WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU"

Transkrypt

1 WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU Zagadnienia teoretyczne: ciężar cząsteczkowy polimerów metody oznaczania, lepkość podstawowe pojęcia, pomiary lepkości. 1. Wiadomości wstępne Ciężar cząsteczkowy jest bardzo ważnym parametrem charakteryzującym tworzywa polimerowe. Im więcej cząsteczek monomeru połączy się w łańcuch polimeru, tym większy będzie ciężar cząsteczkowy uzyskanego produktu. Właściwości produkowanych polimerów w dużej mierze zależą od ich ciężarów cząsteczkowych i dlatego bardzo często polimeryzację prowadzi się w obecności tzw. regulatorów ciężaru cząsteczkowego, tj. substancji, które przerywają reakcję po osiągnięciu zadanej długości łańcucha polimeru. 2. Metody oznaczania ciężarów cząsteczkowych polimerów a. Ultrawirowanie jest stosowane do oznaczania ciężarów cząsteczkowych do 10 6 g/mol. W ultrwirówce, przy 70 tys. obr/min, dochodzi w rozcieńczonych roztworach do stanu równowagi między prędkością opadania makrocząsteczek, a ich ruchami dyfuzyjnymi. Na podstawie zachowania się granicy faz sedymentujących cząsteczek można obliczyć średni ciężar cząsteczkowy. Do pomiaru potrzebne są 3-4 roztwory o małych, ale różnych stężeniach. Obliczenie jest bardzo skomplikowane i najczęściej korzysta się z gotowego programu komputerowego. b. Chromatograf żelowy jest stosowany do oznaczania średniego ciężaru cząsteczkowego nie większego niż 10 7 g/mol oraz współczynnika rozrzutu ciężarów cząsteczkowych. Do oznaczenia rozrzutu ciężarów cząsteczkowych wystarczy jeden roztwór w rozpuszczalniku, do którego jest przystosowane wypełnienie kolumny chromatograficznej. Chromatograf wykorzystuje sorpcję cząsteczek na mikroporowatym złożu. Desorpcja przebiega na tyle selektywnie, że aparat kreśli od razu krzywą rozkładu ciężarów cząsteczkowych i obraz jego polidyspersji. Jest to obecnie najbardziej polecana i czytelna metoda oznaczania ciężarów cząsteczkowych. c. Osmometria membranowa umożliwia oznaczanie średnich ciężarów cząsteczkowych, liczbowo nie większych od 10 6 g/mol, na podstawie obniżenia ciśnienia osmotycznego. Do oznaczenia potrzeba kilka rozcieńczonych roztworów o różnych stężeniach. Niedogodnością metody jest konieczność używania specjalnych membran - 1 -

2 półprzepuszczalnych. Najczęściej spotykane osmometry produkuje firma Perkin-Elmer. d. Osmometr parowy nie wymaga membran. Aparatem mierzy się za pomocą czułych termistorów różnicę temperatury między swobodnie parującym rozpuszczalnikiem a roztworem polimeru w tym rozpuszczalniku. Metoda nie nadaje się jednak do polimerów o ciężarze cząsteczkowym powyższej 30 tys. g/mol. e. Pomiary rozpraszania światła wykonywane za pomocą specjalnego fotometru umożliwiają oznaczanie ciężarów cząsteczkowych do 10 7 g/mol. Matematyczne podstawy obliczeń są bardzo skomplikowane, ale w zasadzie metoda ta jest najbardziej uniwersalna, nie mająca żadnych ograniczeń, np. wskutek polarności i asocjacji cząsteczek. f. Oznaczanie ciężarów cząsteczkowych w oparciu o pomiary lepkości są proste do przeprowadzenia i nie wymagają zbyt skomplikowanych urządzeń. Metodę tą wykorzystano w niniejszym ćwiczeniu. 3. Pomiary lepkości Jedną z najbardziej charakterystycznych właściwości związków wielkocząsteczkowych, zwłaszcza zbudowanych z cząsteczek łańcuchowych, jest szczególnie duża lepkość ich roztworów, a także lepkość samych polimerów, gdy występują w postaci ciekłej, np. oligomery lub nieusieciowane żywice chemoutwardzalne. Właściwość ta, wynikająca z budowy makrocząsteczek i ich stężenia, jest stosunkowo łatwa do oznaczenia, może być więc bardzo prostym parametrem do charakteryzowania polimerów ciekłych i ich roztworów, a ponadto może być wykorzystywana do oznaczania ciężaru cząsteczkowego. Tabela 1. Ocena lepkości handlowych polimerów Badane tworzywo Temp. ( C) Metoda Wymagania Żywica fenolowa F Kubek Forda Nr s Klej mocznikowy KMC Kubek Forda Nr s Żywica Epidian 5 20 Wiskozymetr Höpplera cp Żywica Epidian 5 40 Wiskozymetr Höpplera 3200 cp Styropian 20 Wiskozymetr Höpplera lub kapilarny (roztwór 1-proc. w benzenie) 1,1-1,6 cp Dyspersja Winacet DPC 20 Wiskozymetr Höpplera cp - 2 -

3 W tabeli 1 podano wymagania oraz metodę pomiaru dla niektórych wyrobów z tworzyw sztucznych. Jak widać, stosowane są tu różne metody pomiaru w zależności od przedmiotu badania Podstawowe pojęcia a. Lepkość dynamiczna η. Jednostką lepkości dynamicznej w układzie SI jest 1 N*s/m 2. Często jednak lepkość dynamiczną wyraża się nadal w cp (centypuazach, układ CGS), przy czym 1 P = 10-1 Pa*s (1 P = 100 cp). b. Lepkość kinematyczna ν. Jednostką lepkości kinematycznej jest 1 m 2 /s (SI), ale często używa się cst (centystokes ów, CGS). 1 cst = 10-6 m 2 /s. Do oceny właściwości ciekłych polimerów nie stosuje się na ogół lepkości kinematycznej. c. Lepkość względna η wzgl jest stosunkiem lepkości dynamicznej danego roztworu do lepkości dynamicznej rozpuszczalnika (ciecz wzorcowa): η η 1 η wzgl = (1) 0 gdzie: η 1 - lepkość roztworu badanego, η 0 - lepkość rozpuszczalnika. d. Lepkość właściwa η wł jest miarą wzrostu lepkości roztworu w stosunku do lepkości rozpuszczalnika przed rozpuszczeniem w nim danego związku: η1 η0 η wł = = ηwzgl 1 (2) η 0 e. Lepkość zredukowana η zred jest stosunkiem lepkości właściwej do stężenia: η wł η zred = (3) c gdzie c oznacza stężenie roztworu. f. Graniczna liczba lepkościowa [η] jest stosunkiem lepkości właściwej do stężenia roztworów tak rozcieńczonych, by nie występował kontakt między sąsiednimi cząsteczkami. Znajduje się ją metodą ekstrapolacji graficznie lub matematycznie: ηwł [ η] = lim (4) c 0 c - 3 -

