Grupy o niskim statusie społeczno-ekonomicznym w polskim społeczeństwie oraz instrumenty i dylematy polityki na ich rzecz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Grupy o niskim statusie społeczno-ekonomicznym w polskim społeczeństwie oraz instrumenty i dylematy polityki na ich rzecz"

Transkrypt

1 Grupy o niskim statusie społeczno-ekonomicznym w polskim społeczeństwie oraz instrumenty i dylematy polityki na ich rzecz Rafał Bakalarczyk Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Tekst opracowany na potrzeby seminarium specjalistycznego odbywającego się w ramach Specjalistycznej Szkoły Facylitacji Społecznej na rzecz Przeciwdziałania Dyskryminacji poziom zaawansowany. Seminarium 1: Status społeczno-ekonomiczny jako przesłanka dyskryminacji Projekt: Sieć na rzecz promowania równości i różnorodności w działaniach administracji publicznej Równość i Różnorodność praktycznie realizowany przez Funduszu Współpracy i Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej Projekt współfinasowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 Wstęp Rozważania na temat statusu społeczno-ekonomicznego jako przesłanki nierównego traktowania warto zacząć od pokazania poziomu nierówności w samym statusie społecznoekonomicznym w danym społeczeństwie. Wielkość rozwartstwienia choć bezpośrednio nie musi wiązać się z poziomem ubóstwa i wykluczenia, a tym bardziej dyskryminacji, pośrednio jednak wpływa na sytuację osób na różnych szczeblach drabiny społecznej. Po pierwsze bycie ubogim w społeczeństwie dużych kontrastrów może sprawiać że doświadczenie niedostatku będzie się wydawać szczególnie dotkliwe osobom nim dotkniętym. Wzmacnia się tym samym subiektywne poczucie ubóstwa i deprywacji. Po drugie, nadmierne rozwarstwienie generuje dystans między różnymi warstwami i prowadzi do ich zamykania się. Sprzyjać to może tendencji do wykluczenia z określonych dóbr i stosunków społecznych osób, które swym poziomem życia rażąco odbiegają on poziomu życia reszty. Zwiększa to także ryzyko ich dyskryminacji. Po trzecie, kontrasty społeczne osłabiają spójność społeczną i prowadzą do erozji kapitału społecznego, a ten jest ważnym czynnikiem ułatwiającym identyfikowanie i rozwiązywanie problemów społecznych, między innymi właśnie ubóstwa. Reasumując, poziom nierówności wpływa na sytuację ubogich społeczeństwie i zwiększa potencjał ich nierównego traktowania. Przyjrzyjmy się zatem poziomowi nierówności w Polsce na tle innych krajów rozwiniętych. Wiedzy na ten temat dostarcza raport OECD z 2011 roku ( patrz. wykres nr 1) 2

3 Najpopularniejszy wskaźnik stosowany do pomiaru rozwarstwienia dochodowego, czyli współczynnik Ginego okazuje się być w Polsce wyjątkowo wysoki na tle innych krajów rozwiniętych. Jeśli weźmiemy pod uwagę dochód przed opodatkowaniem i transferami, rozwarstwienie dochodowe jest w Polsce najwyższe w OECD! Z kolei po uwzględnieniu podatków i transferów jesteśmy na trzecim miejscu od końca za nami jedynie Turcja, Meksyk i Chile. Oznacza to, że mamy najbardziej nierówny podział pierwotny dochodu i również bardzo nieegalitarny podział dochodu po zastosowaniu mechanizmów redystrybucji. Na uwagę zasługuje, że w przedstawionym rankingu, w naszym sąsiedztwie nie ma żadnych ( poza Portugalią) krajów UE ( zdecydowana większość z nich znajduje się w pierwszej połowie rankingu). Polski model społeczny jest zatem w kategorii rozwarstwienia dochodowego nieco wyobcowany w Unii Europejskiej. Może rzutować to na trudność skutecznego przełożenia niektórych wytycznych europejskiej polityki społecznej na grunt polski. Jednocześnie w obliczu tak niekorzystnego punku wyjścia, Polsce szczególnie przydałyby się intensyfikacja działań na rzecz spłaszczenia struktury społecznej. Różnice w dochodach ale także zarobkach w ostatnich latach wzrosły, co zdaniem autorów wiąże się między innymi z globalizacją i presją konkurencyjności. Globalizacja sprawia a towarzysząca jej zmiana technologiczna ułatwia że tanią siłę roboczą można pozyskać spoza krajów rozwiniętych, co znacznie pogarsza pozycję na rynku pracy niskowykwalikowanych pracowników, których dotyka albo bezrobocie albo w obliczu tego ryzyka są zmuszeni wykonywać prace niskopłatne i niestabilne, co prowadzi do prekaryzacji życia ich i ich rodzin. Jednocześnie globalny wyścig z krajami o niższych standardach społecznych i w związku z tym kosztami pracy, sprzyja utrzymywaniu na niskim poziomie wynagrodzeń także pracowników niewykwalifikowanych zatrudnionych na etacie ( a więc nie na umowach śmieciowych ) którzy stają się pracującymi biednymi (working-poor). W Polsce, jak zobaczymy dalej, skala pracujących biednych jest szczególnie wysoka, podobnie jak różnice w wynagrodzeniach. Sama zmiana technologiczna oprócz tego, że przyspiesza procesy globalizacja, sama w sobie poprzez premiowanie wysokich kwalifikacji zwiększa nierówności w statusie społeczno-ekonomicznym między pracującymi w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji ( high-skilled) a resztą. Przy czym różnice w sytuacji ekonomicznej nie przebiegają tylko według wykształcenia ( zwłaszcza tego formalnego), ale także innych osi jak płeć czy wiek. Dla przykładu kobiety są statystycznie lepiej wykształcone, a ich pozycja ekonomiczna gorsza, w tym ryzyko ubóstwa większe. Podobnie ludzie młodzi, którzy statystycznie są lepiej wykształceni niż starsze generacje, mają trudniejszą sytuację na rynku pracy i w związku z tym zagrożeni są ekonomiczną marginalizacją, czy wręcz wykluczeniem. Ważnym i prowadzącym nas w obszarach ściślej związany z polityką społeczną sposobem ograniczania rozpiętości dochodowych i łagodzenia ubóstwa jest polityka redystrybucji. 3

