STOSOWANIE PODSYSTEMÓW TRANSMISJI DANYCH BEZPIECZEŃSTWA W ZWIĄZANYCH Z BEZPIECZEŃSTWEM SYSTEMACH STEROWANIA MASZYN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STOSOWANIE PODSYSTEMÓW TRANSMISJI DANYCH BEZPIECZEŃSTWA W ZWIĄZANYCH Z BEZPIECZEŃSTWEM SYSTEMACH STEROWANIA MASZYN"

Transkrypt

1 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) 179 Tomasz Strawiński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB), Warszawa STOSOWANIE PODSYSTEMÓW TRANSMISJI DANYCH BEZPIECZEŃSTWA W ZWIĄZANYCH Z BEZPIECZEŃSTWEM SYSTEMACH STEROWANIA MASZYN SAFETY FIELDBUS APPLICATION IN SAFETY RELATED MACHINERY CONTROL SYSTEMS Streszczenie: Efektywne sterowanie napędami maszyn jest obecnie możliwe dzięki przyjęciu architektury rozproszonej systemu sterowania i wykorzystaniu programowalnych sterowników logicznych połączonych za pomocą elementów podsystemu transmisji danych (magistrali miejscowej). System sterowania w architekturze rozproszonej może również realizować funkcje bezpieczeństwa zmniejszające ryzyko użytkowania maszyn, co wymaga zastosowania sterowników bezpieczeństwa i podsystemów transmisji danych spełniających wymagania bezpieczeństwa funkcjonalnego. Są to elementy o określonym (bardzo małym) prawdopodobieństwie wystąpienia uszkodzenia niebezpiecznego, czyli uszkodzenia prowadzącego do utraty zdolności systemu do realizacji danej funkcji bezpieczeństwa. Przy projektowaniu związanych z bezpieczeństwem elementów systemów sterowania maszyn należy uwzględniać wymagania dyrektywy 2006/42/WE dotyczące całego cyklu życia. Właściwe jest spełnianie wynikających z dyrektywy wymagań bezpieczeństwa funkcjonalnego w oparciu o zalecenia normy zharmonizowanej PN-EN 62061:2008. Zalecane jest wykorzystanie do budowy podsystemu transmisji danych związanych z bezpieczeństwem wyposażenia spełniającego wymagania norm PN-EN :2011 i PN-EN :2010. Przy instalacji i późniejszej eksploatacji podsystemu transmisji danych istotne jest uwzględnienie zaleceń zawartych w przewodniku IEC/TR 62513:2008. Abstract: The effective control of machinery drives is presently possible thanks to control systems with distributed architecture solutions made by application of programmable logic controllers (PLC) connected together with data transmission subsystem elements (fieldbus). The control system with distributed architecture can be also applied for safety related functions, which requires the application of safety PLS and safety fieldbus. These are the elements with very low probability of dangerous failure or failure leading to the lost of functional performance. The project of safety related machinery control system should be made under the requirements of directive 2006/42/EC, which are directed for the whole life cycle of the system. It is appropriate to satisfy the functional safety requirements and recommendations given at harmonized standard EN 62061:2008. The safety fieldbus elements should conform with the requirements of the standards EN :2011 and EN :2010. The important notices for safety fieldbus installation and maintenance are given in the guide IEC/TR 62513:2008. Słowa kluczowe: podsystem transmisji danych związanych z bezpieczeństwem, bezpieczeństwo funkcjonalne, poziom nienaruszalności bezpieczeństwa, walidacja bezpieczeństwa Keywords: safety fiekdbus, functional safety, safety integrity level, validation of safety 1. Wstęp Dyrektywa 2006/42/WE [1] wymaga, aby systemy sterowania maszyn, w tym sterowania napędami, były zaprojektowane i wykonane w sposób zapobiegający powstawaniu sytuacji zagrożenia. Systemy te powinny wytrzymywać przewidywane obciążenia podczas pracy i oddziaływanie czynników zewnętrznych. Błędy w układach logicznych sterowania, w tym błędy oprogramowania (defekty systematyczne) i ewentualne defekty przypadkowe oraz możliwe do przewidzenia błędy ludzkie nie powinny prowadzić do sytuacji zagrożenia. System ste- rowania powinien zapewnić, aby napędy maszyny nie mogły uruchamiać się nieoczekiwanie, parametry pracy napędów nie ulegały zmianie w sposób niekontrolowany lub prowadzący do sytuacji zagrożenia, polecenie zatrzymania napędów było skuteczne i miało pierwszeństwo przed poleceniem uruchomienia, zatrzymanie napędów zainicjowane ręcznie lub samoczynnie (np. przez wyposażenie ochronne) nie mogło być zakłócone i powinno być zrealizowane aż do całkowitego ustania ruchu. Gdy jest to niezbędne ze względu na występujące