4 3.2. Przyrządy do mierzenia lepkości Kubek wypływowy. Do praktycznej oceny wielu produktów ciekłych można stosować pomiar czasu wypływu przez znormalizowaną dyszę (rys. 1). Jest to metoda umowna, szybka, ale stosunkowo mało dokładna, stosowana do charakteryzowania wyrobów lakierniczych oraz ciekłych polimerów i niektórych półproduktów, np. dyspersji PVC. W metodzie tej otrzymuje się wyniki wyrażone w sekundach, a więc można je przeliczać na lepkość kinematyczną. Kubek jest zaopatrzony w dysze o różnej średnicy np. 3, 4 lub 6 mm. Rys. 1. Kubek wypływowy Forda Rys. 2. Zależność między czasami wypływu kubka Forda Nr 4 a lepkością kinematyczną Do pomiaru należy dobrać taką dyszę, aby czas wypływu wynosił s. Kubek stabilnie umieszcza się w statywie. Zatykając otwór kubka palcem, napełnia się go badaną cieczą, uprzednio przesączoną przez sito. Wyrównanie poziomu ułatwia rynienka, do której przelewa się nadmiar. W odległości 100 mm pod kubkiem umieszcza się odpowiednie naczynie. Palec usuwa się, włączając równocześnie czasomierz. Czas wypływu odpowiada pierwszemu przerwaniu strumienia wypływającego z kubka. Pomiar wymaga przynajmniej trzykrotnego powtórzenia. Na rys. 2 przedstawiono przykładowy wykres do przeliczania odczytanych czasów na lepkość kinematyczną. Wiskozymetr Hopplera. Wiskozymetr (rys. 3) stosuje się do pomiarów lepkości dynamicznej metodą umowną. Zasada oznaczenia polega na zmierzeniu czasu spadku kulki w ściśle skalibrowanej rurce szklanej napełnionej badaną cieczą. Przezroczysty płaszcz - 4 -

5 termostatujący umożliwia obserwację spadającej kulki. Wybór różnych średnic i mas kulek umożliwia oznaczanie lepkości dynamicznej w zakresie 0, cp w temperaturze od 60 o do 150 o C. Każda kulka ma fabrycznie oznaczoną gęstość i stałą K, potrzebne do obliczania lepkości dynamicznej: η = t ρ 1 ρ )K (5) ( 2 gdzie: K stała; t - czas opadania kulki na drodze 100 mm, (s); ρ 1 - gęstość kulki, (g/cm 3 ); ρ 2 - gęstość badanej cieczy, (g/cm 3 ). Na początku pomiaru kulka znajduje się na dole rurki. Przez obrót całym cylindrem umieszcza się kulkę na górnym końcu rurki. Gdy kulka zacznie opadać mierzy się czas przebycia drogi 100 mm, naznaczonej kreskami na rurce pomiarowej. Rys. 3. Wiskozymetr Hopplera 1 - rurka pomiarowa napełniona badaną cieczą, 2 - cylinder połączony z termostatem, 3 korpus aparatu Lepkość względną oblicza się ze wzoru: t Wiskozymetr Ostwalda. Jest to najprostszy wiskozymetr kapilarny (rys. 4). Jego zakres pomiarowy zależy od długości i średnicy kapilary (zazwyczaj 1-1,5 mm x mm). Sekundomierzem określa się czas przepływu cieczy przez wiskozymetr (czas, w którym menisk mija kolejno obie kreski pomiarowe). Podciągając ciecz z powrotem pomiar można powtórzyć kilkakrotnie. Identycznie postępuje się z cieczą odniesienia, tj. w przypadku roztworów z rozpuszczalnikiem. 1 η wzgl = (6) t2 gdzie t 1 i t 2 oznaczają czasy przepływu odpowiednich cieczy o lepkościach ρ 1 i ρ 2. Jeżeli znana jest lepkość bezwzględna jednej cieczy wyrażona w cp, to można obliczyć lepkość bezwzględną cieczy drugiej, stosując wzór: η = η (7) 1 wzglη 2 gdzie: η wzgl - liczba niemianowana, η 1 i η 2 - lepkości (cp)

6 Wiskozymetr Ostwalda umieszcza się w termostacie, najlepiej w przezroczystym akwarium o obj. 10 dm 3 napełnionym wodą i nastawionym na właściwą temperaturę z dokładnością do 0,1 C. Ramię wiskozymetru od strony kapilary przedłuża się rurką gumową o długości Rys. 4. Wiskozymetr Ostwalda 1 - połączenie rurki gumowej, 2 - znaki początku i zakończenia przepływu, 3 - zbiorniczek górny ok. 10 cm 3, 4 - kapilara 1,4-1,5 mm, 5 - zbiorniczek dolny ok. 25 cm 3, 6 - granica wypełnienia roztworem; a, b - poziomy cieczy Rys. 5. Wiskozymetr Ubbelohde a ok. 0,5 m. Badane ciecze muszą być wolne od zanieczyszczeń mechanicznych. Konieczne jest odwirowywanie zanieczyszczeń, ponieważ sączenie polimerów natrafia na trudności. Wiskozymetr napełnia się do poziomu a, uważając aby nie wprowadzić banieczek powietrza. Następnie podciąga się ciecz do poziomu powyżej górnej kreski pomiarowej b, wywołując za pomocą rurki gumowej niewielkie podciśnienie. Po otworzeniu końca rurki gumowej ciecz zaczyna pod wpływem własnego ciężaru przepływać przez kapilarę. Sekundomierzem określa się czas, w którym menisk cieczy mija kolejno obie kreski pomiarowe b. Podciągając ciecz z powrotem można pomiar powtórzyć kilkakrotnie

