych historycznych wynika, że polskie firmy głównie importują z Azji. Dobrym przykładem są tu Chiny. Przy znacznym wzroście importu polski eksport do Chin rośnie bardzo powoli. Nie wykorzystujemy potencjału chińskiego rynku zbytu, na którym obecność daje olbrzymie możliwości wzrostu, co pokazuje choćby przykład Niemiec (zob. wykres Niewykorzystany potencjał). Poziom płynących do Polski inwestycji bezpośrednich pochodzących z Azji również jest bardzo niski -totylko 2% wszystkich inwestycji bezpośrednich w 2007 roku, w porównaniu z około 80% z krajów Unii Europejskiej czy 9% z USA i Kanady. A jest o co walczyć - chińskie inwestycje zagraniczne wyniosły w 2008 roku ponad 50 miliardów dolarów (w porównaniu z około 5 miliardami dolarów w 2005 roku) i oczekuje się, że będą dalej dynamicznie rosnąć. Dotychczas chińskie inwestycje koncentrowały się głównie na sektorze surowcowym, głównie w Afryce, Rosji i Brazylii, ale w przyszłości można spodziewać się wzrostu inwestycji również w innych sektorach i regionach. Wydaje się, że najbliższe lata, jeżeli chodzi o dynamikę wzrostu światowego PKB, należą do Azji, szczególnie do Chin. Tego trendu nie należy ignorować. Warto już dziś szukać sposobów na wykorzystanie azjatyckiego potencjału i skutecznie uwzględnić go w strategii firmy.

10 Il O Przekształcenia w strukturach branż Oczywiście, trend ten stanowi zagrożenie dla podmiotów zachodnich. Azjatyckie lokomotywy gospodarcze, takie jak potentat w branży AGD Haier oraz koncerny motoryzacyjne Chery i Tata, opanowały do perfekcji sztukę zaspokajania potrzeb wybrednych klientów z azjatyckiej klasy średniej produktami o dużej wartości po bardzo niskich cenach. Teraz, gdy zachodni konsumenci zaciskają pasa, można się spodziewać, że wspomniani i inni, mniej znani, gracze wejdą na rynki globalne ze swoją strategią ofeklientom dużej wartości w przystępnej cenie. W CZASIE POPRZEDNIEJ recesji mniej więcej jeden na trzech liderów branżowych stracił swoją pozycję, ponieważ jego rywale wykorzystali spowolnienie na swoją korzyść. Ostatnie duże przejęcia w sektorze farmaceutycznym i informatycznym wskazują, że aktualny kryzys nie będzie pod tym względem inny. Z naszych badań wynika, że choć w czasie recesji cierpią wszystkie firmy z określonej branży, to różnica między wynikami silnych i słabych rywali znacznie się pogłębia. Lepsi gracze zyskują dzięki temu więcej możliwości, aby zmieniać swoje otoczenie konkurencyjne. W każdym sektorze odbywa się to w inny sposób. Na przykład w branży elektroniki użytkowej pojawiają się małe podmioty, które wykorzystują sieciowe modele biznesowe do rozbijania łańcucha wartości i skutecznej rywalizacji z gigantami. Z kolei w przemyśle motoryzacyjnym widać silną tendencję do konsolidowania podmiotów. Trzeba pamiętać, że niewiele sektorów wyjdzie z kryzysu z niezmienioną strukturą. Menedżerowie muszą być gotowi do działania w dwóch wymiarach czasowych - muszą bezzwłocznie wykorzystywać szanse stwarzane przez recesję, szczególnie w dziedzinie fuzji i przejęć, a równocześnie analizować możliwości wpływania na długofalową ewolucję struktury swojej branży. Zmiana w udziale rynkowym ośmiu największych firm ze Stanów Zjednoczonych Bankowość komercyjna Wzornictwo przemysłowe Produkcja oprogramowania Usługi rachunkowe Źródło: U.S. Economic Census Niewykorzystany potencjał Wymiana handlowa pomiędzy Polską a Chinami Wymiana handlowa pomiędzy Niemcami a Chinami USD, miliardy USD, miliardy Import mport Eksport Eksport Źródło: UN Comtrade