4 Zmniejszanie rozpiętości płacowych, choć możliwe i potrzebne, ma jednak swoje ograniczenia. Tu z pomocą może pójść polityka redystrybucji przez system podatkowozasiłkowy, a także system usług publicznych ( który nie wpływa bezpośrednio na poziom dochodów, ale po poprawia sytuację grup o niskim statusie społeczno-ekonomicznym po stronie wydatków i zaspokojenia potrzeb). Jak pokazał wcześniejszy wykres we wszystkich krajach polityka podatkowo-zasiłkowa zmniejsza rozwarstwienie, jednocześnie, jak twierdzą autorzy raportu, w ostatnich dekadach polityka ta jest mniej skuteczna w zmniejszaniu rozwarstwienia. Opracowania krajowe pokazują, że ta konstatacja częściowo odnosi się także do Polski w ostatnich latach. Dokładniejszym danych na ten temat, jeśli chodzi o lata dostarcza raport opracowany przez Centrum Analiz Ekonomicznych. Wynika z nich, że w ciągu ostatnich dwóch kadencji Sejmu na zmianach podatkowo-transferowych zyskały bardziej warstwy zamożniejsze niż uboższe. Obszary działań, których wpływ na zmianę sytuacji dochodowej poszczególnych grup wzięto pod uwagę to reformy ubezpieczenia społeczne, reformy świadczeń rodzinnych, społeczna, reformy podatkowe i opłaty abonamentowe RTV. 1 Wykres.2. Zmiany dochodów w wyniku rozwiązań wprowadzonych w czasie V kadencji Sejmu, w podziale na grupy dochodowe 1 Centrum Analiz Ekonomicznych, Raport przedwyborczy kto zyskał, a kto stracił?,

5 Wykres 2. Zmiany dochodów w wyniku rozwiązań wprowadzonych w czasie VI kadencji Sejmu, w podziale na grupy dochodowe. Można zatem te wyniki podsumować, że polityka podatkowo-zasiłkowa ograniczyła w ostatnim okresie swój potencjał redystrybucyjny, co wymaga zmiany. Ubóstwo i wykluczenie w strategii Europa 2020 Niekorzystny status społeczno-ekonomiczny rozpatruje się często przez pryzmat niewysokich dochodów. Jednocześnie na szczeblu unijnym próbuje się to rozpatrywać ubóstwo szerzej, odnosząc się nie tylko do poziom dochodów ale też możliwości zaspokojenia określonych potrzeb, czy też stopnia integracji z rynkiem pracy. W strategii Europa 2020 jednym z celów jest wyciągnięcie w imię inkluzyjnego wzrostu ( inclusive growth) przynajmniej 20 mln Europejczyków z sytuacji ryzyka ubóstwa lub wykluczenia. Składają się na to następujące miary: ubóstwo relatywne, głęboka deprywacja materialna i życie w gospodarstwach domowych o niskiej intensywności pracy. Przyjrzyjmy się bliżej tym trzem kategoriom oraz ich wskaźnikom jakie osiągają poszczególne kraje w chwili obecnej. Osoby zagrożone ubóstwem (relatywnym) to osoby, które po uwzględnieniu transferów socjalnych żyją w gospodarstwach żyją w gospodarstwach, których rozporządzalny dochód ( po uwzględnieniu ekwiwalencji) znajduje się poniże linii ubóstwa, stanowiącej 60mediany rozporządzalnego i dochodu (po uwzględnieniu transferów i skali ekwiwalencji). 5

6 Osoby z gospodarstw o niskiej intensywności pracy to według przyjętej metodologii osoby w wieku od 0-59 żyjące w gospodarstwach domowych w których dorośli pracowali mniej niż 20% niż ich potencjał pracy w ciągu minionego roku. Osoby poważnie zdeprywowane materialnie są to osoby które żyją w warunkach głęboko ograniczonych przez brak środków. Osoby te doświadczają niemocy zaspokojenia co najmniej 4 z 9 wyszczególnionych potrzeb: a) nie mogą podołać z opłaceniem czynszu lub rachunków, b) opłaceniem ogrzewania, c) sprostaniem nieoczekiwanym wydatkom; zjedzeniem mięsa, ryby lub ekwiwalentnego białka co drugi dzień, d) wyjazdem na tygodniowe wczasy poza domem, e) posiadaniem samochodu, f) posiadaniem pralki g) posiadaniem kolorowego telewizor h) posiadaniem telefonu. Osoby zagrożone ubóstwem lub ekskluzją to kategoria obejmująca wszystkie osoby, które dotyka przynajmniej jedna z trzech powyższych sytuacji: zagrożenie ubóstwem względnym, życie w gospodarstwie o niskiej intensywności pracy i głęboka deprywacja materialna. Spójrzmy jak się kształtują poszczególne miary w Polsce na tle innych krajów rok Zagrożenie ubóstwem Życie w gospodarstwie o niskiej intensywności pracy Doświadczanie głębokiej deprywacji materialnej Zagrożenie ubóstwem lub ekskluzją UE ,4 9,9 8,1 23,4 Polska 17,6 7,3 14,2 27,8 Czechy 9 6,4 6, Słowacja 12 7,9 11,4 29,6 Węgry 12,3 11,8 21, Niemcy 15,6 11,1 4,5 19,7 Francja 13,5 9,8 5,8 19,3 Wielka Brytania 17,1 13,1 4,8 23,1 Szwecja 12,9 5,9 1,3 12,9 Dania 13,3 10,3 2,7 18,3 Włochy 18,2 10,2 6,9 24,5 Hiszpania 20,7 9,8 4 25,5 Źródło: Eurostat 6