7 Wiskozymetr Ubbelohde'a (rys. 5) działa na podobnej zasadzie jak wiskozymetr Ostwalda. Dodatkowe ramię 2, podłączone poniżej wylotu kapilary, niweluje wpływ różnic napięcia powierzchniowego badanych cieczy. Ciecz podciąga się do obu ramion 1 i 2, następnie zatyka się ramię 1 lub rurkę z nim połączoną i czeka aż ciecz z ramienia 2 spłynie. Wówczas otwiera się dostęp powietrza do ramienia 1 i mierzy czas podobnie jak w wiskozymetrze Ostwalda. Reowiskozymetr Hopplera (rys. 6) umożliwia mierzenie lepkości do 10 6 cp z dokładnością do 2%. Pomiar polega na mierzeniu szybkości zagłębiania w badaną ciecz kulki połączonej prętem z dźwignią obciążoną znanym ciężarkiem. Hydrostatyczny wypór cieczy, działający na kulkę, kompensuje się przesuwanym ciężarkiem. Rys. 6. Reowiskozymetr Hopplera 1 - dźwignia, 2 - przesuwny ciężarek, 3 - ciężarek, 4 - wgłębnik zakończony kulką, 5 - łaźnia wodna Właściwy pomiar polega na nałożeniu odpowiednich ciężarków na szalkę i zmierzenie czasu, w którym wskazówka przejdzie z położenia 0 do 30 mm. Lepkość oblicza się wg wzoru: η = tpk (8) gdzie: t - czas zmierzony (s); P - masa obciążników (ciężarków) (g); K - stała naczyńka podana w ateście aparatu. Wiskozymetry rotacyjne. Pomiar wiskozymetrem rotacyjnym polega na mierzeniu momentu obrotowego wywieranego przez ciecz na obracający się element pomiarowy, będący najczęściej cylindrem lub walcem zanurzonym w badanej cieczy. Moment ścinający rejestrowany jest elektrycznie lub często graficznie w zależności od liczby obrotów i temperatury. W zależności od lepkości stosuje się różne elementy obrotowe (rys. 7). Na przykład element na rys. 7a przeznaczony jest dla małych lepkości, a element obrotowy na - 7 -

8 rys. 7b do cieczy o dużej lepkości. W każdym z tych układów walec lub cylinder obraca się wewnątrz nieruchomego cylindra, który jest umieszczony w cieczy termostatującej. Rys. 7. Elementy obrotowe wiskozymetrów rotacyjnych a) cylinder obracający się w cylindrze, b) walec obracający się w cylindrze, c) mieszadło obracające się swobodnie, d) walec obracający się w nieruchomej rurze Do celów technicznych stosuje się często nurnik połączony giętkim wałem z napędem i rejestratorem momentu ścinającego. Taki element pomiarowy zanurza się wprost do pojemnika z badaną cieczą, odczytuje wielkość momentu obrotowego i za pomocą odpowiednich tabel wyraża go jako lepkość dynamiczną Oznaczanie ciężarów cząsteczkowych Lepkość właściwa η wł roztworu danego polimeru w określonym rozpuszczalniku i temperaturze zależy od ciężaru cząsteczkowego polimeru. Dla roztworów o stężeniu dostatecznie małym, kiedy cząsteczki polimeru przestają wzajemnie na siebie oddziaływać, zależności lepkości od masy cząsteczkowej opisuje równanie empiryczne Marka-Houwinka: α [ η] = KM (9) gdzie: K i α oznaczają stałe oznaczane doświadczalnie dla poszczególnych polimerów w określonych rozpuszczalnikach (tab. 2). Jest to sposób obliczania tzw. ciężaru cząsteczkowego lepkościowo-średniego. Wielkość [η], nazywaną graniczną liczbą lepkościową GLL, oblicza się lub ekstrapoluje graficznie, korzystając z wykresu zależności η wł /c od stężenia. Wystarczy oznaczyć lepkość, kilku roztworów danego polimeru o różnych stężeniach i nanieść wyniki na wykres (rys. 8). Graniczną liczbę lepkościową określa punkt przecięcia się znalezionej prostej z osią rzędnych. Metody oznaczania ciężaru cząsteczkowego lepkościowo-średniego nie można stosować do - 8 -

9 polimerów ulegających asocjacji, ponieważ w obszarze małych stężeń rozrzut otrzymanych wyników jest u nich zbyt duży. Tabela 2. Wybrane parametry K i α dla niektórych polimerów Polimer Zakres ciężarów cząsteczkowych Rozpuszczalnik Temp. C K α Octan celulozy *10 3 aceton 25 0,19*10-4 1,03 Octanomaślan celulozy *10 3 aceton 25 1,37*10-4 0,83 Azotan celulozy *10 3 aceton 27 0,38*10-4 1,00 Poli(octan winylu) *10 3 aceton 20 2,76*10-4 0,66 Polistyren *10 3 benzen 30 1,70*10-4 0,72 Poliizobutylen *10 3 benzen 20 3,60*10-4 0,64 Polietylen dużej gęstości *10 3 tetralina 120 2,34*10-4 0,78 Polietylen małej gęstości 10-50*10 3 p-ksylen 75 1,35*10-4 0,63 Poli(metakrylan metylu) 10-50*10 3 benzen 25 0,47*10-4 0,77 Polikaproamid 10-35* ,4% H 2 SO ,29*10-4 0,66 Poli(alkohol winylowy) brak danych woda 25 0,02*10-4 0,76 Uwaga. Stałe K i α w powyższej tablicy obowiązują dla stężeń wyrażanych w g/100 cm 3. Rys. 8. Wyznaczanie granicznej liczby lepkościowej [η] metodą ekstrapolacji - 9 -

10 4. Wykonanie ćwiczenia Odczynniki: Roztwór poli(alkoholu winylowego) w wodzie destylowanej (dostarczony przez prowadzącego) Sprzęt laboratoryjny: Kolbki miarowe o poj. 50 cm 3 Pipeta + nasadka Zlewka o poj.100 cm 3 Wiskozymetr Ubbelohde a Statyw + łapa Strzykawka z wężykiem 6 szt. Przebieg ćwiczenia: 1. Na wstępie należy przygotować wyjściowy roztwór badanego polimeru w wybranym rozpuszczalniku (dostarcza prowadzący). W tym celu do zlewki wlewamy ok. 100 cm 3 rozpuszczalnika i ogrzewamy go prawie do wrzenia. Następnie odważamy ok. 2 g polimeru, przy czym jego masę określamy z dokładnością ± 0,0001 g. Wsypujemy powoli i małymi porcjami odważkę polimeru ciągle mieszając zawartość zlewki. Po całkowitym rozpuszczeniu próbki roztwór chłodzimy do temperatury pokojowej, przenosimy go ilościowo do kolby miarowej na 200 cm 3 i dopełniamy rozpuszczalnikiem do kreski. Po dokładnym wymieszaniu otrzymujemy roztwór wzorcowy o stężeniu ok. 1g polimeru/100 cm 3 roztworu (dokładne stężenie obliczamy uwzględniając dokładną masę próbki). 2. Przygotować 6 czystych kolbek miarowych 50 cm Sporządzić roztwory badanego polimeru o stężeniach odpowiednio: 0,0; 0,2; 0,4 0,6; 0,8 i 1,0 g/100 cm 3. W tym celu należy za pomocą pipety odmierzyć odpowiednio 00,0; 10,0; 20,0; 30,0; 40,0 oraz 50,0 cm 3 roztworu wzorcowego i uzupełnić rozpuszczalnikiem do kreski. 4. Napełnić zbiorniczek wiskozymetru Ubbelohde a czystym rozpuszczalnikiem (kolbka nr 1) do wysokości ok. 2/3, wlewając go przez najszerszą rurkę za pomocą pipety. Następnie zamknąć palcem rurkę 2 i za pomocą pompki podnieść ciecz w rurce 1 do zbiorniczka wyrównawczego, który znajduje się powyżej zbiorniczka pomiarowego (rys. 5). Puścić palec ciecz opadnie w przestrzeń poniżej kapilary. Właściwy pomiar polega na otwarciu dostępu powietrza do rurki 1 i zmierzeniu czas przepływu cieczy

11 między kreskami zbiorniczka pomiarowego za pomocą stopera. 5. Przepłukać wiskozymetr badanym roztworem, wylać go, napełnić ponownie, a następnie zmierzyć czas przepływu roztworu między kreskami, tak jak poprzednio. 6. Postępując w ten sposób wyznaczyć czasy przepływu dla wszystkich roztworów, przy czym każdy pomiar należy wykonać co najmniej 3-krotnie i obliczyć wartości średnie. 7. Po zakończeniu pomiarów lepkościomierz oraz naczynia miarowe przemyć starannie stosowanym rozpuszczalnikiem. 8. Obliczyć kolejno: lepkość względną roztworów (wg wzoru 6), lepkości właściwe (wg wzoru 2), lepkości zredukowane (wg wzoru 3). Uzyskane wyniki umieścić w tabeli. Ciecz badana Stężenie roztworu (g/100 cm 3 ) Średni czas wypływu Lepkość względna Lepkość właściwa Lepkość zredukowana Kolbka nr 1 Kolbka nr x 9. Sporządzić wykres zależności lepkości zredukowanej od stężenia i z wykresu wyznaczyć graniczną liczbę lepkościową poprzez ekstrapolację do stężenia zerowego. 10. Ze wzoru 9 wyliczyć ciężar lepkościowo-średni badanego polimeru. Uwagi: 1. Przystąpienie do wykonania ćwiczenia wymaga zapoznania się z kartami charakterystyk substancji. Literatura 1. T. Broniewski, J. Kapko, W. Płaczek, J. Thomalla, Metody badań i ocena właściwości tworzyw sztucznych, Wydawnictwa Naukowo - Techniczne, Warszawa

WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU

WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU WYZNACZANIE CIĘŻARU CZĄSTECZKOWEGO POLIMERU Zagadnienia teoretyczne: ciężar cząsteczkowy polimerów metody oznaczania, lepkość podstawowe pojęcia, pomiary lepkości. 1. Wiadomości wstępne Ciężar cząsteczkowy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ OZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERU WSTĘP Lepkość roztworu polimeru jest z reguły większa od lepkości rozpuszczalnika. Dla polimeru lepkość graniczna [η ] określa zmianę lepkości roztworu przypadającą

Bardziej szczegółowo

A4.06 Instrukcja wykonania ćwiczenia

A4.06 Instrukcja wykonania ćwiczenia Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego A4.06 Instrukcja wykonania ćwiczenia Lepkościowo średnia masa cząsteczkowa polimeru Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Związki wielkocząsteczkowe

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY MOLOWEJ POLIMERU METODĄ WISKOZYMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY MOLOWEJ POLIMERU METODĄ WISKOZYMETRYCZNĄ Ćwiczenie nr 15 WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY MOLOWEJ POLIMERU METODĄ WISKOZYMETRYCZNĄ Część teoretyczna W dzisiejszych czasach makrocząsteczki znalazły zastosowanie w niemal każdej dziedzinie gospodarki i

Bardziej szczegółowo

Analiza strukturalna materiałów Ćwiczenie 13

Analiza strukturalna materiałów Ćwiczenie 13 Akademia Górniczo Hutnicza Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Chemii Krzemianów i Związków Wielkocząsteczkowych Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Kierunek studiów: Technologia chemiczna

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Lepkościowo średnia masa cząsteczkowa polimeru. opiekun ćwiczenia: dr A.

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Lepkościowo średnia masa cząsteczkowa polimeru. opiekun ćwiczenia: dr A. Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Lepkościowo średnia masa cząsteczkowa polimeru ćwiczenie nr 21 opiekun ćwiczenia: dr A. Kacperska Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Związki

Bardziej szczegółowo

K05 Instrukcja wykonania ćwiczenia

K05 Instrukcja wykonania ćwiczenia Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego K05 Instrukcja wykonania ćwiczenia Wyznaczanie punktu izoelektrycznego żelatyny metodą wiskozymetryczną Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Układy

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie lepkości wodnych roztworów sacharozy. opracowała dr A. Kacperska

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie lepkości wodnych roztworów sacharozy. opracowała dr A. Kacperska Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wyznaczanie lepkości wodnych roztworów sacharozy opracowała dr A. Kacperska ćwiczenie nr 20 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Oddziaływania

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Józef Haponiuk Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny PG

dr hab. inż. Józef Haponiuk Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny PG 2. METODY WYZNACZANIA MASY MOLOWEJ POLIMERÓW dr hab. inż. Józef Haponiuk Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny PG Politechnika Gdaoska, 2011 r. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

K02 Instrukcja wykonania ćwiczenia

K02 Instrukcja wykonania ćwiczenia Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego K2 Instrukcja wykonania ćwiczenia Wyznaczanie krytycznego stężenia micelizacji (CMC) z pomiarów napięcia powierzchniowego Zakres zagadnień obowiązujących

Bardziej szczegółowo

POMIAR LEPKOŚCI WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY CZĄSTECZKOWEJ

POMIAR LEPKOŚCI WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY CZĄSTECZKOWEJ Ćwiczenie nr 11 POMIAR LEPKOŚCI WYZNACZANIE ŚREDNIEJ MASY CZĄSTECZKOWEJ I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest nabycie podstawowych wiadomości i umiejętności związanych z pomiarami lepkości cieczy przy

Bardziej szczegółowo

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki.

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki. Spis treści 1 Podstawowe definicje 11 Równanie ciągłości 12 Równanie Bernoulliego 13 Lepkość 131 Definicje 2 Roztwory wodne makrocząsteczek biologicznych 3 Rodzaje przepływów 4 Wyznaczania lepkości i oznaczanie

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA Al. Powstańców Warszawy 8, 35-959 Rzeszów, Tel: 854-31-1,

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie termodynamicznych funkcji aktywacji lepkiego przepływu cieczy. opracowała dr A.

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie termodynamicznych funkcji aktywacji lepkiego przepływu cieczy. opracowała dr A. Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wyznaczanie termodynamicznych funkcji aktywacji kiego przepływu cieczy opracowała dr A. Kacperska ćwiczenie nr 17 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU WISKOZYMETRU KAPILARNEGO I. WSTĘP TEORETYCZNY Ciecze pod względem struktury

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Wyznaczanie lepkości właściwej koloidalnych roztworów biopolimerów.

Ćwiczenie 5: Wyznaczanie lepkości właściwej koloidalnych roztworów biopolimerów. Gęstość 1. Część teoretyczna Gęstość () cieczy w danej temperaturze definiowana jest jako iloraz jej masy (m) do objętości (V) jaką zajmuje: (1) Gęstość wyrażana jest w jednostkach układu SI. Gęstość cieczy

Bardziej szczegółowo

Depolimeryzacja polimerów naturalnych i syntetycznych

Depolimeryzacja polimerów naturalnych i syntetycznych Zarządzanie Środowiskiem Pracownia Powstawanie i utylizacja odpadów oraz zanieczyszczeń INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA nr 25 Depolimeryzacja polimerów naturalnych i syntetycznych Opracowała dr Hanna Wilczura-Wachnik

Bardziej szczegółowo

Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda.

Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda. Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda. Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Ciecze idealne i rzeczywiste. Zjawisko lepkości. Równanie

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA ĆWICZENIE 8 WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA Cel ćwiczenia: Badanie ruchu ciał spadających w ośrodku ciekłym, wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa

Bardziej szczegółowo

KATALITYCZNE OZNACZANIE ŚLADÓW MIEDZI

KATALITYCZNE OZNACZANIE ŚLADÓW MIEDZI 6 KATALITYCZNE OZNACZANIE ŚLADÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z zagadnieniami katalizy homogenicznej i wykorzystanie reakcji tego typu do oznaczania śladowych ilości jonów Cu 2+. Zakres obowiązującego

Bardziej szczegółowo

Wykład 12. Anna Ptaszek. 16 września Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Fizykochemia biopolimerów - wykład 12.

Wykład 12. Anna Ptaszek. 16 września Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Fizykochemia biopolimerów - wykład 12. Wykład 12 Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego 16 września 2016 1 / 23 Pomiar lepkości wiskozymetry (lepkościomierze) 2 / 23 Pomiar lepkości reometry rotacyjne 3 / 23 Pomiar lepkości reometry

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Ćwiczenie nr 7 TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawami teorii procesów transportu nieelektrolitów przez błony.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie I: WPŁYW STĘŻENIA I TEMPERATURY NA LEPKOŚĆ ROZTWORÓW

Ćwiczenie I: WPŁYW STĘŻENIA I TEMPERATURY NA LEPKOŚĆ ROZTWORÓW Ćwiczenie I: WPŁYW STĘŻENIA I TEMPERATURY NA LEPKOŚĆ ROZTWORÓW opracowanie: Bogusław Mazurkiewicz Wprowadzenie Podczas przemieszczania się cząsteczek gazu i cieczy względem siebie przepływu występuje opór

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną. Zakres wymaganych

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA ĆWICZENIE LABORATORYJNE NR 1 Temat: Wyznaczanie współczynnika

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO

WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO 10 WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowych zagadnień teorii dysocjacji elektrolitycznej i problemów związanych z właściwościami kwasów i zasad oraz

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy oraz zależności lepkości od temperatury

Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy oraz zależności lepkości od temperatury Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. Termin: 6 IV 2009 Nr. ćwiczenia: 132 Temat ćwiczenia: Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy oraz zależności lepkości

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA Ćwiczenie 8 WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI CIECZY NA PODSTAWIE PRAWA STOKESA Cel ćwiczenia: Badanie ruchu ciał spadających w ośrodku ciekłym, wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa,

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Ćwiczenie: Oznaczanie gęstości tworzyw sztucznych 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest oznaczenie gęstości tworzyw sztucznych różnymi metodami i porównanie otrzymanych wartości dla określonego tworzywa.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 5 Temat: Wyznaczanie gęstości ciała stałego i cieczy za pomocą wagi elektronicznej z zestawem Hydro. 1. Wprowadzenie Gęstość

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 1 POMIARY LEPKOŚCI PŁYNÓW REOLOGICZNYCH

ĆWICZENIE NR 1 POMIARY LEPKOŚCI PŁYNÓW REOLOGICZNYCH ĆWICZNI NR 1 POMIARY LPKOŚCI PŁYNÓW ROLOGICZNYCH Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest pomiar lepkości cieczy oraz wyznaczenie lepkości przy użyciu lepkościomierzy nglera i Höpplera. Zakres wymaganych wiadomości

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Towaroznawstwo Kod przedmiotu: LS03282; LN03282 Ćwiczenie 1 WYZNACZANIE GĘSTOSCI CIECZY Autorzy:

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów

Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów Katedra Technologii Polimerów Przedmiot: Inżynieria polimerów Ćwiczenie laboratoryjne: Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów Wskaźnik szybkości płynięcia Wielkością która charakteryzuje prędkości płynięcia

Bardziej szczegółowo

1. PRZYGOTOWANIE ROZTWORÓW KOMPLEKSUJĄCYCH

1. PRZYGOTOWANIE ROZTWORÓW KOMPLEKSUJĄCYCH 1. PRZYGOTOWANIE ROZTWORÓW KOMPLEKSUJĄCYCH 1.1. przygotowanie 20 g 20% roztworu KSCN w wodzie destylowanej 1.1.1. odważenie 4 g stałego KSCN w stożkowej kolbie ze szlifem 1.1.2. odważenie 16 g wody destylowanej

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Miareczkowanie potencjometryczne

Miareczkowanie potencjometryczne Miareczkowanie potencjometryczne Miareczkowanie potencjometryczne polega na mierzeniu za pomocą pehametru zmian ph zachodzących w badanym roztworze pod wpływem dodawania do niego mol ściśle odmierzonych

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGA CIECZ PARA W UKŁADZIE DWUSKŁADNIKOWYM

RÓWNOWAGA CIECZ PARA W UKŁADZIE DWUSKŁADNIKOWYM RÓWNOWAGA CIECZ PARA W UKŁADZIE DWUSKŁADNIKOWYM Cel ćwiczenia: wyznaczenie diagramu fazowego ciecz para w warunkach izobarycznych. Układ pomiarowy i opis metody: Pomiary wykonywane są metodą recyrkulacyjną

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH 8 RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH CEL ĆWICZENIA Wyznaczenie gramorównoważników chemicznych w procesach redoks na przykładzie KMnO 4 w środowisku kwaśnym, obojętnym i zasadowym z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE NAPIĘCIA POWIERZCHNIOWEGO CIECZY METODĄ STALAGMOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE NAPIĘCIA POWIERZCHNIOWEGO CIECZY METODĄ STALAGMOMETRYCZNĄ Ćwiczenie nr 11 WYZNACZANIE NAPIĘCIA POWIERZCHNIOWEGO CIECZY METODĄ STALAGMOMETRYCZNĄ Zalecana literatura: 1. Atkins P. W.: Chemia fizyczna, PWN, Warszawa 2001, s. 145 146. 2. Pigoń K., Ruziewicz Z.: Chemia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM MECHANIKI PŁYNÓW

LABORATORIUM MECHANIKI PŁYNÓW LABORATORIUM MECHANIKI PŁYNÓW Ćwiczenie nr 1 Pomiar własności fizycznych cieczy dr inż. Maria Boszko ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA, WYDZ. BMiP Płock 2001 1. Cel ćwiczenia Celem

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr 4 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 13: Współczynnik lepkości

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 13: Współczynnik lepkości Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 13: Współczynnik lepkości Cel ćwiczenia: Wyznaczenie współczynnika lepkości gliceryny metodą Stokesa, zapoznanie się z własnościami cieczy lepkiej. Literatura

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ ZLEŻNOŚĆ PRĘŻNOŚCI PRY OD TEMPERTURY - DESTYLCJ WSTĘP Zgodnie z regułą faz w miarę wzrostu liczby składników w układzie, zwiększa się również liczba stopni swobody. Układ utworzony z mieszaniny dwóch cieczy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Wyznaczanie gęstości i lepkości płynów nieniutonowskich

Ćwiczenie 2: Wyznaczanie gęstości i lepkości płynów nieniutonowskich Gęstość 1. Część teoretyczna Gęstość () cieczy w danej temperaturze definiowana jest jako iloraz jej masy (m) do objętości (V) jaką zajmuje: Gęstość wyrażana jest w jednostkach układu SI. Gęstość cieczy

Bardziej szczegółowo

Pracownia analizy ilościowej dla studentów II roku Chemii specjalność Chemia podstawowa i stosowana. Argentometryczne oznaczanie chlorków w mydłach

Pracownia analizy ilościowej dla studentów II roku Chemii specjalność Chemia podstawowa i stosowana. Argentometryczne oznaczanie chlorków w mydłach Pracownia analizy ilościowej dla studentów II roku Chemii specjalność Chemia podstawowa i stosowana Argentometryczne oznaczanie chlorków w mydłach Ćwiczenie obejmuje: 1. Oznaczenie miana roztworu AgNO

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie czasu żelowania i maksymalnej temperatury podczas żelowania nienasyconych żywic poliestrowych

Oznaczanie czasu żelowania i maksymalnej temperatury podczas żelowania nienasyconych żywic poliestrowych Politechnika Rzeszowska Katedra Technologii Tworzyw Sztucznych Oznaczanie czasu żelowania i maksymalnej temperatury podczas żelowania nienasyconych żywic poliestrowych Rzeszów, 2010 Cel ćwiczenia: Oznaczenie

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen. Lepkościomierz laboratoryjny RHEOTEST LK do kontrolowania stężenia roztworów chłodzących w urządzeniach do hartowania.

RHEOTEST Medingen. Lepkościomierz laboratoryjny RHEOTEST LK do kontrolowania stężenia roztworów chłodzących w urządzeniach do hartowania. RHEOTEST Medingen Lepkościomierz laboratoryjny RHEOTEST LK do kontrolowania stężenia roztworów chłodzących w urządzeniach do hartowania Zadania: Wpływ na właściwości mechaniczne materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ. Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej.

WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ. Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Cel ćwiczenia: WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik,

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej Zadania w zakresie badań i rozwoju Roztwory polimerowe stosowane są w różnych

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Układ graficzny CKE 2016 EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Nazwa kwalifikacji: Przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Podstawowe parametry stanu.

