wrzesień - październik 2012 nr 9-10 [ ] Euro - Trans 2012 Park w Gryfinie ZUS bliżej biznesu wrzesień - październik 2012 Zew morza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "wrzesień - październik 2012 nr 9-10 [130-131] Euro - Trans 2012 Park w Gryfinie ZUS bliżej biznesu wrzesień - październik 2012 Zew morza"

Transkrypt

1 wrzesień - październik 2012 nr 9-10 [ ] Euro - Trans 2012 Park w Gryfinie ZUS bliżej biznesu wrzesień - październik 2012 Zew morza 1

2 2 wrzesień - październik 2012

3 Od wydawcy Szanowni Czytelnicy! W tym wydaniu Świata Biznesu nieco więcej miejsca przeznaczamy na sprawy związane z transportem i logistyką. O blaskach i cieniach polityki transportowej w Polsce i w Europie rozmawiamy z naukowcami i praktykami, którzy czynnie biorą udział w Międzynarodowej Konferencji Naukowej Euro-Trans 2012 zorganizowanej w Szczecinie przez Uniwersytet Szczeciński Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Transport zależy w dużym stopniu od ludzi, którzy zajmują się przewożeniem towarów. Zachęcamy więc do przeczytania na naszych łamach tekstu o marynarzach, pływających na statkach Polskiej Żeglugi Morskiej. Magdalena Szczepkowska pisze zarówno o czasach odległych, kiedy to marynarze należeli do najlepiej zarabiających grup zawodowych, jak i o dniu dzisiejszym wilków morskich. We wrześniowym wydaniu Świata Biznesu rozmawiamy z dr. inż. Zbigniewem Zalewskim, dyrektorem szczecińskiego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o problemach na styku biznes - ZUS i o działaniach ubezpieczyciela społecznego idących na rękę przedsiębiorcom, którzy przeżywają trudne chwile. Jak zwykle w Świecie Biznesu przeczytać można informacje o najnowszych wydarzeniach gospodarczych w regionie oraz rozważania naszych stałych felietonistów na aktualne tematy. Włodzimierz Abkowicz Wrzesień - Październik 2012 nr 9-10 [ ] Na okładce: W dniach września w Szczecinie odbędzie się jedenasta edycja międzynarodowej konferencji Euro - Trans organizowanej przez Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług US wspólnie z Katedrą Transportu Szkoły Głównej Handlowej z Warszawy. Tegoroczne hasło konferencji brzmi: Europejska przestrzeń transportu - koncepcja i rzeczywistość, zaś dyskusja będzie poświęcona białej księdze z 2011r., strategicznemu dokumentowi, który wyznacza nową politykę transportową Unii Europejskiej. Fot. Dariusz Gorajski wrzesień - październik 2012 Wydawca ABKOWICZ PRESS ul. Cukrowa Szczecin tel. 91/ fax 91/ Członek Północnej Izby Gospodarczej Adres redakcji Świat Biznesu pl. Hołdu Pruskiego Szczecin tel. 91/ fax 91/ Redaktor naczelny Włodzimierz Abkowicz tel. 91/ Zespół redakcyjny Michał Abkowicz Mieczysław Manik Łucja Pawłowska Magdalena Szczepkowska Stali felietoniści Stanisław Flejterski Wojciech Olejniczak Aneta Zelek Skład kolumn Monika Gerlicka Vemo Design tel Druk i naświetlanie Rex-Druk, ul. Dębogórska Szczecin tel. 91/ Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo opracowania redakcyjnego tekstów przyjętych do druku Redakcja nie odpowiada za merytoryczną treść reklam, ogłoszeń i tekstów sponsorowanych Świat Biznesu w Internecie: W numerze Frontem do biznesu Świat Biznesu rozmawia z dr. inż. Zbigniewem Zalewskim, dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Szczecin. Transportowe dylematy Tym razem rozmawialiśmy z naszymi redakcyjnymi gośćmi o blaskach i cieniach polityki transportowej. Dyskusja, w której udział wzięli Laura Hołowacz, dyrektor CSL Internationale Spedition, prof. Bogusław Liberadzki, europoseł, kierownik Katedry Transportu Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Paweł Szynkaruk, dyrektor generalny Polskiej Żeglugi Morskiej oraz prof. Elżbieta Załoga, kierownik Katedry Systemów i Polityki Transportowej Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego, poprzedziła Międzynarodową Konferencję Euro- Trans Zgłoś swoją Perłę Biznesu Już po raz dziewiąty ogłaszamy konkurs Perły Biznesu. Zgłoszenia kandydatów przyjmujemy w dwóch kategoriach - Wydarzenie Gospodarcze 2012 i Osobowość Biznesu Organizatorem konkursu jest redakcja Świata Biznesu. Zew morza Marynarz w Peerelu był panem świata. Jego żona pachniała Opium, dzieci nosiły lewisy i wranglery. A on znał smak markowego whisky. Dziś praca na statkach nie przynosi już takich kokosów, ale mimo wszystko wilków morskich nie brakuje. Na rynku utrzymał się też największy polski armator ze Szczecina - Polska Żegluga Morska, gracz o zasięgu globalnym. Koktajl biznesowy Nagrody Rzeczpospolitej dla Stepnicy i Kołobrzegu, świętujące Nowe Warpno, Espol, który chce udostępnić interneto całemu wojewódzwtu, konferencja Rynek Kapitałowy. Skuteczne Inwestowanie, targi w Agro-Pomerania w Barzkowicach, nowe połączenia kolejowe Szczecina z Wałczem i Piłą, otwarcie Parku Regionalnego w Gryfinie oraz smaczne spotkanie szczecińskich gastronomików i producentów ryb. Wydarzy się jutro 21. Targi Wykończenia i Wyposażenia Wnętrz Wszystko dla Domu i XX Zachodniopomorskie Targi Nieruchomości i Inwestycji. Jest w orkiestrach dętych jakaś siła Biznes bez iluzji Anety Zelek. Końcówka rozważań o modelu naszym i nie tylko Na przekór Wojciecha Olejniczaka. Polacy, nic się nie stało? Rozważania na czasie Stanisława Flejterskiego. Twarze biznesu Na pytania z naszego kwestionariusza odpowiadają Wioletta Wadecka, prezes Promenada Sp. z o.o. z Międzyzdrojów i Zbigniew Głąbiński, prezes Zachodniopomorskiej Izby Turystyki, właściciel Biura Podróży Globtour. Karuzela kadrowa Szyszkin zwycięża w Policach Międzynarodowy Turniej im. Tadeusza Gniota Cymes w Remedium Restauracja z kuchnią żydowską działa od września w dawnym klubie Okręgowej Izby Lekarskiej. Wsparcie w drodze do gwiazd Szczecińska firma Neptun Developer zaprosiła do szczecińskiego Liceum Plastycznego słynnego malarza i grafika Wojciecha Siudmaka, który poprowadził warsztaty z uczniami. Mini-Puccini Cykl spotkań, spektakli i imprez, przygotowany z myślą o najmłodszych melomanach przez zespół Opery na Zamku. Ze Szkotem dla Etiopii Whisky single malt i cygar renomowanych marek próbowali uczestnicy spotkania zorganizowanego przez Rotary Club Szczecin. Impreza miała wymiar charytatywny - zebrane podczas niej przychody zasilą konto akcji leczenia zaćmy w Etiopii. Nasi górą! Aż czterech z sześciu golfistów reprezentujących Polskę na mistrzostwach świata amatorów to zawodnicy z Zachodniopomorskiego. Turniej z tradycją s. 4 s. 6 s. 10 s. 12 s. 30 s. 34 s. 36 s. 37 s. 38 s. 39 s. 42 s. 43 s. 44 s. 45 s. 46 s. 47 s Turniej o Puchar Prezesa Zarządu Banku Handlowego w Warszawie S.A. odbył się 18 sierpnia 2012 roku na polu golfowym Binowo Park. Golfobrydż w Binowie s. 50 Dwie dyscypliny w jednym turnieju na polu Binowo Park. Duety do mety Alina Zaręba i Maciej Zembrzuski triumfowali w pierwszych mistrzostwach województwa zachodniopomorskiego mikstów w brydżu sportowym. 3 rozmowa numeru personalia felieton region forum i gospodarka styl życia

4 r o z m o w a n u m e r u W dwa ognie Frontem do biznesu Świat Biznesu rozmawia z dr. inż. Zbigniewem Zalewskim, dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Szczecin Zbigniew Zalewski: - W lipcu około 1500 firm nie opłaciło bieżącej składki. Najbardziej martwi mnie, że w gronie tym znalazły się także większe firmy, których w Szczecinie i tak nie ma już za wiele. Fot. M. Abkowicz - Czy nie uważa pan, tak jak większość przedsiębiorców, że koszty pracy w Polsce są zbyt wysokie? - O tym, jak przedsiębiorcy są obciążani składkami i podatkami decyduje ustawodawca, czyli Sejm i Senat. ZUS realizuje to, co szanowni posłowie i senatorowie ustalą. Prawdą jest, że te obciążenia dla przedsiębiorców są duże, ale jednocześnie pracownicy chcą w przyszłości otrzymywać emeryturę, która pozwoli im żyć na średnim poziomie. Przypomnę, że mamy dwa systemy ubezpieczeń społecznych. Pierwszy - to system pokoleniowy, realizowany przez ZUS (tzw. stary system). Drugi system, skierowany do młodszego pokolenia, opiera się oprócz ZUS o Otwarte Fundusze Emerytalne. - Znane są wyliczenia, według których dzisiejszy 30-latek prowadzący działalność gospodarczą, płacący obowiązkowe składki do ZUS - tj. blisko 1 tys. zł - po przejściu na emeryturę będzie otrzymywać zł. - Przyznam się do tego, że kiedy wchodziła reforma emerytalna, byłem w wieku, kiedy mogłem wybrać między OFE i starym systemem ZUS, i wybrałem ten drugi. Dlatego że uważałem, iż państwo powinno być gwarantem wypłaty emerytur. Jeśli państwo nie jest gwarantem, a mają nim być instytucje prywatne, to w pewnym momencie może się okazać, że emerytury nie będą wypłacane. Zatem podkreślam, że bardzo ważne jest bezpieczeństwo i gwarancje wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych. Każdej osobie, która ma odpowiednią liczbę lat składkowych i nieskładkowych należy się emerytura, bo uczciwie na nią zapracowała. Aktualnie wypłacamy z OFE od 90 do 140 zł miesięcznej emerytury. Nasuwa się wiec pytanie: co by się stało, gdyby ci ludzie nie mieli drugiej części emerytury, płaconej przez ZUS. Dlatego bardzo trudno jest mi powiedzieć, czy w dłuższej perspektywie wypłaty z OFE dorównają części ZUS-owskiej. Pieniądze z OFE inwestowane są m.in. w akcje giełdowe. Jak pokazuje praktyka, inwestycje na giełdzie wiążą się ze sporym realnym ryzykiem. Stąd pojawiają się obawy co do wysokości wypłacanych świadczeń. - To co radzi dyrektor ZUS? - Nie znam idealnego modelu w Europie i świecie, który rozwiązałby problem emerytalno-rentowy. Zmiany muszą ewaluować. Uważam, że przekazanie części środków z OFE do ZUS za czasów minister Jolanty Fedak było prawidłowe. Moim zdaniem, równolegle należy też edukować społeczeństwo w tym względzie. ZUS jest bardzo otwarty na wszystkich - dotyczy to m.in. płatników i ubezpieczonych, którzy płacą składki. Organizujemy wiele spotkań wyjaśniających. W najbliższych tygodniach będą czynne urzędomaty, które umożliwią całodobowy kontakt z ZUS i będzie taka możliwość, aby pobrać informację o stanie konta. Już dziś szereg dokumentów jest przekazywanych on-line. Odpowiadając zaś na państwa pytanie, moim zdaniem, jeśli chcemy poprawić wysokość naszej emerytury, to obojętnie czy ktoś jest usytuowany w OFE czy w starym systemie, należy robić dywersyfikacje i jeśli ma nadmiar pieniędzy, powinien inwestować w Indywidualne Konta Emerytalne. Niestety, wielu naszych mieszkańców żyje na poziomie minimalnym lub nawet poniżej tego poziomu. A zatem trudno jest im odkładać jakiekolwiek oszczędności. Być może trzeba będzie dążyć do tego, by emerytura minimalna była wyższa. Ale przedsiębiorcy powiedzą od razu: kosztem czego? Trzeba znaleźć kompromis. Część firm ucieka z umów o stosunek pracy na umowy cywilnoprawne. Nie gwarantują one stabilności zatrudnienia i odprowadzania składek do ZUS, o czym świadczą m.in. umowy o dzieło. Uważam, że ustawodawca powinien określić jednolitą zasadę odprowadzania składki na ZUS przy wszystkich umowach cywilnoprawnych. - Praktyka jednak pokazuje, że gdy składki są za wysokie, to przedsiębiorcy uciekają w szarą strefę. Już dziś dużo firm ma kłopoty z opłacaniem składek. - Niestety tak. W lipcu około 1500 firm nie opłaciło bieżącej składki. Najbardziej martwi mnie, że w gronie tym znalazły się także większe firmy, których w Szczecinie i tak nie ma już za wiele. Niektóre firmy spłacają zaległości w układach ratalnych. Mamy opracowane standardy zawierania takich układów ratalnych. W przypadku większych firm m.in. na podstawie sprawozdania finansowego, bilansu i pozostałych wymaganych dokumentów badamy rating firmy i sprawdzamy, czy możliwy jest układ. Jeżeli warunki na to pozwalają, wniosek o zawarcie układu ratalnego rozpatrujemy pozytywnie. - Wspomniał pan o 1500 firmach, ale przedsiębiorstw przeżywających chwilowe trudności jest więcej. - Zachęcam przedsiębiorców, którzy przewidują kłopoty z zapłatą składki ZUS, którą mają opłacić do danego dnia w miesiącu, by jeszcze przed upływem obowiązującego terminu zwracali się do nas z pismem o odroczenie składki. Wówczas z reguły nie odmawiamy. Oczywiście można narzekać na to, że system, który stosuje ZUS, jest zbyt ortodoksyjny dla przedsiębiorców. Jesteśmy jednak instytucją, która ma pilnować wpływu składek, które służą przecież wypłatom świadczeń emerytalno-rentowch i tego, by szarej strefy było jak najmniej. Kiedy ponownie objąłem stanowisko dyrektora ZUS w październiku 4 wrzesień - październik 2012

