STRATEGIA PRZODOWNICTWA KOSZTOWEGO W WALCE Z KONKURENCJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA PRZODOWNICTWA KOSZTOWEGO W WALCE Z KONKURENCJ"

Transkrypt

1 STRATEGIA PRZODOWNICTWA KOSZTOWEGO W WALCE Z KONKURENCJ KAROLINA WO NICKA Streszczenie Celem niniejszej pracy jest prezentacja strategii przodownictwa kosztowego jak równie walka przedsi biorstw z konkurencj. Praca ta została napisana na podstawie studiów literaturowych, które obejmuj pozycje ksi kowe, artykuły autorów polskich jak i zagranicznych, jak równie ródła internetowe oraz na podstawie obserwacji dotycz cych tre ci charakteryzowanego przedsi biorstwa. Przedstawionemu celowi pracy podporz dkowana jest jej struktura, na któr składa si wprowadzenie w tematyk konkurencyjno ci. Rozdział ten dotyczy działania w konkurencyjnym otoczeniu rynkowym konkurentów. Mo na w rozdziale tym znale informacje dotycz ce konkurencyjno ci, czyli podstawowe poj cia konkurencyjno ci, rodzaje konkurencji. Oprócz tego w rozdziale tym opisane jest jak przedsi biorstwo mo e uzyska przewag nad konkurentami oraz jakie strategie mo- e wykorzysta, aby zdoby przewag konkurencyjn. Natomiast nast pnie opisane jest tworzenia przewagi konkurencyjnej na podstawie przodownictwa kosztowego. Czynnikami za pomoc, których przedsi biorstwo mo e uzyska przewag konkurencyjna jest cena oraz koszty. W rozdziale tym ukazane s mo liwo ci obni ki kosztów w przedsi biorstwie. Dlaczego ten temat jest wa ny? By mo e dlatego, e, polskie przedsi biorstwa stoj w obliczu nowych wyzwa, gdy tylko perfekcyjne opanowanie sztuki działania na w pełni konkurencyjnym rynku mo e zapewni im szanse na efektywne funkcjonowanie w ramach struktury gospodarczych zjednoczonej Europy. Post puj cy proces globalizacji działa gospodarczych nie pozwala na działanie wbrew regułom gry konkurencyjnej oraz wymusza rozszerzenie horyzontów postrzegania rynku i roli, jak przedsi biorstwo ma szanse odegra. Polska nie wykreowała do tej pory silnej marki narodowej, która stałaby si symbolem wizerunku kraju, odbieranym wsz dzie i przez wszystkich jednoznacznie pozytywnie. Polska gospodarka nie b dzie dostatecznie konkurencyjna, nie sprosta konkurencji mi dzynarodowej w Unii Europejskiej i poza Uni, bez silnych marek firmowych, handlowych, marek regionalnych, a tak e bez mocnej i szanowanej marki narodowej. Nale y wykorzysta szans na popraw tej sytuacji, umacnia si bowiem mi dzynarodowa reputacja gospodarki naszego kraju, przede wszystkim w kontek cie bliskiego członkowstwa w Unii Europejskiej. Słowa klucze: strategia przodownictwa kosztowego, konkurencja

2 138 Karolina Wo nicka Strategia przodownictwa kosztowego w walce z konkurencj 1. Konkurencyjno przedsi biorstwa na rynku Udział marketingu w procesach konkurencji zwi zany jest z istnieniem otoczenia konkurencyjnego przedsi biorstw. Ka de przedsi biorstwo działa w mniej lub bardziej rozwini tym otoczeniu konkurencyjnym. Otoczenie konkurencyjne przedsi biorstwa nazywane jest cz sto otoczeniem bli szym przedsi biorstwa, przemysłowym b d sektorowym. M. E. Porter u ywa w swoich ksi kach równie takich okre le otoczenia konkurencyjnego a mianowicie,,sektor lub,,analiza sektora jako najbardziej precyzyjnych i jednoznacznych poj. Ka de przedsi biorstwo posiada otoczenie i w nim funkcjonuje, ale chc c w nim działa musi zrozumie podstawowe elementy swojego otoczenia, eby mogło w nim dobrze funkcjonowa. Dlatego nale y zacz od wyja nienia poj cia otoczenia, którym nazywamy zbiory składników, których nie zalicza si do samej organizacji, ale ich bezpo rednie oddziaływanie lub zmiana wła ciwo ci mo e spowodowa zmian stanu samej organizacji [6]. Maj c zdefiniowane poj cie otoczenia, mo na przej do jego klasyfikacji. Najbardziej znany podział otoczenia w marketingu jest podział na mikrootoczenie oraz makrootoczenie. Przedsi biorstwo działaj ce w danym otoczeniu mo e zmierza do unikania form konkurencji, którym towarzysz : 1. Wysoki poziom ogranicze stwarzanych przedsi biorstwu przez jego otoczenie konkurencyjne. 2. Parametryzacja wszystkich lub niektórych instrumentów marketingowych. 3. Forma konkurencji decyduje o: stopniu intensywno ci motywacji do stosowania marketingu, mo liwo ciach mniej lub bardziej swobodnego operowania przez przedsi biorstwo poszczególnymi instrumentami marketingu, podstawowej funkcji marketingu w procesach konkurencji. Wyodr bnienie poszczególnych rodzajów instrumentów konkurowania pozwala na okre lenie rodzajów konkurencji. Wyst puj ró ne kryteria podziałów konkurencji, w przypadku jednego z tych kryteriów mo na podzieli konkurencj na: 1. Konkurencja jako ciowa. 2. Konkurencja cenowa. 3. Konkurencja informacyjna. Stosowanie marketingu pozwala firmie na znalezienie dla siebie miejsca na polu rynkowej walki o uznanie w ród nabywców bez wzgl du jaki rodzaj konkurencji dominuje na rynku. Poni sza tabela 1 prezentuje zwi zki mi dzy rodzajami konkurencji, a podstawowymi instrumentami konkurowania. Rodzajowa struktura procesów konkurencyjnych na rynku mo e by oraz jest zró nicowana w ró nych segmentach rynku. Konkurencja jako ciowa, której mo e towarzyszy nasilona konkurencja informacyjna, dominuje w pewnych segmentach rynku natomiast w innych mo e dominowa konkurencja cenowa. Taka struktura nie ma trwałego charakteru, lecz mo e ulega zmianie.

3 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr5, ródło [3] Tabela 1. Rodzaje konkurencji i instrumenty marketingu Rodzaje konkurencji Cenowa Jako ciowa Informacyjna Instrumenty i działania konkurencyjne Cena Promocja oparta na materialnym zainteresowaniu nabywców Produkt Opakowanie Dystrybucja Sprzeda bezpo rednia (osobista) Reklama Public relations Promocja oparta na pozamaterialnym zainteresowaniu nabywców Marka Mo liwo kształtowania si rodzajów konkurencji wynikaj z [10]: Charakteru otoczenia rynkowego poszczególnych producentów, Zakresu swobody producentów w wykorzystaniu i zmianach instrumentów konkurencji. W procesie konkurowania ka dy rodzaj konkurencji ma inne znaczenie. Ró na skuteczno instrumentów co zwi zane jest z ró nymi rodzajami konkurencji prowadzi do dominacji jednego rodzaju konkurencji. Wracaj c do rodzajów konkurencji to pierwszym rodzajem konkurencji jest konkurencja cenowa, która jak sama nazwa wskazuje opiera si na cenie wyrobu oraz zmianach jej poziomu. Zmiany poziomu ceny maj na celu wyró nienie oferty na tle ofert rywali oraz zdobycie na tej podstawie cenowej przewagi konkurencyjnej. Konkurencja ta mo e mie miejsce tylko mi dzy wyrobami o podobnej jako ci. Zmiany poziomu ceny powinny[10]: 1. Wywoływa po dan zmian wielko ci popytu u nabywców, 2. Nie wywoływa reakcji u rywali (lub wywoływa reakcje zaplanowane przez producenta). Natomiast, je eli w rezultacie zmiany poziomu ceny nabywcy chc kupi oferowany wyrób, wtedy konkurencja cenowa powoduje wzrost efektów osi ganych przez producentów. Ró ny popyt przy zmianach poziomu ceny oznacza, e alokacja dochodu nabywców jest determinowana tymi zmianami. Zwi zane jest to z kształtowaniem si cenowej elastyczno ci popytu na dobro. Elastyczno cenowa popytu wyra a stosunek relatywnej zmiany popytu do relatywnej zmiany ceny. Je li poziom cenowej elastyczno ci popytu na dobro jest niski, to obni enie ceny mo e spowodowa zmniejszenie na rynku udziału przedsi biorstwa. Zmiana ceny nie wywołuje du ej reakcji nabywców oraz nie stanowi zagro enia dla konkurentów. Przy wysokim poziomie cenowej elastyczno ci popytu na dobro obni anie cen wywołuje wi kszy popyt. Nast pny rodzaj konkurencji to konkurencja jako ciowa. Konkurencja ta opiera si na produkcie oraz usługach towarzysz cych procesowi jego oferowania na rynku oraz wyst puje tylko mi dzy produktami o charakterze substytucyjnym. Trzeci rodzaj konkurencji to konkurencja informacyjna, której podstaw jest proces komunikowania si podmiotów na rynku. Typowym instrumentem konkurencji informacyjnej jest rekla-

4 140 Karolina Wo nicka Strategia przodownictwa kosztowego w walce z konkurencj ma, która poprzez wypełnienie swoich dwóch podstawowych funkcji (informacyjnej i nakłaniania nabywców do po danych reakcji) przynosi zainteresowanie nabywców produktami przedsi biorstwa [10]. Producent, analizuj c rynek, na którym chce działa, najpierw ustala, co b dzie chciał produkowa i oczywi cie dla kogo? Je eli producent zna swoje mo liwo ci finansowe, to wybierze najlepsz z dost pnych technologii produkcji. Pozostanie mu tylko odpowied na pytanie: ile wyprodukowa, eby osi gn maksymalny zysk? Dla wyliczenia swojego zysku producent powinien zna nie tylko koszty wytworzenia ró nych wielko ci produkcji, ale te przychody ze sprzeda y produktów, które z kolei zale od struktury rynku, na którym firma funkcjonuje. Omówili my rodzaje konkurencji, a nie wyja nili my poj cia konkurencyjno ci. Konkurencja to wyra enie pochodz ce od redniowieczno łaci skiego słowa concurrentia, które oznaczało,,rywalizacj przedsi biorstw o korzy ci ekonomiczne, które mo na osi gn prowadz c dan działalno gospodarcz. Ogólnie mówi c, konkurencja jest to proces, w którym uczestnicy rynku, d c do realizacji swych interesów, próbuj przedstawi oferty korzystniejsze od innych ze wzgl du na cen, jako, warunki dostawy i inne czynniki maj ce wpływ na podj cie decyzji o zawarciu transakcji. Konkurencja jest chroniona przez prawo we wszystkich rozwini tych krajach (antymonopolowe ustawodawstwo). O konkurencji mówimy, kiedy na rynku istnieje du a liczba przedsi biorstw tzw. twórców poda y. Konkurencja jest jednym z najwa niejszych elementów gospodarki rynkowej, a wr cz jej synonimem, a tak e motorem nap dzaj cym do działania umo liwiaj cym dokonywanie wyborów dla konsumentów w wietle marketingowym. Istnienie konkurencji zale y od wyst powania pewnych warunków [9]: W danym segmencie działa wi cej ni jeden producent. Mi dzy producentami zachodzi konflikt interesów jest to warunek uzupełniaj cy, lecz konieczny, gdy brak konfliktu interesów zmniejsza lub wyklucza motywacje do rywalizowania. Warto potencjalnych przychodów wszystkich firm jest ograniczona. Natomiast walka o zdobycie du ej cz ci tych przychodów jest istot konkurencji. Trudno konkurowania polega na tym, e w warunkach ustabilizowanej gospodarki rynkowej popyt jest do stały, dlatego tylko zdecydowanie lepsze dostosowanie oraz działanie firmy mo e spowodowa zagarni cie wi kszej cz ci popytu kosztem firmy mniej efektywnej. W yciu gospodarczym celem konkurencji jest zmniejszenie udziału konkurenta w rynku lub jego eliminacja. Konkurencja pełni cztery funkcje, które zostały zaprezentowane poni ej[9]: Funkcja sterownicza sterowanie podziałem oraz przepływem produktów i usług według kryterium preferencji nabywców, co słu y zaspokajaniu ich potrzeb w najlepszy mo liwy sposób. Funkcja dostosowawcza adaptowanie produktów i zdolno ci wytwórczych do zmian w popycie i technice produkcji, co pozwala na oszcz dno ci w sferze inwestycji. Funkcja ekonomiczna zapewnianie podziału dochodów mi dzy uczestnikami procesów rynkowych według kryterium wydajno ci i efektywno ci zamiast podziału według kryterium siły ekonomicznej. Funkcja innowacyjna przy pieszenie wprowadzania innowacji oraz post pu techniczno organizacyjnego. Przedsi biorstwa, które współzawodnicz mi dzy sob prowadz swoj działalno w warunkach ci głej niepewno ci, cz sto nara one s na kryzys. Chc c utrzyma zdolno do rywalizacji musz by elastyczne oraz łatwo si adaptowa do nowych sytuacji. Warunkami sukcesu firmy jest wykreowanie unikalnych zdolno ci, które dotycz sposobu jej funkcjonowania.

5 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr5, Metody oceny konkurencyjno ci przedsi biorstw Analiza konkurencji jest cz ci zarz dzania strategicznego dotycz cego oceny rodowiska zewn trznego. W analizie strategicznej du e znacznie ma metoda SWOT. Jest to kompleksowa metoda, która słu y do badania otoczenia organizacji i analizy jej wn trz. Analiza SWOT stosowana jest do porównania atutów oraz słabo ci przedsi biorstwa z mo liwo ciami i zagro eniami wynikaj cymi z charakteru jej otoczenia. Nazwa SWOT jest akronimem angielskich słów Strengths (mocne strony), Weaknesses (słabe strony), Opportunities (szanse w otoczeniu), Threats (zagro enia w otoczeniu). Analiza SWOT polega na przewidywaniu zmian jakie zajd w przyszło- ci i okre leniu, które tych zmian stwarzaj szanse a które s ródłem zagro e dla działalno ci przedsi biorstwa. Metody portfelowe stanowi zbiór narz dzi, które umo liwiaj dokonanie oceny mo liwo ci działania i okre lenia przyszłej pozycji przedsi biorstwa. Daj mo liwo precyzyjnej oceny sytuacji konkurencyjnej przedsi biorstwa w ró nych segmentach rynku. Metody portfelowe stanowi podstaw do planowania strategicznego. Wyró nia si najbardziej znane i stosowane metody analiz portfelowych, do których zliczamy[5]: Portret przedsi wzi gospodarczych. Macierz kierunków polityki gospodarczej. Macierz oceny produktu. Macierz wzrostu udziału w rynku (inaczej macierz BCG). Mc KINSEY (w skrócie McK). Macierz oceny rynku lub macierz Arthura D. Little a (w skrócie nazywana ADL). Zajmijmy si trzema z tych metod portfelowych zaczynaj c od macierzy BCG (Boston Consulting Group) jest powszechnie stosowan metod zarz dzania portfelem przedsi biorstwa, macierz ta klasyfikuje poszczególne jednostki strategiczne operacyjne według stopy wzrostu ich rynku oraz wzgl dnego udziału w rynku. Metoda ta została opracowana przez Bosto sk Grup Konsultingow w 1969 roku. Ogólnie mówi c macierz BCG pomaga w zrozumieniu wkładu ró nych strategicznych jednostek operacyjnych do wyników całego przedsi biorstwa. Kolejn metod jest macierz McKinseya nazywana jest macierz atrakcyjno ci produktu czy atrakcyjno ci rynku (Business Industry Attractiveness Matrix) albo macierz GE. Pocz tki tej macierzy mo na zaobserwowa w latach siedemdziesi tych w firmie General Electric Corporation, która współpracowała ze współczesn firm doradcz McKinsey. Zmian dokonano w okre leniu zmiennych z jednowymiarowych na zmienne okre laj ce czynniki sukcesu rynkowego firmy w postaci atrakcyjno ci rynku oraz pozycji konkurencyjnej wewn trz danego sektora. Zmiany te dały du e mo liwo ci analizy portfela produkcji firmy na tle danego sektora b d przemysłu[9]. Nast pn metod portfelow, która powstała w latach siedemdziesi tych w firmie doradczej A. D. Little jest macierz A. D. Little a nazywan w skrócie ADL. Przeprowadzone wcze niej badania nad zachowaniem firm oraz prawami rynku PIMS zwraca uwag menad erów na to, e czynnikiem atrakcyjno ci rynku jest nie tylko jego chłonno, ale równie faza cyklu ycia, w jakiej si znajduj produkty oraz wzajemne relacje mi dzy nimi. Oznacza to stosunek wyrobów, które s nowo wprowadzone na rynek do tych, które s w fazie dojrzało ci czy schodzenia z rynku. Jest to odmienne podej cie do tworzenia zbilansowanego portfela wyrobów firmy. Wła nie z takich poszukiwa zrodziła si technika analizy portfelowej zwana macierz ADL.

6 142 Karolina Wo nicka Strategia przodownictwa kosztowego w walce z konkurencj 3. Strategie osi gania i utrzymywania konkurencyjno ci W procesie formułowania efektywnej i realistycznej strategii przedsi biorstwo musi wzi pod uwag wiele czynników determinuj cych wybór strategii. Wybór metod i sposobu rozwoju danego przedsi biorstwa, czyli strategii rozwoju, zale y od potencjału danego przedsi biorstwa istniej cego obecnie oraz mo liwego do osi gni cia w przyszło ci. Ów potencjał okre la zdolno ci strategiczne danej firmy, czyli jej mo liwo ci opracowania, wdro enia i eksploatacji efektywnej strategii rozwoju. Zdolno ci strategiczne danej firmy s zdeterminowane przez kultur organizacji, jej zdolno zarz dzania oraz jej materialne i niematerialne zasoby. Czynniki determinuj ce strategie rozwoju przedsi biorstwa mo na podzieli na czynniki wewn trzne i czynniki zewn trzne. Ocena tych czynników pod wzgl dem istotno ci i sposobu wpływu na firm jest przedmiotem analizy strategicznej. Trzeba okre li co b dziemy rozumie pod poj ciem strategii konkurencyjnej? Pod tym poj ciem według F. Bartasa,,b dziemy rozumie skutki działalno ci i metod, które w przypadku nale- ytej realizacji powinny zapewni firmie wi ksze prawdopodobie stwo osi gni cia wyznaczonych celów w okre lonym rodowisku marketingowym, w danym momencie [1] Według Portera na wybór strategii konkurencyjnej du e znaczenie wywieraj dwa czynniki[1, s.60]: 1. Atrakcyjno bran y. 2. Pozycja konkurencyjna firmy w danej bran y. Je eli przedsi biorstwo wybiera i wytwarza odpowiednia strategi konkurencyjn, musi przeprowadzi analiz pi ciu dynamicznych czynników konkurencyjnych. Czynniki te determinuj atrakcyjno bran y. Działanie tych czynników okre lone jest przez stosunki konkurencyjne. Czynniki te nale y pozna, zrozumie oraz wykorzysta ich działanie na korzy własnego przedsi biorstwa. Jeden lub kilka z czynników mo na zmieni jednak e prowadzi to do zmian struktury bran y w wyniku czego równie do zmiany jej atrakcyjno ci[1, s. 61]. Ka da firma konkuruj ca w danym sektorze ma strategi konkurencji, sformułowan wiadomie lub wynikowo. Strategia mo e by celowo opracowana w toku procesu planowania albo mo e by efektem działalno ci ró nych działów funkcjonalnych firmy. Ka dy dział b dzie jednak post powa zgodnie ze swoj zawodow orientacj i motywacj kierownictwa. Dlatego suma działa poszczególnych działów rzadko kiedy składa si na najlepsz strategi. Firma ma do wyboru wiele opcji strategicznych. W teorii zarz dzania strategicznego istnieje wiele podziałów strategii. Jednak zanim dokona si podziału strategii nale y sformułowa trzy poziomy strategii: 1. Strategia firmy - okre la jaki rodzaj lub rodzaje działalno ci musz by prowadzone, aby osi gn przewag strategiczn. 2. Strategia biznesu - precyzuje działalno ci, które prowadz do osi gni cia zało onych celów. 3. Strategia funkcjonalna - działania na ka dym poziomie funkcjonalnym firmy, które maj zapewni realizacj strategii biznesu przy wykorzystaniu strategii firmy. Najwa niejsza jest strategia na poziomie firmy. To ona okre la strumie działa i decyzji prowadz cych do osi gni cia sukcesu rynkowego. Jednym z najcz ciej stosowanych podziałów

7 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr5, strategii na poziomie firmy, cz sto okre lanym mianem podziału pierwotnego jest podział na nast puj ce strategie: Strategie kosztowe - przewag konkurencyjn uzyskuje si na drodze redukcji kosztów wytwarzania, cz sto strategi t uto samia si ze strategi wolumenu, gdy du a skala produkcji powoduje obni enie kosztu jednostkowego. Strategie dyferencjacji (wyró niania si ) - polega na oferowaniu przez przedsi biorstwo produktów specyficznych, które wyra nie wyodr bniaj si od pozostałych produktów konkurencji, s jednoznacznie uto samiane z dan firm. Dwa podstawowe typy przewagi konkurencyjnej przedsi biorstwa, czyli przywództwo kosztowe oraz pozytywne wyró nianie, w poł czeniu z zakresem działalno ci pozwalaj na wyró nienie trzech potencjalnie skutecznych strategii konkurencji. Ten klasyczny podział trzech podstawowych strategii konkurencji w 1985 roku okre lił Michael P. Porter[7, s. 50]: Strategia minimalizacji kosztów inaczej strategia wiod ca pozycja pod wzgl dem kosztów całkowitych, analogia do strategii kosztowych. Strategia ró nicowania - inaczej dyferencjacji. Strategia koncentracji. Strategie nazywane kosztowymi ukierunkowuj wszystkie działania przedsi biorstwa na jedyny główny cel, jakim jest minimalizacja kosztów całkowitych. Strategie kosztowe opieraj si na zało eniu, e najlepsz pozycj konkurencyjn uzyskuj te firmy, które maj najni sze koszty. Obok strategii wyró niania oraz koncentracji jest strategia przywództwa kosztowego, która jest jedn z trzech podstawowych strategii konkurowania rozwini tych w ko cu lat siedemdziesi tych XX wieku przez M. E. Portera. Strategia przywództwa kosztowego b d strategia pozycji wiod cej pod wzgl dem kosztów całkowitych jest nazywana cz sto strategi niskich cen. Cena jest wyra on w pieni dzu warto ci towaru. Stanowi ona równie wa ny element rywalizacji mi dzy przedsi biorcami, poniewa jest jednym z najwa niejszych czynników wpływaj cych na wybór produktu przez nabywc. Je eli konkurencyjne produkty nie ró ni si mi dzy sob innymi cechami na przykład jako ci, serwisem, łatwo ci dost pu, czyli w istotny sposób, wtedy cena mo e sta si czynnikiem decyduj cym. Z tego powodu współczesny wolny rynek charakteryzuje si wyst powaniem presji cenowej mi dzy jego uczestnikami. Pozycje konkurentów i przedsi biorstwa na rynku wyznacza cena wyrobu oraz u yteczno oferowana. Przedsi biorstwo, którego oferta w tym zakresie b dzie dla klienta atrakcyjniejsza zdob dzie przewag konkurencyjn. Przygotowanie oferty wymaga dokładnego poznania wszystkich wierzchołków trójk ta strategicznego, czyli własnego przedsi biorstwa, konkurencji i klientów oraz poznanie zwi zków zachodz cych mi dzy nimi. Chc c osi gn i utrzyma trwał przewag konkurencyjn pod wzgl dem cenowym przedsi biorstwo musi zajmowa korzystn pozycj w sferze kosztów. Zarz dzanie cenami jest funkcj zarz dzania kosztami, tak wi c przedsi biorstwo które decyduje si zdobywa rynek za pomoc atrakcyjnych dla klientów niskich cen powinno prowadzi w tym zakresie cisł kontrol. Strategia niskich cen została rozpowszechniona w lachach siedemdziesi tych dzi ki koncepcji krzywej do wiadczenia (zwanej krzyw uczenia si ).

8 144 Karolina Wo nicka Strategia przodownictwa kosztowego w walce z konkurencj Koncepcja ta powstała w 1926 roku, kiedy oficer Armii Stanów Zjednoczonych dowodz cy baz Wright Patterson w Dayton zauwa ył, e za ka dym razem, gdy podwaja produkcj, koszty jednostkowe malej o około 20 % [10]. Skonstruowana na tej podstawie krzywa do wiadczenia to wykres obrazuj cy empirycznie stwierdzona zale no ( ) mi dzy skalkulowan w całym okresie produkcji ilo ci wytworzonego produktu, a wielko ci kosztu jednostkowego [3]. Strategia przywództwa kosztowego, czyli wiod ca pozycja pod wzgl dem kosztów wymaga agresywnego inwestowania w urz dzenia produkcyjne na efektywn skal, energicznego d enia do obni ania kosztów poprzez zdobywanie do wiadczenia, cisł kontrol kosztów bezpo rednich oraz ogólnych jak równie unikanie klientów o marginalnym znaczeniu i minimalizacj kosztów w takich dziedzinach jak B + R, obsługa posprzeda owe, reklama, zespół sprzedawców. Natomiast motywem przewodnim strategii przodownictwa kosztowego staje si niski koszt wytwarzania w porównaniu z konkurentami, jednak nie mo na pomija jako ci i poziomu obsługi klienta[7]. Nie ka de przedsi biorstwo jednak mo e pozwoli sobie na prowadzenie takiej strategii. Chc c prowadzi tak strategi przedsi biorstwo musi zajmowa siln pozycj na rynku. Przy stosowaniu strategii niskich cen u yteczna jest koncepcja ła cucha kosztów, ukazuj ca miejsca powstawania kosztów w przedsi biorstwie. W zwi zku z działalno ci podstawow przedsi biorstwa wyró nia si : Koszty zakupu materiałów oraz komponentów zu ywanych w procesie produkcyjnym. Koszty operacji wytwórczych. Koszty logistyki wyj ciowej. Koszty marketingu. Koszty usług, serwisu i tym podobne. Podział w zwi zku z działalno ci pomocnicz jest nast puj cy: Koszty tworzenia i utrzymywania infrastruktury przedsi biorstwa. Koszty gospodarki kadrowej. Koszty prac badawczo rozwojowych. Aby uzyska najkorzystniejsz pozycj konkurencyjn przedsi biorstwo mo e przeprowadzi w ramach swojego ła cucha kosztów: Alokacje zasobów, która zagwarantuje bardziej produktywne ich wykorzystanie, koncentracj zasobów na wyrobach, jednostkach organizacyjnych, funkcjach i rynkach przynosz cych najwi kszy zysk. Eliminacj wyrobów, jednostek organizacyjnych, funkcji i rynków nie zapewniaj cych efektywnego wykorzystania zasobów i nie ponosz cych odpowiednio wysokiego zysku. W ten sposób przedsi biorstwo zmniejsza zakres swojej działalno ci oraz zmniejsza koszty. Koncepcja ła cucha kosztów pomocna jest w obni ce nakładów, co stanowi podstaw konkurowania cen [11, s ]. Przedsi biorstwo, które stosuje strategi niskich cen mo e osi ga wi ksze zyski ni jego konkurenci, którzy maj wy szy poziom kosztów i nie mog znacznie obni y ceny. Pozostaje im rywalizacja mi dzy sob. Osi gni cie przywództwa kosztowego stanowi ochron nie tylko przed rywalami, ale i przed siłami konkurencyjnymi.

9 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr5, Podsumowanie Przywództwo kosztowe jest to osi gni cie przez przedsi biorstwo działaj ce w danej gał zi produkcji poziomu kosztów umo liwiaj cych mu sprawowanie przywództwa i podj cie jednej z wielu walk konkurencyjnej o miejsce na rynku. Przedsi biorstwo, które cechuj niskie koszty musi wyszukiwa i wykorzystywa ka d okazj, aby osi gn przewag w tej sferze. Znaczenie mog mie tutaj zwłaszcza takie czynniki, jak: korzy ci skali, pierwszorz dna technologia, dost p do surowców, korzystna lokalizacja. Przedsi biorstwa, które uzyskuj przodownictwo maj w obrocie najwa niejsze dla danego rynku towary, silnie rozbudowan sie dystrybucji i stosuj zasad ró nicowania, tj. stwarzania czego, co w całym przemy le jest uznawane za unikalne, czyli obsługa, serwis, jako, styl, technologia itp. Przywódca w sferze kosztów jest w ci głym napi ciu zwi zanym z konieczno ci obrony swej pozycji. Musi on mie dobre zaplecze in ynieryjno - techniczne, dobry dział zaopatrzenia i zbytu, musi te by przygotowany na pojawienie si innowacji i firm z ni szymi kosztami[7]. Motywem przewodnim strategii przodownictwa kosztowego jest osi gni cie niskich kosztów produkcji, ale nale y przy tym pami ta, aby klientom nie proponowa produktów ni szej jako ci, a konkurowa ze swoimi rywalami. Nale y pami ta, e strategia przywództwa kosztowego powinna oferowa klientom akceptowaln przez nich jako, przy ustaleniu niskiego poziomu cen wobec konkurentów[7]. Bibligrafia 1. Bartes F., Srzednicki A., Walka konkurencyjna. C. H. Beck, Warszawa, Bielski I., Podstawy marketingu. TNOiK Toru. 3. Garbarski L., Rutkowski J., Wrzosek W., Punkt - zwrotny nowoczesnej firmy. PWE Warszawa, 127, Gierszewska G., Romanowska M Analiza strategiczna przedsi biorstwa. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne S. A. Warszawa. 5. Kochanowski J Podstawy i zarz dzanie marketingiem. Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego Zielona Góra, Pabian A., Marketing szkoły wy szej. Oficyna Wydawnicza ASPRA JR Warszawa, Porter M. E., Strategie konkurencji. Metody analizy sektorów i konkurentów. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa, Sznajder A., Strategie marketingowe na rynku mi dzynarodowym. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa. 9. Thomas M. J., Podr cznik marketingu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, Wrzosek W., Funkcjonowanie rynku. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa, Otta W. J., Strategia konkurencyjna. Przegl d Organizacji 1.

10 146 Karolina Wo nicka Strategia przodownictwa kosztowego w walce z konkurencj STRATEGY OF LEADING COST AGAINST COMPETITION Summary Strategies called cost strategies lead all the company s action on one purpose, which is minimalization of the full cost. Cost strategies are based on the foundation that the best competitive position get those firms which have the lowest costs. Beside distinguish strategy and concentration strategy, there is leading cost strategy, which is one of basic three competition strategies developed in the end of the 70 s of XX century by M. E. Porter. Positions of the competitors and the company on the market are appointed by the product price. The company, which offer in this vange is the most attractive for the customer, will get the competitive superiority. In order to achieve and maintain the permanent competitive superiority in respect of the price, the company must occupy advantageous position in the sphere of cost. Keywords: competition, strategy of excellence costs Keywords: Strategy of Cost Leading, Competition KAROLINA WO NICKA ul. Ogrodowa Rypin Województwo kujawsko - pomorskie tel

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek. Wybór rynku docelowego. Istota segmentacji

Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek. Wybór rynku docelowego. Istota segmentacji Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek Wybór rynku docelowego Istota segmentacji Do rzadkości należy sytuacja, w której jedno przedsiębiorstwo odnosi znaczne sukcesy w sprzedaży wszystkiego dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa I. Charakterystyka przedsiębiorstwa Firma odzieżowa jest spółką cywilną zajmującą się produkcją odzieży i prowadzeniem handlu hurtowego w całym kraju. Jej siedziba znajduje się w Chorzowie, a punkty sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski Organizacja rynku dr Olga Kiuila LEKCJA 12

Uniwersytet Warszawski Organizacja rynku dr Olga Kiuila LEKCJA 12 LEKCJA 12 KOSZTY WEJŚCIA NA RYNEK Inwestując w kapitał trwały zwiększamy pojemność produkcyjną (czyli maksymalną wielkość produkcji) i tym samym możemy próbować wpływać na decyzje konkurencyjnych firm.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Marketing usług transportowych

Marketing usług transportowych Marketing usług transportowych Marketing to: zintegrowany zbiór instrumentów związanych z badaniem rynku i kształtowaniem go tak, aby osiągnąć wytyczone przez firmę cele. Marketing-mix to zbiór narzędzi

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU. Prof. dr hab. Andrzej Pomykalski. Katedra Innowacji i Marketingu

BADANIE RYNKU. Prof. dr hab. Andrzej Pomykalski. Katedra Innowacji i Marketingu BADANIE RYNKU Prof. dr hab. Andrzej Pomykalski Katedra Innowacji i Marketingu LUDZIE MUSZĄ KUPOWAĆ. ale mogą wybierać Fazy procesu zarządzania marketingowego zawierają: Badanie rynku Analiza rynku docelowego

Bardziej szczegółowo

Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA

Biznesplan - Projekt Gdyński Kupiec SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA Załącznik nr 5 do regulaminu Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA SEKCJA C - PLAN MARKETINGOWY/ANALIZA

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Ćw. Zarządzanie strategiczne Strategic Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich. Wniosek dotyczy działania : Ocena kryteriów zgodności z LSROR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich. Wniosek dotyczy działania : Ocena kryteriów zgodności z LSROR NADNOTECKA GRUPA RYBACKA Kryteria wyboru operacji przez NGR określone w LSROR. KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich Instrukcja: należy wybrać odpowiedź i zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Wniosku o przyznanie dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 3 do Wniosku o przyznanie dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 3 do Wniosku o przyznanie dotacji inwestycyjnej Projekt Być albo nie być przedsiębiorcą współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowany przez Rzeszowską Agencję

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI str. 1 Wysoka konkurencyjność Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta Oferta cenowa negocjowana indywidualnie dla każdego Klienta Elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące

Komputer i urządzenia z nim współpracujące Temat 1. Komputer i urządzenia z nim współpracujące Realizacja podstawy programowej 1. 1) opisuje modułową budowę komputera, jego podstawowe elementy i ich funkcje, jak również budowę i działanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH Do celów projektowania naleŝy ustalić model procesu wytwórczego: Zakłócenia i warunki otoczenia Wpływ na otoczenie WEJŚCIE materiały i półprodukty wyposaŝenie produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym W ciągu ostatnich lat Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zintensyfikował działania nadzorcze w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej

Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38 MKiDN z dnia 27. 07. 2011 r. Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej.... (nazwa jednostki/komórki organizacyjnej) 1 2 3 4 Elementy Odpowiedzi kontroli zarządczej

Bardziej szczegółowo

Wpływ taryf celnych na handel

Wpływ taryf celnych na handel Teoria unii celnej TEORIA UNII CELNEJ podstawowe zasady teorii handlu międzynarodowego, efekty krótkookresowe (statyczne) efekty długookresowe (dynamiczne) dr Adam A. Ambroziak dr hab. Adam A. Ambroziak,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE KAZIMIERZ PERECHUDA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu ZBIGNIEW TELEC Zakład Organizacji i Zarz dzania Akademia Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia.

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia. ZARZĄDZENIE Nr 44 /05 MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 5 maja 2005 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego w Krakowie Karty Audytu Wewnętrznego Data utworzenia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Ludwik Synoradzki Jerzy Wisialski EKONOMIKA Zasada opłacalności Na początku każdego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA Załącznik do Zarządzenia Wójta Gminy Limanowa nr 78/2009 z dnia 10 grudnia 2009 r. REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

Bardziej szczegółowo

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona Teorie handlu Teoria cyklu życia produktu Vernona Teoria cyklu życia produktu Zgodnie z tą teorią lokalizacja produkcji zmienia się z jednych krajów na inne; Zmiany te zależą od poziomu rozwoju kraju i

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA INTERWENCJI RZĄDU NA RYNKU

NARZĘDZIA INTERWENCJI RZĄDU NA RYNKU NARZĘZIA INTERWENCJI RZĄU NA RYNKU Ze względu na bezduszność mechanizmu rynkowego programy wspierające redystrybucję dochodu i korygujące ceny szczególnie w rolnictwie - są powszechnie stosowane w świecie.

Bardziej szczegółowo

Przedstawiamy raport z badań, jakie były przeprowadzane podczas spotkań w szkołach, w związku z realizacją projektu Szkoła na TAK.

Przedstawiamy raport z badań, jakie były przeprowadzane podczas spotkań w szkołach, w związku z realizacją projektu Szkoła na TAK. Przedstawiamy raport z badań, jakie były przeprowadzane podczas spotkań w szkołach, w związku z realizacją projektu Szkoła na TAK. 1. Jakie były Twoje oczekiwania przed rozpoczęciem realizacji Projektu

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE ZAPYTANIE OFERTOWE

DOTACJE NA INNOWACJE ZAPYTANIE OFERTOWE Rentis S.A. ul. Krakowska 204 02-219 Warszawa Warszawa, dnia 20.10.2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z realizacją projektu pn. Wdrożenie systemu B2B pomiędzy Global Rent a Car S.A. i jego partnerami

Bardziej szczegółowo

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona Audyt SEO Elementy oraz proces przygotowania audytu 1 Spis treści Kim jesteśmy? 3 Czym jest audyt SEO 4 Główne elementy audytu 5 Kwestie techniczne 6 Słowa kluczowe 7 Optymalizacja kodu strony 8 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest wykonanie usługi: Opracowanie Strategii Promocji Marki Zakopane na lata 2012-2020 Celem zamówienia jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do umowy o dofinansowanie nr

Załącznik do umowy o dofinansowanie nr Załącznik do umowy o dofinansowanie nr WYTYCZNE INSTYTUCJ I ZARZĄDZAJĄCEJ REGIONALNYM PROGRAMEM OPERACYJNYM WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA LATA 2007 2013 W SPRAWIE UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ WSPÓŁFINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile

PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile Załącznik do Zarządzenia Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy nr 8.2015 z dnia 09.03.2015r. PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile I. Procedury udzielania zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing A. USYTUOWANIE MODUŁU W

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Biznes Plan. Przedsiębiorczość wykład 3

Biznes Plan. Przedsiębiorczość wykład 3 Biznes Plan Przedsiębiorczość wykład 3 Rodzaje biznesplanów Biznesplan Przedsiębiorstwa Przedsięwzięcia (inwestycji) Zasady tworzenia biznesplanów Kompleksowość Długookresowa perspektywa Czytelność Rzetelność

