CHŁONNE OTWORY WIERTNICZE WYKORZYSTYWANE W OCHRONIE ŚRODOWISKA NATURALNEGO I ICH TECHNIKA WYKONANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CHŁONNE OTWORY WIERTNICZE WYKORZYSTYWANE W OCHRONIE ŚRODOWISKA NATURALNEGO I ICH TECHNIKA WYKONANIA"

Transkrypt

1 GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2010 Tom 5 Zeszyt 2 Robert RADO Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Petr BUJOK VSB Technical University, Ostrava CHŁONNE OTWORY WIERTNICZE WYKORZYSTYWANE W OCHRONIE ŚRODOWISKA NATURALNEGO I ICH TECHNIKA WYKONANIA Streszczenie. Rozwinięta działalność przemysłowa jest ciągłym źródłem znacznych ilości substancji odpadowych, również takich, które ze względu na swój skład chemiczny i pochodzenie zasługują na szczególną uwagę. Z problemem takim borykają się również kopalnie węgla kamiennego odprowadzanie wód kopalnianych. Niestety całkowita eliminacja tych zanieczyszczeń nie jest możliwa, stąd zrodziły się pomysły odprowadzania wód kopalnianych w warstwy chłonne lub do specjalnych zbiorników retencyjnych zamiast do wód powierzchniowych. Jednym z kierunków badań i prac badawczych jest dążenie do ograniczenia emisji tego typu zanieczyszczeń przez ich utylizację w chłonnych otworach wiertniczych. Artykuł prezentuje techniczne aspekty realizacji otworu chłonnego, służącego do odprowadzania zanieczyszczeń pochodzących z kopalni zlokalizowanej w obrębie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (GZW). ABSORPTIVE BOREHOLE USED FOR NATURAL ENVIRONMENT PROTECTION AND METHOD ITS EXECUTION Summary. Mining activity influence on changes of natural environment, especially in regions of mining areas. Majority of mining works are connected with integral necessity of mines drainage, which conduct to disturbance of hydrologic balance. Mining exploitation on large depth cause high salinity and mineralization of groundwater. Because with every year the depth of exploitation is bigger the problem with salt water is increasing and complex solution in this mater is urgent and necessary. Ones of methods, which gained in importance recently is the method of re-injection of contaminated and mining waters into absorptive layers of rock mass. This method is simply and efficient operation especially when on the mining area there is a possibility of drill a absorptive borehole. Currently, the following method for removing contaminated groundwater are used: - controlled drain of water, this method base on storage of contaminated water and suitable disposal to river system, - utilization by precipitate of mineral components and reuse of purified water, - re-injection into rock mass. This paper presents the third of above mentioned method, with base on injection of contaminated water to porous and permeable layers which haven t hydraulic connections with others excavations and layers. The layers determined for storage of water should be sufficiently isolated from adjacent layers in order to inhibit migration of injected water.

2 182 R. Rado, P. Bujok 1. Wstęp Prowadzenie wydobycia metodami podziemnej eksploatacji złóż wywołuje zmiany w środowisku naturalnym na obszarze otaczającym działalność górniczą. Przykładem może być odwadnianie kopalń, które prowadzi do zakłóceń bilansu wodnego w eksploatowanym rejonie. Wraz ze wzrostem głębokości eksploatacji górniczej, wzrasta mineralizacja wód. Część z tych wód jest zagospodarowywana (ok. 30%), pozostała ich część odprowadzana jest do cieków wodnych i zbiorników. Powoduje to zwiększenie zasolenia wód powierzchniowych i stanowi zagrożenie ekologiczne nie tylko w rejonach eksploatacji. Jedną z metod, która w ostatnich latach zyskała na znaczeniu, jest metoda ponownego zatłaczania zanieczyszczonych i poeksploatacyjnych wód w warstwy chłonne. Metoda ta jest prostym i skutecznym działaniem, zwłaszcza gdy w okolicach kopalni istnieje możliwość wykonania otworu chłonnego. Uwzględniając stopień zmineralizowania, wody kopalniane dzielimy na cztery grupy i tylko wody należące do dwóch pierwszych, o najniższym stopniu mineralizacji, nadają się do wykorzystania gospodarczego, natomiast pozostałe dwie grupy są zagrożeniem dla środowiska naturalnego (stanowią one ok % ogólnej ilości wód kopalnianych). Mineralizacja tych wód zmienia się w czasie, gdyż zazwyczaj wody o różnej mineralizacji mieszają się ze sobą. Dodatkowo pojawia się problem niestabilności dopływów. Aktualnie stosuje się następujące metody eliminacji zanieczyszczonych wód: kontrolowane odprowadzanie wód polega na ich magazynowaniu w odpowiednich zbiornikach, a następnie dozowaniu do systemu rzecznego tak, aby nie przekroczyć dopuszczalnych norm zanieczyszczenia rzek, utylizacja polega na wytrąceniu składników mineralnych z wody i odzyskaniu jej w takim stanie, który pozwoli na ponowne jej wykorzystanie lub ponowne odprowadzenie do górotworu, ponowne odprowadzenie do górotworu. Autorzy referatu chcieliby bliżej przedstawić trzecią z metod oraz niezbędne środki techniczne, bez których metoda ponownego deponowania w górotworze nie byłaby skuteczna. Rozróżnia się dwie metody ponownego odprowadzenia wód do górotworu: metodę recyrkulacji w górotworze. Polega ona na zatłaczaniu pod ciśnieniem wód kopalnianych do strefy, która została uprzednio odwodniona. Woda zatłaczana przez otwory wiertnicze ulega ponownej cyrkulacji w obiegu zamkniętym. Umiejscowienie otworów do zatłaczania powoduje, że część medium dopływa ponownie do wyrobisk

3 Chłonne otwory wiertnicze wykorzystywane w ochronie środowiska 183 górniczych, natomiast pozostała część migruje w stronę przeciwną, wytwarzając w utworach wodonośnych barierę hydrauliczną. Bariera ta przyczynia się do ograniczenia zasilania wyrobisk górniczych. Dopływ do kopalni, po uwzględnieniu oddziaływania otworów tłocznych i drenujących wyrobisk górniczych, jest tym mniejszy, im dalej zlokalizowane są otwory do zatłaczania [1]. Zaletą tej metody jest możliwość zatłaczania wody o zróżnicowanym stężeniu chlorków. Metoda ta wymaga przygotowania technologicznego wody do zatłaczania przez jej oczyszczenie i filtrowanie, w wyniku których powstają szlamy. metodę magazynowania wód w warstwach chłonnych. W ogólności metoda ta polega na zatłaczaniu zanieczyszczeń otworami wiertniczymi do porowatych i przepuszczalnych warstw, niemających połączeń hydraulicznych z innymi wyrobiskami i warstwami. Warstwy przeznaczone na magazyny muszą być w sposób dostateczny izolowane od warstw sąsiadujących, aby nie nastąpiła migracja zatłaczanej wody. Warstwy, w których zostaną zdeponowane wody kopalniane, muszą odznaczać się odpowiednią porowatością i przepuszczalnością. Istnieją różne poglądy na temat skuteczności tej metody na terenie GZW problem sprowadza się do różnic w ocenie wielkości porowatości i przepuszczalności głęboko zalegających warstw porowatych. 2. Zasady doboru lokalizacji otworów chłonnych Metoda deponowania zanieczyszczeń w otworach wiertniczych polega na ich zatłaczaniu przez otwory wiertnicze do porowatych i przepuszczalnych warstw, niemających połączeń hydraulicznych z wyrobiskami górniczymi i innymi warstwami. Warstwy przeznaczone na magazyny płynów szkodliwych dla środowiska muszą być w sposób dostateczny izolowane od warstw sąsiadujących, aby nie następowała ich migracja. Wybór miejsca lokalizacji otworów wiertniczych do zatłaczania zanieczyszczeń wymaga przeanalizowania następujących czynników: - budowy geologicznej i hydrogeologicznej rejonu wierceń pod otwory chłonne, - warunków hydrochemicznych warstwy chłonnej i zatłaczanych wód oraz własności fizykomechanicznych górotworu, - potencjalnego wpływu zatłaczania wód na powstanie zagrożeń, - kosztów inwestycji.