5 2009 r., kategorycznie nakazałem naszym kontrolerom ścisłe wypełnianie zaleceń dotyczących sprawdzania tego, czy składki są odprowadzane. Uważam jednak, że należy się zastanowić, o czym rozmawiam z posłami do Sejmu z naszego regionu, czy w czasach kryzysu i większego bezrobocia w danych regionach nie należałoby trochę złagodzić wymagań stawianych przedsiębiorcom, by im pomóc. Jeśli przedsiębiorca nie zawrze układu ratalnego, to może dojść do upadku firmy, a to spowoduje nie tylko utratę wpływów do budżetu z tytułu składek ZUS, ale także spowoduje konieczność wypłacania zasiłków dla bezrobotnych. - A jakie są najczęstsze grzechy przedsiębiorców? - Niestety zdarzają się przypadki nieprawidłowego wypełnienia dokumentów. Jeśli ktoś nie wie dokładnie, na jakie fundusze odprowadzić daną składkę, to od tego jest ZUS, żeby mu pomóc. Chcę żeby ZUS był przyjazny dla przedsiębiorców. Zachęcam do korzystania z materiałów dostępnych na naszych stronach internetowych, a jeśli ktoś woli bezpośredni kontakt, to zapraszam do odwiedzania naszych placówek. Mamy nową siedzibę przy ul. Citroena na prawobrzeżu Szczecina, przyjazną dla naszych klientów, z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych. Jest tam nawet pokój dla matek karmiących, zaś na sali obsługi klientów znajduje się kącik dla dzieci. Dodam, że od czerwca br. działa Platforma Usług Elektronicznych (PUE), która umożliwia wszystkim klientom, za pośrednictwem internetu, m.in. dostęp do danych zapisanych na ich indywidualnym koncie w ZUS. - Jak często spotykacie się z oszustwami? - Oszustw jest sporo. Bardzo żal jest mi firm, które uczciwie pracują i mają przejściowe kłopoty, ale nie żal mi tych, którzy kombinują, a równocześnie jeżdżą drogimi samochodami, mieszkają w luksusowych willach i nie mają na siebie zapisanego żadnego majątku. Ucieczka w szarą strefę najczęściej zdarza się w regionach, w których jest wysokie bezrobocie. Innym oszustwem, dotyczącym ludzi, którzy nie mają szans na pracę, są naciągane zwolnienia lekarskie. Sprawdzamy, w jaki sposób zostały one wystawione. Część takich spraw kierujemy do sądu. - A teraz proszę powiedzieć trochę o sobie. Znany jest pan z zamiłowania do żeglarstwa. - To prawda. Przecież w 1988 r. brałem udział, jako oficer na Darze Młodzieży, w rejsie dookoła świata, podczas którego m.in. opłynąłem przylądek Horn. W tym roku również pływałem. Od 1992 r. jestem prezesem Zachodniopomorskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego. Okręg się rozwija, a najlepszym na to dowodem jest fakt, że Agnieszka Skrzypulec i Kacper Ziemiński uczestniczyli w Igrzyskach Olimpijskich w Londynie, gdzie w swoich klasach zajęli 12. i 18. miejsce. Nasz okręg był również pomysłodawcą Zachodniopomorskiego Szlaku Żeglarskiego, który jest obecnie realizowany i znacznie poprawi infrastrukturę żeglarską. W 2007 r. z inicjatywy związku zostały zorganizowane światowe regaty The Tall Ships Races w Szczecinie, które przygotowałem będąc wiceprezydentem Szczecina. Chwała prezydentowi Piotrowi Krzystkowi, że przejął ten pomysł. Mam nadzieję, że kolejne regaty w Szczecinie, w 2013 r., będą jeszcze lepsze i będą zadziwiały pięknem znakomitych żaglowców. - Drugą pana pasją jest matematyka. - Dyrektorem ZUS się bywa. Dyrektor jest powoływany i w każdej chwili może być odwołany. Z wykształcenia jestem matematykiem. Ukończyłem studia na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jestem też doktorem nauk matematycznych, aktualnie prowadzę także zajęcia ze studentami w Akademii Morskiej. Lubię matematykę za to, że uczy logiczności, dokładności i analitycznego myślenia. W dwa ognie zagrali: Magdalena Szczepkowska i Włodzimierz Abkowicz r o z m o w a n u m e r u Fot. M. Abkowicz wrzesień - październik

6 f o r u m Dyskusja redakcyjna Transportowe dylematy Tym razem rozmawialiśmy z naszymi redakcyjnymi gośćmi o blaskach i cieniach polityki transportowej. Dyskusja, w której udział wzięli Laura Hołowacz, dyrektor CSL Internationale Spedition, prof. Bogusław Liberadzki, europoseł, kierownik Katedry Transportu Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Paweł Szynkaruk, dyrektor generalny Polskiej Żeglugi Morskiej oraz prof. Elżbieta Załoga, kierownik Katedry Systemów i Polityki Transportowej Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego, poprzedziła Międzynarodową Konferencję Euro-Trans Redakcję reprezentowali: Włodzimierz Abkowicz i Magdalena Szczepkowska Elżbieta Załoga: - Tegoroczna dyskusja będzie poświęcona strategicznemu dokumentowi - białej księdze z 2011 r., która wyznacza nową politykę transportową Unii Europejskiej w dłuższym okresie. Bogusław Liberadzki: - Bez dobrego dostępu do kolei porty nie mają racji bytu. Kolejną sprawą jest dostęp do portu od strony morza. Konieczne jest pogłębienie toru wodnego ze Świnoujścia do Szczecina, co umożliwi zawijanie większych jednostek. Fot. M. Abkowicz Fot. M. Abkowicz - Proszę nam na wstępie przybliżyć misję konferencji Euro-Trans. Elżbieta Załoga: - To jest już jedenasta edycja konferencji organizowanej przez Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług US wspólnie z Katedrą Transportu Szkoły Głównej Handlowej, kierowanej przez prof. B. Liberadzkiego. Nabyte przez lata doświadczenia, pozwalają nam wybierać coraz bardziej ambitne tematy do dyskusji. W tym roku hasłem konferencji jest Europejska przestrzeń transportu - koncepcja i rzeczywistość. Spotykamy się 24 i 25 września w Szczecinie. Udało nam się uzyskać patronat osób ważnych dla kształtowania polityki transportowej w Europie i kraju: unijnego komisarza ds. transportu Siima Kallasa oraz ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej Sławomira Nowaka. Tegoroczna dyskusja będzie poświęcona strategicznemu dokumentowi białej księdze z 2011 r., która wyznacza nową politykę transportową Unii Europejskiej w dłuższym okresie czasu. Jej założenia, a zwłaszcza przewidywane narzędzia realizacji, wywołują zarówno akceptację, jak i zaniepokojenie środowisk naukowych i biznesu. Twórcy tego dokumentu sami przyznają, że do tej pory mimo wysiłków nie zostały osiągnięte cele polityki transportowej. - Przejdźmy na nasze podwórko. Czy jest szansa na europejski korytarz transportowy, na który składa się droga ekspresowa S3, żeglowna Odra oraz biegnąca wzdłuż rzeki kolej? Bogusław Liberadzki: - Należy dostrzec wysiłki samorządów województw Polski Zachodniej oraz samorządów czeskich, węgierskich i włoskich, które zabiegają o ten korytarz. Jednak osiągnięcie spójności drogowej Szczecina z Gorzowem to o wiele za mało z europejskiego punktu widzenia. To jest niewielka część multimodalnego korytarza transportowego przechodzącego przez Polskę, łączącego Skandynawię z południem Europy. S3 będzie dokończona, ale nie wiadomo kiedy. Miało to nastąpić do 2015 r., ale z zapowiedzi rządowych wynika, że nakłady na drogi już w przyszłym roku gwałtownie spadną z 24 mld zł w br. do 7 mld zł w 2013 r. Czy cięcia będą dotyczyć drogi S3, nie mamy na to odpowiedzi. Nasza konferencja ma m.in. na celu pokazanie, że jeśli mamy być częścią składową europejskiej przestrzeni transportowej, to nie wolno nam zatrzymać gwałtownie programów inwestycyjnych, zwłaszcza drogowych i kolejowych. Będziemy też po raz kolejny powtarzać, że Polska słabo wykorzystuje pieniądze unijne na infrastrukturę kolejową. Do wzięcia w perspektywie finansowej mamy 4,8 mld euro, a wykorzystaliśmy 80 mln euro, czyli 2 proc. dostępnej kwoty! - To aż niewiarygodne. Bogusław Liberadzki: - Na konferencji będziemy apelować, by środki z tej puli przeznaczyć na linię nadodrzańską. Dodam, że pociągi towarowe biegnące wzdłuż Odry nie muszą jechać z zawrotną prędkością. Wystarczy prędkość 80 km/h. A to oznaczać będzie połączenie z południem Europy, dopełnienie do drogi ekspresowej S3 i lepszy dostęp do portów w Szczecinie i Świnoujściu. Bez dobrego dostępu do kolei porty nie mają racji bytu. Kolejną sprawą jest dostęp do portu od strony morza. Konieczne jest pogłębienie toru wodnego ze Świnoujścia do Szczecina, co umożliwi zawijanie większych jednostek. Te koncepcje rozwoju naszego regionu chcemy wpisać w duże sprawy europejskie. I to składa się na misję, którą podjęliśmy razem z prof. E. Załogą i Uniwersytetem Szczecińskim. Będziemy i o to zabiegać aż do skutku. Laura Hołowacz: - Podpisuję się pod tym wszystkim, co państwo powiedzieli. Dziś rzadko wozimy ładunki wahadłami kolejowymi. A dlaczego? Bo one w żaden sposób nie są konkurencyjne cenowo z transportem samochodowym. Z rozmów z PKP Cargo wynika, że mają oni trudności nie tylko z dostępnością do torów, ale brakuje im też często wagonów. Dziś PKP Cargo zajmuje się przewozami drobnicy, a przewozy masowe przejmują prywatne firmy kolejowe. Wrócę do transportu samochodowego. Stan polskich dróg bardzo się poprawił. Wspomnę jednak w tym miejscu o procedurach, które są słuszne, ale czas ich załatwiania jest stanowczo za długi. Podam przykład: na zezwolenie na przewóz ładunków ponadgabarytowych czasami trzeba czekać nawet miesiąc. Jest to niedopuszczalne w XXI wieku. Sytuacja przewoźników się zmienia. W 2010 r. w skali kraju upadło około 25 proc. firm transportowych. Zmniejszyła się bowiem masa towarów. Poza tym pewna liczba firm, które prowadzą działalność produkcyjną, zainwestowała we własne samochodowy. Nie jestem zwolenniczką barkowego transportu towarów Odrą. Dla moich klientów bardzo ważny jest czas, a niewielu odbiorców ma zlokalizowane swoje firmy przy Odrze. Koszty związane z przewozem, przeładunkiem i dowiezieniem wzrosłyby drastycznie. A udrożnienie Odry kosztuje majątek. Paweł Szynkaruk: - Chcę pogratulować organizatorom konferencji, że doszli już do 11. edycji. Po- 6 wrzesień - październik 2012

7 doba mi się koncepcja, że obrady Euro-Trans są naprzemiennie organizowane w Warszawie i Szczecinie. Dzięki temu z poruszanymi przez nas problemami możemy łatwiej dotrzeć do decydentów. Nie do końca zgodzę się z opinią pani dyrektor w sprawie transportu rzecznego. Bardziej odpowiada mi koncepcja zrównoważonego rozwoju wszystkich gałęzi transportu. Są oczywiście ładunki, które nigdy nie trafią na barki ze względu na swój charakter. Natomiast jest spora ilość ładunków masowych, takich jak węgiel, ruda żelaza, kruszywa, które niepotrzebnie są wożone koleją, zamiast udrożnioną Odrą. A przecież wzdłuż Odry usytuowane są dwie duże fabryki chemiczne na północy w Policach, a na południu w Kędzierzynie. Dodam do tego, że w Szczecinie siedzibę ma największy przewoźnik barkowy w Europie OT Logistics, wcześniej znany pod nazwą Odratrans. Nakłady na regulację Odry są bardzo istotne także ze względu na funkcję turystyczną. Do Szczecina co roku zawija prawie 80 statków turystycznych morskorzecznych. I ten rodzaj turystyki mocno się rozwija. Ostatnio obserwujemy bardzo wzmożoną wymianę ładunkową ze Skandynawią. Ilość ładunków ze Szwecji i Norwegii gwałtownie rośnie. Wiąże się to też z tym, że Szwedzi ulokowali w Polsce część swoich fabryk przetwórstwa, na czele z Ikeą. Ładunków mogłoby być jeszcze więcej, gdyby nasze drogi były lepsze. Jestem zwolennikiem Nadodrzanki, a aktualna koncepcja stworzenia z Poznania węzła kolejowego powoduje, że wydłuża się nam droga z północy Europy na południe. A co za tym idzie, jest droższa dla naszych klientów. Nie możemy zgodzić się na ograniczenie nakładów na infrastrukturę w Polsce Zachodniej również i z tego powodu, że budowa połączenia mostowego między Szwecją a Danią spowoduje, że znaczna część ładunków pójdzie innymi korytarzami transportowymi, omijając Polskę. - Kolejną inwestycją, która czeka na realizację, jest pogłębienie toru wodnego Świnoujście-Szczecin do głębokości 12,5 m. A może zamiast pogłębiać tor, warto rozbudować port w Świnoujściu? Paweł Szynkaruk: - Pogłębienie toru wodnego do 12,5 m jest docelowym warunkiem rozwoju portu w Szczecinie. Port w Świnoujściu w przeciwieństwie do portu szczecińskiego ma ograniczone możliwości rozbudowy ze względu na brak terenów inwestycyjnych. Do tego jeszcze dochodzą ograniczenia uzdrowiskowe. Elżbieta Załoga: - Warto też zauważyć ograniczenia w dostępności od strony lądu, rzutujące na sprawność procesów logistycznych. Port w Świnoujściu, z uwagi na lokalizację, a także z powodu koncentracji potoku pasażerskiego na dostępnych trasach, nie ma takiej alternatywy sprawnych wysokowydajnych połączeń lądowych, jaką ma Szczecin. Ale dla obu portów ważne jest, że w tej części Europy mamy do czynienia z klasycznym korytarzem transportowym, to jest równoległym przebiegiem drogi, linii kolejowej i szlaku rzecznego. Trzeba to wciąż przypominać. Laura Hołowacz: - Też zastanawiałam się nad tymi 12,5 metrami. Byłam przeciwko, ale teraz jestem za. I powiem dlaczego. Przejście przez Zalew Szczeciński czy Kanał Piastowski i tak będzie pogłębiane. Bardzo mocno lobbuje za tym rada interesantów portu Szczecin, Bulk Cargo Szczecin i jeśli w efekcie pogłębione zostaną dojścia do terminali masowych, to jestem za. Przekonał mnie do tego przykład Gdyni - gdy terminal masowy pogłębił swoje nabrzeża - przeładunki wzrosły tam o milion ton. - Zmieńmy temat i porozmawiajmy o tym, co wpływa na efektywność przedsiębiorstwa transportowego? Jakie są najlepsze modele biznesowe? Bogusław Liberadzki: - Czy lepsza jest własność prywatna, czy państwowa? Kryzys europejski udowodnił, że nie ma ideologicznej wyższości danej formy własności nad inną. W Wielkiej Brytanii wpierw Margaret Thatcher doprowadziła do prywatyzacji kolei, a teraz upaństwowiono ją z powrotem. W Niemczech kolej jest państwowa i ma pozycję monopolisty pod jednym zarządem. W ub. roku przewiozła ona ponad 500 mln ton ładunków, 2 miliardy pasażerów i przyniosła ponad 3 mld euro zysku. Kolej niemiecka zatrudnia 235 tys. osób. I w tym roku chce zwiększyć Fot. M. Abkowicz Paweł Szynkaruk: - Sytuacja, w której znalazł się transport morski, od ponad roku jest katastrofalna. Już jest wiele przykładów bankructw. f o r u m Fot. M. Abkowicz wrzesień - październik

8 f o r u m Laura Hołowacz: - Wspomnę o procedurach, które są słuszne, ale czas ich załatwiania jest stanowczo za długi. Podam przykład: na zezwolenie na przewóz ładunków ponadgabarytowych czasami trzeba czekać nawet miesiąc. Fot. M. Abkowicz zatrudnienie o 7 tys. Z drugiej strony jest kolej polska, która zatrudnia 90 tys. osób, przewozi 105 mln ton ładunków, 260 mln pasażerów i zamierza zwolnić 10 tys. ludzi. Idziemy zupełnie w drugą stronę. Nasza kolej jest podzielona i rozbita na dziesiątki spółek. Ale też mamy taką firmę jak Polska Żegluga Morska, która miała taką siłę, że oparła się różnym zakusom i dalej jest przedsiębiorstwem państwowym. Polskie Linie Oceaniczne z Gdyni zostały przekształcone w spółkę i w przeciągu półtora roku poszły na dno. - Czy mają państwo remedium na spowolnienie, o którym się coraz częściej mówi i które zaczyna się do Polski zbliżać? Laura Hołowacz: - Jeśli chodzi o spowolnienie, to niestety jest ono odczuwalne. Ma na to wpływ wiele rzeczy poza Polską. I stan gospodarki UE, ale także kursy walutowe. Relacja naszej złotówki w stosunku do dolara nie sprzyja importowi towarów z Azji i to w takiej grupie ładunkowej, o której myślałam, że będzie to ostatnia grupa, która podda się kryzysowi, a mam na myśli import żywności, szczególnie ryb z Azji. Nastąpił drastyczny spadek tych przewozów - o około proc. Bogusław Liberadzki: - Wiele zależy też od nastrojów społecznych. Jeśli zaczniemy zapraszać do siebie kryzys, to on przyjdzie. Paweł Szynkaruk: - Zgadzam się z panem profesorem, że bardzo dużo zależy od sfery społecznej ekonomii, czyli tego zaproszenia kryzysu, co mentalnie się ugruntowuje. Powoduje to odłożenie pewnych decyzji inwestycyjnych. Spowolnienie to spowodowane jest częściowo przez banki. Mamy do czynienia z wielkim spadkiem na rynku budowlanym, gdzie znajduje się kilkadziesiąt tysięcy niesprzedanych mieszkań, co pociąga za sobą zwiększenie liczby niesprzedanych telewizorów, mebli i sprzętu AGD. Jeśli chodzi o kwestie kursu walutowego, to akurat Zachodniopomorskie korzysta ze słabej złotówki. Tzw. eksport przerobowy do Niemiec, który w naszym województwie jest bardzo duży, polegający na tym, że zakłady pracy przerabiają dostarczone towary na rzecz skandynawskich czy niemieckich odbiorców, jak właśnie ryby czy wieprzowina, staje się opłacalny. W tym wypadku to słaba złotówka, wysokie euro i wysoki dolar są zbawieniem dla naszego regionu. Sytuacja, w której znalazł się transport morski od ponad roku jest katastrofalna. W światowych przewozach drogą morską stan jest dramatyczny. Już jest wiele przykładów bankructw. Te firmy, które przeinwestowały i nie przygotowały się na spadek koniunktury, odczują to boleśnie. Widać to po Chinach, gdzie doszło do zmniejszenia zamówień na nowe statki. W zeszłym roku ich liczba zmniejszyła się o 70-proc., w porównaniu rok do roku. W bieżącym roku nastąpił kolejny, tym razem 50-proc. spadek zamówień w stosunku do 2011 roku. Na rynek z kolei wchodzą nowe statki, których zamawiano gigantyczne ilości w poprzednich latach. To powoduje, że załamanie rynku jest gwałtowne. To też jest jakimś odzwierciedleniem, że gospodarka światowa będzie przeżywać kłopoty i spowalniać w sposób szybki. Liczymy na poprawę dopiero w 2014 roku. O dziwo, nasze przewozy promowe są za to na dużo lepszym poziomie i rosną. Ale to jest efekt głównie wspomnianych kwestii kursowych, jak też bardzo spokojnego i dobrego rozwoju krajów skandynawskich. - Dziękujemy za udział w dyskusji. 8 wrzesień - październik 2012

9 m nowoczesnej powierzchni biurowej klasy A z funkcją handlowo-usługową 550 podziemnych miejsc parkingowych Więcej informacji: Doskonała lokalizacja, łatwy dostęp Najlepsza widoczność firmy Pełna elastyczność dla mniejszych i większych Najemców Budynek spełniający wymagania certyfikatu BREEAM wrzesień - październik

10 r e g i o n i g o s p o d a r k a Przyjmujemy zgłoszenia! Zgłoś swoją Perłę Biznesu Laureaci Pereł Biznesu 2011 Już po raz dziewiąty ogłaszamy konkurs Perły Biznesu. Zgłoszenia kandydatów przyjmujemy w dwóch kategoriach - Wydarzenie Gospodarcze 2012 i Osobowość Biznesu Organizatorem konkursu jest redakcja Świata Biznesu. Zasady zgłaszania kandydatów Do konkursu Perły Biznesu w kategorii Wydarzenie Gospodarcze 2012 roku mogą być zgłaszane wydarzenia, zjawiska, trendy gospodarcze, które pojawiły się Fot. M. Abkowicz na terenie Pomorza Zachodniego w roku Regulamin konkursu preferuje zjawiska gospodarcze, które charakteryzują się nowoczesnością i oryginalnością, których efektem jest ekspansja rynkowa, innowacje, rozwój inwestycyjny lub zwiększenie liczby miejsc pracy. Nagrody otrzyma organizacja gospodarcza lub instytucja będąca egzemplifikacją powyższych wyróżników. Z kolei do konkursu Perły Biznesu w kategorii Osobowość Biznesu 2012 mogą być zgłaszane osoby, które w 2012 roku wyróżniły się nieszablonowym, innowacyjnym podejściem przy realizacji projektów związanych z gospodarką i działalnością publiczną. Formularze na: Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest dokonanie zgłoszenia wg wzoru formularza, który znajduje się na stronie internetowej Świata Biznesu www. swiatbiznesu.com wraz z pisemnym uzasadnieniem. Zgłoszenia pocztą elektroniczną, faksem lub pocztą tradycyjną przyjmuje redakcja Świata Biznesu, Szczecin, pl. Hołdu Pruskiego 8, tel: 91/ , , ; fax: 91/ , w terminie do 31 stycznia 2013 roku. Oceny kandydatur zgłoszonych do konkursu dokona Kapituła Konkursowa, której przewodniczy prof. Stanisław Flejterski, ekonomista, wykładowca Uniwersytetu Szczecińskiego i Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, członek Komitetu Nauk o Finansach Polskiej Akademii Nauk. W skład kapituły wchodzą ekonomiści, przedstawiciele świata nauki oraz szczecińscy publicyści ekonomiczni. Uroczyste rozstrzygnięcie konkursu wraz z wręczeniem statuetek i dyplomów laureatom nastąpi w końcu lutego 2013 roku w szczecińskim hotelu Novotel Szczecin Centrum. Zapraszamy naszych Czytelników do zgłaszania kandydatów do tytułów Pereł Biznesu. (red) W ubiegłorocznej gali licznie reprezentowany był świat biznesu i świat nauki. Fot. M. Abkowicz 10 wrzesień - październik 2012

11 Wydarzenie Gospodarcze roku 2004 Nowe otwarcie, polegające m.in. na opracowaniu indywidualnej ścieżki restrukturyzacji i prywatyzacji spółki w drodze oferty publicznej oraz potwierdzenie europejskiej jakości produktów Zakładów Chemicznych Police SA 2005 Przekształcenie firmy z niewielkiego zakładu w nowoczesną fabrykę przetwórstwa ryb o znaczeniu ponadregionalnym (Solmar Rusko k. Darłowa) 2006 Decyzja o lokalizacji Gazoportu w Świnoujściu 2007 Organizacja finału regatthetall Ships' Races 2008 Innowacje technologiczne i ekspansja rynkowa firmyvobis 2009 Inicjatywa wsparcia innowacyjnej przedsiębiorczości Sieć Aniołów Biznesu Amber (Polska Fundacja Przedsiębiorczości) 2010 Zakończenie największej w 2010 roku inwestycji Greenfield w Polsce (Cargotec Poland) 2011 Dynamiczny wzrost inwestycji w Szczecinie (oddział szczeciński Erbud SA) Główni laureaci Pereł Biznesu Osobowość Biznesu roku 2004 HenrykAdamus, właściciel Zakładu Mechanicznego - Narzędzia Precyzyjne Adamus HT ze Szczecina 2005 Edward Osina, prezes zarządu przedsiębiorstwa budowlanego Calbud ze Szczecina 2006 Barbara Bartkowiak, prezes Polskiego Stowarzyszenia Funduszy Pożyczkowych 2007 Maciej Jarmusz, prezes Portu Lotniczego Szczecin-Goleniów 2008 Paweł Szynkaruk, dyrektor naczelny Polskiej Żeglugi Morskiej 2009 Roman Kopiński, prezes piekarni - cukierni Asprod Kliniska Wielkie 2010 Jolanta Drąszkowska, prezes Neptun Developer 2011 Monika Pyszkowska, dyrektor Galerii Handlowej Kaskada r e g i o n i g o s p o d a r k a wrzesień - październik

12 r e g i o n i g o s p o d a r k a Marynarze na wolnym rynku Zew morza Praca na statkach była w PRL-u przepustką do lepszego świata. Ale wilków morskich nie brakuje do dziś. Wielu z nich znajduje zatrudnienie na statkach PŻM. Marynarz w Peerelu był panem świata. Jego żona pachniała Opium, dzieci nosiły lewisy i wranglery. A on znał smak markowego whisky. Dziś praca na statkach nie przynosi już takich kokosów, ale mimo wszystko wilków morskich nie brakuje. Na rynku utrzymał się też największy polski armator ze Szczecina - Polska Żegluga Morska, gracz o zasięgu globalnym. Kaszanka z Baltony Luksusy, nieosiągalne dla zwykłych obywateli, bez trudu lądowały w marynarskim worku. Wśród skarbów, które marynarz przywoził z zagranicznych rejsów, były paczki z aromatyczną kawą, pachnące mydełka i szampony z ładnymi etykietami. Dzięki słodyczom i kolorowym alkoholom z wolnocłowej Baltony peerelowski świat stawał się bardziej strawny. Przebojem była nawet kaszanka baltonowska. Na skarby, które marynarz znosił ze statku, czekała nie tylko jego rodzina. Luksusowymi towarami zainteresowani byli także handlarze. Modne dżinsy czy płaszcze ortalionowe, kupowane w zagranicznych portach, w hurtowych ilościach znajdowały zbyt na szczecińskim Turzynie, jednym z najbardziej znanych rynków w mieście. Co ciekawe, pensja marynarska wcale nie była w PRL-u wysoka (stąd dziś wielu marynarzy ma niskie emerytury). Żyłą złota były dodatki dewizowe, wypłacane w obcych walutach. I tak pieniądze, za które marynarz mógł kupić sobie kawę, ciastko i bilet komunikacji miejskiej w porcie, do którego zawinął statek, stały się źródłem jego dobrobytu. Gdy świat dzieliła żelazna kurtyna, w marynarskim portfelu Ludwik Waryński (1000 zł) spotykał się z George em Washingtonem (1 dolar), a nawet z Benjaminem Franklinem (100 dolarów). Na morze ciągnęła nie tylko ekonomia. Okno na świat - Chciałem zwiedzać świat, ale w tym czasie paszporty dostawali tylko wybrańcy - mówi kapitan żeglugi wielkiej Mirosław Folta, który swoją przygodę z pływaniem rozpoczął w 1967 r. Dziś pracuje na lądzie, ale nadal w PŻM. Do połowy kwietnia br. był przewodniczącym Rady Pracowniczej. Aktualnie jest w Samorządzie Załogi PŻM członkiem Zebrania Delegatów. O podobnej, jak ją określa, romantycznej motywacji do pływania mówi też Grzegorz Suchocki, wieloletni ochmistrz, dziś - główny intendent w PŻM. Suchocki razem z żoną, bibliotekarką, prowadzą akcję Marynarze czytają. Dzięki ich pracy na statki trafiają książki. Były ochmistrz wspominając dawne czasy, chętnie opowiada nie tylko o egzotycznych krajach, które odwiedził, ale także o marynarskim wikcie i opierunku. - Na statku mieliśmy wszystko w wersji eksportowej. Były cienkie luksusowe parówki, apetyczna polędwica wołowa - mówi. Ochmistrz dbał o zaopatrzenie na statku i warunki socjalne. Na jego głowie była też kantyna. A w niej piwo Żywiec, czekoladowa Mieszanka Wedlowska i inne przysmaki, które przeciętny Polak mógł spróbować co najwyżej na święta. - Tym lepszy był ochmistrz, im więcej załatwił rarytasów - opowiada Suchocki. Ale miał on jeszcze jedno ważne zadanie: podpowiedzieć marynarzom, na jakie towary jest popyt w kraju. A marynarze handlowali wszystkim i to w obie strony. Ci, którzy pływali na tzw. duńskim moście węglowym (polski węgiel był eksportowany do Danii), na handel kupowali w Baltonie papierosy Marlboro i Chesterfieldy. W Skandynawii zbyt miała także polska Wyborowa. - Kiedy w 1980 r. rozpocząłem swoje pierwsze kapitaństwo, postawiłem załodze warunek: na moim statku nie ma hurtu. Zapowiedziałem ochmistrzowi, by postępował w myśl zasady: pomale Michale, a stale. Dzięki temu rejs minął spokojnie - opowiada kpt. Folta. - Mój zmiennik, 50-letni kapitan, drwił z tego i stwierdził, że nie będzie celnikiem. No i nie czekał długo: jego załoga wpadła na zbiorowym interesie. Zatrzymali ich celnicy, gdy chcieli hurtem sprzedać papierosy i wódkę. Statek został zaaresztowany. A kapitan miał problemy. Żeby przechytrzyć celników, stosowano różne chwyty. Na przykład wynoszono ciuchy na tzw. grzbietówkę. Marynarz (nawet w upalne lato) zakładał na siebie kilka warstw ubrań. Schodził na ląd, a na statek wracał w ubraniu roboczym. I tak kilka razy. Ale podpaść można było także urzędnikom skarbowym, bo jak wytłumaczyć, że 70 sztuk dżinsów, które kupiło się za granicą, jest na własny użytek? Marynarz po zejściu na ląd pierwsze kroki kierował do domu, by uściskać żonę, na której barkach przez kilka miesięcy w roku były wszystkie domowe obowiązki. To ona przejmowała w domu władzę. - Marynarzowa musiała być matką i ojcem. Jeśli chciała stworzyć prawdziwy dom, to nie mogła po odprowadzeniu męża do Świnoujścia wejść do Penelopy czy Gryfii i balować w nich aż do jego powrotu. Choć i takie przypadki bywały - opowiada Grzegorz Suchocki. Ale nie tylko (niektóre) marynarzowe potrafiły się dobrze zabawić. W Kaskadzie, słynnym na całą Europę szczecińskim kombinacie usługowo-gastronomicznym, 12 wrzesień - październik 2012 Fot. archiwum