11 Postęp w zakresie innowacyjności KOMERCYJNE INWESTYCJE w badania i rozwój oraz w nowe przedsięwzięcia zmalały, ale spowolnienie nie zmniejszyło innowatorom pola do popisu w takich dziedzinach, jak: IT, biotechnologia, nanotechnologia, materiałoznawstwo i czysta energia. Postęp będzie trwał nadal, nawet jeśli pełna komercjalizacja wynalazków zostanie nieco opóźniona. Wniosek dla menedżerów jest jasny - pomimo deficytu zasobów należy robić, co tylko możliwe, aby chronić wydatki na badania i rozwój. Należy podnosić wydajność, konsolidując ośrodki badawcze, racjonalizując portfele projektów, ponownie analizując umowy licencyjne - a uwolnioną gotówkę przeznaczać na finansowanie obiecujących inwestycji z myślą o świecie po zakończeniu kryzysu. Badania pokazują, że firmy, które podczas spowolnienia inwestują w badania i rozwój, w momencie powrotu koniunktury zazwyczaj wyprzedzają konkurentów. Na przykład źródłem odrodzenia Apple'a, jako potęgi w branży technologii konsumenckich, były inwestycje w badania i rozwój ponoszone w latach , pomimo ostrego spadku sprzedaży i marż. To posunięcie opłaciło się tej firmie sowicie, zapewniając ipodowi miejsce w panteonie zmieniających reguły gry innowacji narodzonych w bardzo trudnych czasach (takich jak nylon i silnik odrzutowy z lat Wielkiego Kryzysu). Z POLSKIEJ PERSPEKTYWY Odkryjmy innowacyjność Polska od lat jest w końcu rankingów pokazujących liczbę zgłoszonych patentów oraz wydatków na badania i rozwój w przeliczeniu na procent PKB (zob. wykres Niewielka innowacyjność Polski). W statystykach wypadamy gorzej niż większość krajów regionu. Według badań Niewielka innowacyjność Polski Szwecja Finlandia Niemcy Austria Dania Francja Belgia Holandia Słowenia Czechy Irlandia Hiszpania Estonia Węgry Polska Słowacja UE 27 Wydatki na badania i rozwój jako procent PKB, 2006 Źródło: Eurostat Eurostatu z 2006 roku - z nakładami na inwestycje na poziomie niecałych 0,6% PKB Polska jest za Węgrami - około 1%, Czechami - około 1,5%, Szwecją - 3,6%. Mamy też zaledwie trzy zgłoszenia patentowe na jeden milion mieszkańców, podczas gdy będąca Zgłoszenia patentowe na 1 milion mieszkańców, I mi 290 liderem w dziedzinie innowacyjności Szwecja - 270, a N iemcy Niska innowacyjność polskiej gospodarki przekłada się też na niewielki udział produktów wysokiej technologii w eksporcie. W Polsce to nieco ponad 3%, podczas gdy w Czechach prawie 13%, na Węgrzech ponad 20%, a w Irlandii prawie 29%. O poziomie innowacyjności danego kraju decyduje nie tylko poziom wydatków na badania i rozwój. Ważny jest też mechanizm bieżącej współpracy uczelni i instytutów naukowych z biznesem, a co za tym idzie - aktywne wychodzenie naprzeciw jego potrzebom badawczym. W Polsce wciąż wiele jest w tym zakresie do zrobienia 3. Z jednej strony mamy do czynienia ze słabością systemu badawczego, w którym wciąż brakuje jasnych kryteriów oceny i promowania najlepszych naukowców i projektów. Z drugiej - sam biznes nie wydaje się być przekonany o dużej roli innowacyjności w sukcesie firmy. Według danych PKPP Lewiatan, dotyczących konkurencyjności sektora MSP w 2007 roku,