4 184 R. Rado, P. Bujok W rejonie GZW najlepszymi parametrami filtracyjnymi i kolektorskimi wyróżnia się krakowska seria piaskowcowa utworów karbonu produktywnego. Te litologicznie warstwy zbudowane są z gruboławicowych piaskowców o miąższości dochodzącej miejscami do m. Główny masyw wykorzystywany do wiercenia otworów chłonnych zbudowany jest ze średnio- i gruboziarnistych piaskowców, miejscami zlepieńcowatych, przechodzących w niektórych rejonach w warstwy zlepieńców z przewarstwieniami iłowców i mułowców. Warstwy chłonne serii piaskowcowej są zawodnione i stanowią karboński kompleks wodonośny. Jego własności hydrogeologiczne zmieniają się wraz z głębokością ich zalegania. Współczynnik filtracji tej serii waha się w granicach od 2, do 4, m/s, a współczynnik porowatości zmienia się od 13,5% do 21,7%. Za warstwy chłonne może posłużyć również leżąca poniżej krakowskiej serii piaskowcowej górnośląska seria piaskowcowa. Serie te rozdziela izolująca je seria mułowcowa. Podstawowe parametry górnośląskiej serii piaskowcowej, takie jak: filtracja (3, do 9, m/s), porowatość (4,5% 9,5%), odsączalność i przepuszczalność, są znacznie gorsze aniżeli serii krakowskiej. Jako warstwy izolujące w tym przypadku posłużą trzeciorzędowe osady ilaste, przykrywające utwory serii piaskowcowej. Na obszarze GZW lokalizacja otworów chłonnych jest usytuowana w granicach występowania osadów miocenu o miąższości co najmniej 100 m. Minimalna miąższość warstw nieprzepuszczalnych zależy od: ciśnienia i objętości tłoczenia wód, pierwotnego ciśnienia wód w warstwie chłonnej i jej parametrów filtracyjnych, przepuszczalności i własności geomechanicznych. O możliwości zatłaczania wód pod ciśnieniem w określone warstwy chłonne powinien decydować potencjalny wzrost zagrożeń naturalnych w kopalniach, takich jak: zagrożenie wodne, gazowe, tąpania i wyrzuty skał. Dlatego niezbędna jest analiza ich lokalizacji pod kątem wpływu na górotwór, w wyniku którego pojawiłyby się nowe zagrożenia lub wzrosły już istniejące. 3. Opłacalność inwestycji przy utylizacji odpadów chłonnymi otworami wiertniczymi Opłacalność utylizacji zanieczyszczeń przez ich odprowadzanie w warstwy chłonne opiera się na założeniu, że nakłady na wykonanie otworu chłonnego i jego eksploatację spowodują zmniejszenie kosztów dotychczas ponoszonych na ich utylizację, czyli: C> K zł, (1)

5 Chłonne otwory wiertnicze wykorzystywane w ochronie środowiska 185 gdzie: C zmniejszenie opłat za odprowadzanie zanieczyszczonych wód powstałych w wyniku ponownego ich zatłaczania do górotworu, K koszt wykonania otworu wraz z pełną instalacją. Redukcja kosztów utylizacji zanieczyszczeń w następstwie powstania otworu chłonnego wyraża się następująco: C= c d V c zł, (2) gdzie: c średnie stężenie zanieczyszczeń w zatłaczanej wodzie kg/m 3, d opłaty za zrzucenie 1 kg zanieczyszczeń do systemu wodnego zł/kg, V c objętość wody zatłaczanej do otworu w okresie obliczeniowym m 3. Zakładając określone stężenie zanieczyszczeń (stałe w określonym czasie) i opłaty za ich odprowadzanie, zmniejszenie kosztów będzie zależeć od objętości zatłaczanych zanieczyszczeń, czyli C=f(V c ). Na tej podstawie można wyznaczyć objętość wody, którą musimy zatłoczyć do otworu, aby inwestycja stała się opłacalna: V c K [m 3 ]. (3) d c Przyjmując czas t użytkowania otworów, można określić wymaganą średnią chłonność otworu z zależności: Vc Q s m t 3 /s. (4) Natomiast ogólnie chłonność otworu wyraża się wzorem [5]: 2 T P Q R m 3 /s, (5) ln r gdzie: T współczynnik piezoprzewodności złoża (warstwy) m 2 /s, P ciśnienie zatłaczania wody N/m 2, γ ciężar właściwy zatłaczanego medium N/m 3, R promień zasięgu leja represji m, r promień otworu m.

6 186 R. Rado, P. Bujok Odpowiednie przekształcenia ww. zależności pozwalają na uzyskanie wzoru na koszt inwestycji: 2 T P K c d t R zł. (6) ln r Koszt wykonania otworu chłonnego składa się z kosztów związanych z jego odwierceniem (koszt pracy wiertnicy, załogi, koszty narzędzi wiertniczych, materiałów płuczkowych i pędnych, uzbrojenia wgłębnego i napowierzchniowego) oraz przeprowadzeniem niezbędnych testów, w tym testu chłonności. Na dzień dzisiejszy przeciętny koszt pracy wiertnicy do wiercenia otworów w granicach m kształtuje się na poziomie ok zł/dobę. Dobowy koszt pracy załogi to dodatkowe ok zł. Można przyjąć, że odwiercenie otworu (wraz z materiałami: narzędzia, płuczka, serwis itd.) do głębokości ok m zamknie się kwotą rzędu 6 7 mln. zł. Oczywiście na koszt wiercenia wpływ mają geologiczne warunki wiercenia oraz wyposażenie odwiertu do zatłaczania, co przekłada się na konstrukcję otworu, a to wpływa na ogólny koszt wykonania otworu. 4. Konstrukcja otworów chłonnych i technika ich wiercenia Biorąc pod uwagę budowę geologiczną GZW, można przyjąć, że przeciętny otwór do zatłaczania będzie miał głębokość w przedziale m. Bazując na danych uzyskanych z wiercenia otworu chłonnego dla Nadwiślańskiej Spółki Węglowej, wiercenia w GZW prowadzi się przekroju geologicznym o następującej budowie litologicznej przewiercanych warstw: a) czwartorzęd składający się głównie z piasków, żwirów oraz iłów, b) karbon produktywny, składający się z: - krakowskiej serii piaskowcowej (warstwy łaziskie). Warstwy te tworzą piaskowce, mułowce z przewarstwieniami węgla kamiennego i łupków węglowych, - serii mułowcowej (warstwy orzeskie) do głębokości. Seria ta zbudowana jest z mułowców, iłowców, piaskowców z przewarstwieniami węgla kamiennego i łupków węglowych,