13 w którym w 1965 r. odbył się pierwszy w Polsce striptiz, były specjalne stoliki zarezerwowane dla marynarzy. - Rozwody? O dziwo nie było ich dużo. Małżeństwa marynarskie w porównaniu do lądowych są bardziej trwałe mówi kpt. Folta. Dementuje w ten sposób kursujące tu i ówdzie opowieści o częstych zdradach małżeńskich. I dodaje: - Powroty do domu po kilku miesiącach rozłąki są naprawdę pięknym przeżyciem. Ładownie pełne towarów Polska Żegluga Morska w Szczecinie to firma, która od dziesiątek lat zatrudnia marynarzy. Z resztą do dziś to przedsiębiorstwo państwowe jest ważnym punktem na szczecińskiej mapie gospodarczej. PŻM powstał w 1951 r. i od początku specjalizowała się w żegludze trampowej (przewóz ładunków bez stałego rozkładu rejsów, wynikający z aktualnych potrzeb rynkowych). W pierwszych latach aż 80 proc. przewozów armatora stanowił eksportowany z Polski węgiel (kierunek: kraje Europy Zachodniej) oraz importowana m.in. ze Skandynawii ruda żelaza. W latach 60. i 70. statki armatora pływały już nie tylko po Morzu Bałtyckim i Północnym. Zawijały także do portów afrykańskich, amerykańskich czy dalekowschodnich. W peżetemowskich ładowniach lądowały coraz to nowe ładunki, np.: cukier importowany z Kuby, iracka ropa czy płynna siarka (do dziś firma jest światowym liderem na niszowym rynku przewozów tego surowca w temp. 134 stop. C). Statki transportowały nawet elementy budowlane, które płynęły z Leningradu do powstającego w Szczecinie osiedla Kaliny (w blokach tych zamieszkali później m.in. pracownicy PŻM). Przede wszystkim jednak w ładowniach było coraz więcej zboża. W połowie lat 70. ruszył most zbożowy z Wielkich Jezior Amerykańskich do Świnoujścia. Z początkiem lat 80. w Polsce narastał kryzys gospodarczy. A na domiar złego na światowym rynku frachtowym rozpoczęła się długotrwała bessa - największy kryzys w żegludze od II wojny światowej. Najdotkliwsze dla PŻM było załamanie się dostaw polskich ładunków. Sytuacja wymuszała szukanie nowych kontrahentów. Firma nawiązała współpracę z największymi na świecie domami zbożowymi. Rozpoczęła też, kontynuowany do dziś, przewóz stali z Holandii na Wielkie Jeziora. - W 1989 r. 70-proc. działalności PŻM odbywało się na wolnym rynku. Przez to szok reform Balcerowicza nie był dla nas aż tak dotkliwy - mówi Andrzej Cieśliński, dyrektor finansowy PŻM. Teraz też marynarzy nie brakuje A jak dziś wiedzie się wilkom morskim? Czy nadal opłaca się pływać? - Myślę, że dalej jest to dobrze wynagradzana praca. Średnia pensja marynarzy wynosi 1800 dolarów netto (PŻM zarabia w dolarach i w tej walucie opłaca kadrę pływającą - red.) - odpowiada Paweł Szynkaruk. - Duże znaczenie ma oczywiście kurs dolara. Aktualnie wynosi on 3,10-3,15 zł. I jest to korzystny przelicznik - dodaje. - Pensja kapitana wynosi 5-6 tys. dolarów na rękę - mówi dyrektor Cieśliński. - Średnia pensja pracowników to z kolei dwie średnie krajowe. To dość dużo, ale znakomitą część naszej kadry stanową wysokiej klasy specjaliści - dodaje. Mówiąc o pensji marynarzy, trzeba jednak pamiętać, że zarabiają oni tylko wtedy, gdy są na statku. Kiedyś pływali nawet w 9-miesięczne rejsy. Dziś pracują np. w systemie: cztery miesiące na statku, dwa miesiące w domu. Kadra pływająca nie rozlicza się też z polskim fiskusem. PŻM uciekając przed kosztami, przeflagował wrzesień - październik 2012 Fot. M. Szczepkowska swoje statki. Aktualnie żaden z 76 statków armatora nie pływa pod polską banderą (pływają pod siedmioma różnymi, m.in. cypryjską i liberyjską). - Nie nazwałbym tego ucieczką od fiskusa, a raczej optymalizacją podatkową - wtrąca dyrektor finansowy. - Jesteśmy firmą globalną, która ściga się z konkurentami na rynku międzynarodowym. Nie możemy więc na starcie mieć gorszych warunków, a prawie wszędzie na świecie płace marynarzy nie są opodatkowane. W Polsce na razie tak dobrze nie jest - Zgodnie z porozumieniami ze związkami zawodowymi (w PŻM działa pięć organizacji związkowych - red.) od 4 lat płacimy marynarzom comiesięczny dodatek do pensji. To 120 USD, żeby mogli opłacić składkę emerytalną - wyjaśnia dyrektor naczelny. Firma opłaca także marynarzom ubezpieczenie chorobowe. Tradycyjnie dba też o ich wikt na statku. Dzienna racja żywieniowa marynarza na peżetemowskich statkach wynosi 7,5 dolara. Wraz z postępem technicznym rośnie komfort pracy na statku. Poprawiła się m.in. komunikacja z rodziną (internet, komórka). Na statkach nie ma już radiooficera, do którego w przeszłości ustawiały się kolejki, by przez radio Świnoujście lub Gdynia łączył on marynarzy z domem. Takie telefony mocno biły jednak po kieszeni. Niezastąpione były więc listy, ale i te miały defekt: często trafiały do bliskich już po powrocie marynarza z rejsu. Kiedyś marynarze pływający w PŻM mogli się spotkać z rodziną także w rejsie, przy okazji częstych zawinięć do polskich portów. Dziś to rzadkość. - W zasadzie zawijamy tylko do Polic. Przywozimy fosfaty do Zakładów Chemicznych Police, naszego największego krajowego klienta - mówi Szynkaruk. Na przestrzeni lat zmniejszyła się też liczebność załogi na statkach, co wymusił postęp techniczny. Ale do dziś na statkach PŻM pływają tylko Polacy (pilnują tego związki zawodowe). Co ciekawe, marynarze rekrutują się z różnych regionów kraju. - Jedna trzecia naszych marynarzy mieszka w Zachodniopomorskiem. Część osób pochodzi z Trójmiasta, ale nie brakuje też kadry z całej Polski - mówi Szynkaruk. - Zew morza czują południowcy. Dużo jest marynarzy z Krakowa, Zakopanego, Tarnowa czy Nowego Sącza - dodaje kpt. Folta. Magdalena Szczepkowska Po załamaniu się rybołówstwa dalekomorskiego i upadku Stoczni Szczecińskiej, Polska Żegluga Morska przypomina, że Pomorze Zachodnie było kiedyś potęgą morską. Na zdjęciu: siedziba firmy. 13 r e g i o n i g o s p o d a r k a

14 p r o m o c j a Prezentacje 2012 Police powyżej konsensusu analityków W I półroczu 2012 roku Zakłady Chemiczne Police S.A. kontynuowały trwały trend zwiększania wartości i bezpieczeństwa finansowego Spółki. Dzięki m.in. optymalizacji kosztów, renegocjacji cen zakupu kluczowych surowców przychody ze sprzedaży wzrosły o 27 proc. w stosunku do analogicznego okresu z 2011 roku. Spółka wypracowała w II kwartale 2012 roku zysk netto na poziomie 39,2 mln złotych, co stanowi wynik o ponad 11 proc. wyższy od średniego konsensusu analityków. W I półroczu 2012 r. przychody ze sprzedaży Z.Ch. Police S.A. wyniosły 1 635,1 mln zł i były wyższe o 27 proc. w porównaniu z I półroczem 2011 r. Spółka zakończyła I półrocze 2012 zyskiem netto w wysokości 88,4 mln złotych. - Wyniki I półrocza świadczą o tym, iż sytuacja Spółki jest stabilna, a wyniki finansowe lepsze od oczekiwań na rynku - komentuje Krzysztof Jałosiński, Prezes Zarządu Z.Ch. Police S.A. - Mimo niekorzystnych uwarunkowań Police osiągnęły dobre wyniki. Zwiększyliśmy przychody ze sprzedaży zarówno na rynku krajowym, jak i eksportowym, odpowiednio o 10 proc. i 57 proc. To efekt m.in. wzrostu cen wszystkich grup wyrobów oraz zwiększenia części wolumenów. Dobre wyniki są efektem m.in. skutecznych działań Zarządu mających na celu optymalizację kosztów oraz renegocjacji cen zakupu kluczowych surowców. Korzystne, kontynuowane w I półroczu 2012 roku zmiany wprowadzono w obszarze zarządzania finansami, m.in.: Spółka pozyskała nowe kredyty o obniżonych marżach oraz zmieniła strukturę finansowania działalności. Poprawiły się także wskaźniki zapewniające bezpieczeństwo w przypadku zmian koniunkturalnych. - Dzięki wzrostowi kapitału obrotowego o 370 mln zł Spółka znacznie poprawiła płynność finansową oraz stała się jeszcze bardziej stabilna w długim okresie czasu - dodaje Krzysztof Jałosiński, Prezes Zarządu Z.Ch. Police S.A 19 sierpnia br. minął rok od pozyskania przez Z.Ch. Police S.A. silnego partnera. Wejście do Grupy Kapitałowej Azoty Tarnów przyniosło oczekiwane korzyści, zapewniając w dłuższej perspektywie bezpieczeństwo biznesowe Spółki. Powstała największą grupa chemiczna w Polsce i w Europie Środkowowschodniej - Spółka, która oferuje bogatsze portfolio produktów i z powodzeniem optymalizuje koszty. Grupa renegocjuje ceny zakupu najważniejszych surowców i otrzymuje korzystniejsze warunki finansowania przez banki. Skuteczne działania Zarządu Z.Ch. Police S.A. pozwalają maksymalizować wykorzystanie wszystkich synergii wynikających z wejścia Zakładów do Grupy Azoty Tarnów. Sukcesy Z.Ch. Police S.A. z II kwartału 2012 roku zostały także docenione przez organizacje biznesowe i branżowe, które uhonorowały Spółkę wieloma nagrodami, w tym m.in. Lokomotywą Przedsiębiorczości, Godłem Teraz Polska za TYTANPOL. Zakłady Chemiczne POLICE SA ul. Kuźnicka 1, Police tel fax wrzesień - październik 2012

15 Prezentacje 2012 Fundusz wspiera realizację ustawy śmieciowej Zamykanie i rekultywacja składowisk, które są niebezpieczne dla środowiska i nie spełniają norm unijnych to temat niezwykle ważny, dlatego gminy mogą liczyć m.in. na wsparcie z Wojewódzkiego oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dotychczas beneficjenci takich projektów mogli liczyć na dofinansowanie w formie 50 proc. dotacji. Wszystko wskazuje na to, że jeszcze w tym roku gminy, spółki komunalne mające problem ze sfinansowaniem rekultywacji nieczynnych składowisk, będą mogły ubiegać się o dotację z POIŚ przekraczającą 85 proc. kosztów kwalifikowanych planowanych projektów. Przy dodatkowym wsparciu Wojewódzkiego Funduszu wkład własny będzie symboliczny i będzie wynosił 5 proc.! To bardzo ważne, aby niespełniające norm składowiska odpadów zostały zamknięte, a zdeponowane na nich odpady w sposób bezpieczny dla środowiska zutylizowane. Po to, aby zbudować spójny system gospodarki odpadami, potrzebne są nowe inwestycje. Jedną z przykładowych inwestycji w województwie zachodniopomorskim, w której pokładane są ogromne nadzieje, jest inicjatywa 27 gmin w ramach projektu Związku Celowego Gmin R XXI. Projekt polega na budowie Zakładu Gospodarowania odpadami w Słajsinie w gminie Nowogard oraz budowie trzech stacji przeładunkowych w Mielenku Drawskim, Kamieniu Pomorskim i Świnoujściu. Jednak największą inwestycją będzie z pewnością budowa Zakładu Termicznej Utylizacji Odpadów w Szczecinie, gdzie termicznej obróbce poddawanych będzie ton odpadów rocznie. Inwestycja ta realizowana będzie ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz z pożyczki z NFOSIGW. Skala prowadzonych inwestycji powinna umożliwić nadrobienie wieloletnich zaniedbań, natomiast nowa ustawa z pewnością ułatwi ich realizację. Powinno to doprowadzić do uszczelnienia systemu gospodarki odpadami komunalnymi, prowadzenia selektywnego zbierania odpadów komunalnych u źródła i zmniejszenia ich ilości. Z całą pewnością w najbliższych latach powstaną nowe instalacje do odzysku, powinny też zostać zlikwidowane nielegalne składowiska odpadów. Jednocześnie, przy prowadzeniu właściwego sposobu monitorowania postępowania z odpadami komunalnymi zmniejszymy zagrożenie dla środowiska wynikające z transportu odpadów komunalnych. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie prowadzi nabór wniosków na projekty w zakresie wdrażania ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W naborze tym - o charakterze ciągłym - gminy mogą nadal składać wnioski o przyznanie dotacji. Przyjęto, że gmina może złożyć tylko jeden wniosek lub uczestniczyć we wspólnym projekcie złożonym przez wiele gmin, w tym związków i stowarzyszeń gmin. Projekty wyłonione w drodze naboru otrzymają dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w wysokości maksymalnie do 75 proc. kosztów kwalifikowanych projektu, jednak nie więcej niż kwota wynikająca z liczby mieszkańców gminy lub wielu gmin składających wspólny wniosek wg stanu na dzień r. pomnożonej przez jeden złoty i zaokrąglonej w górę do pełnych tysięcy złotych. Ważne jest jednak, by zapotrzebowanie na wypłatę na przyznane środki finansowe zostało złożone najpóźniej do 30 listopada 2012 roku. Wymaganym elementem wniosku jest syntetyczny opis planowanych działań, które mają zawierać między innymi: podstawowe cele, efekt ekologiczny, efekt rzeczowy, plan finansowania projektu oraz harmonogram rzeczowofinansowy. Koszty kwalifikowane projektu (dofinansowane przez WFOŚiGW) obejmują: opracowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym wykonanie niezbędnych analiz i ekspertyz; opracowanie programów oraz prowadzenie kampanii edukacyjnych i informacyjnych; organizację spotkań z mieszkańcami; organizację szkoleń i seminariów oraz warsztatów edukacyjnych; zakup materiałów konferencyjnych oraz materiałów koniecznych do realizacji zajęć warsztatowych, seminaryjnych i innych; druk folderów, broszur, plakatów oraz czasopism i wkładek lub stron w czasopismach; opracowanie oraz druk materiałów edukacyjnych; wynajem sal dydaktycznych wraz z wyposażeniem; inne wydatki bezpośrednio związane z realizacją projektu, jeśli Beneficjent uargumentuje ich przeznaczenie. Od początku roku do obu biur WFOŚiGW w Szczecinie wpłynęło 11 wniosków na kwotę ponad 685 tys. zł. Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie Wszelkich informacji na ten temat można zasięgnąć bezpośrednio w sekretariatach Biur WFOŚiGW w Szczecinie lub w Koszalinie: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Biuro Szczecin, ul. Solskiego 3, Szczecin tel. 91/ lub Biuro Koszalin, ul. Kościuszki 33, Koszalin, tel. 94/ p r o m o c j a wrzesień - październik

16 p r o m o c j a Prezentacje 2012 Starmot: patrzymy w przyszłość Ziemowit Sołoniuk, prezes zarządu (na zdjęciu po prawej) i Łukasz Szymański, dyrektor handlowy firmy (po lewej) Starmot Sp. z o.o. ul. Białowieska Szczecin tel. +48 (91) fax +48 (91) Starmot, szczecińska firma spedycyjna, w ciągu ostatnich trzech lat przeszła wiele zmian. Nie przeszkadza jej się to rozwijać i zdobywać nowych, dużych klientów. W marcu tego roku dotychczasowego prezesa i założyciela firmy Stanisława Sołoniuka na stanowisku zastąpił syn Ziemowit. Jego ojciec jest obecnie dyrektorem naczelnym. Firma zmieniła też siedzibę - z ul. Struga przeniosła się na ul. Białowieską. Rosnąca liczba klientów i towarów sprawia, że regularnie, z roku na rok, firma zwiększa zatrudnienie. Ponadto Starmot współpracuje z ponad 40 stałymi przewoźnikami. Nie tylko Żabka Ważnym wydarzeniem w historii firmy było nawiązanie bezpośredniej współpracy z siecią sklepów Żabka. - Wcześniej przez 10 lat działaliśmy dla Żabki jako podwykonawca firmy ET Logistik. W tym roku właściciel sieci, znając naszą jakość, podpisał z nami bezpośrednią umowę. Dziennie obsługujemy ok. 50 sklepów, do których dostarczamy codziennie nawet 100 ton towaru z magazynu centralnego w Plewiskach pod Poznaniem - mówi Ziemowit Sołoniuk. Ale Starmot obsługuje firmy każdej wielkości i przeróżnych branż, np. zakłady stolarskie, które nadają swoje produkty do klientów na drugi koniec Polski, jak i innych producentów, dystrybutorów i hurtownie towarów. Są klienci, którzy nadają jedną paletę w miesiącu i tacy, którzy nadają ich setki. - Nasza oferta jest skierowana do każdej firmy, która ma odbiorców w Polsce lub w Europie i chce dostarczyć im towar, a zarazem nie chce ponosić kosztów posiadania własnego taboru. W naszej ofercie są dostawy od jednej palety do transportów całopojazdowych. Współpracujący z nami klient ponosi tylko koszt dostawy do odbiorcy, natomiast nie partycypuje w kosztach powrotu auta - wyjaśnia Jakub Nowotko, dyrektor ds. logistyki. W ubiegłym roku Starmot podpisał umowę z międzynarodową firmą spedycyjną Hellmann Worldwide Logistics na obsługę ładunków drobnicowych. Oznacza to, że szczeciński spedytor jest jej partnerem w regionie zachodniopomorskim. Stabilni i elastyczni Starmot radzi sobie dobrze, ale szefowie firmy zdają sobie sprawę, że rynek jest coraz bardziej wymagający. - Co najmniej od półtora roku obserwujemy dużą konkurencję między operatorami jeśli chodzi o koszty przesyłek w różnych relacjach na terenie kraju. To w dłuższym okresie odbije się na jakości dostaw i sprawi, że słabsi gracze wykruszą się, a mocniejsi na tym skorzystają - ocenia Łukasz Szymański, dyrektor handlowy firmy. Zdaniem prezesa Starmotu rynek zwolnił, ale nie jest to załamanie: - Mamy do czynienia z różnym poziomem płynności finansowej u producentów i odbiorców. Klienci jak zwykle liczą na jak najlepsze stawki, ale pytają też o możliwość wysyłki za pobraniem. To może świadczyć o braku zaufania do odbiorców. Cały czas staramy się jednak bardzo aktywnie pozyskiwać nowych klientów i nie odczuwamy kłopotów. Jak zatem wygląda przepis na sukces szczecińskiego spedytora? - Jesteśmy firmą z polskim kapitałem. Posiadamy stabilność finansową, co przekłada się na wysoką zdolność inwestycyjną i podnosi konkurencyjność na rynku. Pod względem jakości obsługi i kosztów nie odbiegamy od liderów w branży. Nasza elastyczność sprawia, że obsługujemy kontrahentów różnej wielkości - wymienia Łukasz Szymański. - Uważam, że kolejnym atutem jest stabilność zatrudnienia specjalistów z branży TSL - dodaje Ziemowit Sołoniuk. Nowe oblicze Starmotu Pytani o aktualną pozycję rynkową firmy szefowie Starmotu odpowiadają: - Nie oglądamy się za siebie czy na konkurencję, tylko patrzymy do przodu. Jakie więc plany ma firma kierowana przez Ziemowita Sołoniuka? - Na przestrzeni 3 lat zaczęliśmy inwestować we własny tabor. W tym roku zdecydowaliśmy się na rozbudowę własnej floty samochodów ciężarowych, którą stale powiększamy. Chcemy utrzymać tę tendencję. Mamy ambicje zostać multispedytorem na lokalnym rynku. Współpraca z wieloma partnerami pozwoli nam oferować jeszcze bardziej konkurencyjne usługi klientom z naszego regionu. W planach mamy też dystrybucję na terenie Niemiec, głównie w Berlinie i jego okolicach. W odróżnieniu od dużych firm działających w skali ogólnopolskiej możemy obsługiwać ten rynek szybko i sprawnie - mówi prezes Starmotu. Starmot jest sponsorem wrześniowej konferencji naukowej Euro-Trans 2012 organizowanej przez Uniwersytet Szczeciński. Hasłem konferencji jest Europejska przestrzeń transportu. Koncepcja i rzeczywistość. - Uczestnictwo w konferencji pozwoli nam pokazać się na rynku lokalnym i krajowym. Działamy pod nowym logo i między innymi w taki sposób chcemy dotrzeć do jak najszerszego grona potencjalnych odbiorców - mówi Ziemowit Sołoniuk. 16 wrzesień - październik 2012

17 wrzesień - październik

18 18 wrzesień - październik 2012

19 Prezentacje 2012 Milion dla przedsiębiorców Własny fundusz pożyczkowy uruchomiła Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego. Dzięki niemu zachodniopomorskie firmy łatwiej będą mogły otrzymać finansowanie. Zachodniopomorski Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości działa od połowy września. Dysponuje kapitałem początkowym w wysokości miliona złotych pochodzącym z zasobów Agencji. - Chcielibyśmy oferować nasze pożyczki nie tylko w Szczecinie, ale w całym regionie. Z naszych badań wynika, że nie wszędzie w naszym regionie przedsiębiorcy mają łatwy dostęp do korzystnego finansowania - mówi dr Magdalena Kotnis, prezes zarządu Zachodniopomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego i przewodnicząca Rady Zachodniopomorskiego Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości. Jak podkreśla prezes Agencji, ZARR pełni rolę podmiotu, który wspiera samorząd województwa w realizacji polityki rozwoju regionalnego i powinien posiadać w ofercie zarówno środki bezzwrotne, jak i środki rewolwingowe skierowane do przedsiębiorców. - Obserwujemy inne fundusze pożyczkowe działające w innych Agencjach Rozwoju Regionalnego i na bazie ich najlepszych doświadczeń budujemy swój fundusz - wyjaśnia Magdalena Kotnis. Mali, ale innowacyjni Oferta nowego funduszu skierowana jest do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, absolwentów i pracowników uczelni. - Widzimy możliwość wspomagania młodego społeczeństwa z dobrymi pomysłami, którym trudno będzie otrzymać dotacje ze względu na ograniczoną ofertę. Niewielka pożyczka może pomóc im w zakupie pierwszych narzędzi biznesowych, nawet tak podstawowych jak laptop. Widzę bardzo duży potencjał w branży informatycznej. Nasze województwo jest zagłębiem młodych informatyków i tę grupę należy wspierać i się nią chwalić - ocenia Magdalena Kotnis. Swoje wsparcie w postaci pożyczek kierujemy do przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność gospodarczą co najmniej 6 miesięcy. Pożyczki są udzielane na cele biznesowe, w szczególności na przedsięwzięcia z zakresu przedsiębiorczości akademickiej, nowoczesnych technologii, o charakterze innowacyjnym oraz przyczyniające się do utrzymania lub powstania nowych miejsc pracy. Obecnie maksymalna wysokość udzielanej pożyczki wynosi 200 tys. zł. Natomiast minimalny wkład własny przedsiębiorcy ubiegającego się o pożyczkę na cele inwestycyjne wynosi 10% wartości netto przedsięwzięcia. Maksymalny okres spłaty pożyczki wynosi dla pożyczek na cele inwestycyjne 72 miesiące, a dla pożyczek na cele obrotowe 36 miesięcy. Oprocentowanie pożyczki wrzesień - październik 2012 jest proponowane na bazie stopy referencyjnej określanej przez Komisję Europejską. Milion na początek Projekt planowany jest na razie do końca 2014 roku. O sposobie i skali funkcjonowania funduszu zadecyduje zainteresowanie przedsiębiorców i możliwość jego dokapitalizowania ze środków unijnych i akcjonariuszy ZARR. - Milion złotych to kapitał na rozpoczęcie działalności pożyczkowej. Już teraz przygotowujemy się do nowej perspektywy finansowej, w której oferowanych będzie znacznie więcej zwrotnych instrumentów dedykowanych przedsiębiorcom. Natomiast dotacje będą z kolei wsparciem dla działalności badawczo-naukowej, nastawionej na rozwój innowacyjności. W tego typu inicjatywach też chcemy uczestniczyć - zapowiada Magdalena Kotnis. Nie tylko pożyczki Oprócz prowadzenia funduszu pożyczkowego Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego nadal udziela bezzwrotnego wsparcia przedsiębiorcom w postaci grantów i dotacji oferowanych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Firmy nadal mogą startować w konkursach o tego rodzaju środki. Dla poszczególnych konkursów miesiącami, w których będą realizowane nabory wniosków to październik i listopad 2012 roku. W 2011 roku Agencja została partnerem projektu JESSICA, który skierowany jest do podmiotów (firm, samorządów, organizacji) zainteresowanych rewitalizacją kamienic, opuszczonych, niezagospodarowanych nieruchomości. Dzięki pożyczkom udzielanym na atrakcyjnych warunkach beneficjenci projektu mogą przeprowadzić remonty i prowadzić działalność w zdegradowanych do tej pory nieruchomościach. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. ul. Św. Ducha Szczecin tel fax p r o m o c j a

20 p r o m o c j a Prezentacje 2012 Giganci nadal inwestują Wybrali Stargard, gdyż znaleźli w nim odpowiednie warunki do inwestowania - teren, infrastrukturę, dobrą lokalizację, zaplecze kadrowe i przychylność władz. Wybrali Stargard również dlatego, że mogą tutaj bez przeszkód rozbudowywać się i zwiększać produkcję. Bridgestone i Cargotec zainwestowali już u nas 230 mln euro i zatrudniają aktualnie 970 osób. W najbliższym czasie inwestycje obu firm wzrosną o następne 140 mln euro, a dodatkowo zatrudnią około 260 osób. A przecież jest jeszcze MTU, które już rozpoczęło budowę fabryki i centrum badawczego za 90 mln euro i dla 220 osób. Park Przemysłowy Nowoczesnych Technologii (PPNT) w Stargardzie położony na terenach byłego lotniska jest obecnie najprężniej rozwijającym się pod względem przemysłowym obszarem w województwie. Miejskie inwestycje wyniosły tu ponad 80 mln złotych. Natomiast trzy wielkie światowe koncerny zainwestują tu do końca 2013 roku około 460 milionów euro. Jednocześnie w 2014 roku w fabrykach zlokalizowanych na terenie PPNT liczba zatrudnionych osiągnie blisko 1500 osób. Bridgestone już rozpoczął Fabryka opon Bridgestone Stargard rozpoczęła już rozbudowę swojego zakładu. Koszt inwestycji to około 120 milionów euro. Rozbudowa obejmować będzie hale produkcyjne i magazynowe. Powierzch- Fot. Katarzyna Borowy nia produkcyjna zwiększona będzie o około 30 tysięcy metrów. - Umożliwi to nam powiększenie parku maszynowego i zwiększenie aktualnych mocy produkcyjnych - mówi Dorota Such z firmy Bridgestone. Rozwój stargardzkiego przedsiębiorstwa jest dobrym sygnałem dla samych pracowników, których fachowość i dobra jakość są wysoko oceniane przez odbiorców opon. Produkcja zakładu po rozbudowie wzrośnie do ponad 3700 sztuk dziennie. - Po rozbudowie planujemy zwiększyć zatrudnienie o około 160 osób, będą to głównie stanowiska produkcyjne. Personel zostanie zatrudniony przed rozpoczęciem produkcji w nowej części fabryki, tj. do końca 2013 roku. Dodatkową produkcję rozpoczniemy od stycznia 2014 roku, zwiększoną wydajność planujemy osiągnąć w drugiej połowie 2014 roku - dodaje Dorota Such. Cargotec większy o montażownię i malarnię Decyzję o dalszych inwestycjach w Stargardzie podjął również fiński Cargotec. Nowa linia montażowa i malarnia, której wartość wyniesie około 20 milionów euro, zostanie oddana do użytku w 2014 r. Nowa inwestycja umożliwi zwiększenie wydajności w zakresie montażu urządzeń do przeładunku towarów, w których specjalizują się Finowie. Firma rozpoczęła swoją działalność w Stargardzie w 2010 roku i dostarcza szeroką gamę produktów dla klientów na całym świecie. Jest liderem w dostarczaniu rozwiązań w zakresie przeładunku towarów. Wartość sprzedaży w 2011 roku wyniosła około 3,1 miliardów. Aktualnie Cargotec zatrudnia 350 osób. Po rozbudowie będzie tam pracowało 450 osób. Ruszyły prace pod MTU MTU Polska rozpoczęła już budowę fabryki w Parku Przemysłowym Nowoczesnych Technologii. Uroczystość wbicia łopaty odbyła się 5 lipca. MTU należące do koncernu TOGNUM postawi u nas zakład za 90 milionów euro. Wybuduje fabrykę oraz centrum badawczo-rozwojowe, w których znajdzie pracę 220 osób. Jesienią 2013 roku mają już być produkowane skrzynie korbowe silników, głowice i cylindry oraz elementy wielkogabarytowe dla serii silników 2000 i 4000 marki MTU. Fot. Tadeusz Surma 20 wrzesień - październik 2012

LATIS LOGISTICS - WITAMY!

LATIS LOGISTICS - WITAMY! LATIS LOGISTICS - WITAMY! Jesteśmy firmą oferującą kompleksowe rozwiązania logistyczne w transporcie ładunków. Realizujemy przewóz towarów od drzwi do drzwi w oparciu o transport morski, lotniczy, drogowy

Bardziej szczegółowo

Kiedy pytają nas o Szczecin..

Kiedy pytają nas o Szczecin.. Kiedy pytają nas o Szczecin.. W pierwszej kolejności mówimy o niezwykłych walorach naturalnych i położeniu miasta. Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin grudzień 2013 Co z tego wynika? Tworząc Nasze

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. - Polskie emerytury są i będą bezpieczne, a finanse Polski zostały uratowane przed narastającym długiem publicznym - powiedział

Bardziej szczegółowo

Propozycja współpracy. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości. dla lektorów

Propozycja współpracy. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości. dla lektorów Propozycja współpracy Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości dla lektorów O Inkubatorach Inkubatory są fundacją, skupiającą przedsiębiorcze osoby, posiadające pasję i motywację do stworzenia własnej

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE. Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer

ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE. Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE Co to jest łączność? Rodzaje łączności. Co to jest transport? Rodzaje transportu. Wady i zalety

Bardziej szczegółowo

Paostwo Samorząd Biznes współpraca na rzecz gospodarki morskiej

Paostwo Samorząd Biznes współpraca na rzecz gospodarki morskiej Paostwo Samorząd Biznes współpraca na rzecz gospodarki morskiej Szukajmy tego co nas łączy Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin Czerwiec, 2014 Ostatnie 25 lat w Szczecinie Lata 90` - brak świadomości

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dla mediów 2013

Prezentacja dla mediów 2013 Prezentacja dla mediów 2013 O Projekcie Stacja z Paczką to obsługa zamówień składanych przez klientów w sklepach internetowych wraz z odbiorem ich przesyłki na wybranej stacji paliw sieci ORLEN w Polsce.

Bardziej szczegółowo

O firmie. O DB Schenker Logistics

O firmie. O DB Schenker Logistics O firmie Wchodzimy w skład międzynarodowej grupy DB Schenker, która jest częścią koncernu Deutsche Bahn AG. Grupa DB Schenker jest wiodącym dostawcą zintegrowanych usług logistycznych na świecie z roczną

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Jaki jest stan polskiej logistyki? Grzegorz Szyszka Gdynia, 11 grudzień, 2014 r.

Jaki jest stan polskiej logistyki? Grzegorz Szyszka Gdynia, 11 grudzień, 2014 r. Jaki jest stan polskiej logistyki? Grzegorz Szyszka Gdynia, 11 grudzień, 2014 r. Plan referatu Rozwój gospodarki. Główne problemy logistyki. Wielkość krajowego rynku usług logistycznych. Rozwój infrastruktury

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA MORSKA POLSKI 2013

GOSPODARKA MORSKA POLSKI 2013 dr Elżbieta Marszałek Wiceprezes Ligii Morskiej i Rzecznej Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu Wydz. Ekonomiczny w Szczecinie GOSPODARKA MORSKA POLSKI 2013 Artykuł oparty jest o materiały statystyczne, opracowane

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już Dlaczego warto inwestycji? wybrać Karlino na miejsce swoich Co kierowało tymi, którzy już zdecydowali się tutaj zainwestować? Dla każdego przedsiębiorcy inny czynnik jest najważniejszy, ale nawet najbardziej

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe za III kwartał 2015 roku

Wyniki finansowe za III kwartał 2015 roku Wyniki finansowe za III kwartał roku 10 listopada Kim jesteśmy? PEKAES TO JEDEN Z NAJWIĘKSZYCH OPERATORÓW LOGISTYCZNYCH W POLSCE Profesjonalizm Efektywność Klient Ambicja Elastyczność Sukces Świadczymy

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Szczeciński Park Przemysłowy - dzisiaj i jutro

Szczeciński Park Przemysłowy - dzisiaj i jutro Szczeciński Park Przemysłowy - dzisiaj i jutro Szczecin, 27.06.2014 Szczeciński Park Przemysłowy Sp. z o.o. struktura kapitałowa: TF Silesia Sp. z o.o. (100% udziałów) cele powołania spółki: - stworzenie

Bardziej szczegółowo

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie.

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Oferta dla rolników O BANKU Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Działa w Polsce od ponad 80 lat

Bardziej szczegółowo

Dojechać, dolecieć, dopłynąć 2015-05-21 14:00:09

Dojechać, dolecieć, dopłynąć 2015-05-21 14:00:09 Dojechać, dolecieć, dopłynąć 2015-05-21 14:00:09 2 W układzie międzynarodowym region zachodniopomorski ma ważne tranzytowe znaczenie. Krzyżują się tu połączenia międzynarodowe w układzie: północ - południe,

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Wszyscy obywatele Unii Europejskiej mogą otwierać działalność gospodarczą w Niemczech.

Wszyscy obywatele Unii Europejskiej mogą otwierać działalność gospodarczą w Niemczech. Wszyscy obywatele Unii Europejskiej mogą otwierać działalność gospodarczą w Niemczech. Wprawdzie pewne branże i zawody wymagają specjalnych kwalifikacji, ale samo otwarcie firmy nie jest żadną przeszkodą.

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT.

TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT. TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT. o firmie MARATHON to zespół specjalistów w logistyce zaangażowanych w każde zlecenie. Dla nas nie ma rzeczy niemożliwych jesteśmy elastyczni, solidni i rzetelni, dzięki

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT.

TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT. TRANSPORT. FASTER THAN YOU EXPECT. O FIRMIE MARATHON to zespół specjalistów w logistyce zaangażowanych w każde zlecenie. Dla nas nie ma rzeczy niemożliwych jesteśmy elastyczni, solidni i rzetelni, dzięki

Bardziej szczegółowo

Struktura akcjonariatu Grupy Nordea

Struktura akcjonariatu Grupy Nordea Grupa Nordea Grupa Nordea Nordea jest najsilniejszą grupą finansową w Europie Północnej: największy bank w Skandynawii 10 mln Klientów indywidualnych 1 mln Klientów korporacyjnych pionier i lider bankowości

Bardziej szczegółowo

25 lat doświadczenia Miliony kilometrów Tysiące przesyłek Setki klientów Nigdy nie zawiedliśmy.

25 lat doświadczenia Miliony kilometrów Tysiące przesyłek Setki klientów Nigdy nie zawiedliśmy. 25 lat doświadczenia Miliony kilometrów Tysiące przesyłek Setki klientów Nigdy nie zawiedliśmy. Krótko o nas. L ata doś wiadc zeń. MROZEK TRANSPORT / Krótko o nas Już od 25 lat wspieramy polskich przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS)

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) Co to jest KFS? Krajowy Fundusz Szkoleniowy to wydzielona część składek odprowadzanych przez pracodawców na Fundusz Pracy (docelowo 2% przychodów Funduszu Pracy) Cel utworzenia

Bardziej szczegółowo

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015 P1. Proszę zaznaczyć poniżej, jaka jest forma prawna Państwa firmy? 1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 2. Spółka jawna 3. Spółka partnerska 4. Spółka komandytowa 5. Spółka komandytowo-akcyjna

Bardziej szczegółowo

LOGISTIK-ANGEBOTE AM HAFENSTANDORT SZCZECIN-SWINOUJSCIE

LOGISTIK-ANGEBOTE AM HAFENSTANDORT SZCZECIN-SWINOUJSCIE Vortrag (9) LOGISTIK-ANGEBOTE AM HAFENSTANDORT SZCZECIN-SWINOUJSCIE Monika Forys, Szczecin OFERTA LOIGISTYCZNA PORTÓW SZCZECIN I ŚWINOUJŚCIE W ZAKRESIE ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ potencjał i rzeczywistość Dipl.

Bardziej szczegółowo

Co to jest poręczenie? Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe. Wrocław, 21 maja 2014

Co to jest poręczenie? Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe. Wrocław, 21 maja 2014 Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe la Pracowników D Wrocław, 21 maja 2014 Co to jest poręczenie? Poręczenie POLFUND to zabezpieczenie spłaty kredytuustanawiane na podstawie przepisów kodeksu cywilnego W

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Urząd Transportu Kolejowego. Perspektywy rozwoju transportu intermodalnego

Urząd Transportu Kolejowego. Perspektywy rozwoju transportu intermodalnego Urząd Transportu Kolejowego Perspektywy rozwoju transportu intermodalnego dr Jakub Majewski Wiceprezes ds. Regulacji Rynku Kolejowego Warszawa, 27 listopada 2013 r. Agenda Wielkość i dynamika przewozów

Bardziej szczegółowo

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r.

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. Raport z badania Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 PRZEDSIĘBIORCY CZUJĄ SIĘ TRAKTOWANI JAK OSZUŚCI...4 UCZCIWOŚĆ POLSKIEGO

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE:

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE: Koszalin położony jest w województwie zachodniopomorskim w Polsce, w odległości 6 km w linii prostej od Morza Bałtyckiego. Koszalin to ważny węzeł komunikacyjny, przez który przebiega międzynarodowa trasa

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

dacji Ekologicznej Mirosław Sobczyk, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz, Prezydent

dacji Ekologicznej Mirosław Sobczyk, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz, Prezydent ORGANIZATOR PARTNER MERYTORYCZNY ORGANIZATOR PARTNER MERYTORYCZNY I Międzynarodowe Forum Ekologiczne W dniach 16-18 września 2014 r. odbyło się I Międzynarodowe Forum Ekologiczne w Kołobrzegu. W Forum

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Debiut na rynku NewConnect. Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta

Debiut na rynku NewConnect. Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta Debiut na rynku NewConnect Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta Historia spółki 2002 Rozpoczęcie działalności przez spółkę Kupiec Spółka Jawna zajmującą się przewozami polskiego eksportu

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

28.04 powołanie przez Radę Nadzorczą ZMPG-a S.A. Zarządu Spółki VI kadencji.

28.04 powołanie przez Radę Nadzorczą ZMPG-a S.A. Zarządu Spółki VI kadencji. Wydarzenia 2014 27.01 podpisanie umowy nabycia od Stoczni Marynarki Wojennej S.A. części Nabrzeża Gościnnego, niezbędnej dla realizacji inwestycji pn.,,pogłębienie toru podejściowego i akwenów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Zainwestuj w siebie! Pomyśl o swojej przyszłości!

Zainwestuj w siebie! Pomyśl o swojej przyszłości! Zainwestuj w siebie! Pomyśl o swojej przyszłości! Polska liderem branży logistycznej w Europie Środkowo-Wschodniej Raport Banku Światowego Logistyka w transporcie drogowym Wybitni specjaliści i praktycy

Bardziej szczegółowo

Zakład Polityki Transportowej, Metod Matematycznych i Finansów

Zakład Polityki Transportowej, Metod Matematycznych i Finansów ZAKRESY TEMATYCZNE PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH I MAGISTERSKICH DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I i II STOPNIA rok akademicki 2015/2016 prof. dr hab. Janusz Soboń Zakład Polityki

Bardziej szczegółowo

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych Wyniki badania dotyczącego sposobów radzenia sobie z utratą płynności przez polskie mikro- i małe przedsiębiorstwa, udzielające

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

Dlaczego my? Terminowość. Nasze pojazdy bezpiecznie przejechały już ponad 127 043 025 km. Doświadczenie. Zespół. Elastyczność

Dlaczego my? Terminowość. Nasze pojazdy bezpiecznie przejechały już ponad 127 043 025 km. Doświadczenie. Zespół. Elastyczność Dlaczego my? Nasze pojazdy bezpiecznie przejechały już ponad 127 043 025 km. Doświadczenie Terminowość Zespół Elastyczność Dokładność Trans-Rach tworzy zespół specjalistów transportu i logistyki. Nie ma

Bardziej szczegółowo

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS)

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) Co to jest KFS? Krajowy Fundusz Szkoleniowy to wydzielona część składek odprowadzanych przez pracodawców na Fundusz Pracy (docelowo 2% przychodów Funduszu Pracy) Cel utworzenia

Bardziej szczegółowo

EuroIndeks 2008 V EDYCJA KONKURSU WIEDZY O GOSPODARCE UNII EUROPEJSKIEJ. I Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie

EuroIndeks 2008 V EDYCJA KONKURSU WIEDZY O GOSPODARCE UNII EUROPEJSKIEJ. I Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie EuroIndeks 2008 V EDYCJA KONKURSU WIEDZY O GOSPODARCE UNII EUROPEJSKIEJ Uniwersytet Szczeciński Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług I Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Szanowni Państwo! Z

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE Magdalena Nowak - Siwińska wewnętrzne zewnętrzne Kredyt inwestycyjny Leasing Dotacja/Dofinansowanie Krajowe np. Dotacja z Urzędu

Bardziej szczegółowo

Program naprawczy SLD dla kolei. Zespół SLD monitorujący Ministerstwo Infrastruktury Warszawa 7.01.2011

Program naprawczy SLD dla kolei. Zespół SLD monitorujący Ministerstwo Infrastruktury Warszawa 7.01.2011 Program naprawczy SLD dla kolei Zespół SLD monitorujący Ministerstwo Infrastruktury Warszawa 7.01.2011 Deutsche Bahn Grupa PKP SA przewozy pasażerskie przewozy towarowe pas 1,9 mld 281,5 mln paskm 76,7

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Program Bałtyk 2015-2020

Program Bałtyk 2015-2020 Program Bałtyk 2015-2020 Realizowany w ramach Inicjatywy Odpowiedzialny Transport 2014-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszamy do przystąpienia do Programu Bałtyk. Program stanowi platformę wymiany

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR O PROJEKCIE

INFORMATOR O PROJEKCIE INFORMATOR O PROJEKCIE Trinity Capital Business Network Trinity Capital Business Network jest projektem budującym ogólnopolskie sieci wspierające sektor małych i średnich przedsiębiorstw oraz inwestycje

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 listopada 2012 r. Plan wykładu ; ; ; IV.Studium. 2 przedsiębiorstwa Czym jest

Bardziej szczegółowo

Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015

Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015 www.pwc.com Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015 kwiecień 2015 Prasa o Grupie PKP: sytuacja wyjściowa w 2011 roku * Źródła (od góry): Polska Dziennik Bałtycki, Głos

Bardziej szczegółowo

Do 2013 roku wartość polskiego rynku usług turystycznych sprzedawanych online sięgnie 1,7 mld USD

Do 2013 roku wartość polskiego rynku usług turystycznych sprzedawanych online sięgnie 1,7 mld USD Press release Do 2013 roku wartość polskiego rynku usług turystycznych sprzedawanych online sięgnie 1,7 mld USD Warszawa, Polska, 23 października 2012 r.: W 2011 roku 29 proc. usług turystycznych zostało

Bardziej szczegółowo

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Przez 12 ostatnich lat najniższe wynagrodzenie w Polsce wzrosło ponad dwukrotnie. Jednak to wciąż stanowi niewiele ponad połowę średniej europejskiej.

Bardziej szczegółowo

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Projekt z 21-03-2012 Wersja 1.1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Idealne miejsce dla inwestycji

Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Idealne miejsce dla inwestycji Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Idealne miejsce dla inwestycji Branże gospodarki w woj. pomorskim! Morska i stoczniowa! Paliwowa i chemiczna! Farmaceutyczna i kosmetyczna! Przetwórstwo

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego Harmonogram konkursów 2013 Działanie 4.3 Rozwój komercyjnych e-usług. Nabór wniosków 27.05.2013 7.06.2013 Celem działania jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2010 Plan rozwoju eksportu produktów turystycznych na wybranych rynkach Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Narzędzia ekspansji międzynarodowej w XXI wieku LIDIA GRONEK Ekspert ds. środków unijnych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja terenu inwestycyjnego Mega Met Business Park Dąbrowa Górnicza

Prezentacja terenu inwestycyjnego Mega Met Business Park Dąbrowa Górnicza Prezentacja terenu inwestycyjnego Mega Met Business Park Dąbrowa Górnicza Teren inwestycyjny o powierzchni 3 ha ul. Wapienna, Dąbrowa Górnicza Prezentacja nieruchomości biurowej RYBNIK Dworzec PKP 20m

Bardziej szczegółowo

Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU

Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU ŚRODKI UNIJNE PRZEZNACZONE NA GAŁĘZIE TRANSPORTU W RAMACH PO IiŚ Gałęzie

Bardziej szczegółowo

Co oferujemy? Pożyczki przeznaczone na finansowanie zadań realizowanych przez duże przedsiębiorstwa w ramach programów restrukturyzacyjnych

Co oferujemy? Pożyczki przeznaczone na finansowanie zadań realizowanych przez duże przedsiębiorstwa w ramach programów restrukturyzacyjnych WSPARCIE FINANSOWE Co oferujemy? Pożyczki, poręczenia i gwarancje udzielane średnim i dużym przedsiębiorcom, które mają służyć finansowaniu realizowanych kontraktów i zamówień, poprawie efektywności prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Grupa Robocza Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Michał Piwowarczyk, Zastępca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

W ramach działania w 2010 roku zdecydowano się ogłosić 3 osobne konkursy:

W ramach działania w 2010 roku zdecydowano się ogłosić 3 osobne konkursy: W ramach działania 2.1.1,,Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach'' wnioski aplikacyjne może składać prawie każda instytucja: począwszy od szkół wyższych, poprzez różnego rodzaju instytucje publiczne

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Outsourcing usług logistycznych komu się to opłaca?

Outsourcing usług logistycznych komu się to opłaca? Outsourcing usług logistycznych komu się to opłaca? Jeśli jest coś, czego nie potrafimy zrobić wydajniej, taniej i lepiej niż konkurenci, nie ma sensu, żebyśmy to robili i powinniśmy zatrudnić do wykonania

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT. Zobacz, jak sfinansować instalacje do produkcji energii elektrycznej lub ciepła, wykorzystujące OZE

PROSUMENT. Zobacz, jak sfinansować instalacje do produkcji energii elektrycznej lub ciepła, wykorzystujące OZE Zobacz, jak sfinansować instalacje do produkcji energii elektrycznej lub ciepła, wykorzystujące OZE PROSUMENT PYTANIA I ODPOWIEDZI INFORMACJE PODSTAWOWE Sprawdź, jak wiele się zmienia. Dodatkowe informacje

Bardziej szczegółowo

Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie

Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie Z opublikowanych na początku kwietnia tego roku danych wynika, że obroty firm faktoringowych zrzeszonych w Polskim Związku Faktorów (PZF) wzrosły

Bardziej szczegółowo

Dotacje Unijne. Dotacje Unijne na lata 2007-2013!

Dotacje Unijne. Dotacje Unijne na lata 2007-2013! Dotacje Unijne Dotacje Unijne na lata 2007-2013! Firma PM GROUP oferuje Państwu kompleksową usługę związaną z pozyskiwaniem środków z funduszy europejskich. Proces ubiegania się o dofinansowanie ze środków

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

TranSpOrT usługi magazyn

TranSpOrT usługi magazyn TranSpOrT usługi magazyn NAJLEPSZĄ DROGĄ JEST CEL... Matthias Gödecke (prezes Gödecke Eurotrans GmbH) 2 GÖDECKE LOGISTIK DEwIza FIrmy GÖDECKE LOGISTIK zapewnia jakość i bezpieczeństwo. Od ponad 60 lat

Bardziej szczegółowo

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach?

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach? Inwestycje alternatywne w Polsce do niedawna nie były szczególnie popularne, a wiedza na ich temat była znikoma. Jednak od paru lat ta sytuacja się zmienia, a nasze portfele inwestycyjne coraz częściej

Bardziej szczegółowo

ELMIR Sp. J., Hutnicza Street 6/809, Poland 81 212 Gdynia; e-mail: elmir@elmir.eu www.elmir.eu. Elmir Lista usług

ELMIR Sp. J., Hutnicza Street 6/809, Poland 81 212 Gdynia; e-mail: elmir@elmir.eu www.elmir.eu. Elmir Lista usług Lista usług Elmir Lista usług TRANSPORT LĄDOWY Zdolnośd przewozu to nasz biznes, transport drogowy to nasza siła. Nasze możliwości transportowo logistyczne pokrywają całą Europę z Polski po Hiszpanię,

Bardziej szczegółowo

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty.

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Kapitał ludzki to jeden z najważniejszych czynników budowania przewagi konkurencyjnej na

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS Szanowni Państwo, w imieniu Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club zwracamy się do Państwa z ofertą współpracy przy projekcie Festiwal BOSS. Mamy nadzieję, że poniższa oferta będzie dla Państwa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju przewozów kolejowych

Warunki rozwoju przewozów kolejowych Warunki rozwoju przewozów kolejowych Andrzej Massel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Warszawa, kwiecień 2012 r. Kilka wielkości Przewozy towarowe koleją ponad

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA

REGULAMIN UCZESTNICTWA REGULAMIN UCZESTNICTWA 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin uczestnictwa w projekcie Świętokrzyska Akademia przewozu materiałów niebezpiecznych - ADR, określa zasady rekrutacji, organizacji i prowadzenia

Bardziej szczegółowo

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku

Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku 1 GK najważniejsze dane finansowe na dzień 30.09.2012 PRZYCHODY NETTO ze sprzedaży: 116 327 tys. zł spadek o 3,15 r/r ZYSK NETTO 233 tys. zł spadek o 97,46

Bardziej szczegółowo