2 180 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) zagrożenia system sterowania powinien również zapewnić, aby zatrzymanie ruchu maszyny nie wiązało się z odpadnięciem lub wyrzuceniem ruchomej części maszyny lub elementu zamocowanego w maszynie. Bezpieczeństwo użytkowania maszyny w dużym zakresie zapewniane jest środkami związanymi ze sterowaniem. Szczególnie istotne w projektowaniu i eksploatacji systemów sterowania maszyn jest zapobieganie skutkom wystąpienia defektów systematycznych i przypadkowych. Prowadzi to do formułowania wymagań z zakresu bezpieczeństwa funkcjonalnego. Bezpieczeństwo funkcjonalne definiowane jest, jako część bezpieczeństwa maszyny i jej systemu sterowania, które zależy od poprawnego funkcjonowania związanych z bezpieczeństwem elementów systemu sterowania oraz zewnętrznych środków redukcji ryzyka. W przypadku systemów sterowania o architekturze rozproszonej zagadnienie to dotyczy związanych z bezpieczeństwem elektrycznych systemów sterowania (ang. Safety Related Electrical Control System SRECS), których uszkodzenie może skutkować bezpośrednim wzrostem ryzyka związanego z użytkowaniem maszyny. Stąd wymagania dotyczące SRECS w zakresie bezpieczeństwa funkcjonalnego powinny być formułowane odpowiednio do stopnia redukcji ryzyka zapewnianego przez poszczególne funkcje bezpieczeństwa. Funkcja bezpieczeństwa jest funkcją realizowaną przez system sterowania maszyny w związku z występowaniem określonych sytuacji zagrożenia. Jej uszkodzenie może powodować bezpośredni wzrost ryzyka wynikający z danej sytuacji zagrożenia. Bezpieczeństwo funkcjonalne SRECS odniesione do wszystkich realizowanych funkcji bezpieczeństwa powinno być zapewnione w całym cyklu życia maszyny. Oznacza to, że powinno być ono osiągnięte w procesach projektowania i instalowania SRECS, potwierdzone poprzez odpowiednie sprawdzenia (walidację) oraz utrzymane podczas użytkowania produkcyjnego maszyny. Szczególnie walidacja SRECS może nastręczać istotne problemy [2]. 2. Architektura SRECS z podsystemem transmisji danych Projektowanie SRECS zapewniające spełnienie wymagań dyrektywy 2006/42/WE najlepiej jest przeprowadzić zgodnie z wymaganiami odpowiedniej normy zharmonizowanej. Zastosowanie podsystemu transmisji danych do realizacji SRECS stanowiącego wyodrębnioną strukturę elementów programowalnych zasilanych energią elektryczną wskazuje na normę PN- EN 62061:2008+AC:2011 [2] jako dokument najlepiej przystający do przedstawianego zagadnienia. Zgodnie z metodyką normy [2] zakłada się, że cały związany z bezpieczeństwem układ sterowania maszyny składa się z systemów realizujących poszczególne funkcje bezpieczeństwa, a te z kolei składają się z podsystemów dedykowanych do pełnienia wybranych zadań (rys. 1). Czujnik sytuacji zagrożenia (urządzenie ochronne) Podsystem transmisji danych związanych z bezpieczeństwem Sterownik bezpieczeństwa Podsystem transmisji danych związanych z bezpieczeństwem Element wykonawczy PFH Dcz PFH Dtr PFH Dsb PFH Dtr PFH Dew Rys. 1. Jednokanałowa architektura SRECS uwzględniająca zastosowanie podsystem transmisji danych związanych z bezpieczeństwem Typowymi podsystemami są: czujnik sytuacji zagrożenia (np. urządzenie ochronne wykrywające człowieka, czujnik/miernik wielkości fizycznych w tym np. prędkości obrotowej) wykrywa sytuację zagrożenia i generuje sygnał o jej występowaniu, sterownik bezpieczeństwa (obecnie bardzo często programowalny) na podstawie sygnału z czujnika (czujników) generuje sygnały do elementu wykonawczego (elementów wykonawczych), element wykonawczy na podstawie sygnału ze sterownika oddziałuje na stan energetyczny maszyny poprzez sterowanie zasilaniem elementów maszyny lub odbiorem energii z nich (np. poprzez uruchamianie/- zatrzymywanie napędów, sterowanie dopływem/odpływem czynników, itp.), podsystem transmisji danych związanych z bezpieczeństwem powinien zapewnić niezakłócony i bez nadmiernych opóźnień przesył danych uczestniczących w realizacji funkcji bezpieczeństwa (transmisja z czujników sytuacji zagrożenia do sterownika

3 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) 181 bezpieczeństwa oraz ze sterownika bezpieczeństwa do elementów wykonawczych). Z każdym z podsystemów jest związane prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzenia niebezpiecznego na godzinę PFH Di. Na podstawie normy [3] w systemie o architekturze z rys. 1 nie objętym niezależnym układem diagnostycznym należy przyjąć, że łączne prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzenia niebezpiecznego wynosi: PFH D = PFH Dcz + PFH Dsb + PFH Dew + (1) + 2 PFH Dtr Wielkość tego prawdopodobieństwa jest podstawą do określenia poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL (tablica 3 w [3]). Wprowadzenie podsystemu transmisji danych do architektury SRECS ma wpływ na czas zadziałania funkcji bezpieczeństwa i jest to związane z uwzględnieniem dodatkowych składowych do tego czasu (rys. 2). Składowe te wynikają z opóźnień przetwarzania danych wprowadzanych przez łącza i interfejsy komunikacyjne podsystemu transmisji oraz moduły wejść i wyjść obiektowych, jeżeli wystąpiła potrzeba ich zastosowania. Składowe te odpowiadają za wydłużenie czasu zadziałania funkcji bezpieczeństwa i z tego względu powinny być uwzględnione w projektowaniu funkcji bezpieczeństwa. Czujnik sytuacji zagrożenia (urządzenie ochronne) Podsystem transmisji danych (z modułem wejść obiektowych w przypadku sygnałów wymagających interfejsu wejściowego) Sterownik bezpieczeństwa Podsystem transmisji danych (z modułem wyjść obiektowych w przypadku sygnałów wymagających interfejsu wyjściowego) Element wykonawczy T cz T we + T bus1 T st T bus2 + T wy T ew Rys. 2. Składowe czasu zadziałania funkcji bezpieczeństwa 3. Projektowanie SRECS z podsystemem transmisji danych Metodyka projektowania funkcji bezpieczeństwa przedstawiona w normie [3] przewiduje szereg etapów postępowania: identyfikacja zagrożeń i sytuacji zagrożenia, oszacowanie i ocena ryzyka (powinna wska- zywać na potrzebę zastosowania środków bezpieczeństwa zmniejszających - w przeciwnym przypadku dalsze działania nie są potrzebne), wstępne podjęcie decyzji o zastosowaniu środka bezpieczeństwa opartego na sterowaniu, opracowanie specyfikacji funkcji bezpieczeństwa z uwzględnieniem ograniczeń dotyczących maszyny i zawierającej: opis funkcji logicznej, wymagany czas zadziałania, wstępny wybór czujnika sytuacji zagrożenia, wskazanie wymaganego poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL, architektury i innych wymagań, sporządzenie planu realizacji projektu i planu walidacji, zaprojektowanie SRECS i opracowanie oprogramowania elementów programowalnych (o ile zostały zastosowane), przeprowadzenie analiz i badań potwierdzających osiągnięcie założonych właściwości dotyczących bezpieczeństwa funkcjonalnego, sporządzenie dokumentacji technicznej, sporządzenie instrukcji dla użytkownika, walidację układu sterowania, ponowne oszacowanie i ocenę ryzyka w celu wykazania, że ryzyko zostało zmniejszone do wymaganego poziomu lub powrót do ponownego oszacowania i oceny ryzyka z uwzględnieniem zastosowania dotychczas zaprojektowanych środków bezpieczeństwa (proces iteracyjny). Zastosowanie podsystemu transmisji danych związanych z bezpieczeństwem wymaga uzupełnienia metodyki projektowania funkcji bezpieczeństwa w następujących aspektach: analiza możliwości, ograniczeń i celowości zastosowania podsystemu (przed opracowaniem pełnej specyfikacji funkcji bezpieczeństwa), uwzględnienie w specyfikacji funkcji bezpieczeństwa dodatkowych informacji związanych z zastosowaniem podsystemu (liczba i rodzaj zmiennych przesyłanych w ramach podsystemu, wymagany limit poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SILCL, dopuszczalne opóźnienia transmisji w kontekście wymagań dotyczących czasu zadziałania funkcji bezpieczeństwa i dodatkowych środków bezpieczeństwa związanych z tym parametrem, wymagania związane z konfiguracją i parametryzacją, wymagania zwią-

4 182 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) zane z monitorowaniem defektów i sygnalizacją sytuacji alarmowych, wymagania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa funkcjonalnego w przypadku wykrycia defektu elementów systemu sterowania, wymagania środowiskowe, kryteria wyboru podsystemu), uwzględnienie w planie realizacji projektu dodatkowych etapów związanych z zastosowaniem podsystemu transmisji (wybór podsystemu, jego konfiguracji i parametrów działania, szacowania wpływu na poziom nienaruszalności bezpieczeństwa SIL, szacowanie wielkości opóźnień związanych z transmisją danych i ich wpływu na czas zadziałania funkcji bezpieczeństwa, określenie parametrów monitorowania defektów i zasad działania podsystemu w przypadku ich wykrycia, projektowanie instalacji podsystemu w maszynie obejmujące dobór podzespołów, projekt okablowania zgodny ze specyfikacją podsystemu, projekt zasilania), uwzględnienie w planie walidacji działań wynikających z wystąpienia dodatkowych etapów projektowania oraz działań związanych z instalacją i uruchamianiem podsystemu transmisji (walidacja kompetencji osoby odpowiedzialnej za konfigurację i parametryzację podsystemu oraz jego przygotowanie do działania, sprawdzenie przed załączeniem zasilania, sprawdzenie po załączeniu zasilania, próby funkcjonalne i testy jakości transmisji, walidacja sposobu zachowania danych referencyjnych), wykonanie w procesie projektowania i opracowywania oprogramowania związanych z bezpieczeństwem elementów systemu sterowania prac dotyczących zastosowania podsystemu transmisji danych (wybór podsystemu, opracowanie jego konfiguracji sprzętowej, określenie jego parametrów działania, określenie zasad monitorowania i kryteriów wystąpienia defektów związanych z działaniem podsystemu transmisji i innych podsystemów uczestniczących w realizacji funkcji bezpieczeństwa, określenie zasad działania podsystemu w warunkach wystąpienia defektu zapewniających bezpieczeństwo funkcjonalne, opracowanie zbioru parametrów do konfiguracji i parametryzacji podsystemu), uwzględnienie w fazie analiz i badań projektu (prototypu) związanych z bezpieczeństwem elementów systemu sterowania spra- wdzenia funkcjonowania podsystemu transmisji danych (testy łączy komunikacyjnych, określenie stopy błędów transmisji, sprawdzenie poprawności konfiguracji i parametryzacji podsystemu, wyznaczenie osiągniętego poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL), dołączenie do dokumentacji technicznej elementów systemu sterowania związanych z bezpieczeństwem dokumentacji związanej z zastosowanym podsystemem transmisji (dokumentacja ogólna podsystemu i szczegółowa dotycząca zastosowanych elementów, sposobu wykonania połączeń między elementami, rodzaju zastosowanych przewodów i tras ich poprowadzenia, dokumentacja zasilania i uziemiania elementów podsystemu, dokumentacja narzędzi przeznaczonych do testowania i wykrywania uszkodzeń podsystemu), dołączenie do instrukcji maszyny informacji niezbędnej do jej prawidłowego użytkowania i wynikającej z wykorzystania w systemie sterowania podsystemu transmisji danych związanych z bezpieczeństwem (informacja o funkcjach bezpieczeństwa realizowanych z wykorzystaniem podsystemu transmisji danych, ogólnych informacje o zasadach funkcjonowania podsystemu i monitorowania jego defektów, informacje szczegółowych o sposobie sygnalizacji stanów normalnej pracy podsystemu i sytuacji wystąpienia defektów, wymagania dotyczące kwalifikacji operatorów maszyny związane z użytkowaniem podsystemu transmisji danych, wymagań dotyczące kwalifikacji personelu odpowiedzialnego za prowadzenie kontroli okresowych i serwisowanie elementów systemu sterowania związanych z bezpieczeństwem, w tym podsystemu transmisji, zasady prowadzenia kontroli okresowych funkcji bezpieczeństwa wykorzystujących podsystem transmisji, opisy i instrukcje stosowania narzędzi specjalistycznych do diagnostyki podsystemu transmisji danych związanych z bezpieczeństwem), wykonanie w procesie walidacji analiz i sprawdzeń wynikających z zastosowania podsystemu transmisji danych związanych z bezpieczeństwem poprzez: sprawdzenie poprawności założeń projektowych (w tym dotyczących określenia wymagań związanych z bezpieczeństwem funkcjonalnym,

5 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) 183 czasem zadziałania i wymaganiami środowiskowymi), sprawdzenie poprawności procesu projektowania i przygotowania oprogramowania (w tym: doboru podsystemu, jego konfiguracji i parametrów działania, użycia odpowiednich narzędzi do programowania, stosowania właściwej dokumentacji producenta podsystemu), potwierdzenie osiągnięcia założonych właściwości funkcjonalnych, poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL i czasu zadziałania, potwierdzenie poprawności wykonania podsystemu i połączeń jego elementów (w tym: użycie odpowiednich podzespołów, zastosowanie przewodów o wymaganych właściwościach, prowadzenie przewodów i ich połączenia, wykonanie zasilania i uziemienia elementów podsystemu), sprawdzenie wyników testów funkcjonalnych, sprawdzenie kompletności dokumentacji technicznej (w tym: dokumentacji producenta podsystemu, dokumentacji wytworzonej w następstwie prac projektowych, danych dotyczących konfiguracji i parametryzacji), sprawdzenie informacji dotyczącej podsystemu transmisji danych w instrukcji maszyny (w tym: opis podsystemu i związanych z nim funkcji bezpieczeństwa, zamieszczenie niezbędnych schematów i wykazów elementów, zasady monitorowania i sygnalizacji normalnego działania i defektów, wymagania dotyczące obsługi, serwisu i napraw z uwzględnieniem kontroli okresowych). 4. Wymagania dotyczące podsystemów transmisji danych związanych z bezpieczeństwem Opracowania podsystemów transmisji danych związanych z bezpieczeństwem (magistral miejscowych bezpiecznych funkcjonalnie) opierają się na wymaganiach norm [4] i [5]. Norma [5] zawiera również praktyczne wymagania odnośnie zalecanego ograniczenia przyrostu prawdopodobieństwa wystąpienia uszkodzenia niebezpiecznego spowodowanego wprowadzeniem do architektury SRECS podsystemu transmisji danych. Zalecane jest aby: PFH Dtr < 1% (PFH Dcz + PFH Dsb + PFH Dew ) (2) Spełnienie zależności (2) pozwala w praktycznych obliczeniach pominąć wpływ podsystemu transmisji na wynikowy poziom nienaruszalności bezpieczeństwa SIL. Z tego względu zastosowanie podsystemów transmisji danych związanych z bezpieczeństwem o deklarowanej przez producenta zgodności z wymaganiami normy [5] jest rozwiązaniem ułatwiającym projektowanie SRECS. Dodatkowe wymagania związane z praktyczną aplikacją podsystemów transmisji danych związanych z bezpieczeństwem przedstawiono w przewodniku [6] i publikacji [7]. Wymagania te dotyczą szczegółów działań związanych z instalacją podsystemu transmisji, jego konfiguracją i parametryzacją, walidacją powykonawczą podsystemu i sporządzeniem odpowiedniej dokumentacji oraz obsługą, konserwacją i naprawami, w tym również dotyczące niezbędnej informacji dla użytkownika. Spełnienie tych wymagań umożliwia utrzymanie w całym cyklu życia założonego poziomu bezpieczeństwa funkcjonalnego układu sterowania. Szerokie omówienie wymagań normatywnych dotyczących podsystemów transmisji danych związanych z bezpieczeństwem przedstawiono również w pracy [8]. 5. Podsumowanie Wykorzystanie podsystemu transmisji danych w systemach sterowania maszyn jest obecnie atrakcyjną możliwością techniczną pozwalającą na efektywną realizację układową sterowania napędami złożonych maszyn i linii technologicznych. Analogiczne rozwiązania mogą być również stosowane w realizacjach funkcji bezpieczeństwa odpowiedzialnych za redukcję ryzyka związanego z użytkowaniem maszyn, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących bezpieczeństwa funkcjonalnego. Wymagania te obejmują wyznaczanie poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL układu i projektowanie odpowiednio do wyników oceny, wykonanie i montaż z uwzględnieniem działań zmniejszających prawdopodobieństwo wystąpienia defektu niebezpiecznego, przeprowadzenie konfiguracji i parametryzacji podsystemu transmisji, przeprowadzenie walidacji projektu i powykonawczej ze szczególnym sprawdzeniem czynników istotnych dla funkcjonowania podsystemu transmisji, sporządzenia odpowiedniej dokumentacji i zachowania danych referencyjnych. Osiągnięcie i utrzymanie w całym cyklu życia maszyny niezbędnego poziomu bezpieczeństwa funkcjonalnego związanego z bezpieczeństwem układu sterowania, w którym zastosowano podsystem transmisji jest procesem złożonym i dotykającym szeregu zagadnień dotychczas

6 184 Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2014 (102) nie eksponowanych w związku ze stosowaniem środków bezpieczeństwa opartych na metodach sterowania. 6. Literatura [1]. Dyrektywa 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie maszyn, zmieniająca dyrektywę 95/16/WE (przekształcenie) Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L. 157 z , str. 24. [2]. Jocelyn S. and others "Feasibility study and uncertainties in the validation of an existing safety-related control circuit with the ISO :2006 design standard" - Reliability Engineering and System Safety 121 (2014) [3]. PN-EN 62061:2008+AC:2011 Bezpieczeństwo maszyn Bezpieczeństwo funkcjonalne elektrycznych, elektronicznych i elektronicznych programowalnych systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem. [4]. PN-EN :2011E Przemysłowe sieci komunikacyjne Profile Część 1: Profile magistrali miejscowej. [5]. PN-EN :2010E Przemysłowe sieci komunikacyjne Profile Część 3: Magistrale miejscowe bezpieczne funkcjonalnie Ogólne zasady i definicje profili. [6]. IEC/TR 62513:2008 Safety of machinery Guideline for use of communication systems in safety related applications. [7]. Strawiński T.: Wymagania dotyczące bezpieczeństwa funkcjonalnego podsystemów transmisji danych stosowanych w systemach sterowania maszyn" 14 Międzynarodowa Konferencja Naukowo- Techniczna KOMTECH 2013 pt. Innowacyjne Techniki i Technologie dla Górnictwa - Bezpieczeństwo - Efektywność - Niezawodność" Kliczków 2013, [8]. Missala T.: Bezpieczeństwo funkcjonalne komunikacji w sieciach przemysłowych stan normalizacji. Materiały Konferencji Automation 2007, PAR nr 2/ dyskietka, Warszawa 2007 r. Autor mgr inż. Tomasz Strawiński Zakład Techniki Bezpieczeństwa Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Informacje dodatkowe Opracowanie wykonane na podstawie wyników zadania realizowanego w ramach II Programu Wieloletniego pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy

Projektowanie funkcji bezpieczeństwa. z wykorzystaniem podsystemu transmisji danych bezpieczeństwa

Projektowanie funkcji bezpieczeństwa. z wykorzystaniem podsystemu transmisji danych bezpieczeństwa Projektowanie funkcji bezpieczeństwa z wykorzystaniem podsystemu transmisji danych bezpieczeństwa Tomasz Strawiński Wstęp Efektywna realizacja systemów sterowania dużych zespołów maszyn lub linii produkcyjnych

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki Kazimierz Kosmowski k.kosmowski@ely.pg.gda.pl Opracowanie metod analizy i narzędzi do komputerowo wspomaganego zarządzania bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Systemy zabezpieczeń

Systemy zabezpieczeń Systemy zabezpieczeń Definicja System zabezpieczeń (safety-related system) jest to system, który implementuje funkcje bezpieczeństwa konieczne do utrzymania bezpiecznego stanu instalacji oraz jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Kurs Projektowanie i programowanie z Distributed Safety. Spis treści. Dzień 1. I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212)

Kurs Projektowanie i programowanie z Distributed Safety. Spis treści. Dzień 1. I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212) Spis treści Dzień 1 I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212) I-3 Cel stosowania bezpieczeństwa funkcjonalnego I-4 Bezpieczeństwo funkcjonalne I-5 Zakres aplikacji I-6 Standardy w zakresie

Bardziej szczegółowo

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT 1. Dyrektywa maszynowa, a inne dyrektywy Wymagania zasadnicze dotyczą maszyn wprowadzanych do obrotu po raz pierwszy na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Są

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia

Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych organizowane przez Klub Paragraf 34 Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia Janusz Samuła Urząd

Bardziej szczegółowo

DiaSter - system zaawansowanej diagnostyki aparatury technologicznej, urządzeń pomiarowych i wykonawczych. Politechnika Warszawska

DiaSter - system zaawansowanej diagnostyki aparatury technologicznej, urządzeń pomiarowych i wykonawczych. Politechnika Warszawska Jan Maciej Kościelny, Michał Syfert DiaSter - system zaawansowanej diagnostyki aparatury technologicznej, urządzeń pomiarowych i wykonawczych Instytut Automatyki i Robotyki Plan wystąpienia 2 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Alicja Gach Dyrektor Wydziału Certyfikacji Polski Komitet Normalizacyjny 1 Normy zharmonizowane z dyrektywą 2006/42/WE W sektorze maszyn normy opracowują: - CEN

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji wyrobów na zgodność z dyrektywą maszynową w Centrum Badań i Certyfikacji Instytutu EMAG

Program certyfikacji wyrobów na zgodność z dyrektywą maszynową w Centrum Badań i Certyfikacji Instytutu EMAG dr inż. LESZEK KASPRZYCZAK Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Program certyfikacji wyrobów na zgodność z dyrektywą maszynową w Centrum Badań i Certyfikacji Instytutu EMAG W artykule opisano zasady oraz

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik 1 Dotyczy projektu nr WND-RPPD.01.01.00-20-021/13 Badania systemów wbudowanych do sterowania zasilania gazem oraz komunikacji w pojazdach realizowanego na podstawie umowy UDA-RPPD.01.01.00-20-

Bardziej szczegółowo

Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle

Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle Cezary MAJ Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Literatura Ryszard Pełka: Mikrokontrolery - architektura, programowanie, zastosowania Projektowanie

Bardziej szczegółowo

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji? 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne? 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem

Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem Bezpieczeństwo maszyn Elementy systemów sterowania związane z bezpieczeństwem Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem Dr inż. Gerard Kałuża 1 Bezpieczeństwo jest sytuacją, w której nie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych Wstęp... 13 1. Wprowadzenie... 15 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji?... 17 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne?... 18 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA WSPÓŁCZESNYCH MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH 1. WPROWADZENIE

SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA WSPÓŁCZESNYCH MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH 1. WPROWADZENIE Inżynieria Maszyn, R. 17, z. 2, 2012 systemy i układy bezpieczeństwa, niezawodność, ocena ryzyka, MTTF Wojciech KRAMAREK 1 Piotr SZULEWSKI 1 SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA WSPÓŁCZESNYCH MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Projektowanie układów nadzoru systemu mechatronicznego (SCADA) Project of Supervisory Control for Mechatronic Systems Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności:

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIAJĄCY. CONCEPTO Sp. z o.o.

ZAMAWIAJĄCY. CONCEPTO Sp. z o.o. Grodzisk Wielkopolski, dnia 11.02.2013r. ZAMAWIAJĄCY z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim (62-065) przy ul. Szerokiej 10 realizując zamówienie w ramach projektu dofinansowanego z Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu. użyj Safety Evaluation Tool. Safety Integrated. www.siemens.pl/safety-evaluation-tool

Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu. użyj Safety Evaluation Tool. Safety Integrated. www.siemens.pl/safety-evaluation-tool Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu użyj Safety Evaluation Tool Safety Integrated www.siemens.pl/safety-evaluation-tool Safety Evaluation Tool jest częścią programu Safety Integrated opracowanego

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie jakości edukacji zawodowej - współpraca i partnerstwo

Doskonalenie jakości edukacji zawodowej - współpraca i partnerstwo Radom, 18 marca 2015 r. Jacek Wojutyński Mariusz Siczek Doskonalenie jakości edukacji zawodowej - współpraca i partnerstwo Praca naukowa wykonana w ramach realizacji Programu Strategicznego pn. Innowacyjne

Bardziej szczegółowo

Kurs Certyfikowany Inżynier Sieci PROFIBUS DP. Spis treści. Dzień 1

Kurs Certyfikowany Inżynier Sieci PROFIBUS DP. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I Sieć PROFIBUS wprowadzenie (wersja 1405) I-3 FMS, DP, PA - 3 wersje protokołu PROFIBUS I-4 Zastosowanie sieci PROFIBUS w automatyzacji zakładu I-5 Architektura protokołu PROFIBUS

Bardziej szczegółowo

Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD Specyfikacja Techniczna

Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD Specyfikacja Techniczna Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD Specyfikacja Techniczna Spis treści 1 Informacje ogólne...2 1.1 Przedmiot specyfikacji technicznej...2 1.2 Zakres stosowania ST...2 1.3 Zakres robót objętych ST...2 1.4 Informacje

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów...

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów... Spis treści 3 1. Podstawowe wiadomości...9 1.1. Sterowniki podstawowe wiadomości...10 1.2. Do czego służy LOGO!?...12 1.3. Czym wyróżnia się LOGO!?...12 1.4. Pierwszy program w 5 minut...13 Oświetlenie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Zasada i wymagania dotyczące ryglowania i blokowania osłon ruchomych. Marek Trajdos LUC-CE Consulting

Zasada i wymagania dotyczące ryglowania i blokowania osłon ruchomych. Marek Trajdos LUC-CE Consulting Zasada i wymagania dotyczące ryglowania i blokowania osłon ruchomych. Marek Trajdos LUC-CE Consulting Norma PN-EN ISO 14119 Osłony blokujące należy instalować w takiej minimalnej odległości od zagrożenia,

Bardziej szczegółowo

Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach. mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław

Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach. mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław 2 Cele prezentacji Celem prezentacji jest przybliżenie automatyki przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik mechatronik 311[50]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik mechatronik 311[50]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 18 Strona 2 z 18 Strona 3 z 18 Strona 4 z 18 Strona 5 z 18 Strona 6 z 18 Strona 7 z 18 Zadanie egzaminacyjne w zawodzie technik mechatronik polegało na opracowaniu projektu realizacji prac związanych

Bardziej szczegółowo

Automation and Drives. service. Szkolenia

Automation and Drives. service. Szkolenia Automation and Drives service Szkolenia s SINUMERIK 810D/840D Programowanie i obsługa I Uruchamianie obrabiarki Praca w trybie JOG Praca w trybie MDA Praca w trybie AUTO/SBL Powrót do konturu tryb REPOS

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie i realizacja projektów systemu Microsoft SharePoint 2010

Zarządzanie i realizacja projektów systemu Microsoft SharePoint 2010 Zarządzanie i realizacja projektów systemu Microsoft SharePoint 2010 Geoff Evelyn Przekład: Natalia Chounlamany APN Promise Warszawa 2011 Spis treści Podziękowania......................................................

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Systemy sterowania Rodzaj zajęć: Projekt I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PROJEKT INŻYNIERSKI Engineer s project

Bardziej szczegółowo

Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33)

Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33) Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33) 1. Wbudowane 2. Krytyczne 3. Czasu rzeczywistego 2 (33) Chmura Agile Biznes ISTQB 3 (33) 1. Testowanie systemów

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIKI RFID DO OGRANICZANIA RYZYKA UŻYTKOWANIA MASZYN

WYKORZYSTANIE TECHNIKI RFID DO OGRANICZANIA RYZYKA UŻYTKOWANIA MASZYN Maszyny Elektryczne - Zeszyty Problemowe Nr 1/2015 (105) 119 Tomasz Strawiński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB), Warszawa WYKORZYSTANIE TECHNIKI RFID DO OGRANICZANIA

Bardziej szczegółowo

Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej

Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej Explorer BUS Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej Bariery Explorer BUS są zaawansowanym systemem ochrony obwodowej dużych obszarów opracowanym w oparciu o wieloletnie doświadczenie zespołu

Bardziej szczegółowo

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW dr inż. Wiesław Madej Wstęp Języki programowania sterowników 15 h wykład 15 h dwiczenia Konsultacje: - pokój 325A - środa 11 14 - piątek 11-14 Literatura Tadeusz Legierski,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

Przekaźnik programowalny MSS

Przekaźnik programowalny MSS zgodności Prez es te Se ch kc n i je cz ne KL UB zgodności Władz e 12 Aktywni osób członkowie około 20 osób Komitet naukowy 9 osób Członkowie Klubu ponad 600 osób Cele działalności Klubu: zgodności budowa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Systemy eksplozymetryczne jako urządzenia zabezpieczające

Systemy eksplozymetryczne jako urządzenia zabezpieczające Systemy eksplozymetryczne jako urządzenia zabezpieczające dr inż. Stanisław Trzcionka 1 Zakres Dyrektywy ATEX Dyrektywa ma zastosowanie do: urządzeń, systemów ochronnych i części lub podzespołów przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

STEROWANIE URZĄDZENIAMI PRZEMYSŁOWYMI ĆWICZENIE 4 BLOKI FUNKCYJNE

STEROWANIE URZĄDZENIAMI PRZEMYSŁOWYMI ĆWICZENIE 4 BLOKI FUNKCYJNE STEROWANIE URZĄDZENIAMI PRZEMYSŁOWYMI ĆWICZENIE 4 BLOKI FUNKCYJNE Poznań, wrzesień 2014 Przed przystąpieniem do ćwiczenia należy zapoznać się z instrukcją dydaktyczną. Dokonać oględzin urządzeń, przyrządów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PRAWNE (NORMALIZACYJNE) WZGLĘDEM STACJONARNYCH SYSTEMÓW GAZOMETRYCZNYCH

WYMAGANIA PRAWNE (NORMALIZACYJNE) WZGLĘDEM STACJONARNYCH SYSTEMÓW GAZOMETRYCZNYCH WYMAGANIA PRAWNE (NORMALIZACYJNE) WZGLĘDEM STACJONARNYCH SYSTEMÓW GAZOMETRYCZNYCH Aleksander Pachole Faza Stan Faza Faza Faza procesowa przedawaryjny rozwoju awarii Uwolnienia ochrony i przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja Automatycznych Testów Regresywnych

Optymalizacja Automatycznych Testów Regresywnych Optymalizacja Automatycznych Testów Regresywnych W Organizacji Transformującej do Agile Adam Marciszewski adam.marciszewski@tieto.com Agenda Kontekst projektu Typowe podejście Wyzwania Cel Założenia Opis

Bardziej szczegółowo

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o.

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. 1 Typowy model w zarządzaniu IT akceptacja problem problem aktualny stan infrastruktury propozycja

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: CYFROWE UKŁADY STEROWANIA DIGITAL CONTROL SYSTEMS Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na kierunku Mechatronika Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Forma studiów: stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Wstęp. osobniczo, takich jak odciski linii papilarnych, wygląd tęczówki oka, czy charakterystyczne cechy twarzy.

Wstęp. osobniczo, takich jak odciski linii papilarnych, wygląd tęczówki oka, czy charakterystyczne cechy twarzy. 1. Wstęp. Dynamiczny rozwój Internetu, urządzeń mobilnych, oraz komputerów sprawił, iż wiele dziedzin działalności człowieka z powodzeniem jest wspieranych przez dedykowane systemy informatyczne. W niektórych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00

INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00 INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00 data publikacji kwiecień 2010 Strona 2 z 8 SPIS TREŚCI 1. Charakterystyka ogólna... 3 1.1 Sygnalizacja... 3 1.2 Obudowa... 3 2. Zastosowanie...