7 Chłonne otwory wiertnicze wykorzystywane w ochronie środowiska górnośląskiej serii piaskowcowej (warstwy rudzkie i siodłowe). W serii tej obserwowano piaskowce, mułowce, piaskowce zlepieńcowate, iłowce z warstwami węgla i łupków węglowych, - serii paralicznej (warstwy porębskie i jaklowieckie). Wiercenia otworów do zatłaczania przewidują osiągnięcie warstw chłonnych: górnośląskiej serii piaskowcowej i niżej zalegającej serii paralicznej. Zakładana porowatość tych warstw osiąga nawet 16%. W zależności od rejonu wierceń, serie chłonne występują na różnych głębokościach. W trakcie wiercenia, o którym mowa, okazało się, że przewiercenie zakładanych serii nastąpiło po odwierceniu ok m otworu, dlatego też wiercenie wstrzymano na głębokości 998 m. Wiercenie otworu chłonnego do głębokości 998 m w warunkach GZW prowadzi się w następujących etapach: - etap I wiercenie świdrem 24 do nawiercenia karbonu produktywnego, tzn. przewiercenie czwartorzędu i zarurowanie kolumną rur okładzinowych 18 5/8 o długości 60 m z cementowaniem do wierzchu (cdw). - etap II wiercenie świdrem 17 1 / 2 do głębokości 120 m. Odcinek ten zarurowano rurami okładzinowymi 13 3/8 (cdw), jako zabezpieczenie przed możliwością ucieczek płuczki w stare zroby kopalniane. - etap III wiercenie świdrem 12 1 / 4 do głębokości 500 m. Począwszy od tej głębokości przykładowy otwór wiercony był techniką rdzeniową. Rdzeniowanie odbywało się aparatem wrzutowym firmy Baker o średnicy 8 1 / 2, do głębokości 876,5 m, w celu porównania założonego w projekcie profilu geologicznego z rzeczywistym. Uzysk rdzenia dla tego etapu wiercenia wyniósł 94,4%. Po zakończeniu rdzeniowania odcinek ten poszerzano do średnicy 12 1 / 4, aby możliwe było zarurowanie otworu rurami okładzinowymi 9 5/8 (cdw). - etap IV rdzeniowanie otworu koronką diamentową o średnicy 8 1 / 2 do końcowych głębokości otworu, tj. 998 m. Uzysk rdzenia kształtował się na poziomie 98,7%. Odcinek ten zarurowano w interwale m kolumną rur traconych, perforowanych na głębokościach m i m. Rury okładzinowe zastały podwieszone w więźbie rurowej 13 3/8 9 5/8 7 / 21 MPa. Na rurach 13 3/8 i 9 5/8 montowano głowicę przeciwerupcyjną hydrauliczną 13 5 / / 2 0 na ciśnienie 35 MPa. Konstrukcję przykładowego otworu wiertniczego oraz wyposażenie odwiertu chłonnego przedstawiono na rysunku 1.

8 188 R. Rado, P. Bujok Rys. 1. Konstrukcja otworu i uzbrojenia odwiertu chłonnego Fig. 1. Construction and reinforcement of absorptive borehole Z przeprowadzonej analizy wynika, że wykonanie otworu chłonnego do głębokości 1000 m pochłonęło łącznie (odwiercenie otworu i próby) 1092 godzin pracy. Czas montażu i demontażu urządzenia stanowił ok. 14% czasu wykonania otworu, wiercenie otworu to 42%, a pomiary geofizyczne 4%. Pozostałe prace, takie jak: operacje dźwigowe i prace pomocnicze, to 10% ogólnego czasu wykonania otworu. Prace związane z rurowaniem i cementowaniem uzależnione są od zaplanowanego zarurowania otworu, dla omawianego otworu stanowiły one ok.17% czasu. Wstępny test chłonności zajął ok. 13% ogólnego czasu wykonania otworu. Rozpatrując ogólny czas odwiercenia otworu (rys. 2), należy mieć na uwadze fakt, że głębienie otworu od głębokości 120 m do jego końcowej głębokości prowadzono koronką rdzeniową z wykorzystaniem rdzeniówek wrzutowych. Etap ten można skrócić przez zastosowanie wiercenia pełnoprzekrojowego. Z przeprowadzonych symulacji wynika, że w tym przypadku można zaoszczędzić do 15% czasu wiercenia [6]. Porównując czas rdzeniowania z ogólnym czasem wykonania otworu, można stwierdzić, że czas ten wzrósł o około 7% (rys. 2). Jak wynika z przytoczonych liczb, wzrost ten nie jest znaczny w odniesieniu do kosztu inwestycji. Dzięki rdzeniowaniu można skorelować założony profil z rzeczywistym, a ponadto uzyskać próbki do przeprowadzenia badań laboratoryjnych, w tym niezbędnych do określenia porowatości i przepuszczalności.

9 Chłonne otwory wiertnicze wykorzystywane w ochronie środowiska 189 Pomiary geofizyczne - 43,5 h Test chłonności h Montaż i demontaż urządzenia Rurowanie i cementowanie h Drobne roboty pomocnicze, pomiary technologiczne - 13 h Operacje dźwigowe, (zapuszczanie i wyciąganie przewodu, zmiana narzędzia, płukanie otworu h Praca narzędzi wiertniczych, poszerzanie - 441,5 h Rys. 2. Zestawienie czasów poszczególnych operacji wiertniczych składających się na odwiercenie otworu chłonnego Fig. 2. Schedule of particular drilling operations for absorptive borehole Z analizy konstrukcji otworu wynika, że zatłaczanie można prowadzić na kilka sposobów w zależności od powierzchniowego i wgłębnego uzbrojenia otworu. Jednym proponowanych rozwiązań jest zapuszczenie rurek wydobywczych 3 ½ z pakerem RTTS zapiętym w rurach okładzinowych 9 5 / 8 i zatłaczanie wód zmineralizowanych do warstw chłonnych z powierzchni terenu. W celu zwiększenia wydajności zatłaczania, istnieje możliwość, przy tego typu konstrukcji otworu, zapuszczenia do otworu rur wydobywczych 4 ½ lub 5 z pakerem izolującym. W takim przypadku można zdecydowanie zwiększyć strumień objętości zatłaczania. Jednak należy pamiętać o tym, że warstwy posiadają odpowiednią chłonność. Zatłaczanie wód mineralizowanych zawierających cząstki stałe oraz wód, z których wytrącają się takie cząstki, może w szybkim stopniu doprowadzić do kolmatacji strefy chłonnej i zmniejszenia przepuszczalność warstwy. Dlatego też wody takie muszą być poddawane wstępnemu oczyszczaniu. z 5. Wnioski Jak wykazały badania i wykonane otwory chłonne do zatłaczania wód kopalnianych, uzyskane wyniki ekonomiczne i techniczne przynoszą pozytywne rezultaty. Metody zatłaczania i magazynowania w warstwach chłonnych mogą być stosowane również do innych zanieczyszczeń przemysłowych. Wytypowanie warstw odizolowanych i przepuszczalnych jest z technicznego punktu widzenia możliwe. Problemem może być jednak zanieczyszczenie niektórych rodzajów wód substancjami chemicznymi, które mogłoby przedostać się do warstw wodonośnych i spowodować ich skażenie.

10 190 R. Rado, P. Bujok Ogólne wnioski z przeprowadzonych prac: 1. Jeżeli rejon wierceń jest słabo rozpoznany należy stosować technologię rdzeniowania. Z analizy wynika, że operacja, a podczas wiercenia otworu do głębokości ok m powoduje wzrost czasu jego wykonania o ok. 7% w porównaniu z wierceniem pełnoprzekrojowego otworu. Wykonanie rdzeniowania odcinków otworu w 100%, powinno odbywać się wszędzie tam, gdzie informacje o budowie geologicznej są rzeczą niezbędną dla prawidłowego uzbrojenia otworu (zwłaszcza w rejonach, gdzie prowadzona była działalność górnicza). 2. Analizując technikę i technologię wykonania otworu chłonnego w rozpoznanym obszarze geologicznym, wiercenie powinno odbywać się bezrdzeniowo. 3. Jak wynika z analiz, największy udział w ogólnym czasie wiercenia otworu ma praca narzędzi wiertniczych (42%). W związku z tym oszczędności w czasie wykonania otworu, a tym samym i jego koszcie, należy upatrywać w odpowiednim doborze technologii wiercenia oraz w stosowaniu wysoko wydajnych narzędzi wiertniczych. 4. Rdzeniowanie odcinków otworu w 100%, wydłuża czas ich wykonania, a tym samym podraża koszt inwestycji. Dlatego też rdzeniowanie należy stosować w sytuacjach koniecznych. 5. Poszerzanie średnicy otworu po rdzeniowaniu jest rozwiązaniem czasochłonnym. Na przykładzie wykonania otworu, o którym mowa, operacje wiertnicze związane z rdzeniowaniem odcinka otworu ,5 m zajęły 120 godz., a operacje związane z poszerzaniem tego samego odcinka 135 godz. 6. Prowadzenie testów chłonności pod własnym ciśnieniem hydrostatycznym słupa zatłaczanej cieczy jest niewystarczające do prawidłowego określenia własności warstw chłonnych, tj. porowatości, przepuszczalności, przewodności i nasycenia płynem złożowym. Poniesione nakłady inwestycyjne nie powinny być zniweczone przez złe opróbowanie warstw chłonnych. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie kompleksowego zestawu testów, włącznie z zastosowaniem próbników złoża dla określenia parametrów złożowych warstw chłonnych. Koszt przeprowadzenia takiego zestawu testów, w porównaniu z kosztem wykonania otworu, jest nieznaczny.

11 Chłonne otwory wiertnicze wykorzystywane w ochronie środowiska 191 BIBLIOGRAFIA 1. Kalus D., Rado R.: Possibilites of using absorptive bohrholes foor environmental protection purposes. International Scientific Conference, Ostrava, September Motyka I. i in.: Szczegółowe dane bilansowe w aspekcie selekcji wód dołowych grupy III i IV. Katowice Rogóż M., Posyłek E.: Ograniczenie ilości wód odprowadzanych z kopalń metodą recyrkulacji. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, s. Górnictwo, z. 172, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice Rogóż M., Posyłek E.: Ograniczenie ilości wód odprowadzanych z kopalń metodą recyrkulacji. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, s. Górnictwo, z. 172, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice Wilk Z., Adamczyk A.: O pewnych możliwościach ograniczenia zrzutów słonych wód kopalnianych do rzek na przykładzie KWK Silesia. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, s. Górnictwo, z. 172, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice Lubaś J., Rado R.: Analiza czasu wykonania otworów pełnoprzekrojowych i rdzeniowych do głębokości ok m. Rocznik XV Wiertnictwo, Nafta, Gaz, Wydawnictwo AGH, Kraków Turen S. (red.): Poradnik hydrogeologa. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa Pinka J., Marcin M., Skvarekova E., Sidorova M.: Possibility of Radioactive and Toxic Waste Disposal in a rock Salt Deposits in Slovakia Combining Wells and Cavities. In Acta Montanistica Slovaca, Rocnik 9/2004. Recenzent: Prof. dr hab. inż. Franciszek Plewa Abstract Mining activity influence on changes of natural environment, especially in regions of mining areas. Majority of mining works are connected with integral necessity of mines drainage, which conduct to disturbance of hydrologic balance. Mining exploitation on large depth cause high salinity and mineralization of groundwater. Because with every year the depth of exploitation is bigger the problem with salt water is increasing and complex solution in this mater is urgent and necessary. Ones of methods, which gained in importance recently is the method of re-injection of contaminated and mining waters into absorptive layers of rock mass. This method is simply and efficient operation especially when on the mining area there is a possibility of drill a absorptive borehole. Currently, the following method for removing contaminated groundwater are used: controlled drain of water, this method base on storage of contaminated water and suitable disposal to river system,

12 192 R. Rado, P. Bujok utilization by precipitate of mineral components and reuse of purified water, re-injection into rock mass. This paper presents the third of above mentioned method, with base on injection of contaminated water to porous and permeable layers which haven t hydraulic connections with others excavations and layers. The layers determined for storage of water should be sufficiently isolated from adjacent layers in order to inhibit migration of injected water.

Komplet tabeli cenowych bez instrukcji (do ewentualnego wykorzystania do przygotowania oferty załączony został w załączniku 2)

Komplet tabeli cenowych bez instrukcji (do ewentualnego wykorzystania do przygotowania oferty załączony został w załączniku 2) Załącznik Nr 3 do SIWZ Instrukcja wypełniania Tabel cenowych oraz Formularza cenowego Wykonawca wypełnia Formularz cenowy oddzielnie dla każdego otworu (przygotowano tabele cenowe dla każdego otworu).

Bardziej szczegółowo

Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H

Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H Projekt realizowany

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO

UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO KOSZTORYS OFERTOWY NA DOZÓR I NADZÓR PRAC WIERTNICZYCH PRZY REALIZACJI OTWORÓW GZ-1 I GZ-2 W CELU POSZUKIWANIA I ROZPONAWANIA WÓD LECZNICZYCH W UTWORACH MEZOZOICZNYCH NA TERENIE MIASTA GOŁDAP. miejscowość:

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI OTWORU WIERTNICZEGO

PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI OTWORU WIERTNICZEGO PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI OTWORU WIERTNICZEGO TEZY WYKŁADU 1. Zadania rur okładzinowych, 2. Konstrukcje otworów wiertniczych, 2.1. czynniki wpływające na konstrukcję otworu, 2.2. typy kolumn rur okładzinowych,

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE 1. Eksploatacja górnicza

Bardziej szczegółowo

Planowanie i kontrola zabiegów regeneracji i rekonstrukcji studni głębinowych przy użyciu metod geofizycznych

Planowanie i kontrola zabiegów regeneracji i rekonstrukcji studni głębinowych przy użyciu metod geofizycznych Planowanie i kontrola zabiegów regeneracji i rekonstrukcji studni głębinowych przy użyciu metod geofizycznych dr Tomasz Górka Schützenstraße 33 D-15859 Storkow gorka@blm-storkow.de Wprowadzenie Geofizyka

Bardziej szczegółowo

Opinia geotechniczna dla projektowanej budowy odcinka kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. Borowinowej i ul. Leśnej w Bieruniu Starym

Opinia geotechniczna dla projektowanej budowy odcinka kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. Borowinowej i ul. Leśnej w Bieruniu Starym Sporządzanie dokumentacji geologicznych i hydrogeologicznych Badania przepuszczalności gruntu Raporty oddziaływania na środowisko Przydomowe oczyszczalnie ścieków mgr inż. Michał Potempa 32-500 Chrzanów

Bardziej szczegółowo

Hydrogeologia Nowe metody wykonywania badań hydrogeologicznych w otworach badawczych dr inż. Jan A. Kostrz, inż. Józef Mitka, mgr inż.

Hydrogeologia Nowe metody wykonywania badań hydrogeologicznych w otworach badawczych dr inż. Jan A. Kostrz, inż. Józef Mitka, mgr inż. Kraj Hydrogeologia Nowe metody wykonywania badań hydrogeologicznych w otworach badawczych dr inż. Jan A. Kostrz, inż. Józef Mitka, mgr inż. Czesław Sypek, Śląskie Towarzystwo Wiertnicze DALBIS Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH. ZAGROŻENIE ERUPCYJNE Zagrożenie erupcyjne - możliwość wystąpienia zagrożenia wywołanego erupcją wiertniczą rozumianą jako przypływ płynu złożowego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SIWZ. I. Tabela cenowa dla całości oferty:

Załącznik nr 2 do SIWZ. I. Tabela cenowa dla całości oferty: I. Tabela cenowa dla całości oferty: Lp. Prace netto 1 Wykonanie otworu K-6 2 Wykonanie otworu K-7 3 Wykonanie otworu K-8 4 Wykonanie otworu K-9 5 Wykonanie otworu K-10 Kwota VT brutto RZEM 1 II. Tabele

Bardziej szczegółowo

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ Mariusz CZOP Katedra Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej WODA W MIASTACH WODY PODZIEMNE występują poniżej

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Stanisław Nagy, prof. nzw.