Ćwiczenie 1: Podstawowe parametry stanu. Gęstość 1. Część teoretyczna Gęstość () cieczy w danej temperaturze definiowana jest jako iloraz jej masy (m) do objętości (V) jaką zajmuje: m V kg Gęstość wyrażana jest w jednostkach układu SI Gęstość

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Układ graficzny CKE 2016 EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Nazwa kwalifikacji: Przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

Pomiar lepkości cieczy. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Pomiar lepkości cieczy. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Pomiar lepkości cieczy Pomiar lepkości cieczy I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z pomiarem lepkości cieczy oraz oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu Ć wiczenia laboratoryjne z fizyki Ćwiczenie Wyznaczanie parametrów ruchu obrotowego bryły sztywnej Kalisz, luty 005 r. Opracował: Ryszard Maciejewski Natura jest

Bardziej szczegółowo

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 9

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 9 CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ Ćwiczenie 9 Zastosowanie metod miareczkowania strąceniowego do oznaczania chlorków w mydłach metodą Volharda. Ćwiczenie obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu, wyznaczenie równania izotermy Freundlicha oraz wpływu

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik ćwiczenie nr 26 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Prawo Lamberta

Bardziej szczegółowo

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III-A Przygotowywanie roztworów o różnym stężeniu III-A.1. Przygotowanie naważki substancji III-A.2. Przygotowanie 70 g 10% roztworu NaCl III-A.3.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNOŚĆ ROZTWORÓW ELEKTROLITÓW

PRZEWODNOŚĆ ROZTWORÓW ELEKTROLITÓW PRZEWODNOŚĆ ROZTWORÓW ELEKTROLITÓW Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie przewodności elektrolitycznej κ i molowej elektrolitu mocnego (HCl) i słabego (CH3COOH), graficzne wyznaczenie wartości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 Oznaczanie benzoesanu denatonium w skażonym alkoholu etylowym metodą wysokosprawnej

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Układ graficzny CKE 2016 EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 ZASADY OCENIANIA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Nazwa kwalifikacji: Przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 004/005 Zawody II stopnia Zadanie doświadczalne Masz do dyspozycji: cienki drut z niemagnetycznego metalu, silny magnes stały, ciężarek o masie m=(100,0±0,5) g, statyw, pręty stalowe,

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PODSTAWOWYCH WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH CIECZY

WYZNACZANIE PODSTAWOWYCH WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH CIECZY Ćwiczenie 1: WYZNACZANIE PODSTAWOWYCH WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH CIECZY 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest określenie zmian gęstości, lepkości i napięcia powierzchniowego cieczy w funkcji temperatury. 2.

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie względnej przenikalności elektrycznej kilku związków organicznych

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie względnej przenikalności elektrycznej kilku związków organicznych Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wyznaczanie względnej przenikalności elektrycznej kilku związków organicznych opracował dr P. Góralski ćwiczenie nr 2 Zakres zagadnień obowiązujących do

Bardziej szczegółowo

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Ćwiczenie 2 WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Obowiązujące zagadnienia: Dokładność, precyzja, odtwarzalność, powtarzalność pomiaru; Rzetelność, czułość wagi; Rodzaje błędów pomiarowych, błąd względny, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ KRIOMETRYCZNĄ

OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ KRIOMETRYCZNĄ POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ Opiekun: Miejsce ćwiczenia: Sandra Pluczyk Katedra Fizykochemii i

Bardziej szczegółowo

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych Wersja z dnia: 2008-02-25 Wyznaczanie gęstości metodą piknometryczną Gęstości ciała (ρ) jest definiowana jako masa (m) jednostkowej objętości tego ciała (V). Jeśli ciało jest jednorodne, to jego gęstość

Bardziej szczegółowo

Badanie właściwości związków powierzchniowo czynnych

Badanie właściwości związków powierzchniowo czynnych POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ ORGANICZNEJ I PETROCHEMII INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: Badanie właściwości związków powierzchniowo czynnych Laboratorium z

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PODSTAW BIOFIZYKI ĆWICZENIE NR 4 1. CEL ĆWICZENIA

LABORATORIUM Z PODSTAW BIOFIZYKI ĆWICZENIE NR 4 1. CEL ĆWICZENIA 1. CEL ĆWICZENIA Pomiar potencjału dyfuzyjnego roztworów o różnych stężeniach jonów oddzielonych membranami: półprzepuszczalną i jonoselektywną w funkcji ich stężenia. Wykorzystanie równania Nernsta do

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3 CIEPŁO ROZPUSZCZANIA I NEUTRALIZACJI

ĆWICZENIE 3 CIEPŁO ROZPUSZCZANIA I NEUTRALIZACJI ĆWICZENIE 3 CIEPŁO ROZPUSZCZANIA I NEUTRALIZACJI Przybory i odczynniki Kalorymetr NaOH w granulkach Mieszadło KOH w granulkach Cylinder miarowy 50 ml 4n HCl 4 Szkiełka zegarowe 4N HNO 3 Termometr (dokładność

Bardziej szczegółowo

A4.04 Instrukcja wykonania ćwiczenia

A4.04 Instrukcja wykonania ćwiczenia Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego A4.04 Instrukcja wykonania ćwiczenia Wyznaczanie cząstkowych molowych objętości wody i alkoholu Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Znajomość

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE ROZMIARÓW

WYZNACZANIE ROZMIARÓW POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 6 WYZNACZANIE ROZMIARÓW MAKROCZĄSTECZEK I. WSTĘP TEORETYCZNY Procesy zachodzące między atomami lub cząsteczkami w skali molekularnej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej W analizie ilościowej z zastosowaniem techniki HPLC wykorzystuje się dwa możliwe schematy postępowania: kalibracja zewnętrzna sporządzenie

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA II 18. ANALIZA ILOŚCIOWA METODĄ KALIBRACJI

CHROMATOGRAFIA II 18. ANALIZA ILOŚCIOWA METODĄ KALIBRACJI CHROMATOGRAFIA II 18. ANALIZA ILOŚCIOWA METODĄ KALIBRACJI Wstęp Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczanie stężenia n-propanolu w metanolu metodą kalibracji. Metodą kalibracji oznaczamy najczęściej jeden