Bardziej szczegółowo

Kupno spółki Metodologia Azimutus Warszawa 2008 1

Kupno spółki Metodologia Azimutus Warszawa 2008 1 Kupno spółki Metodologia Azimutus Warszawa 2008 1 Zakres prac przy kupnie spółki Oferowany przez nas zakres prac obejmuje przegląd branży oraz szczegółową analizę operacyjnofinansową potencjalnych celów

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W LIDZBARKU WARMIŃSKIM

POWIATOWY URZĄD PRACY W LIDZBARKU WARMIŃSKIM I. Informacja o naborze wniosków INFROMACJA DLA PRACODAWCÓW!!! W związku z realizacją projektu systemowego Aktywność drogą do sukcesu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Poddziałanie 6.1.3 współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Specyfikacja warunków zamówienia

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Specyfikacja warunków zamówienia Załącznik nr 1 Specyfikacja warunków zamówienia Przedmiot zamówienia Wynajem sali szkoleniowej dla uczestników szkoleń w ramach projektu Nowa rola współfinansowanego przez Unię Europejską i Budżet Państwa

Bardziej szczegółowo

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w usłudze szkoleniowodoradczej z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP, realizowanej

Bardziej szczegółowo

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

Karty przypuszczeń IDEA

Karty przypuszczeń IDEA Karty przypuszczeń IDEA CO? Karty przypuszczeń IDEA są narzędziem zaprojektowanym aby użyc go w kilku kontekstach: w nauczaniu przedsiębiorczości w ramach studiów wyższych w mentoringu i nauczaniu potencjalnych

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT Tytuł projektu: Przygotowanie Planu Rozwoju Eksportu przez Godzikowice, dnia 18.11.2015 r. Zapytanie ofertowe z siedzibą przy ul. Stalowej 7-9 w Godzikowicach (kod pocztowy ), Tel. 71 313 95 18, NIP: 9121654900,

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora nauki i innowacyjnych przedsiębiorstw w latach 2014-2020 - załoŝenia krajowego programu operacyjnego Marcin Łata Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm

Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie serdecznie zaprasza do skorzystania z bezpłatnych usług innowacyjnych, których celem jest usprawnienie funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Warunki formalne dotyczące udziału w projekcie

Warunki formalne dotyczące udziału w projekcie Witaj. Interesuje Cię udział w projekcie Trener w rolach głównych. Zapraszamy więc do prześledzenia dokumentu, który pozwoli Ci znaleźć odpowiedź na pytanie, czy możesz wziąć w nim udział. Tym samym znajdziesz

Bardziej szczegółowo

Motywuj świadomie. Przez kompetencje.

Motywuj świadomie. Przez kompetencje. styczeń 2015 Motywuj świadomie. Przez kompetencje. Jak wykorzystać gamifikację i analitykę HR do lepszego zarządzania zasobami ludzkimi w organizacji? 2 Jak skutecznie motywować? Pracownik, który nie ma

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych. Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008

Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych. Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008 Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008 Około 18% organizacji pozarządowych prowadziło w roku 2008 działalność gospodarczą lub

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 59/2012 Starosty Lipnowskiego z dnia 31 grudnia 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO PROWADZONEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LIPNIE I JEDNOSTKACH

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKIE STOWARZYSZENIE KONSULTANTÓW ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH 00-074 Warszawa, ul. Trębacka 4 e-maill: biuro@oskzp.pl

OGÓLNOPOLSKIE STOWARZYSZENIE KONSULTANTÓW ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH 00-074 Warszawa, ul. Trębacka 4 e-maill: biuro@oskzp.pl OGÓLNOPOLSKIE STOWARZYSZENIE KONSULTANTÓW ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH 00-074 Warszawa, ul. Trębacka 4 e-maill: biuro@oskzp.pl Warszawa, 10 czerwca 2013 r. Pan Jacek Sadowy Prezes Urząd Zamówień Publicznych Opinia

Bardziej szczegółowo

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery Usprawnienie: Wprowadzenie Procedury planowania i raportowania strategicznego i operacyjnego w resortach Usprawnienie w cyklu polityk publicznych 4. Monitorowanie i ewaluacja 1. Planowanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG

PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG WYPŁACALNOŚCI (MB) Próg rentowności (BP) i margines bezpieczeństwa Przychody Przychody Koszty Koszty całkowite Koszty stałe Koszty zmienne BP Q MB Produkcja gdzie: BP próg rentowności

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W SEKTORZE ODZIEŻOWO-TEKSTYLNYM

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W SEKTORZE ODZIEŻOWO-TEKSTYLNYM REKOMENDACJE W roku 2015 kancelaria SADKOWSKI I WSPÓLNICY została wyróżniona w corocznym rankingu prestiżowym zestawieniu kancelarii prawniczych, rekomendowanych przez Klientów Kancelarii oraz inne firmy

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług.

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług. Lubań dn. 25.07.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE na projekt współfinansowany przez Unie Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie)

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie) Załącznik nr 1 do Uchwały nr / II / 2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 201-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu:

Bardziej szczegółowo

Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji?

Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji? Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji? 2 Osiągnięcie i utrzymanie wskaźników Wygenerowany przychód Zakaz podwójnego finansowania Trwałość projektu Kontrola po zakończeniu realizacji projektu

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Monopolistyczna konkurencja

Monopolistyczna konkurencja Monopolistyczna konkurencja Monopolistyczna konkurencja Wiele firm Brak barier wejścia / wyjścia rodukt zróżnicowany Siła rynkowa pojedynczej firmy zależy od stopnia zróżnicowania produktu Dobra bliskimi,

Bardziej szczegółowo