12 O Wątpliwa stabilność cen Wnioski patentowe w Stanach Zjednoczonych od 1950 do teraz Wnioski o patenty użytkowe Wnioski o patenty na wzory użytkowe _ Źródło: Amerykański Urząd ds. Patentów i Znaków Handlowych (USPTO) tylko niecały i% firm wskazywało nowatorski, innowacyjny charakter produktów i usług"jako czynnik decydujący o ich konkurencyjności, podczas gdy cena produktów była wymieniona przez 2/3 ankietowanych. Tendencja ta pozostaje niezmienna od kilku lat. Na pytanie, czy firmie przydatne byłyby działania innowacyjne, ponad połowa ankietowanych odpowiedziała, że nie. Dopóki nie zmieni się nastawienie biznesu do innowacyjności i nie nastąpi reforma systemu badawczego, dopóty nie można oczekiwać, że zwiększy się innowacyjność polskich przedsiębiorstw. To długofalowo może skutkować stopniową utratą konkurencyjności i pozycji rynkowej w regionie i na świecie. Innowacyjność odkryty firmy na całym świecie. Najwyższy czas, żeby znalazła miejsce wśród priorytetów polskiego biznesu. W OSTATNICH trzech dekadach przedsiębiorstwa przyzwyczaiły się do dość stabilnego otoczenia cenowego, przynajmniej w krajach rozwiniętych. Ale ostatnio menedżerowie zaczęli wątpić w słuszność tego podstawowego założenia. Dla wielu z nich bezpośrednie zagrożenie stanowi deflacja, ponieważ nadwyżka produkcji wymusza obniżanie cen wszystkich produktów, począwszy od świeżych artykułów spożywczych po materiały budowlane. Ale wysiłki rządu zmierzające do opanowania kryzysu i stymulacja wzrostu gospodarczego zwiększyły prawdopodobieństwo wystąpienia inflacji. Jak powiedział były wiceprzewodniczący Banku Rezerw Federalnych Alan Blinder: W pewnym momencie, nie wiadomo kiedy, FED będzie musiał zniszczyć wszystkie pieniądze, które wygenerował". Ceny obligacji powiązanych z inflacją dowodzą, że inwestorzy są całkowicie świadomi tego ryzyka. Kiedy nastąpi wzrost ekonomiczny, banki centralne będą musiały powstrzymać siły inflacyjne, nie dławiąc przy tym odradzającej się gospodarki. Będzie to niebanalny wyczyn ekwilibrystyczny, tym trudniejszy w kontekście rosnących cen towarów masowych i surowców. Chociaż ryzyko inflacji wyraźnie się zwiększyło, jest jeszcze zbyt wcześnie, aby mówić o tendencji. Inaczej niż w latach siedemdziesiątych XX wieku, kiedy dwucyfrową inflację napędzała spirala wzrostu wynagrodzeń i cen, współczesne rynki pracy w większości krajów są elastyczne. Zamiast próbować przewidywać dokładny poziom inflacji lub deflacji - co jest niemożliwe - firmy powinny skoncentrować się na zarządzaniu wahaniami cen. To dobry czas na to, by przejrzeć kontrakty z dostawcami, porozumienia płacowe, założenia polityki cenowej i strategie hedgingowe oraz ustalić, gdzie mogą się pojawić zagrożenia. Najważniejsze, aby utrzymać elastyczność, zachować ostrożność w podejmowaniu zobowiązań długoterminowych z pozycji kupującego i sprzedającego oraz (jeśli to możliwe) tworzyć zależności między kosztami produkcji a cenami sprzedaży. W warunkach inflacji trzeba uważać na pułapkę krótkoterminowego wzrostu cen wsadu przy kontraktach długoterminowych narzucających stałe ceny sprzedaży. W razie deflacji sytuacja wygląda odwrotnie. Tak czy inaczej, pion zaopatrzenia nabiera znaczenia strategicznego. Firmy, które nie udoskonaliły swoich procedur nabywczych, muszą zająć się tym właśnie teraz. C Poziom inflacji zmienia się wraz z podażą pieniądza 7.5% 2.0% Podaż pieniądza M2 CPI-IT * Indeks wzrostu cen towarów usług konsumpcyjnych dla wszystkich konsumentów miejskich. Źródło: Amerykański Urząd Statystyki Pracy (BLS). Bank Rezerw Federalnych, witryna nowandfutures.com a. OECD, Raport Polska Artykuł numer R0907E

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie Maciej Strzębicki Własna firma Inkubator przedsiębiorczości Kryzys Praca na uczelni Garaż VC/PE Wdrożona idea Innowacje Wydatki na badania i rozwój Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: REGIONALNE KWESTIE GOSPODARCZE Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: 13 listopada 2015 Pracownicy szybu wydobycia ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r.

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Monitor Rynku Pracy Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Struktura raportu: Metodologia i opis próby badania Wyniki badania: rotacje na rynku pracy obawa o utratę pracy i przekonanie o możliwości

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, 103 Seminarium BRE-CASE Warszaw awa, Plan prezentacji 1. Strategia Lizbońska plany a wykonanie 2. Integracja rynków kapitałowych

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH 50 % światowego produktu brutto generowane jest w ramach krajów wschodzących. Wnioski same się nasuwają. Warto inwestować w rosnące przedsiębiorstwa oraz przybierające

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Warszawa / 29 / 03 / 2012 Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Inwestorzy zadowoleni z Polski 95% inwestorów zagranicznych w Polsce ponownie wybrałoby nasz kraj na lokalizację

Bardziej szczegółowo

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Cytowanie bez ograniczeń pod warunkiem podania źródła: Jak konkurować na rynkach zagranicznych, badanie Fundacji Kronenberga przy

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Barometr płatności na świecie 2015

Barometr płatności na świecie 2015 Zaległości płatnicze nie są specyfiką tylko naszego kraju. W mniejszym lub większym stopniu odczuwalne są niemal we wszystkich krajach. Pod względem moralności płatniczej sytuacja w Azji jest mocno zróżnicowana.

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC A A A Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC dr Agnieszka Chłoń-Domińczak oraz Zespół badawczy PIAAC, Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 20 listopada

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013 WYRAŹNY POCZĄTEK POZYTYWNEGO TRENDU! Wśród Polaków widać wyraźną poprawę nastrojów. W trzecim kwartale 2013 roku wskaźnik zadowolenia

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 26 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Comarch Q1-Q3 2007. Janusz Filipiak. Prezes Zarządu. 20 listopada 2007, Warszawa

Comarch Q1-Q3 2007. Janusz Filipiak. Prezes Zarządu. 20 listopada 2007, Warszawa Comarch Q1-Q3 2007 Janusz Filipiak Prezes Zarządu 20 listopada 2007, Warszawa Wyniki finansowe Q3 Q3 2007 Q3 2006 Przychody 140 435 (wzrost o 15%) 122 057 Zysk operacyjny 9 844 8 863 Zysk netto 6 839 6

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r.

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Tezy 1. Rynek stali i usług z jej udziałem jest rynkiem globalnym. Walka konkurencja przekracza granice

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo