Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim"

Transkrypt

1 Piotr Kinas * Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim Wstęp Zmiany, jakie zaszły w ostatnich latach w gospodarce światowej, stworzyły nowe warunki funkcjonowania przedsiębiorstw. W celu dalszego rozwoju firmy zostały zmuszone do poszukiwania sposobów i działań, które zapewniłyby im utrzymanie (i poprawę) swojej konkurencyjności i innowacyjności. Przedsiębiorstwa nie działają dziś w próżni, a są podmiotami rynku obejmującego szersze niż tylko lokalne czy regionalne otoczenie. Firmy rzadko działają w pojedynkę. Rozumieją, że muszą współpracować z innymi podmiotami. W tym aspekcie warto zwrócić uwagę na zjawisko klastrów (gron). Celem artykułu jest przedstawienie funkcjonowania tego zjawiska w województwie łódzkim. W pracy wykorzystano metodę studium przypadku. 1. Charakterystyka województwa łódzkiego Region łódzki jest położony w centralnej części Polski. Sąsiaduje z województwami: wielkopolskim, kujawsko pomorskim, mazowieckim, świętokrzyskim, śląskim i opolskim. Obok stolicy Łodzi do największych miast regionu zalicza się: Piotrków Trybunalski, Pabianice, Tomaszów Mazowiecki, Bełchatów. Całkowita powierzchnia województwa wynosi km 2, co stanowi ok. 5,8% powierzchni Polski. Według danych GUS na koniec 2010 r. obszar ten zamieszkiwało 2 534,4 tys. ludności, czyli ok. 6,6% ludności kraju [Biuletyn Statystyczny, 2011]. Wartość PKB na głowę mieszkańca to zł i jest niższa od średniej krajowej wynoszącej zł 1. Warto jednak zaznaczyć, iż region łódzki jest na trzecim miejscu wśród województw o najwyższym wzroście tego wskaźnika w latach [Raport, 2011]. W Łódzkiem zlokalizowanych jest ponad 230 tys. podmiotów gospodarczych. Ponad 30% z nich zajmuje się handlem, ok. 13% to przedsiębiorstwa produkcyjne, natomiast 10% należy do sektora budownictwa. Do najważniejszych gałęzi przemysłu w regionie należą: produkcja tkanin, odzieży, artykułów spożywczych oraz ceramicznych. Warto również przytoczyć miejsca, jakie Łódź i region łódzki zajęły w dwóch istotnych rankingach w ostatnich latach. Według magazynu Forbes Łódź jest na trzecim miejscu wśród największych polskich miast najatrakcyjniejszych dla biznesu. Z kolei w raporcie Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową województwo łódzkie plasuje się na pierwszym miejscu pod względem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności naukowej, drugim miejscu pod względem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności zaawansowanej * Mgr, Katedra Stosunków Międzynarodowych, Wydział Studiów Międzynarodowych i Informatyki, Społeczna Akademia Nauk, 1 Dane za 2008 r.

2 144 Piotr Kinas technologicznie i trzecim miejscu pod względem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności przemysłowej. 2. Istota klastra W literaturze można spotkać wiele definicji klastrów. W znaczeniu ekonomicznym pojęcie klaster zostało upowszechnione przez Michaela E. Portera. W swoim dziele pt. Konkurencyjna przewaga narodów określa on klastry jako geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw reprezentujących tą samą branżę, ich wyspecjalizowanych dostawców, przedsiębiorstw świadczących im usługi, przedsiębiorstw działających w branżach pokrewnych i wspomagających oraz powiązanych z tymi przedsiębiorstwami organizacji stojących na straży wspólnych instytucji (uczelni, centrów szkoleniowych, instytutów B+R, organizacji normatywno-prawnych, stowarzyszeń branżowych, administracji rządowej i pozarządowej itp.) [Porter, 2001, s. 246]. Tematyka klastrów jest często podejmowana w ramach organizacji międzynarodowych. Swoją definicję gron mają np. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju czy Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO) 2. Również własną definicję klastra stworzyła Komisja Europejska. Według definicji unijnej przez klaster rozumie się sposób organizacji systemu produkcyjnego, powodowany przez geograficzną koncentrację podmiotów gospodarczych i innych organizacji wyspecjalizowanych w tych samych obszarach działalności, rozwijających wzajemne relacje rynkowe i pozarynkowe, przyczyniających się wspólnie do rozwoju innowacji i konkurencyjności uczestników klastra i ich obszaru działania [European Trend on Innovation, 2003, s. 8]. Brak jest jednak jednoznacznej definicji grona, która w sposób dominujący funkcjonowałaby w opracowaniach naukowych. Wielość stosowanych definicji wynika z kilku powodów. Przede wszystkim badania klastrów są przeprowadzane dla różnych celów. Ponadto zróżnicowana jest jakość dostępnych dla analizy danych. Istnieją również liczne ograniczenia i niespójności metodologiczne, co prowadzi do braku jednolitej metody badania tych podmiotów [Grycuk, 2003, s. 6]. Pomimo tego, iż klastry są podmiotami bardzo zróżnicowanymi i tworzonymi za pośrednictwem wielorakich mechanizmów, wyróżnia się pewne ich charakterystyczne cechy wspólne. Według jednego z raportów Komisji Europejskiej klastry to grupy niezależnych przedsiębiorstw i powiązanych z nimi instytucji, które [Final Report of the Expert Group on Enterprise Clusters and Networks, s. 16]: kooperują i konkurują ze sobą, są skoncentrowane geograficznie w jednym lub kilku regionach, choć klastry mogą mieć wymiar nawet globalny, 2 Zob. Boosting Innovation: The Cluster Approach (1999), OECD, Paris; Development of clusters and networks of SMEs (2001), The UNIDO Programme, Wien.

3 Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim 145 specjalizują się w określonej dziedzinie i wykorzystują wspólne technologie oraz umiejętności, obejmują branże zarówno nowoczesne, jak i tradycyjne, są zinstytucjonalizowane (występuje koordynator klastra) lub niezinstytucjonalizowane. Przedsiębiorstwa wchodzące w skład jednego grona jednocześnie ze sobą konkurują i kooperują. W klastrze dąży się do współpracy ze wszystkimi, nawet z największymi rywalami, ponieważ istnieje przekonanie, że porozumienie i współpraca przynoszą korzyści wszystkim partnerom. Konkurencja i współpraca istnieją w różnych wymiarach, obszarach i pomiędzy różnymi graczami. Silna konkurencja jest niezbędnym warunkiem funkcjonowania i rozwoju klastra. Bez konkurencji klaster nie może się rozwijać i ma małe szanse na przetrwanie. Z kolei koncentracja geograficzna jest konieczna, aby mogły wystąpić pozytywne efekty przenikania i korzystanie z tych samych zasobów. Sprzyja to m.in. rozprzestrzenianiu się innowacji, współpracy, jak również nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów między partnerami. Bliskość gwarantuje lepszą koordynację i budowę wzajemnego zaufania. Ponadto podmioty klastra specjalizują się w określonej dziedzinie i wykorzystują wspólne technologie i umiejętności. Wpływa to pozytywnie na efektywność działania, a także wzmacnia potrzebę współpracy i budowania sieci powiązań kooperacyjnych. 3. Wybrane stymulatory i destymulatory rozwoju klastrów w Polsce W ostatnich latach mamy do czynienia z dynamicznym rozwojem klasteringu w Polsce. Przy okazji benchmarkingu gron przeprowadzonego w 2010 r., Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zidentyfikowała w Polsce 178 klastrów i inicjatyw klastrowych 3. Aż 53% z nich znajduje się w początkowej fazie rozwoju [Benchmarking klastrów w Polsce, 2010]. Dodatkowo należy zaznaczyć, że część przedsięwzięć w Polsce, mimo odwołania do koncepcji grona, nie jest realizowana stricte w jego formie [Kładź, Kowalski, 2010, s. 267]. Skuteczne funkcjonowanie klastrów w Polsce napotyka różnorakie bariery, z których w literaturze najczęściej wymienia się 4 : mentalność brak zaufania, niezrozumienie idei klastra, brak środków finansowych i zbyt niski budżet, wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej, wysokie zbiurokratyzowanie, 3 Inicjatywa klastrowa to działalność zbiorowa grup przedsiębiorstw, jednostek sektora publicznego i innych związanych instytucji w celu poprawy konkurencyjności podmiotów aktywnych ekonomicznie w danym regionie geograficznym. 4 Zob. więcej m.in. Staszewska J. (2009), Klaster perspektywą przedsiębiorców na polskim rynku turystycznym, Difin, Warszawa; Hołub Iwan J., Małachowska M., (2008), Rozwój klastrów w Polsce. Raport z badań, Szczecińska Fundacja Talent-Promocja-Postęp, Szczecin; Skawińska E., Zalewski R.I. (2009), Klastry biznesowe w rozwoju konkurencyjności i innowacyjności regionów. Świat-Europa-Polska, PWE, Warszawa.

4 146 Piotr Kinas incydentalna współpraca nauki i biznesu, niską innowacyjność firm, słabą gotowość do podejmowania ryzyka. Bariera mentalna w przypadku działalności klastrów ma kapitalne znaczenie. Polskie społeczeństwo charakteryzuje niski stopień zaufania. Świadczą o tym np. wyniki Diagnozy społecznej. Według badania przeprowadzonego w 2011 r., z opinią, że większości ludzi można ufać zgadzało się zaledwie 13,3% [Czapiński, Panek, 2011]. Do tego należy dodać niską kulturę biznesu w Polsce, która przejawia się traktowaniem swoich konkurentów jak wrogów. To powoduje, że podmioty wykazują niechęć do kooperacji i nieumiejętność kooperacji, awersję do dzielenia się i prób zawarcia kompromisowych rozwiązań oraz zazdrość o sukcesy innych [Bigaj, 2010, s. 8]. Inne badania wskazują na częsty brak zrozumienia idei klastra [Hołub- Iwan, Małachowska, 2008]. Jest to o tyle zaskakujące, że w obecnych czasach mamy do czynienia z popularyzacją wiedzy z tej dziedziny, jak również edukacją ustawiczną na studiach I i II stopnia, studiach podyplomowych czy z zakresu MBA. Kolejny poważny destymulator związany jest ze słabą kondycją finansową przedsiębiorstw. Ponadto w Polsce występują stosunkowo wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej oraz wysokie zbiurokratyzowanie. Według najnowszego raportu Doing Business 2012 koszty założenia firmy w relacji do PKB na głowę mieszkańca w Polsce są ponad 3,5 krotnie wyższe niż średnia krajów OECD. Dodatkowo, polski system podatkowy jest jednym z najmniej sprzyjających w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej. W celu założenia w Polsce spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 5 przedsiębiorca musi dokonać rocznie 29 płatności podatkowych, które zajmują mu przeciętnie 296 godzin. Obciążenia podatkowe w spółkach z o. o. pochłaniają ponad 43% zysku [Doing Business, 2012]. Istotnym czynnikiem hamującym rozwój klastrów w Polsce jest także niski poziom współpracy przedsiębiorstw i jednostek naukowych. Jest to spowodowane m.in. dziedzictwem gospodarki centralnie planowanej i stosunkowo krótkim okresem rozwoju sektora prywatnych firm [Kładź, Kowalski, 2010, s. 267]. Według przedsiębiorców z regionu łódzkiego główną barierą w nawiązaniu kontaktów z sektorem B+R jest zbyt mała liczba jednostek badawczo rozwojowych w województwie, brak informacji o ich funkcjonowaniu oraz wysokie koszty tego typu kooperacji. Ponadto występuje słaba gotowość do podejmowania ryzyka. Jest to z kolei związane z ponoszeniem kosztów początkowych prac badawczych, na które brak jest środków publicznych [Ekspertyza, 2010]. W Łódzkiem za niskim poziomem współpracy na linii biznes nauka idzie nienajlepszy stan innowacyjności. Jednym z podstawowych wskaźników służących do określenia potencjału innowacyjnego jest wielkość i struktura nakładów na działalność badawczo rozwojową według źródeł finansowania. W 2009 r. 5 Spółka z o. o. jest jedną z możliwych form organizacyjno prawnych klastra.

5 Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim 147 wielkość nakładów na działalność B+R w regionie łódzkim wyniosła 492,9 mln zł, co stanowi zaledwie 5,4% wydatków w skali kraju. W rankingu województw łódzkie zajmuje dopiero szóstą pozycję, ustępując: mazowieckiemu, śląskiemu, małopolskiemu, wielkopolskiemu i dolnośląskiemu. Jeśli chodzi o strukturę nakładów to, podobnie jak w całej gospodarce, przeważają środki pochodzące z budżetu państwa (67,1%). Jednak tylko w trzech województwach wskaźnik ten jest wyższy [Nauka i technika w Polsce w 2009 roku, 2011]. Niski poziom nakładów na B+R ze strony przedsiębiorstw oznacza, że finansowane są głównie projekty badawczo rozwojowe, które niekoniecznie przyczyniają się do wzrostu innowacyjności gospodarki. Obok czynników hamujących rozwój klastrów, wyróżniamy również takie, które stymulują ten rozwój. Najważniejsze z nich to: dostęp do wysoko wykwalifikowanych pracowników, istnienie silnego zaplecza szkół wyższych, bogate tradycje w wyspecjalizowanych dziedzinach działalności, niskie koszty pracy, atrakcyjne położenie, dostępność do usług doradczych i szkoleniowych dla małych i średnich przedsiębiorstw, działalność parków przemysłowych, instrumenty finansowe w ramach środków Unii Europejskiej. Niewątpliwym atutem regionu łódzkiego jest szeroko rozumiany kapitał ludzki. W województwie mieszka ponad 2,5 mln ludzi, z czego ponad 1,6 mln jest w wieku produkcyjnym. Dodatkowo Łódź jest miastem akademickim. W 27 uczelniach uczy się prawie 125 tys. studentów. Jednak według badań przeprowadzonych przez PwC w latach relacja liczby osób studiujących do liczby mieszkańców miasta utrzymuje się w Łodzi na stosunkowo niskim poziomie (16%) w porównaniu do innych dużych miast w Polsce [Raporty, 2011, s. 14]. Co więcej, wielu absolwentów decyduje się na wyjazd z Łodzi, gdyż nie widzą tu dla siebie perspektyw zawodowych. Jest to związane m.in. z relatywnie niskim poziomem płac w regionie 6. Bez wątpienia kluczowe znaczenie dla regionu łódzkiego ma położenie. Lokalizacja w centrum kraju, na skrzyżowaniu autostrad A1 i A2 to niewątpliwy atut. Dodatkowo bliskość Warszawy pozwala na traktowanie regionu łódzkiego jako doskonałej siedziby dla wielu firm, szczególnie tych z branży logistycznej. To z kolei może być początkiem dla tworzenia sieci centrów logistycznych. Szczególnie, że w Łodzi mamy do czynienia z wysoką dostępnością (drugą po Warszawie) istniejącej i planowanej powierzchni magazynowej [Strategia, 2011, s. 10]. Istniejące oraz kształtujące się klastry mogą skorzystać ze wsparcia Unii Europejskiej ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 6 W 2009 r. średnie wynagrodzenie brutto w województwie łódzkim wynosiło 2711,89 zł, co stanowiło 87% średniej krajowej.

6 148 Piotr Kinas w ramach działania 5.1 Wspieranie rozwoju klastrów o znaczeniu ponadregionalnym [Rąplewicz, 2008, s. 40]. Aby je uzyskać współpraca firm powinna przyczyniać się do transferu wiedzy i technologii między członkami grona, a także do wzmocnienia konkurencyjności i innowacyjności działających w ramach porozumienia podmiotów [Uwarunkowania, s. 8]. W raporcie podsumowującym wykorzystanie środków w połowie okresu programowania stwierdzono, iż działanie 5.1 cieszyło się niewielkim zainteresowaniem. Jako główne przyczyny takiego stanu rzeczy wymienia się m.in. słabość inicjatyw klastrowych w Polsce, ograniczoną skłonność przedsiębiorców do współpracy oraz dość skomplikowane i wymagające wymogi dla potencjalnych projektodawców. Do maja 2011 r. podpisano zaledwie siedem umów na realizację projektów [Ocena, 2011]. 4. Strategia rozwoju klastra łódzkiego Od 1 maja 2005 r. do 31 marca 2006 r. w Urzędzie Miasta Łodzi realizowany był projekt Klaster łódzki jako sieć współpracy w zakresie innowacji w regionie. Miał on na celu zwiększenie potencjału rozwojowego Łodzi i województwa łódzkiego poprzez zaangażowanie przedstawicieli władz samorządowych, jednostek naukowo badawczych i szkół wyższych, a także biznesu z regionu do realizacji polityki rozwojowej zmierzającej w kierunku gospodarki lokalnej opartej a wiedzy [Mikołajczyk, Kurczewska, Fila, 2009, s. 137]. Efektem projektu było m.in. podjęcie 11 kwietnia 2007 r. przez Radę Miejską w Łodzi uchwały Strategia rozwoju klastra w Łodzi na lata Strategia opiera się na trzech filarach. Filar I obejmuje dużych inwestorów, Filar II odnosi się do rozwoju przedsiębiorczości, natomiast Filar III skupia się na działaniach mających na celu poprawę atrakcyjności miasta. W ramach pierwszego filaru zakłada się aktywne poszukiwanie inwestorów z branż uznanych za strategiczne (BPO, logistyka, produkcja sprzętu AGD) oraz profesjonalną obsługę inwestorów z branż dodatkowych (handel detaliczny, obsługa nieruchomości i firm). Do branż wspierających zaliczono z kolei sektor rozwoju oprogramowania i biotechnologię. Działania dotyczące tej części strategii mają charakter priorytetowy. Należą do nich przede wszystkim aktywne pozyskiwanie i profesjonalna obsługa dużych inwestorów krajowych i zagranicznych. W długim okresie zakłada się czynne wspieranie transferu innowacji w celu samoczynnego rozwoju klastra. Drugi filar odnosi się do uczynienia z Łodzi miasta przyjaznego lokalnym inwestorom. W tym przypadku priorytetem jest zatem ogólna poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz stymulowanie powstawania i rozwoju przedsiębiorstw. Dlatego też utworzono specjalne komórki organizacyjne świadczące pomoc przedsiębiorcom (np. Centrum Obsługi Przedsiębiorcy COP). Filar trzeci to przede wszystkim zadania mające na celu poprawę wizerunku Łodzi. Następuje tu zatem koncentracja na działaniach promujących unikalne walory miasta (np. Łódź filmowa) oraz próba zapewnienia skutecznej reali-

7 Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim 149 zacji działań wspierających, w szczególności w zakresie infrastruktury (rozbudowa autostrad, modernizacja połączenia kolejowego z Warszawą, rozwój lotniska, wspieranie budowy wysokiej klasy hoteli). 5. Przykłady klastrów w województwie łódzkim Choć grona są zjawiskiem stosunkowo nowym, to według raportu przygotowanego na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi z 2009 r. w województwie łódzkim istnieje 17 klastrów [Ocena, 2009]. Należy jednak pamiętać o dynamicznym rozwoju klasteringu w Polsce, który przejawia się m.in. w rosnącej liczbie podmiotów odwołujących się do koncepcji grona. Poniżej przedstawiono charakterystykę trzech tego typu podmiotów z regionu łódzkiego. Jeden z nich powstał już po ukazaniu się wspomnianego raportu i jest właściwie najnowszym gronem w regionie. 5.1 Klaster Bioenergia dla Regionu Klaster Bioenergia dla Regionu powstał w 2006 r. Jego inicjatorem było Stowarzyszenie Doradców Gospodarczych Pro-Akademia 7 i Łódzki Regionalny Park Naukowo Techniczny. Początkowo do projektu przystąpiło 21 podmiotów. Obecnie w skład klastra wchodzą już 62 podmioty, z czego 35 to przedsiębiorstwa, 9 uczelni i instytucji naukowo badawczych, 6 jednostek samorządu terytorialnego oraz 12 instytucji otoczenia biznesu [www.bioenergiadla regionu.eu]. Koordynatorem klastra jest Departament Innowacji Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia. Głównym celem grona jest działalność na rzecz zrównoważonego rozwoju bioenergetycznego województwa łódzkiego w kontekście zintegrowanego pakietu działań Komisji Europejskiej w obszarze energii i zmian klimatu na rzecz redukcji poziomu emisji w XXI wieku. Ponadto klaster dąży do zapewnienia korzystnych warunków do transferu wiedzy i technologii ze sfery nauki do biznesu oraz wspierania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Umożliwić to ma efektywne zarządzanie majątkiem, a także świadczenie usług w zakresie udostępniania infrastruktury, doradztwa czy organizacji szkoleń. Realizacja misji klastra przejawia się w: kompleksowych rozwiązaniach zagadnień dotyczących uregulowania rynku biomasy na terenie regionu łódzkiego, w szczególności w zakresie metod jej pozyskiwania, przerobu oraz wykorzystania jako OZE, integracji działań uczestników grona na rzecz zwiększenia udziału energii słonecznej i wiatrowej w bilansie energetycznym województwa, działalności edukacyjno informacyjnej promującej wykorzystanie dostępnych w regionie łódzkim odnawialnych źródeł energii oraz efektywność energetyczną. 7 Od 2011 r. Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia.

8 150 Piotr Kinas 5.2 Łódzki Klaster Budowlany Twój Dom Grono to zostało założone w listopadzie 2010 r. Bezpośrednim bodźcem do jego powstania były potrzeby społeczne budowy tanich domów jednorodzinnych i obiektów przemysłowych. Celem Łódzkiego Klastra Budowlanego Twój Dom jest promowanie innowacyjnych rozwiązań z zakresu ekologicznych i energooszczędnych technologii wykorzystywanych w budownictwie, inicjowanie i realizowanie projektów wykorzystujących energooszczędne technologie i materiały budowlane oraz wsparcie szkolnictwa zawodowego w zawodach związanych z budownictwem [www.kignet.pl]. Działania podejmowane przez członków klastra dążą do skonsolidowania oferty przedsiębiorstw w zakresie budowy tanich domów jednorodzinnych w oparciu o dostępne technologie przy wykorzystaniu krajowych materiałów budowlanych, a przez to kreowania rynku tanich domów jednorodzinnych. Ponadto w planach jest stworzenie ośrodka badań i rozwoju materiałów budowlano- wykończeniowych oraz domów jednorodzinnych w technologii szkieletowej i prefabrykowanej z drewna i innych materiałów ekologicznych. Koordynatorem grona została Łódzka Izba Przemysłowo Handlowa. Tym samym jest ona odpowiedzialna za organizację procesu monitorowania ewaluacji opisywanej inicjatywy. Do klastra należy 15 członków, z których większość stanowią przedsiębiorstwa w regionu łódzkiego. Początkowa aktywność grona związana była głównie z koniecznością opracowania założeń dla funkcjonowania klastra tanich domów jednorodzinnych, jak również z analizą czynników wpływających na podjęcie przez firmy decyzji o ich uczestnictwie w strukturach grona, faktorów współokreślających zdolność klastra do podejmowania prac badawczych i transferu technologii oraz znaczenia zadań koordynatora. 5.3 Klaster Innowacyjnych Nawierzchni Sportowych i Rekreacyjnych VERDE Jest to oddolna inicjatywa kooperacyjna o charakterze otwartym. Mogą do niej zatem przystępować kolejne podmioty, którym zależy na realizacji celów klastra. Impulsem do jego powstania była konieczność zacieśnienia współpracy w dziedzinie rozwoju, innowacji oraz wdrażania nowoczesnych rozwiązań w szeroko pojętym przemyśle wykonawców nawierzchni sportowych i rekreacyjnych. Jak już zostało wspomniane, podmiot ten jest najnowszą inicjatywą klastrową w województwie łódzkim 8. Swoją działalność rozpoczął w grudniu 2011 r. Członkami grona jest 11 podmiotów. Wśród nich są zarówno firmy, jak i jednostki naukowo badawcze oraz instytucje otoczenia biznesowego. Zasięg klastra jest bardzo szeroki, gdyż uczestniczą w nim przedsiębiorstwa z województw: łódzkiego, mazowieckiego, lubuskiego i wielkopolskiego. Jednak, co najważniejsze, reprezentantem środowiska naukowego w inicjatywie jest Uni- 8 Stan na dzień

9 Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim 151 wersytet z Gandawy. Świadczy to o międzynarodowym charakterze klastra, co jest zgodne z najnowszymi tendencjami europejskimi. Podstawowym celem grona jest wzajemne wspieranie się przedsiębiorców, jednostek naukowo badawczych oraz instytucji otoczenia biznesu w branżach związanych z szeroko rozumianą branżą wykonawców nawierzchni sportowych i rekreacyjnych oraz w branżach pokrewnych poprzez stałą kooperację opartą o transfer wiedzy, wdrażanie innowacyjnych rozwiązań oraz poprawę konkurencyjności członków klastra. Misja związana jest również z wykreowaniem województw łódzkiego, mazowieckiego i lubuskiego (oraz sąsiednich) jako regionów otwartych na rozwój innowacji przy udziale samorządu terytorialnego. Zakończenie Idea klastrów w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Z pewnością dzieje się tak m.in. dzięki pozytywnemu wpływowi tej formy współpracy na rozwój regionów [Rokoszewski, 2007, s. 153]. Również w województwie łódzkim obserwuje się wzrost liczby nowopowstających inicjatyw klastrowych. Przykładem może być utworzony pod koniec 2011 r. Klaster Innowacyjnych Nawierzchni Sportowych i Rekreacyjnych VERDE. Tego typu działania mają kapitalne znaczenie dla niezbędnego w przypadku województwa łódzkiego podniesienia innowacyjności regionu. Inne zalety, jakie niesie za sobą istnienie sprawnych gron w regionie, to m.in. lepsza promocja, a zarazem podniesienie rangi regionu w oczach inwestorów i mieszkańców, a także zwiększenie kapitału społecznego i intelektualnego [Jabłoński, 2010]. Wszystkie te elementy to conditio sine qua non podniesienia jakości życia. Podsumowując, powstawanie kolejnych tego typu struktur gospodarczych może przyczynić się do poprawy sytuacji zarówno regionu, jak i funkcjonujących na jego terenie podmiotów. Wszystkie inicjatywy w tym zakresie powinny zatem uzyskać wsparcie tak władz samorządowych, jak i całej opinii publicznej. Doprowadzi to bowiem do zbudowania trwałych podwalin nowoczesnej gospodarki całego regionu. Literatura 1. Benchmarking klastrów w Polsce Raport z badania (2010), PARP, Warszawa. 2. Bigaj M. (2010), Czynniki rozwoju klastrów, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa nr 7/ Biuletyn Statystyczny Województwa Łódzkiego III kwartał 2011 (2011), Urząd Statystyczny w Łodzi, Łódź. 4. Boosting Innovation: The Cluster Approach (1999), OECD, Paris. 5. Czapiński J., Panek T. (red.) (2011), Diagnoza społeczna. Warunki i jakość życia Polaków, Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa. 6. Development of clusters and networks of SMEs (2001), The UNIDO Programme, Wien.

10 152 Piotr Kinas 7. Doing Business Doing business in a more transparent world (2012), The World Bank, Washington. 8. Ekspertyza analiza sektora MSP na terenie województwa łódzkiego (2010), Urząd Marszałkowski w Łodzi, Łódź. 9. European Trend on Innovation (2003), European Commission, Brussels. 10. Final Report of the Expert Group on Enterprise Clusters and Networks (2003), European Commission, Brussels. 11. Grycuk A. (2003), Koncepcja gron w teorii i praktyce zarządzania, Organizacja i Kierowanie nr 3 (113). 12. Hołub Iwan J., Małachowska M. (2008), Rozwój klastrów w Polsce. Raport z badań, Szczecińska Fundacja Talent-Promocja-Postęp, Szczecin. 13. Jabłoński M. (2010), W labiryncie klastrów, 14. Kładź K., Kowalski A.M. (2010), Stan rozwoju klastrów w Polsce, w: Polska raport o konkurencyjności Klastry przemysłowe a przewagi konkurencyjne, Weresa M.A. (red.), SGH, Warszawa. 15. Mikołajczyk B., Kurczewska A., Fila J. (2009), Klastry na świecie. Studia przypadków, Difin, Warszawa. 16. Nauka i technika w Polsce w 2009 roku (2011), GUS, Warszawa. 17. Ocena funkcjonowania klastrów województwa łódzkiego studia przypadków w kontekście realizacji RPO WŁ. Raport końcowy (2009), PAG Uniconsult, Łódź. 18. Ocena stanu realizacji 3, 4, 5 i 6 priorytetu PO IG w połowie okresu programowania. Raport końcowy (2011), PAG Uniconsult, Warszawa. 19. Porter M.E. (2001), Porter o konkurencji, PWE, Warszawa. 20. Raport Polska Gospodarka-Społeczeństwo-Regiony (2011), Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa. 21. Raporty na temat wielkich miast Polski Łódź (2011), PwC, Warszawa. 22. Rąplewicz A. (2008), Finansowanie klastrów ze środków unijnych, Euroekspert nr Rocznik Statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej 2005 (2005), GUS, Warszawa. 24. Rokoszewski K. (2007), Koncepcja klastrów a zarządzanie przedsiębiorstwami w układach regionalnych, w: Kierunki i metody zarządzania przedsiębiorstwem, Kowalczewski W., Matwiejczuk W. (red.), Difin, Warszawa. 25. Skawińska E., Zalewski R.I. (2009), Klastry biznesowe w rozwoju konkurencyjności i innowacyjności regionów. Świat-Europa-Polska, PWE, Warszawa. 26. Staszewska J. (2009), Klaster perspektywą przedsiębiorców na polskim rynku turystycznym, Difin, Warszawa. 27. Strategia zarządzania marką Łódź na lata (2011), Urząd Miasta Łodzi, Łódź. 28. Uchwała Rady Miejskiej w Łodzi nr IX/155/07 z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie przyjęcia programu pn. Strategia rozwoju klastra w Łodzi na lata

11 Znaczenie i rozwój klastrów w województwie łódzkim Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, Dz.U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm. 30. Uwarunkowania rozwoju klastrów w województwie łódzkim (2007), BPPWŁ, Łódź Streszczenie Dotychczasowe badania dotyczące klastrów ukazują głównie pozytywny wpływ tych podmiotów, również na rozwój regionu. Uzasadnionym wydaje się więc potraktowanie klastra jako perspektywy dla polskich przedsiębiorstw. Szczególne znaczenie zjawisko to może odgrywać w regionach słabiej rozwiniętych, którym, mimo procesu transformacji, wciąż brakuje własnego kapitału inwestycyjnego. Słowo klaster w języku polskim pojawiło się jako eufoniczna forma angielskiego rzeczownika cluster. W bezpośrednim tłumaczeniu oznacza ono grono, kiść. Termin ów pojawił się w gospodarkach uprzemysłowionych, charakteryzując grupy kooperacyjne wyspecjalizowanych przedsiębiorstw, powiązanych z zapleczem naukowo badawczym i administracją samorządową. Niniejszy artykuł przedstawia znaczenie i rolę klastrów w województwie łódzkim. Praca składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym z nich dokonano krótkiej charakterystyki województwa łódzkiego. Drugi został poświęcony zdefiniowaniu pojęcie klastra i określeniu jego podstawowych cech. Trzecia część prezentuje wybrane czynniki wpływające na rozwój grona. Uwzględniono w niej w sposób szczególny województwo łódzkie. Czwarty rozdział pracy przybliża istotę sformułowanej w 2007 r. Strategii rozwoju klastra łódzkiego na lata W ostatniej części przedstawiono trzy przykłady gron z województwa łódzkiego. Słowa kluczowe klaster, region łódzki, współpraca, strategia The role and development of clusters in Lodzkie province (Summary) The aim of this article is to present the role and development of clusters in Lodzkie province. The article consists of five parts. The first one is a short description of Lodzkie province. The next two parts are dedicated to the phenomenon of cluster. The author presents definitions and common features of clusters and the factors affecting cluster development. The fourth part focuses on the strategy of cluster in Lodz. In the last one the author provides examples of clusters operating in the region. Key words cluster, Lodzkie region, cooperation, strategy

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań DZIAŁALNOŚĆ INSTYTUTU Misja: Rozwijamy, promujemy i wdraŝamy w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia Kluczowe obszary aktywności: Energetyka zrównoważona środowiskowo Transport niskoemisyjny Inteligentne tekstylia Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

April17 19, 2013. Forum is part financed by Podlaskie Region

April17 19, 2013. Forum is part financed by Podlaskie Region Suwałki, POLAND April17 19, 2013 The development of science and technology parks in strengthening cooperation between science and business Berenika Marciniec Polish Agency for Enterprise Development(Poland)

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU POLSKA Centralna lokalizacja Międzynarodowy partner handlowy MOSKWA 1200 km LONDYN 1449 km BERLIN PRAGA WILNO RYGA KIJÓW 590 km 660 km 460 km 660 km 690 km POLSKA

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Finansowanie klastrów jako element polityki regionalnej Unii Europejskiej

Finansowanie klastrów jako element polityki regionalnej Unii Europejskiej 378 MARCIN SPYCHAŁA mgr Marcin Spychała Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Katedra Finansów Publicznych Finansowanie klastrów jako element polityki regionalnej Unii Europejskiej WSTĘP Cechy klastrów, takie

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia 2015 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia Szczecinek, 24 września 2015 r. Klaster kilka słów teorii Klaster = współpraca

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013

Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013 Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013 Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych Warszawa, 11 grudnia 2013 br. DIAGNOZA WYZWAŃ, POTRZEB I POTENCJAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE.

Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE. Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE. Agenda prezentacji 1. Stowarzyszenie Prosumentów OZE 2. Klaster Zrównoważonej Energetyki i Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Programowanie w układach makroregionalnych Polska Zachodnia [strategia przyjęta przez rząd 30.04.14]? Polska

Bardziej szczegółowo

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim miejsce: Hotel Warmiński - Olsztyn data: 28.06.2011 r. Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Założenia programu wspierania inwestycji w Małopolsce Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego 29 października 2010 Pozycja wyjściowa i potencjałregionalny

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności

Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności 2009 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności Warszawa, 22 kwietnia 2009 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP jest rządową agencją podległą

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wsparcia MŚP prowadzących działalność eksportową

Narzędzia wsparcia MŚP prowadzących działalność eksportową 2011 Michał Polański Dyrektor Departament Promocji Gospodarczej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Narzędzia wsparcia MŚP prowadzących działalność eksportową Poznań, 11 września 2011 r. Internacjonalizacja

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania:

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Kształtowanie powiązań funkcjonalnych obszarów metropolitalnych Łodzi i Warszawy Biuro Planowania

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020 Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej -budowanie przewagi kooperacyjnej - od konkurencji do kooperacji

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki budować sieci współpracy na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki Miasto Poznań przyjazne dla przedsiębiorców Władze Miasta Poznania podejmują szereg działań promujących i wspierających rozwój

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku"

Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku" Dr Roman Szełemej Prezydent Wałbrzycha Wałbrzych, dn. 18 grudnia 2013 r. ul. Szczawieńska 2 58-310 Szczawno Zdrój biuro@dolnoslascy-pracodawcy.pl

Bardziej szczegółowo

Dariusz Szewczyk. stworzenia sektora WARSZTATY nowych technologii

Dariusz Szewczyk. stworzenia sektora WARSZTATY nowych technologii 2010 Dariusz Szewczyk Zastępca Prezesa Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W Działania kierunku 5.1 zwiększenia Wspieranie efektywności rozwoju powiązań kooperacyjnych wsparcia powiązań o znaczeniu

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce

Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce 2010 Aneta Wilmańska zastępca prezesa PARP Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce Własność przemysłowa w innowacyjnej gospodarce Zarządzanie innowacjami: ekonomiczne aspekty

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI

PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI dr hab. Zbigniew Brodziński Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej Centrum Rozwoju Obszarów Wiejskich UWM

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A.

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. KLASTRY PRZEMYSŁOWE Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich Dr inż. Ignacy Pardyka ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. w Kielcach I Forum Gospodarcze w Ostrowcu Świętokrzyskim 19 października

Bardziej szczegółowo