7 Powyższa tabela dostarcza ciekawych danych niestety przedstawiających polski system społeczny niestety w niekorzystnym świetle. Procent osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym jest znacznie wyższy niż unijna średnia ( choć niższy niż na Węgrzech i na Słowacji) a także znacznie wyższy od Czech, które mają zarówno ten wskaźnik jak i jego części składowe na korzystnym poziomie nawet na tle krajów Europy Zachodniej. Spośród wszystkich wskaźników składowych, Polska ma przeciętny poziom ubóstwa relatywnego, względnie niski udział osób żyjących w gospodarstwach o niskiej intensywności pracy i bardzo wysoki na tle unijnej średniej wskaźnik głębokiej deprywacji materialnej ( a to właśnie ten wskaźnik zdaje się najwięcej mówić o wykluczeniu społeczno-ekonomicznym). Pośród wszystkich zestawionych powyżej krajów szczególnie korzystne wyniki osiągają socjaldemokratyczne kraje skandynawskie oraz Czechy. Dane Eurostatu pozwalają też prześledzić zmianę jaka zachodziła w kontekście poszczególnych wskaźników ubóstwa i wykluczenia ekonomicznego w Polsce od czasu wstąpienia do Unii. Polska Zagrożenie ubóstwem 20,5 19,1 17,3 16,9 17,1 17,6 Poważna deprywacja materialna Niska intensywność pracy Zagrożenie ubóstwem lub 45,3 39,5 34,4 30,5 27,8 27,8 wykluczeniem Źródło: Eurostat Powyższa tabela pokazuje że od 2005 roku udział osób zagrożonych ubóstwem bądź wykluczeniem społecznym spadł radykalnie od 2005 roku. Najmniejszy spadek nastąpił jeśli chodzi o poziom głębokiej deprywacji materialnej i udział osób żyjących w gospodarstwie o niskiej intensywności pracy, natomiast mniejsze zmiany nastąpiły jeśli chodzi o zagrożenie ubóstwem relatywnym. Dynamika i struktura zmian wiąże się między innymi ze zmianami w wysokości bezrobocia. Po wstąpieniu do UE mieliśmy do czynienia ze stopniowym obniżaniem się alarmująco wysokiego wskaźnika ( co też doprowadziło). Jednocześnie wciąż, mimo, że poziom bezrobocia jest niewysoki, poziom ubóstwa i zaniedbaniami na poziomie polityki transferów ( zarówno w ramach) nie jest zbyt niski, w związku z istnieniem wspomnianej kategorii pracujących biednych. 7

8 Struktura ubóstwa w Polsce Po przedstawieniu kontekstu europejskiego warto wejść głębiej w strukturę polskiego ubóstwa i wykluczenia społeczno-ekonomicznego. Informacji Ne ten temat dostarcza niedawno opublikowany raport Głównego Urzędu Statystycznego. Zastosowano w nim trzy główne miary ubóstwa Granica ubóstwa relatywnego ( względnego)- 50% średnich wydatków ogółu gospodarstw domowych Granica ubóstwa ustawowego. Kwota która zgodnie z ustawą o Pomocy społecznej uprawnia do uzyskania pomocy pieniężnej z pomocy społecznej Granica ubóstwa skrajnego ( minimum egzystencji) jest obliczana corocznie przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych i obejmuje te podstawowe potrzeby, które nie mogą być odłożone w czasie. Znalezienie się poniżej tego minimum zagraża biologicznej egzystencji jednostki Źródło: GUS Dynamika ubóstwa skrajnego i relatywnego pokazuje, że osiągnęło ono najwyższy poziom w latach , podczas gdy w kolejnych latach zaczęło spadać. Nastanie I fali kryzysu ( w Polsce relatywnie łagodnej) zatrzymało tendencję spadkową, ale też nie zwiększyło istotnie zagrożenia ubóstwem ani skrajnym ani relatywnym. Nieco odrębną kwestią jest dynamika wielkości ubóstwa ustawowego, które zależy też od polityki ustalania kryteriów dochodowych uprawniających do pomocy społecznej przez ustawodawcę. Raport GUS jest też wart przywołanie gdyż daje on wgląd w wewnętrzną strukturę ubóstwa w Polsce, z uwzględnieniem poszczególnych typów gospodarstw oraz rodzajów grup społeczno-ekonomicznych oraz podziału na miasto i wieś. 8

9 Minimum egzystencji Relatywna granica ubóstwa Ogółem 5,7 17,1 7,3 Gospodarstwa 5,1 16,3 6,9 domowe pracowników Rolników 8,9 25,9 12,1 Pracujących na 2,2 9,3 3,3 własny Rachunek Emerytów 3,9 13,3 4,1 Rencistów 9,6 25,4 10,1 Utrzymujących się z 22,4 41,9 27,0 innych niezarobkowych źródeł Źródło: GUS Ustawowa granica Ubóstwa Widzimy, że w najmniej zagrożeni ubóstwem są pracujący na własny rachunek, zaś najbardziej osoby utrzymujące się z niezarobkowych źródeł ( a więc beneficjenci socjalu). Wysoki poziom zagrożenia ubóstwem jest też wśród rolników i rencistów. Co interesujące poniżej średniej znajdują się gospodarstwa emerytów, zaś stopa ubóstwa wśród gospodarstw pracowniczych jest zbliżona do tej jaka jest dla ogółu mieszkańców. Nienajgorsza na tle innych grup społeczno-ekonomicznych sytuacja gospodarstw pracowników nie powinna jednak prowadzić do optymistycznych wniosków jeśli chodzi o status materialny tej grupy. Fakt, że 17,1% rodzin osób pracujących doświadcza względnego ubóstwa, 6,9% przydałoby się wsparcie materialne z pomocy socjalnej i 5% znajduje się poniżej poziomu egzystencji, wskazuje na całkiem sporą grupę working poor w Polsce i prowadzi do wniosku, że praca nie zawsze wystarcza w Polsce by wyprowadzić ludzi z biedy ( choć istotnie zmniejsza jej ryzyko). Jest to ważny wniosek, który warto skierować wobec zwolenników strategii workfare, którzy wierzą, że panaceum na rozwiązanie problemu ubóstwa i wykluczenia jest włączenie ludzi biednych do uczestnictwa w rynku pracy. To nie wystarczy. Potrzebna jest i odpowiedni poziom oraz struktura płac i działania kompensacyjne wobec osób, których dochód zarobkowy uniemożliwia życia powyżej granicy ubóstwa. Problem pracujących biednych jest w Polsce szczególnie nabrzmiały, także na tle innych krajów europejskich, o czym wiedzy dostarcza nam ponownie Eurostat ( według danych którego stopa ubóstwa wśród pracujących była w 2008 roku wyższa niż w Polsce jedynie w Portugalii, Grecji i Rumunii). 9

10 Ubóstwo seniorów Warta pochylenia się jest też sytuacja grup w wieku nieprodukcyjnym. O sytuacji najmłodszych zostanie więcej przy okazji omówienia zagrożenia ubóstwem rodzin z dziećmi, natomiast tabela wspomniana wcześniej mówi nieco o sytuacji seniorów. Przede wszystkim daje się zauważyć, że emeryci są znacznie mniej zagrożeni ubóstwem niż renciści ( wobec czego traktowanie często tych dwóch kategorii wspólnie jest mylące w kontekście problematyki ubóstwa). Zagrożenie ubóstwem gospodarstw emerytów jest niskie jednak nie tylko w porównaniu z rencistami, ale także z wieloma innymi typami gospodarstw. Statystycznie rzecz biorąc nie są więc grupą wiekową szczególnie zagrożoną ubóstwem w porównaniu z ludnością w wieku produkcyjnym, a zwłaszcza przedprodukcyjnym ( mamy w Polsce do czynienia z juwenalizacją biedy). Warto jednak nie poprzestawać na owej konstatacji, ani tym bardziej nie wyprowadzać z tego dalszych wniosków jakoby seniorzy byli generalnie grupą dobrze sytuowaną. Z moich analiz sytuacji dochodowej seniorów 2 płyną następujące wnioski: 1) mimo że ubóstwo relatywne jest w przypadku seniorów stosunkowo niewielkie, niemożność zaspokojenia potrzeb materialnych jest w tej grupie wiekowej dość powszechna, 2) w ocenie położenia seniorów należy uwzględnić nie tylko dochód, ale także wydatki, a te są relatywnie wysokie, w dużej mierze w związku ze wzmożonymi kosztami zdrowotnymi i opiekuńczymi, 3) środki do dyspozycji emerytów są dodatkowo ograniczane przez transfery międzygeneracyjne, które idą częściej od osób starszych do młodszych niż na odwrót, 4) osobom starszym, jeśli popadną w ubóstwo, szczególnie trudno jest je przezwyciężyć zarówno ze względu na duży udział wydatków stałych w ich gospodarstwie domowym, jak i przede wszystkim niemożność (zwłaszcza w przypadku osób w wieku podeszłym) zwiększenia dochodów poprzez pracę, 5) choć wykluczenie osób starszych ma często wymiar pozamaterialny, tam gdzie do tego dochodzi ubóstwo, ryzyko marginalizacji jest większe, a wykluczenie głębsze i trudniejsze do przezwyciężenia i złagodzenia, 3 Warto też nadmienić, że sytuacja seniorów będzie się zmieniać. Zagrożenie ubóstwem może być znacznie większe gdy wejdzie w wiek emerytalny pokolenie otrzymujących emerytury w nowym systemie i w nowym kontekście demograficznym. Wiele z tych osób, ze względu na przemiany na rynku pracy, będzie miała długie okresy pozostawania poza rynkiem pracy lub przynajmniej poza systemem odprowadzania składek, co przełoży się na wielkość świadczeń na starość. 3 Bakalarczyk, Ubóstwo seniorów, w: red. M. Syska, Z godnością w jesień życia Warszawa-Wrocław

11 Różnice między miastem a wsią Wracając do raportu GUS, ważnym wnioskiem jaki się nasuwa po analizie zaprezentowanej wyżej tabeli jest to, że rolnicza ludność jest ponadprzeciętnie zagrożona ubóstwem. Na tle całej ludności zamieszkującej wieś ludność rolnicza nie wyróżnia się znacząco poziomem zagrożenia ubóstwem. Ubóstwo relatywne Ubóstwo skrajne Ubóstwo ustawowe Ogółem 5,7 17,1 7,3 Miasto 3,4 11,9 4,4 Wieś 9,4 25,4 11,9 Gospodarstwa rolnicze 8,9 25,9 12,1 Bardzo wysokie jest natomiast zróżnicowanie zagrożeniem ubóstwem jeśli chodzi o miasto i wieś. Ów dysparytet jest ciekawy na tle porównawczym. W Polsce bieda ma charakter w większym stopniu wiejski, w wielu innych krajach odwrotnie. Pamiętajmy jednak, że miasto i wieś nie tylko różnią się poziomem ubóstwa, ale także zagrożeniem wykluczeniem. Na wsi dostęp do wielu publicznych dóbr i usług ( medycznych, opiekuńczych, edukacyjnych, kulturalnych) jest ograniczony, co zwłaszcza uderza w ludność wiejską. Z drugiej jednak strony na wsi istnieją często większe zasoby kapitału społecznego sąsiedzko-rodzinnego, który częściowo pozwala rekompensować deficyty materialne ( możliwość kupowania na zeszyt, wzajemna pomoc nieodpłatna, wytwarzanie produktów rolnych w celu własnego spożycia). Trudno więc jednoznacznie stwierdzić która bieda jest bardziej dotkliwa i wykluczająca społecznie osób ją doświadczających. Z pewnością zestawiając stopę ubóstwa na wsi i mieści, warto pamiętać, że w obydwu przypadkach doświadczenie ubóstwa jest jakościowo zupełnie odmienne. Mówiąc o zróżnicowaniu ze względu na miejsce zamieszkania, także w obrębie kraju daje się zauważyć różnice między województwami a także w obrębie nich. Typ gospodarstwa domowego a zagrożenie ubóstwem Ubóstwo skrajne Relatywne Ustawowe 1-osobowe 2 6,7 2,4 Małżeństwa bez dzieci 1,6 6,1 1 11

12 z 1 dzieckiem 1,9 7,4 1,9 z 2 dzieci 3,7 14,7 5,4 z 3 dzieci 9,8 27,5 14,1 Z 4 dzieci lub więcej 24 43,7 34,3 Samotny rodzic z dziećmi Źródło: GUS 7,8 16,0 10,5 Widać wyraźnie, że zagrożenie ubóstwem jest w Polsce silnie skorelowane z wielodzietnością. Pojawienie się kolejnych dzieci drastycznie zwiększa ryzyko ubóstwa. W przypadku rodzin w których wychowuje się 4 dzieci lub więcej aż ¼ z nich znajduje się poniżej linii minimum egzystencji, co oznacza że jej członkowie są zagrożeni biologiczną degradacją na skutek biedy! Skoro posiadanie dzieci, zwłaszcza w większej liczbie, jest czynnikiem tak silnie zwiększającym ryzyko ubóstwa, polityka zwalczania ubóstwa i wykluczenia powinna w większym stopniu i trafniej adresować potrzeby materialne właśnie rodzin z dziećmi. Okazuje się, że zagrożenie ubóstwem jest ponadprzeciętne także w rodzinach z osobami niepełnosprawnymi zarówno tam gdzie niepełnosprawny jest głową gospodarstwa domowego jak i tam gdzie wychowuje się dziecko niepełnosprawne. Co interesujące, ten drugi przypadek gospodarstw jest bardziej zagrożony ubóstwem niż pierwszy. 12

13 Fakt, że niepełnosprawni są kategorią tak silnie zagrożoną ubóstwem i wykluczeniem jest wart zapamiętania w kontekście ryzyka wykluczenia i dyskryminacji, bowiem mamy tu do czynienia z nakładaniem się dwóch płaszczyzn defaworyzacji, co znacznie obniża pozycję osób nimi dotkniętych w stosunkach społecznych. Polityka na rzecz zwalczania ubóstwa Kiedy myślimy o polityce wobec ubóstwa, często niepotrzebnie redukujemy ją do polityki wobec ubogich, tą zaś redukujemy do działań w zakresie pomocy społecznej. Jest to o tyle błędne, że pomija się instrumenty, które leżą w innych obszarach polityki społecznej, a nawet poza nią, np. w polityce gospodarczej, przy pomocy których można zapobiegać popadnięcie w ubóstwo i wykluczenie tych którzy nimi nie są (tzw. funkcja prewencyjna). W krajach o rozwiniętej polityce społecznej i osiągającej wysokie wskaźniki w ograniczaniu skali i głębi wykluczenia społeczno-ekonomicznego, pomoc społeczna jest tylko jednym z wielu (i niekoniecznie najważniejszym) instrumentem przy pomocy, których osiąga się wysoki poziom inkluzji społecznej. Nawet żeby pomoc społeczna była skuteczna musi być osadzona w szerszej konfiguracji instytucjonalnej. To właśnie brak koordynacji działań służb społecznych, na przykład ze służbami zatrudnienia czy instytucjami edukacyjnymi, jest uważany za jedną ze słabości polityki społecznej w Polsce. Zintegrowaniu różnych 13

14 działań na rzecz zmniejszania i łagodzenia ubóstwa i wykluczenia mogą służyć całościowe, ponad resortowe strategie. Jeśli się głębiej zastanowimy właściwie cały system zabezpieczenia społecznego ma na celu przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu społecznemu. Zabezpieczenie społeczne ma chronić jednostki i często także ich rodziny przed pozostawaniem bez wystarczających środków do życia w obliczu zaistnienia ryzyka socjalnego (starość, bezrobocie, niezdolność do pracy na skutek choroby, wypadku czy macierzyństwa). Nawet istnieniu tych segmentów zabezpieczenia społecznego które mają na celu nie tyle zabezpieczenie dochodu co umożliwienie zaspokojenia określonych świadczeń, jak zabezpieczenie zdrowotne czy pielęgnacyjne (opiekuńcze) przyświeca intencja by umożliwić ludziom zaspokojenie fundamentalnych potrzeb, na które nie mogliby sobie pozwolić przy pomocy własnych, zbyt skromnych funduszy w ramach prostej wymiany rynkowej. Mając więc na uwadze, że przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu poniekąd jest obecne w każdym aspekcie polityki społecznej, nie sposób jednak w niniejszym artykule omówić całej tej złożoności. Z konieczności więc ograniczę się do omówienia tych obszarów, które bezpośrednio odnoszą się do wsparcia grup o niskim statusie społeczno-ekonomicznym. Będą to: pomoc społeczna i świadczenia rodzinne, a także inne instrumenty, które leżą poza powyższymi systemami ale również stanowią wsparcie dla osób o niskim statusie społeczno-ekonomicznym ( np. wsparcie dla uczniów ubogich w systemie oświaty). Pomoc społeczna Najbardziej bezpośrednio nakierowanym na wsparcie dla osób o niskim statusie społecznoekonomicznym obszarem polityki społecznej są świadczenia z pomocy społecznej przysługujące na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 2004 roku. Celem ustawy jest z jednej strony wsparcie dochodowe, z drugiej pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych (takich jak alkoholizm, inwalidztwo, bezdomność, ubóstwo) Niektórzy stawiają zarzut systemowy, że w praktyce funkcja wsparcia dochodowego dominuje nad funkcją pomocy w trudnych sytuacjach życiowych dzięki pracy socjalnej. Przeświadczenie to wydaje się mieć uzasadnienie empiryczne. Badania pokazują, że pracownicy nie mają czasu, przypada zbyt dużo czasu. Pomoc ta wydaje się więc nie. Odzwierciedla, który w większym stopniu bazuje na świadczeniach rzeczowych niż usługowych, co wydaje się niekorzystne z punktu widzenia społecznej integracji. Jakie wsparcie przysługuje? Możemy podzielić je na pieniężne i rzeczowo-usługowe (np. usługi pielęgnacyjne czy praca socjalna). Jeśli chodzi o wsparcie pieniężne jest to zasiłek stały, okresowy i celowy. 14

15 Zasiłek stały przysługuje osobom które spełniają jednocześnie dwa wyszczególnione w ustawie warunki: a) trudna sytuacja życiowa i b) znajdowanie się poniżej ustawowej linii ubóstwa. Obecnie dla osób samotnych jest to 477 złotych, podczas gdy na osobę w rodzinie jest to 351 złotych. Próg ten nie był od 2006 roku waloryzowany, co też jest często przedmiot krytyki jako wyraz antyspołecznej polityki państwa. Wielkość wsparcia to różnica między kryterium dochodowym a rzeczywistym dochodem gospodarstwa domowego, przy czym wsparcie to nie może być niższe niż 30 złotych. Oprócz tego gmina może przyznać zasiłek okresowy i celowy. O przyznaniu określonej pomocy decyduje dyrektor ośrodka pomocy społecznej, po wcześniejszym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego. Istnieje jednak możliwość odwoławcza. Można to interpretować forma upodmiotowienia osób ubogich. Świadczenia rodzinne Jak zostało wcześniej powiedziane, szczególnie zagrożone są rodziny których wychowywane są dzieci, zwłaszcza większa ich liczba. Wsparcie dla tego typu gospodarstw domowych jest organizowane n gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych z 2003 roku. Tu również aby otrzymać wsparcie trzeba spełnić kryterium dochodowe (wyjątkiem jest przyznawane na gruncie tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne oraz jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka zwane becikowym). Kryterium to wynosi 504 złotych oraz 583 złote jeśli w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne. Spełniając to kryterium można otrzymać zasiłek rodzinny w wysokości 68 złotych na dziecko do 5 lat, 91 złotych na dziecko w wieku 5-18 lat, 98 złotych na dziecko w wieku od 18 do 24 roku życia. Wysokość świadczenia rośnie więc wraz z wiekiem dziecka. Oprócz świadczenia, które jest niskie, rodzinom, które spełniają kryterium dochodowe przysługuje prawo do dodatków. Te dodatki są następujące: 1. Z tytułu urodzenia dziecka (jednorazowo 1000 złotych jest to świadczenie dla osób pobierających zasiłek rodzinny w odróżnieniu od uniwersalnego becikowego, które jest dla wszystkich). 2. Z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (400 złotych miesięcznie). 3. Wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (na trzecie i kolejne dziecko 80 złotych miesięcznie). 15