Dr hab. inż. Stanisław Nagy, prof. nzw. Wydział Wiertnictwa, Nafty i Gazu Katedra Inżynierii Gazowniczej NOWE EKOLOGICZNE TECHNOLOGIE POZYSKANIA GAZU ZIEMNEGO ZE ZŁÓŻ NIEKONWENCJONALNYCH (SHALE GAS, TIGHT GAS, CBM) Dr hab. inż. Stanisław Nagy,

Bardziej szczegółowo

WYNIKI BADAÑ HYDROGEOLOGICZNYCH

WYNIKI BADAÑ HYDROGEOLOGICZNYCH Leszek BOJARSKI, Andrzej SOKO OWSKI, Jakub SOKO OWSKI WYNIKI BADAÑ HYDROGEOLOGICZNYCH WYNIKI OPRÓBOWAÑ HYDROGEOLOGICZNYCH Celem opróbowania otworu wiertniczego Busówno IG 1 by³a ocena warunków hydrochemicznych

Bardziej szczegółowo

Schemat uzbrojenia odwiertu do zatłaczania gazów kwaśnych na złożu Borzęcin

Schemat uzbrojenia odwiertu do zatłaczania gazów kwaśnych na złożu Borzęcin Schemat uzbrojenia odwiertu do zatłaczania gazów kwaśnych na złożu Borzęcin Złoże Borzęcin jest przykładem na to, że szczerpane złoża węglowodorów mogą w przyszłości posłużyć jako składowiska odpadów gazowych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2) (Dz.U. Nr 110, poz. 935 z dnia 22 czerwca 2005 r.) Na podstawie art. 82b ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA TECHNICZNE I PRZEDMIAR ROBÓT

ZAŁOŻENIA TECHNICZNE I PRZEDMIAR ROBÓT Wykonawca opracowania: PRZEDSIĘBIORSTWO HANDLOWO USŁUGOWE WODMAR s.c. B. JENCZELEWSKI & Z. KULIGA 43-300 BIELSKO - BIAŁA Zamawiający: URZĄD MIASTA OŚWIĘCIM 32 600 OŚWIĘCIM UL. ZABORSKA 2 ZAŁOŻENIA TECHNICZNE

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa*

W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa* WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 5 ZESZYT 008 W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa* ANALIZA I USTALENIE PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH DLA ODWIERTÓW WÓD MINERALNYCH W ZALE NOŒCI OD WIELKOŒCI WYK ADNIKA GAZOWEGO

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Przedmiot LIKWIDACJA KOPALŃ I WYROBISK GÓRNICZYCH 1. Wymień czynniki,

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych

Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych dr inż. Henryk KLETA WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Katedra Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Zarządzania Ochroną Powierzchni Analiza

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT ST 01. Wiercenie otworów poszukiwawczych ( pilotażowych)

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT ST 01. Wiercenie otworów poszukiwawczych ( pilotażowych) SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT ST 01 Wiercenie otworów poszukiwawczych ( pilotażowych) SPIS TREŚCI Gmina Kamień Pomorski 1 1 WSTĘP 1.1 Przedmiot specyfikacji technicznej 1.2 Zakres stosowania

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik wiertnik Symbol cyfrowy zawodu: 311[40] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[40]-01-102 Czas trwania egzaminu: 180 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Sborník vědeckých prací Vysoké školy báňské Technické univerzity Ostrava monografie 15, rok 2005, ročník LI, řada hornicko-geologická

Sborník vědeckých prací Vysoké školy báňské Technické univerzity Ostrava monografie 15, rok 2005, ročník LI, řada hornicko-geologická Sborník vědeckých prací Vysoké školy báňské Technické univerzity Ostrava monografie 15, rok 2005, ročník LI, řada hornicko-geologická Zdzisław HERMAN *, Janusz PUDŁO ** 3WP2-3.1 PROBLEMY LIKWIDACJI I REKONSTRUKCJI

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 44, s. 15-20, Gliwice 2012 EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego WYDZIAŁ NAUK TECHNICZNYCH Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Fundamentowanie Ćwiczenie 1: Odwodnienie wykopu fundamentowego Przyjęcie i odprowadzenie wód gruntowych

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i wiercenie odwiertów głębinowych - opis przedmiotu

Projektowanie i wiercenie odwiertów głębinowych - opis przedmiotu Projektowanie i wiercenie odwiertów głębinowych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Projektowanie i wiercenie odwiertów głębinowych Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-MiUW-P-03_15 Wydział Kierunek

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych dr Małgorzata Woźnicka - 29.10.2013 r., Warszawa Poszukiwanie i rozpoznawanie gazu z łupków - etapy realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE WIERTACZ ODWIERTÓW EKSPLOATACYJNYCH I GEOFIZYCZNYCH

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE WIERTACZ ODWIERTÓW EKSPLOATACYJNYCH I GEOFIZYCZNYCH Załącznik 11 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE WIERTACZ ODWIERTÓW EKSPLOATACYJNYCH I GEOFIZYCZNYCH SYMBOL CYFROWY 811[02] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Tomasz Œliwa*, Andrzej Gonet*, Grzegorz Skowroñski** NAJWIÊKSZA W POLSCE INSTALACJA GRZEWCZO-CH ODNICZA BAZUJ CA NA OTWOROWYCH WYMIENNIKACH CIEP A

Tomasz Œliwa*, Andrzej Gonet*, Grzegorz Skowroñski** NAJWIÊKSZA W POLSCE INSTALACJA GRZEWCZO-CH ODNICZA BAZUJ CA NA OTWOROWYCH WYMIENNIKACH CIEP A WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 28 ZESZYT 3 2011 Tomasz Œliwa*, Andrzej Gonet*, Grzegorz Skowroñski** NAJWIÊKSZA W POLSCE INSTALACJA GRZEWCZO-CH ODNICZA BAZUJ CA NA OTWOROWYCH WYMIENNIKACH CIEP A 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYPADKÓW ZWIĄZANYCH Z ZAGROŻENIEM METANOWYM W KOPALNIACH WĘGLA KAMIENNEGO W LATACH

ANALIZA WYPADKÓW ZWIĄZANYCH Z ZAGROŻENIEM METANOWYM W KOPALNIACH WĘGLA KAMIENNEGO W LATACH Stanisław KOWALIK, Maria GAJDOWSKA Politechnika Śląska, Gliwice ANALIZA WYPADKÓW ZWIĄZANYCH Z ZAGROŻENIEM METANOWYM W KOPALNIACH WĘGLA KAMIENNEGO W LATACH 22-29 Streszczenie. Spośród licznych zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Uwagi na temat stosowania gazów obojętnych (azotu, dwutlenku węgla) do gaszenia pożaru w otamowanym polu rejony wydobywczego

Uwagi na temat stosowania gazów obojętnych (azotu, dwutlenku węgla) do gaszenia pożaru w otamowanym polu rejony wydobywczego 253 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 12, nr 1-4, (2010), s. 253-259 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Uwagi na temat stosowania gazów obojętnych (azotu, dwutlenku węgla) do gaszenia pożaru w

Bardziej szczegółowo

X MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA

X MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA AKADEMIA GORNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ WIERTNICTWA, NAFTY I GAZU X MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA Nowe metody i technologie w geologii naftowej, wiertnictwie,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Hydrogeologia górnicza Rok akademicki: 2013/2014 Kod: BGG-1-615-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

2. PRZEBIEG PRAC BADAWCZYCH... 8 2.1 Prace wiertnicze... 8 2.2. Badania laboratoryjne... 10 2.3. Prace kameralne... 11

2. PRZEBIEG PRAC BADAWCZYCH... 8 2.1 Prace wiertnicze... 8 2.2. Badania laboratoryjne... 10 2.3. Prace kameralne... 11 Spis treści: 1. WSTĘP... 5 1.1. Podstawa opracowania... 5 1.2. Cel badań... 5 1.3. Materiały wyjściowe... 5 1.4. Ogólna charakterystyka szybu Janina VI do obecnej głębokości 523 m... 7 2. PRZEBIEG PRAC

Bardziej szczegółowo

Powstanie, struktura i zadania Oddziału CZOK.

Powstanie, struktura i zadania Oddziału CZOK. Powstanie, struktura i zadania Oddziału CZOK. Centralny Zakład Odwadniania Kopalń (CZOK), powołany został Uchwałą Nr 1/00 Zarządu Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A., z dnia 22.08.2000 roku. SRK S.A. powstała

Bardziej szczegółowo

SIWZ Żołynia 74a Znak sprawy CRZ ZP/2012/086/CS/FL Strona 1 z 6

SIWZ Żołynia 74a Znak sprawy CRZ ZP/2012/086/CS/FL Strona 1 z 6 Załącznik obejmuje: I. Program prac. II. Wymagania techniczno organizacyjne. III. Plan sytuacyjny zajętego terenu. Zał. Nr 1B do SIWZ I. Program dotyczy: remontu ( likwidacja z opróbowaniem ) odwiertu

Bardziej szczegółowo

Kontrola stanu technicznego. przy zastosowaniu metod geofizyki otworowej

Kontrola stanu technicznego. przy zastosowaniu metod geofizyki otworowej Kontrola stanu technicznego przy zastosowaniu metod geofizyki otworowej Schützenstraße 33 D-15859 Storkow, Niemcy gorka@blm-storkow.de Wprowadzenie Schemat profilowania otworu wiertniczego: Bęben wyciągu

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH

WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH Przemysław Wachniew 1, Damian Zięba 1, Kazimierz Różański 1, Tomasz Michalczyk 2, Dominika Bar-Michalczyk

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Małgorzata Woźnicka - Gaz łupkowy w Polsce i na Lubelszczyźnie Gaz łupkowy (shale gas) Gaz ziemny o genezie termogenicznej Niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

HAZARD TO THE SURFACE ARISING OUT OF THE OLD, SHALLOW MINING

HAZARD TO THE SURFACE ARISING OUT OF THE OLD, SHALLOW MINING GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2012 Tom 7 Zeszyt 1 Piotr STRZAŁKOWSKI Politechnika Śląska, Gliwice Katedra Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Zarządzania Ochroną Powierzchni ZAGROŻENIE DLA POWIERZCHNI WYNIKAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Foto. Tomasz Kowalewski. Gdańsk, 5 marca 2014 r.

Foto. Tomasz Kowalewski. Gdańsk, 5 marca 2014 r. Foto. Tomasz Kowalewski Gdańsk, 5 marca 2014 r. PLAN PREZENTACJI 1. Informacje wstępne 2. Metody i etapy prac badawczych prowadzonych w rejonie wiercenia a) zapoznanie się z procesami technologicznymi

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: zasadnicza szkoła zawodowa - 3-letni okres nauczania /1//2/ Zawód: Wiertacz; symbol 811305 Podbudowa programowa: gimnazjum

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. Tadeusz Rembielak*, Leszek Łaskawiec**, Marek Majcher**, Zygmunt Mielcarek** Górnictwo i Geoinżynieria Rok 29 Zeszyt 3/1 2005

1. Wprowadzenie. Tadeusz Rembielak*, Leszek Łaskawiec**, Marek Majcher**, Zygmunt Mielcarek** Górnictwo i Geoinżynieria Rok 29 Zeszyt 3/1 2005 Górnictwo i Geoinżynieria Rok 29 Zeszyt 3/1 2005 Tadeusz Rembielak*, Leszek Łaskawiec**, Marek Majcher**, Zygmunt Mielcarek** INIEKCYJNE USZCZELNIANIE I WZMACNIANIE GÓROTWORU PRZED CZOŁEM PRZEKOPU ŁĄCZĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Czwarnowska*, Sławomir Wysocki** BEZIŁOWA PŁUCZKA POLIAMFOLITYCZNO-SKROBIOWA Z POLIMEREM PT-61 DO PRZEWIERCANIA SKAŁ ILASTYCH***

Katarzyna Czwarnowska*, Sławomir Wysocki** BEZIŁOWA PŁUCZKA POLIAMFOLITYCZNO-SKROBIOWA Z POLIMEREM PT-61 DO PRZEWIERCANIA SKAŁ ILASTYCH*** wiertnictwo nafta gaz TOM 27 ZESZYT 4 2010 Katarzyna Czwarnowska*, Sławomir Wysocki** BEZIŁOWA PŁUCZKA POLIAMFOLITYCZNO-SKROBIOWA Z POLIMEREM PT-61 DO PRZEWIERCANIA SKAŁ ILASTYCH*** 1. Wstęp Przewiercanie

Bardziej szczegółowo

KGZ Żuchlów. KGZ Żuchlów Stara Góra, Góra tel

KGZ Żuchlów. KGZ Żuchlów Stara Góra, Góra tel KGZ Żuchlów Kopalnia Gazu Ziemnego Żuchlów rozpoczęła działalność w 1979 r. eksploatując złoże Żuchlów. Rok później ruszyła eksploatacja ze złoża Góra, a w 2002 r. ze złoża Lipowiec E, zakończona w 2010

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym. Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka

Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym. Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2007 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE (J. SKOWRONEK)...

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: WGG s Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: WGG s Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Wiertnictwo Rok akademicki: 2013/2014 Kod: WGG-1-306-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Wiertnictwa, Nafty i Gazu Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia Forma

Bardziej szczegółowo

5. Opis sposobu osiągnięcia celu prac geologicznych.

5. Opis sposobu osiągnięcia celu prac geologicznych. 5. Opis sposobu osiągnięcia celu prac geologicznych. 6 5.1 Ilość, lokalizacja i rodzaj wyrobisk W celu dostarczenia wody dla potrzeb wodociągu gminnego w miejscowości Rytro, projektuje się wykonanie trzech

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik wiertnik 311[40]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik wiertnik 311[40] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik wiertnik 311[40] Zadanie egzaminacyjne Firma wiertnicza prowadzi prace związane z udostępnieniem horyzontu perspektywicznego zawierającego

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót wiertniczych związanych na wykonaniem otworu hydrologicznorozpoznawczego w celu ujęcia wód

Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót wiertniczych związanych na wykonaniem otworu hydrologicznorozpoznawczego w celu ujęcia wód Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót wiertniczych związanych na wykonaniem otworu hydrologicznorozpoznawczego w celu ujęcia wód termalnych w miejscowości Cudzynowice w ramach projektu podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 1.1. Obowiązki pracodawcy i osób kierujących pracownikami... 23 1.2. Obowiązki

Bardziej szczegółowo

1.2. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu

1.2. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE... 3 1.1. Przedmiot opracowania... 3 1.. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu... 3. Budowa geologiczna podłoża gruntowego... 4.1. Litologia i stratygraia... 4..

Bardziej szczegółowo

WZMACNIANIE PODŁOŻA GRUNTOWEGO METODĄ INIEKCJI CIŚNIENIOWEJ POD NASYPY DROGOWE I OBIEKTY INŻYNIERSKIE AUTOSTRADY A4

WZMACNIANIE PODŁOŻA GRUNTOWEGO METODĄ INIEKCJI CIŚNIENIOWEJ POD NASYPY DROGOWE I OBIEKTY INŻYNIERSKIE AUTOSTRADY A4 Prof. dr hab. inż. Jan ZYCH Wydział Górnictwa i Geologii. Politechnika Śląska ul. Akademicka 2, 44-100 Gliwice, Polska tel. 032 2371374, fax. 032-2371238 e-mail: jzych@rg4.gorn.polsl.gliwice.pl Mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca warunków geotechnicznych w związku z projektowanym remontem ulicy Stawowej w Rajsku gmina Oświęcim.

Opinia dotycząca warunków geotechnicznych w związku z projektowanym remontem ulicy Stawowej w Rajsku gmina Oświęcim. Sporządzanie dokumentacji geologicznych i hydrogeologicznych Badania przepuszczalności gruntu Raporty oddziaływania na środowisko Przydomowe oczyszczalnie ścieków mgr inŝ. Michał Potempa 32-500 Chrzanów

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ

OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ Zadanie badawcze nr 3 realizowane w ramach strategicznego programu badan naukowych i prac rozwojowych

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. inż. M. Jacek Łączny dr inż. Krzysztof Gogola Główny Instytut Górnictwa Zakład Terenów Poprzemysłowych i Gospodarki Odpadami GIG

prof. dr hab. inż. M. Jacek Łączny dr inż. Krzysztof Gogola Główny Instytut Górnictwa Zakład Terenów Poprzemysłowych i Gospodarki Odpadami GIG Przesłanki i propozycja założeń do regionalnej strategii ochrony powierzchni Górnośląskiego Zagłębia Węglowego poprzez likwidację pustek po płytkiej eksploatacji górniczej prof. dr hab. inż. M. Jacek Łączny

Bardziej szczegółowo

Zawartość opracowania

Zawartość opracowania 1 Zawartość opracowania I.CZĘŚĆ OPISOWA 1. ODWODNIENIE WYKOPÓW NA CZAS BUDOWY...1 1.1. ANALIZA WARUNKÓW GRUNTOWO-WODNYCH I WYBÓR SPOSOBU ODWODNIENIA...1 1.2. OPIS PROJEKTOWANEGO ODWODNIENIA...2 1.3. OBLICZENIA

Bardziej szczegółowo

ZagroŜenia naturalne w otworowych zakładach górniczych. Spis treści

ZagroŜenia naturalne w otworowych zakładach górniczych. Spis treści ZAGROśENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH KATOWICE 7 Spis treści. ZagroŜenie erupcyjne.... ZagroŜenie siarkowodorowe.... Inne zagroŝenia..... ZagroŜenie poŝarowe..... ZagroŜenie zapadliskami...

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY KOROZJI PRZY ZATŁACZANIU WYKORZYSTANYCH WÓD TERMALNYCH

PROBLEMY KOROZJI PRZY ZATŁACZANIU WYKORZYSTANYCH WÓD TERMALNYCH MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 39, s. 13-18, Gliwice 2010 PROBLEMY KOROZJI PRZY ZATŁACZANIU WYKORZYSTANYCH WÓD TERMALNYCH HENRYK BIERNAT 1, STANISŁAW KULIK 2, BOGDAN NOGA 3, ZBIGNIEW KOSMA 3 1

Bardziej szczegółowo

KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE

KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE DO ZASTOSOWAŃ W GÓRNICTWIE WĘGLA KAMIENNEGO Główny Instytut Górnictwa Zakład Terenów Poprzemysłowych i Gospodarki Odpadami prof. dr hab. inż. M. Jacek Łączny PLAN PREZENTACJI:

Bardziej szczegółowo

Filtracja - zadania. Notatki w Internecie Podstawy mechaniki płynów materiały do ćwiczeń

Filtracja - zadania. Notatki w Internecie Podstawy mechaniki płynów materiały do ćwiczeń Zadanie 1 W urządzeniu do wyznaczania wartości współczynnika filtracji o powierzchni przekroju A = 0,4 m 2 umieszczono próbkę gruntu. Różnica poziomów h wody w piezometrach odległych o L = 1 m wynosi 0,1

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru)- zaliczenie lub egzamin

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru)- zaliczenie lub egzamin Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru)- zaliczenie lub egzamin Przedmiot TECHNOLOGIE SKŁADOWANIA I ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW

Bardziej szczegółowo

Janusz Kośmider. Zjawiska przepływowe w odwiertach naftowych

Janusz Kośmider. Zjawiska przepływowe w odwiertach naftowych Janusz Kośmider Zjawiska przepływowe w odwiertach naftowych Zielona Góra 2010 Spis treści Słowo wstępne..................................... 5 1. Dopływ płynów złożowych do odwiertów...................

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu wytworzenia zapasu obowiązkowego na koszt świadczenia usług magazynowych

Analiza wpływu wytworzenia zapasu obowiązkowego na koszt świadczenia usług magazynowych NAFTA-GAZ październik 2010 ROK LXVI Bogdan Filar Instytut Nafty i Gazu, Oddział Krosno Analiza wpływu wytworzenia zapasu obowiązkowego na koszt świadczenia usług magazynowych Wprowadzenie Zapewnienie ciągłości

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE LOKALIZACJI CHODNIKA PRZYŚCIANOWEGO W WARUNKACH ODDZIAŁYWANIA ZROBÓW W POKŁADZIE NIŻEJ LEŻĄCYM**

OKREŚLENIE LOKALIZACJI CHODNIKA PRZYŚCIANOWEGO W WARUNKACH ODDZIAŁYWANIA ZROBÓW W POKŁADZIE NIŻEJ LEŻĄCYM** Górnictwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszyt 3 2007 Tadeusz Majcherczyk*, Zbigniew Niedbalski*, Piotr Małkowski* OKREŚLENIE LOKALIZACJI CHODNIKA PRZYŚCIANOWEGO W WARUNKACH ODDZIAŁYWANIA ZROBÓW W POKŁADZIE NIŻEJ

Bardziej szczegółowo

Chemiczne oddziaływanie składowisk odpadów górnictwa węgla kamiennego na środowisko

Chemiczne oddziaływanie składowisk odpadów górnictwa węgla kamiennego na środowisko Chemiczne oddziaływanie składowisk odpadów górnictwa węgla kamiennego na środowisko Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Misiołek Wydział Nauk Technicznych Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach

Bardziej szczegółowo

POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ

POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ WYW KORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH DLA CELÓW BALNEO-REKREACYJNYCH W JA J WORZU Studium Celowości ZAŁĄCZNIK NR 6 1 Spis treści: 1.

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA. dla projektowanego boiska na terenie Szkoły Podstawowej nr 4 w Będzinie przy ulicy Stalickiego

OPINIA GEOTECHNICZNA. dla projektowanego boiska na terenie Szkoły Podstawowej nr 4 w Będzinie przy ulicy Stalickiego Spis treści : strona : 1. WSTĘP... 2 1.1. CEL BADAŃ... 2 1.2. MATERIAŁY WYJŚCIOWE... 3 2. PRZEBIEG PRAC BADAWCZYCH... 4 2.1. PRACE POLOWE... 4 2.2. PRACE KAMERALNE... 4 3. OPIS I LOKALIZACJA TERENU...

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TESTU PRODUCTION LOGGING DLA OKREŚLENIA STREF DOPŁYWU WODY DO STUDNI WIELKOŚREDNICOWYCH. 1. Wstęp

WYKORZYSTANIE TESTU PRODUCTION LOGGING DLA OKREŚLENIA STREF DOPŁYWU WODY DO STUDNI WIELKOŚREDNICOWYCH. 1. Wstęp Górnictwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszyt 2 2007 Ludwik Zawisza*, Jan Macuda*, Wiktor Gądek**, Józef Nowak** WYKORZYSTANIE TESTU PRODUCTION LOGGING DLA OKREŚLENIA STREF DOPŁYWU WODY DO STUDNI WIELKOŚREDNICOWYCH

Bardziej szczegółowo

ANEKS DO RAPORTU ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

ANEKS DO RAPORTU ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO ANEKS DO RAPORTU ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO inwestycji planowanej przez Urząd Miasta st. Warszawy reprezentowany przez Zarząd Dróg Miejskich o nazwie: Budowa (rozbudowa) ul. Modlińskiej na odc. od Mostu

Bardziej szczegółowo

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA I. Eksploatacja odkrywkowa (program boloński) 1. Klasyfikacja technologii urabiania i sposobów zwałowania w górnictwie

Bardziej szczegółowo

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków Monitoring jako podstawowe narzędzie w analizie presji procesu eksploatacji gazu z łupków na środowisko naturalne Małgorzata Woźnicka Monika Konieczyńska - XXVII Forum Energia Efekt Środowisko Analiza

Bardziej szczegółowo

LOTOS Petrobaltic S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Akademia Górniczo- Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

LOTOS Petrobaltic S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Akademia Górniczo- Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Ścieżka A BG-1/5 EKOŁUPKI 5 499 000 5 499 000 Przyjazne środowisku i wykonalne z ekonomicznego punktu widzenia technologie gospodarowania wodą, ściekami i odpadami przy wydobyciu gazu z łupków BG-1/6 GASLUPMIKORS

Bardziej szczegółowo

wiercenia kotew wiercenia mikropali

wiercenia kotew wiercenia mikropali wiercenia geotechniczne z ciągłym poborem prób przewiercanie lużnego nadkładu w celu dalszego wiercenia w górotworze twardym (rdzeniowanie lub inne techn.) wiercenia piezometrów i studni Ślimaki wiertnicze

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA

GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint M.Hajto i B.Papiernik. Na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

Rada Gminy Krupski Młyn

Rada Gminy Krupski Młyn Rada Gminy w Krupskim Młynie Załącznik do uchwały Nr VIII/48/11 Rady Gminy Krupski Młyn z dnia 26 kwietnia 2011 roku Rada Gminy Krupski Młyn TARYFY DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D.

MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D. MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D. Jerzy DomŜalski Gdańsk, 7 stycznia 2009 GEOLOGICZNA SEKWESTRACJA CO2 GEOLOGICZNA SEKWESTRACJA CO2 (geosekwestracja)

Bardziej szczegółowo

Wpływ likwidacji górnictwa na środowisko wodne na przykładzie regionu częstochowskiego i górnośląskiego

Wpływ likwidacji górnictwa na środowisko wodne na przykładzie regionu częstochowskiego i górnośląskiego Państwowy Instytut Geologiczny Dr Lidia Razowska-Jaworek Wpływ likwidacji górnictwa na środowisko wodne na przykładzie regionu częstochowskiego i górnośląskiego Środowisko wodne - element środowiska naturalnego

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA - SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym w trybie PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na podstawie art. 39 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo

Bardziej szczegółowo

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle 231 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 7, nr 3-4, (2005), s. 231-236 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle JERZY CYGAN Instytut Mechaniki Górotworu PAN,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 maja 2014 r. Poz. 596 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 maja 2014 r.

Warszawa, dnia 9 maja 2014 r. Poz. 596 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 maja 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 maja 2014 r. Poz. 596 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 maja 2014 r. w sprawie dokumentacji hydrogeologicznej i dokumentacji geologiczno-inżynierskiej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO - HUTNICZA

AKADEMIA GÓRNICZO - HUTNICZA AKADEMIA GÓRNICZO - HUTNICZA im. Stanisława Staszica w KRAKOWIE WYDZIAŁ WIERTNICTWA, NAFTY I GAZU IX MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA Nowe metody i technologie w geologii naftowej, wiertnictwie,

Bardziej szczegółowo

Wody dołowe odprowadzane z kopalń Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach do cieków powierzchniowych. Katowice, luty 2009r.

Wody dołowe odprowadzane z kopalń Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach do cieków powierzchniowych. Katowice, luty 2009r. Wody dołowe odprowadzane z kopalń Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach do cieków powierzchniowych Katowice, luty 2009r. W skład Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach wchodzą kopalnie: Piekary, Bobrek-Centrum,

Bardziej szczegółowo

Wpływ podziemnego magazynowania gazu na efektywność eksploatacji złóż w PGNiG SA, Odział w Sanoku

Wpływ podziemnego magazynowania gazu na efektywność eksploatacji złóż w PGNiG SA, Odział w Sanoku NAFTA-GAZ maj 2010 ROK LXVI Jerzy Stopa Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Adam Hoszowski PGNiG SA w Warszawie, Oddział w Sanoku Wpływ podziemnego magazynowania gazu na efektywność eksploatacji złóż w

Bardziej szczegółowo

METAN WIODĄCYM ZAGROŻENIEM NATURALNYM W KWK BRZESZCZE

METAN WIODĄCYM ZAGROŻENIEM NATURALNYM W KWK BRZESZCZE METAN WIODĄCYM ZAGROŻENIEM NATURALNYM W KWK BRZESZCZE METHANE AS THE MAIN NATURAL HAZARD IN BRZESZCZE HARD COAL DEPOSIT, UPPER SILESIAN COAL BASIN Angelika Musiał, Zbigniew Kokesz - Katedra Geologii Złożowej

Bardziej szczegółowo

Pochodzenie wód podziemnych

Pochodzenie wód podziemnych Wody podziemne Woda podziemna - to woda zmagazynowana w wolnych przestrzeniach skał zalegających poniżej powierzchni Ziemi. Stanowią jeden z bardzo istotnych elementów obiegu wody w przyrodzie. Pochodzenie

Bardziej szczegółowo

Petr Bujok*, Martin Klempa*, Jiøí Koziorek**, Robert Rado***, Michal Porzer*

Petr Bujok*, Martin Klempa*, Jiøí Koziorek**, Robert Rado***, Michal Porzer* AGH DRILLING OIL GAS Vol. 29 No. 1 2012 Petr Bujok*, Martin Klempa*, Jiøí Koziorek**, Robert Rado***, Michal Porzer* OCENA WP YWU WARUNKÓW KLIMATYCZNYCH NA BILANS ENERGETYCZNY GÓROTWORU NA OBSZARZE POLIGONU

Bardziej szczegółowo

WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH Pracownia Technologii Wydobycia i Przeróbki Surowców Skalnych Laboratorium Sejsmiki Górotworu mgr inż. Arkadiusz Grześkowiak WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH

Bardziej szczegółowo

Symulacyjne modelowanie procesu konwersji złoża na PMG i regularnej jego pracy, z udziałem CO 2 jako gazu buforowego

Symulacyjne modelowanie procesu konwersji złoża na PMG i regularnej jego pracy, z udziałem CO 2 jako gazu buforowego NAFTA-GAZ kwiecień 2011 ROK LXVII Andrzej Gołąbek, Krzysztof Miłek, Wiesław Szott Instytut Nafty i Gazu, Oddział Krosno Symulacyjne modelowanie procesu konwersji złoża na PMG i regularnej jego pracy, z

Bardziej szczegółowo

NADZÓR OUG w LUBLINIE NAD POSZUKIWANIEM GAZU ŁUPKOWEGO PAŹDZIERNIK, 2013

NADZÓR OUG w LUBLINIE NAD POSZUKIWANIEM GAZU ŁUPKOWEGO PAŹDZIERNIK, 2013 NADZÓR OUG w LUBLINIE NAD POSZUKIWANIEM GAZU ŁUPKOWEGO PAŹDZIERNIK, 2013 ZAKRES NADZORU Szanowni Państwo! Okręgowy Urząd Górniczy sprawuje nadzór i kontrolę w oparciu o obowiązujące prawo geologiczne i

Bardziej szczegółowo

Stateczność dna wykopu fundamentowego

Stateczność dna wykopu fundamentowego Piotr Jermołowicz Inżynieria Środowiska Szczecin Stateczność dna wykopu fundamentowego W pobliżu projektowanej budowli mogą występować warstwy gruntu z wodą pod ciśnieniem, oddzielone od dna wykopu fundamentowego

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA POKŁADU 510/1 ŚCIANĄ 22a W PARTII Z3 W KWK JAS-MOS W WARUNKACH DUŻEJ AKTYWNOŚCI SEJSMICZNEJ

EKSPLOATACJA POKŁADU 510/1 ŚCIANĄ 22a W PARTII Z3 W KWK JAS-MOS W WARUNKACH DUŻEJ AKTYWNOŚCI SEJSMICZNEJ Górnictwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszyt 3/1 2007 Augustyn Holeksa*, Mieczysław Lubryka*, Ryszard Skatuła*, Zbigniew Szreder* EKSPLOATACJA POKŁADU 510/1 ŚCIANĄ 22a W PARTII Z3 W KWK JAS-MOS W WARUNKACH

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego dr inż. Edyta Brzychczy mgr inż. Aneta Napieraj Katedra Ekonomiki i Zarządzania w Przemyśle Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza

Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza OPINIA GEOTECHNICZNA DLA DZIAŁKI NR 2416/128 POŁOŻONEJ W KATOWICACH-PODLESIU PRZY UL. ROLNICZEJ Autor: dr Jerzy Wach Dąbrowa

Bardziej szczegółowo

ul. 28 Czerwca 1956 r., 398, Poznań tel. (61) , fax (061) ,

ul. 28 Czerwca 1956 r., 398, Poznań tel. (61) , fax (061) , Poznań, dn. 22 lipca 2013r. Charakterystyka wydajności cieplnej gruntu dla inwestycji w Szarocinie k. Kamiennej Góry na podstawie danych literaturowych oraz wykonanych robót geologicznych. Wykonawca: MDW

Bardziej szczegółowo