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki Pomiar potencjału dyfuzyjnego i błonowego 4

Laboratorium Podstaw Biofizyki Pomiar potencjału dyfuzyjnego i błonowego 4 CEL ĆWICZENIA Pomiar potencjału dyfuzyjnego roztworów o różnych stężeniach jonów oddzielonych membranami: półprzepuszczalną i jonoselektywną w funkcji ich stężenia. Wykorzystanie równania Nernsta do wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Zastosowanie destylacji z parą wodną do oznaczania masy cząsteczkowej cieczy niemieszającej się z wodą opracował prof. B. Pałecz ćwiczenie nr 35 Zakres zagadnień

Bardziej szczegółowo

Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia

Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia 1. Zaokrąglij podane wartości pomiarów i ich niepewności. = (334,567 18,067) m/s = (153 450 000 1 034 000) km = (0,0004278 0,0000556) A = (2,0555 0,2014) s =

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Wyznaczanie gęstości i lepkości płynów. Rodzaje przepływów.

Ćwiczenie 2: Wyznaczanie gęstości i lepkości płynów. Rodzaje przepływów. Ćwiczenie : Wyznaczanie gęstości i lepkości płynów. Rodzaje przepływów. Gęstość 1. Część teoretyczna Gęstość () cieczy w danej temperaturze definiowana jest jako iloraz jej masy (m) do objętości (V) jaką

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru Höpplera (M8)

Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru Höpplera (M8) Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru Höpplera (M8) W P R O W A D Z E N I E Jakikolwiek przepływ cieczy rzeczywistej cechuje zawsze poślizg warstewek. PoniewaŜ w cieczach istnieją

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Parachora kilku związków organicznych. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Parachora kilku związków organicznych. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Parachora kilku związków organicznych opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr 5 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia: 1. Zjawisko napięcia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Podstawy techniki i technologii Kod przedmiotu: IS01123; IN01123 Ćwiczenie 3 WYZNACZANIE GĘSTOSCI

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia 3 Roztwory, typy roztworów, stężenie procentowe, molowe, objętościowe Pod pojęciem roztworu rozumiemy jednolite substancje składające się przynajmniej z dwóch składników. Jednolite tzn. takie które

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja FENIKS

Człowiek najlepsza inwestycja FENIKS Człowiek najlepsza inwestycja ENIKS - długofalowy program odbudowy, popularyzacji i wspomagania fizyki w szkołach w celu rozwijania podstawowych kompetencji naukowo-technicznych, matematycznych i informatycznych

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

( ) ( ) Frakcje zredukowane do ustalenia rodzaju gruntu spoistego: - piaskowa: f ' 100 f π π. - pyłowa: - iłowa: Rodzaj gruntu:...

( ) ( ) Frakcje zredukowane do ustalenia rodzaju gruntu spoistego: - piaskowa: f ' 100 f π π. - pyłowa: - iłowa: Rodzaj gruntu:... Frakcje zredukowane do ustalenia rodzaju gruntu spoistego: 100 f p - piaskowa: f ' p 100 f + f - pyłowa: - iłowa: ( ) 100 f π f ' π 100 ( f k + f ż ) 100 f i f ' i 100 f + f k ż ( ) k ż Rodzaj gruntu:...

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Właściwości

Ćwiczenie 5: Właściwości Ćwiczenie 5: Właściwości 1. Część teoretyczna Napięcie powierzchniowe Napięcie powierzchniowe jest związane z siłami kohezji działającymi pomiędzy cząsteczkami, warunkuje spójność cieczy i powstawanie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy

Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy A. Wyznaczanie gęstości cieczy Obowiązkowa znajomość zagadnień Definicje gęstości bezwzględnej (od czego zależy), względnej, objętości właściwej, ciężaru objętościowego.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 LEPKOŚĆ. Przybory i odczynniki. pręcik szklany. dwie zlewki na 250 ml. Wstęp

ĆWICZENIE 1 LEPKOŚĆ. Przybory i odczynniki. pręcik szklany. dwie zlewki na 250 ml. Wstęp ĆWICZENIE 1 LEPKOŚĆ Przybory i odczynniki wiskozymetr Ostwalda stoper dwie zlewki na 1 l grzałka elektryczna dwie zlewki na 250 ml pipeta kalibrowana na 20 ml pręcik szklany termometr na 100º C roztwór

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów.

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów. 1. Część teoretyczna Właściwości koligatywne Zjawiska osmotyczne związane są z równowagą w układach dwu- lub więcej składnikowych, przy czym dotyczy roztworów substancji nielotnych (soli, polisacharydów,

Bardziej szczegółowo

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności Załącznik nr 4 Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności 1. Zakres i obszar stosowania Metoda służy do urzędowej kontroli zawartości chlorku winylu uwalnianego

Bardziej szczegółowo

Ćw. nr 31. Wahadło fizyczne o regulowanej płaszczyźnie drgań - w.2

Ćw. nr 31. Wahadło fizyczne o regulowanej płaszczyźnie drgań - w.2 1 z 6 Zespół Dydaktyki Fizyki ITiE Politechniki Koszalińskiej Ćw. nr 3 Wahadło fizyczne o regulowanej płaszczyźnie drgań - w.2 Cel ćwiczenia Pomiar okresu wahań wahadła z wykorzystaniem bramki optycznej

Bardziej szczegółowo

prędkości przy przepływie przez kanał

prędkości przy przepływie przez kanał Ćwiczenie numer 5 Wyznaczanie rozkładu prędkości przy przepływie przez kanał 1. Wprowadzenie Stanowisko umożliwia w eksperymentalny sposób zademonstrowanie prawa Bernoulliego. Układ wyposażony jest w dyszę

Bardziej szczegółowo

Pomiar siły parcie na powierzchnie płaską

Pomiar siły parcie na powierzchnie płaską Pomiar siły parcie na powierzchnie płaską Wydawać by się mogło, że pomiar wartości parcia na powierzchnie płaską jest technicznie trudne. Tak jest jeżeli wyobrazimy sobie pomiar na ściankę boczną naczynia

Bardziej szczegółowo