16 4. Z tytułu samotnego wychowania dziecka (170 na dziecko, ale nie więcej niż 340 na wszystkie dzieci, w przypadku dziecka niepełnosprawnego zwiększa się tę kwotę o 80 złotych ale nie więcej niż o 160 na wszystkie dzieci). 5. Z tytułu rehabilitacji i kształcenia dziecka niepełnosprawnego (60 złotych miesięcznie na dziecko do 5 lat, 80 złotych miesięcznie na dziecko między 5 a 24 rokiem życia). 6. Z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania (90 złotych za mieszkanie na stancji/ w internacie lub 50 złotych za przejazd do szkoły). 7. Z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego ( jednorazowo 100 złotych). System świadczeń rodzinnych jest mocno selektywny. Osoby które znajdą się minimalnie ponad progiem tracą prawo nie tylko do zasiłku rodzinnego, ale także do licznych dodatków. Wiele z tych rodzin nadal żyje w trudnej sytuacji materialnej ale pozostaje bez wsparcia. W ostatnich latach ten problem dotknął wielu rodzin, które znalazły się nieznacznie ponad progiem uprawniającym do świadczeń, który od dawna, podobnie jak próg pomocy społecznej, nie był podnoszony. Oczywiście na sytuację rodzin ubogich wpływają także inne działania jak ulgi w systemie podatkowym (w obecnej formule więcej korzystają na tym rodziny bogatsze) a przede wszystkim dostęp do opieki nad małym dzieckiem w wieku żłobkowym i opieki przedszkolnej. Polska należy do krajów gdzie wskaźniki objęcia małych dzieci tego typu opieką należą do najniższych w Unii Europejskiej. Ostatnie lata przyniosły wprawdzie pozytywne zmiany w tym zakresie, jednak nadal jest wiele do nadrobienia. A jest to szczególnie ważny instrument, gdyż ułatwia kobietom wyjście na rynek pracy, co może wpłynąć pozytywnie na budżet rodzinny, a także może pomóc wyrównywać szanse dzieci o niskim statusie społeczno-ekonomiczno-kulturowym. Niestety jak wykazały badania Centralnej Komisji Egzaminacyjnej największy poziom uczestnictwa w opiece przedszkolnej mają w Polsce jak dotąd mają dzieci rodziców z wyższym wykształcenia, a najmniej korzystają z tego dzieci rodziców o wykształceniu podstawowym i zawodowym (niskie wykształcenie jest zresztą silnie skorelowane z ubóstwem w Polsce, więc można się spodziewać, że gdyby przeanalizowano status ekonomiczny rodzin przedszkolaków, również okazałoby się, że więcej korzystają z tego rodziny zamożniejsze niż te najuboższe). Wsparcie materialne uczniów Mówiąc o znaczeniu opieki przedszkolnej, wchodzimy na obszar systemu edukacyjnego i jego roli w wyrównywaniu szans. Okazuje się, że również na tym polu realizuje się politykę wsparcia najuboższych, a instytucją poprzez którą realizuje się te cele bywa szkoła. Główne instrumenty to: 16

17 - Rządowy program Pomoc państwa w zakresie dożywiania prowadzony od 2005 roku. Uprawnione są dzieci które spełniają w rodzinach o dochodzie poniżej 150% kryterium dochodowe, ale w szczególnych sytuacjach można odstąpić od zastosowania kryterium dochodowego względem danego dziecka. - Rządowy program Wyprawka Szkolna przysługuje dzieciom z gospodarstwa znajdujących się poniżej ustawowej granicy ubóstwa. Wysokość świadczenia może wahać się od 170 do 370 złotych w zależności od klasy szkoły i stopnia niepełnosprawności. - Programy Owoce w szkole i Szklanka mleka finansowane ze środków Unii Europejskiej i przeznaczone dla uczniów niezależnie od kryterium dochodowego. - Stypendium szkolne finansowane z Narodowego Programu Stypendialnego dla uczniów spełniających kryterium dochodowego (wysokość świadczenia zależna jest od wysokości zasiłku z pomocy społecznej jaki otrzymuje rodzina). Widzimy, że wsparcie materialnej uczniów jest w większości selektywne i bazuje na niższym progu (pomocy społecznej a nie świadczeń rodzinnych), który, jak już była mowa, od dawna nie był podnoszony, w rezultacie czego wiele potrzebujących uczniów jest wykluczonych z możliwości korzystania z powyższych świadczeń. Główne dylematy do dyskusji 1. Świadczenia uniwersalne vs selektywne? Czy polityka społeczna powinna docelowo obejmować tylko osoby o najniższym statusie społeczno-ekonomicznym czy też szersze kategorie? Na jakim poziomie powinniśmy ustalać próg dostępu do świadczeń? Które formy wsparcia powinny być zależne od dochodu (means-tested?) a które od potrzeb (needs-tested?). Czy samo kryterium dochodowe powinno wystarczyć do uzyskania wsparcia z pomocy społecznej lub świadczeń rodzinnych, czy powinny być spełnione równocześnie inne przesłanki? Czy wsparcie powinno być warunkowane tylko sytuacją dochodową lub potrzebami, czy też warunkowane także określonymi działaniami podmiotu otrzymującego pomoc? 2. Świadczenia pieniężne vs rzeczowe/ usługowe? W jakich proporcjach powinniśmy wykorzystywać świadczenia finansowe (benefits in cash) i świadczenia rzeczowe oraz usługowe (benefits in kind)? Jakie są słabe strony jednych i drugich świadczeń we wspieraniu osób o niskim statusie społeczno-ekonomicznym? W jakich sytuacjach sprawdzają się lepiej poszczególne typy świadczeń? Wobec których grup? 17

18 3. Spór o workfare i aktywną politykę społeczną? Czy konieczność podjęcia pracy nie jest ograniczeniem podmiotowości osoby ubogiej? Czy aktywizacja zawodowa wystarcza by przezwyciężyć ubóstwo, a tym bardziej wykluczeniem, które jest często wielowymiarowe? Czy aktywizacja powinna być zawodowa? Czy cel łagodzenia ubóstwa nie stoi w sprzeczności z celem przezwyciężania ubóstwa? Jakie są bariery aktywizacji osób wykluczonych po stronie popytowej i podażowej? Jakie mogą być warianty aktywnej polityki społecznej i który jest dla nas optymalny? 4. Kwestia wielosektorowości Jaką powinności powinno mieć państwo w zakresie polityki wobec osób o niskim statusie społeczno-ekonomicznym ( wyznaczanie celów?/regulacja i kontrola?/ finansowanie?/ świadczenie usług?)? Do jakiego stopnia państwo może delegować swoje socjalne powinności na podmioty poza-publiczne? Jaka powinien być udział III sektora i podmiotów gospodarki społecznej? Czy III sektor powinien pełnić funkcje bardziej rzecznicze czy też bezpośrednio świadczyć pewne usługi? Tekst opracowany na potrzeby seminarium specjalistycznego odbywającego się w ramach Specjalistycznej Szkoły Facylitacji Społecznej na rzecz Przeciwdziałania Dyskryminacji poziom zaawansowany. Seminarium 1: Status społeczno-ekonomiczny jako przesłanka dyskryminacji Projekt: Sieć na rzecz promowania równości i różnorodności w działaniach administracji publicznej Równość i Różnorodność praktycznie realizowany przez Funduszu Współpracy i Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej Projekt współfinasowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 18

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej stan prawny na dzień 1 lipca 2009 r. Podstawa prawna: - ustawa z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115,

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo i wykluczenie społeczne - skala potrzeb i wyzwania dla europejskiej i polskiej polityki społecznej

Ubóstwo i wykluczenie społeczne - skala potrzeb i wyzwania dla europejskiej i polskiej polityki społecznej Ubóstwo i wykluczenie społeczne - skala potrzeb i wyzwania dla europejskiej i polskiej polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Polski Komitet Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu www.eapn.org.pl

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2010 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 22 grudnia 11 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Europejskie badanie dochodów i warunków

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2011 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2011 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Europejskie badanie dochodów i warunków

Bardziej szczegółowo

Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r.

Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r. Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r. (dane średnioroczne) Warszawa, 16 kwietnia 2015 r. Wprowadzenie Do znanych już od lat miar ubóstwa, do których należy minimum egzystencji, statystyka publiczna

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 28 stycznia 2010 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Warunków Życia Informacja sygnalna Ubóstwo w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej w świetle Europejskiego

Bardziej szczegółowo

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r.

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r. STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci Warszawa, 1 czerwca 2013 r. Kryzys najbardziej dotknął biednych. W 2012 roku dochody na osobę wyniosły 1270 zł i były niższe o 0,2% niż

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach

Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Bożena Kołaczek Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach Seminarium: Polityka rodzinna w krajach Unii Europejskiej. Wnioski dla Polski. Warszawa, 20 października 2008 r. 1

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 12. Ochrona przed ubóstwem w Polsce opieka społeczna i inne instytucje zabezpieczenia społecznego Literatura: Bukowska (2011) www.zus.pl www.mpips.gov.pl Granice ubóstwa

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko )

Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko ) Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko ) 1) Zagadnienia ogólne stan obecny Obecnie wzrósł udział rodzin z jednym

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2012 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Warszawa, 23.12.2013 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2012 r.

Bardziej szczegółowo

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw. http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.pdf Skrajne ubóstwo Skrajne ubóstwo dochody poniżej 443 zł

Bardziej szczegółowo

Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, 21 grudnia 2015 r. Adam Bodnar III.512.2.2014.AI.LN Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG

Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG Jerzy Bartkowski Uniwersytet Warszawski Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG Niepełnosprawni wśród osób w wieku powyżej 16

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce dr Dominik Batorski, ICM UW Plan wystąpienia Wykluczenie cyfrowe co to jest? dlaczego jest to zjawisko ważne? kogo dotyczy? jakie są powody wykluczenia? co się robi

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok.

SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok. Załącznik Nr.2 do Zarządzenia Nr.FN/5/2013 Wójta Gminy Serniki z dnia 26 marca 2013r. SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok. Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Pomoc społeczna. Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof. Marek Góra

Pomoc społeczna. Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof. Marek Góra Pomoc społeczna Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof. Marek Góra Plan wykładu Pomoc w polityce społecznej: potrzeba a rozwiązanie problemu Ubóstwo jako problem

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.)

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) P O M O C S P O Ł E C Z N A Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą

Bardziej szczegółowo

Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności

Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności lek. stom. Zofia Orzechowska dr Maria Węgrzyn dr Marcin Kęsy Wrocław, listopad 2013r Wykluczenie społeczne- co to takiego?

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2013 r.

USTAWA z dnia.. 2013 r. Projekt USTAWA z dnia.. 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Terytorialny zasięg działania Ośrodka: Miasto Milanówek

Terytorialny zasięg działania Ośrodka: Miasto Milanówek OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ 05-822 Milanówek, ul. Fiderkiewicza 41 tel. (022) 724 97 92, 755 86 35 tel/fax (022) 724 97 92, 724 90 83 e-mail : ops@ops.milanowek.pl Terytorialny zasięg działania Ośrodka:

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych dr Grzegorz Kula, gkula@wne.uw.edu.pl Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 5. Standardy socjalne i warunki życia Bukowska i in. (2011) GUS (2015), Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. GUS (2014), Budżety

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta 1 2 3 4 Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta tak ściśle przestrzenna i komunikacyjna, jak

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe")

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. kryterium dochodowe) Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe") na osobę samotnie gospodarującą - 477 zł, na osobę w rodzinie - 351 zł, Zasiłek stały Maksymalna wysokość

Bardziej szczegółowo

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy:

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy: Ośrodek Pomocy Społecznej w Łambinowicach realizuje zadania wynikające z ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej, która weszła w życie od 1 maja 2004r. Do podstawowych zadań pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Program Pomocy Społecznej na rok 2014

Program Pomocy Społecznej na rok 2014 Program Pomocy Społecznej na rok 2014 Pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa ma na celu umożliwienia osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku

Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku w sprawie: uchwalenia Programu Wspierania Działań Pomocy Społecznej na Rzecz Wyrównywania Poziomu Życia Mieszkańców Miasta

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021

STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021 STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021 CZĘŚĆ I - podstawy prawne opracowania strategii, dokumenty prawne i programowe Rady Europy i Unii Europejskiej, krajowe dokumenty

Bardziej szczegółowo

Rodzaj pomocy Kryteria Wymagane dokumenty

Rodzaj pomocy Kryteria Wymagane dokumenty Pomoc społeczna POMOC SPOŁECZNA Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mszanie Dolnej realizuje zadania z zakresu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa, tel. +48 22 529 06 00,fax +48 22 529 06 02 wuw.mpips.gov.pl; www.niepeinosprawni.gov.pl;

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych

Ustawa. z dnia. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych Projekt z dnia Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych Art. 1 W ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm. 1 ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia. 2. Pomoc materialna przysługuje:

umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia. 2. Pomoc materialna przysługuje: Informacja dotycząca przysługującej uczniom zamieszkałym na terenie Gminy Dobra pomocy materialnej o charakterze socjalnym ( stypendium szkolne, zasiłek szkolny) Zgodnie z ustawą z dnia 16 grudnia 2004r.

Bardziej szczegółowo

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli LESZEK JAWORSKI Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli Spis treści Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli 1. Pomoc materialna dla uczniów... 5 1.1.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO 1. Wnioskodawca WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO... (nazwisko i imię rodzica/opiekuna prawnego, rodziców zastępczych, nauczyciela lub pełnoletniego ucznia albo dyrektora szkoły, ośrodka) 2. Dane

Bardziej szczegółowo

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r.

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r. INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH Warszawa, 4 października 2015 r. INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES Minimum egzystencji w

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze informacje o programie Rodzina 500 plus

Najważniejsze informacje o programie Rodzina 500 plus Najważniejsze informacje o programie Rodzina 500 plus Program Rodzina 500 plus to nieopodatkowane 500 zł miesięcznie na każde drugie i kolejne dziecko, bez dodatkowych warunków. Rodziny o niskich dochodach

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2014 r.

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2014 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2014 r. Warszawa, czerwiec 2015 r. Spis treści SPIS WYKRESÓW... 1 1. CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH....

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 1 I. WPROWADZENIE Rodzina stanowi dla dziecka najlepsze

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU W okresie sprawozdawczym Ośrodek realizował zadania zlecone i własne, w ramach których udzielana była pomoc pieniężna,

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Marta Cichowicz SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW. z dnia 14 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW. z dnia 14 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW z dnia 14 kwietnia 2016 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stanisławowie. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 40 ust.

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Rozkład dochodów i wydatków gospodarstw domowych w Europie jak kryzys wpływa na życie codzienne?

Rozkład dochodów i wydatków gospodarstw domowych w Europie jak kryzys wpływa na życie codzienne? Rozkład dochodów i wydatków gospodarstw domowych w Europie jak kryzys wpływa na życie codzienne? TNS 2012 1 Obecny kryzys finansowy w Europie wpływa na codzienne życie milionów Europejczyków - rośnie bezrobocie,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA)

DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA) SPOTKANIE KONSULTACYJNE W CELU OPRACOWANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 Grudziądz, 30 listopada 2015 roku DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA) Projekt

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o przyznanie pomocy w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2013r. - Wyprawka szkolna

WNIOSEK o przyznanie pomocy w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2013r. - Wyprawka szkolna Dane wnioskodawcy (rodzice, opiekun prawny, rodzice zastępczy, nauczyciel, pracownik socjalny*): Data złożenia wniosku.. (wypełnia szkoła) (nazwisko i imiona) (adres zamieszkania: ulica, nr, kod pocztowy,

Bardziej szczegółowo

UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE

UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE KOMENTARZ DOMINIK OWCZAREK UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA

Bardziej szczegółowo

WNIOSKODAWCA DANE OSOBOWE UCZNIA. INFORMACJE O SZKOLE (w roku szkolnym 2013/2014)

WNIOSKODAWCA DANE OSOBOWE UCZNIA. INFORMACJE O SZKOLE (w roku szkolnym 2013/2014) Nr wniosku:...... (pieczątka szkoły) Data wpływu:... 2013 r. Podpis:....... Kwota do wypłaty:. zł WNIOSEK o dofinansowanie zakupu podręczników w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2013 r. Wyprawka

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo osób pracujących w Polsce

Ubóstwo osób pracujących w Polsce Ubóstwo osób pracujących w Polsce Dr hab. Ryszard Szarfenberg Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski Polski Komitet Europejskiej Sieci Przeciw Ubóstwu (EAPN PL) KONFERENCJA pt. "RZECZNIK PRAW

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Jakub Brzeziński SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY

GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY ul. Człuchowska 11; 77 304 Rzeczenica tel/fax 059 833 17 76, tel.kom. 516 194 777 gops.rzeczenica@neostrada.pl OGÓLNE INFORMACJE DOTYCZĄCE KRYTERIÓW PRZYZNAWANIA

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2012 r.

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2012 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2012 r. Warszawa, czerwiec 2013 r. Spis treści SPIS WYKRESÓW... 1 1. CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH....

Bardziej szczegółowo

Informacja z realizacji zadań GOPS Ustka za okres 01.01-31.12.2008 rok

Informacja z realizacji zadań GOPS Ustka za okres 01.01-31.12.2008 rok Wersja archiwalna Informacja z realizacji zadań GOPS Ustka za okres 01.01-31.12.2008 rok Informacja z realizacji zadań GOPS Ustka za okres 01.01-31.12.2008 rok INFORMACJA Z REALIZACJI ZADAŃ GMINNEGO OŚRODKA

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Autorzy: Elżbieta Szymusik SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i

Bardziej szczegółowo

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka

Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka Prof. Mirosław Grewiński Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP im. Janusza Korczaka 1. Komentarz do przesłanej diagnozy 2. Cele i priorytety EFS na lata 2014-2020 w oparciu o strategie i rozporządzenia UE 3.

Bardziej szczegółowo

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2013 r.

Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2013 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Informacja o realizacji świadczeń rodzinnych w 2013 r. Warszawa, czerwiec 2014 r. Spis treści SPIS WYKRESÓW... 1 1. CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH....

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Praga Południe, Praga Północ, Targówek

Praga Południe, Praga Północ, Targówek Sytuacja demograficzno-społeczna wybranych dzielnic m.st. Warszawy: Praga Południe, Praga Północ, Targówek w latach 2005-2009 Opracowała Barbara Czerwińska-Jędrusiak Spis treści o SYTUACJA Praga SPOŁECZNA

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co zaliczy Pan(-i) do słabych stron gminy? (proszę podać 3. Jakie problemy najbardziej uwidaczniają się w gminie? (proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 77 zł miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia 106 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE Pomoc społeczna jest instytucją wspierania osób ubogich i zagroŝonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym. Celem pomocy społecznej jest umoŝliwienie osobom

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA 2013 R.

PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA 2013 R. Pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6 URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - marzec 2004 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak NARODOWY

Bardziej szczegółowo