Bardziej szczegółowo

ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych

ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych 1. Przemysłowe urządzenia do procesów cieplnych 2. Ocena ryzyka przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych 3.

Bardziej szczegółowo

Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013

Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013 Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013 IEC Guide 110 wydanie 2: Domowe systemy sterowania Wytyczne dotyczące bezpieczeństwa (Guide 110 Edition 2: Home control systems Guidelines relating

Bardziej szczegółowo

Praktyczny przykład oceny zgodności zautomatyzowanego sytemu wytwarzania dr inż. Marek Dźwiarek V Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 22-23.04.2009 r. Zautomatyzowana

Bardziej szczegółowo

polskich jednostek %&'%&()& * Ministra Infrastruktury

polskich jednostek %&'%&()& * Ministra Infrastruktury Lp. Nazwa Data Dziennik Ustaw "#$" 1. Ustawa Z Dz. U. nr 169 poz. 1386 O normalizacji 2. %'%() * Przestrzennej i Budownictwa Z dnia 4 marca 1999r. Dz. U. nr 169 poz. 1386 stosowania niektórych polskich

Bardziej szczegółowo

Jakość wymagań a wymagania jakości Czy możliwa jest obiektywizacja oceny?

Jakość wymagań a wymagania jakości Czy możliwa jest obiektywizacja oceny? Jakość wymagań a wymagania jakości Czy możliwa jest obiektywizacja oceny? 14:45 15:15 Bogdan Bereza @ victo.eu @ I Konferencja SASO - Inżynieria Jakości Oprogramowania Poznań, 25 września 2014 1(20) Automated

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Systemy automatyki budynku realizujące funkcje bezpieczeństwa struktury sprzętu

Systemy automatyki budynku realizujące funkcje bezpieczeństwa struktury sprzętu doi:10.15199/48.2015.04.25 Marcin JACHIMSKI 1, Zbigniew MIKOŚ 1, Grzegorz WRÓBEL 1 AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Katedra Energoelektroniki i Automatyki Systemów Przetwarzania Energii (1) Systemy automatyki

Bardziej szczegółowo

VIBcare ZDALNE MONITOROWANIE STANU MASZYN. www.ec-systems.pl

VIBcare ZDALNE MONITOROWANIE STANU MASZYN. www.ec-systems.pl VIBcare ZDALNE MONITOROWANIE STANU MASZYN www.ecsystems.pl ZDALNY NADZÓR DIAGNOSTYCZNY EC SYSTEMS WIEDZA I DOŚWIADCZENIE, KTÓRYM MOŻESZ ZAUFAĆ N owe technologie służące monitorowaniu i diagnostyce urządzeń

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 9 Narzędzie do wyliczania wskaźników statystycznych Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 31 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

Tytuł Aplikacji: Aplikacja przetwornic częstotliwości Danfoss w sieci przemysłowej Profinet

Tytuł Aplikacji: Aplikacja przetwornic częstotliwości Danfoss w sieci przemysłowej Profinet Poniższy artykuł został w pełni przygotowany przez Autoryzowanego Dystrybutora firmy Danfoss i przedstawia rozwiązanie aplikacyjne wykonane w oparciu o produkty z rodziny VLT Firma Danfoss należy do niekwestionowanych

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo maszyn w górnictwie węgla kamiennego ocena i redukcja ryzyka, wyznaczanie Poziomu Zapewnienia Bezpieczeństwa PL (Performance Level)

Bezpieczeństwo maszyn w górnictwie węgla kamiennego ocena i redukcja ryzyka, wyznaczanie Poziomu Zapewnienia Bezpieczeństwa PL (Performance Level) dr inż. LESZEK KASPRZYCZAK Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Bezpieczeństwo maszyn w górnictwie węgla kamiennego ocena i redukcja ryzyka, wyznaczanie Poziomu Zapewnienia Bezpieczeństwa PL (Performance

Bardziej szczegółowo

Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie. simaris design

Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie. simaris design Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie simaris design SIMARIS design basic skupiać się na sprawach ważnych Zaprojektowanie systemu zasilania dla obiektów przemysłowych

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie dla standardowych urządzeń...

Rozwiązanie dla standardowych urządzeń... Rozwiązanie dla standardowych urządzeń... PROCESS FIELD BUS Page 1 PROFIBUS i SIMATIC pozwala osiągnąć Obniżenie kosztów okablowania Łatwy wybór produktu Łatwość instalacji i uruchomienia Krótki czas rozruchu

Bardziej szczegółowo

Kurs SINAMICS G120 Konfiguracja i uruchomienie. Spis treści. Dzień 1

Kurs SINAMICS G120 Konfiguracja i uruchomienie. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I Sterowanie napędami wprowadzenie (wersja 1301) I-3 Przykładowa budowa silnika asynchronicznego I-4 Przykładowa budowa silnika asynchronicznego I-5 Przykładowa zależności momentu od

Bardziej szczegółowo

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALATORA

INSTRUKCJA INSTALATORA -1- Zakład Elektroniki COMPAS 05-110 Jabłonna ul. Modlińska 17 B tel. (+48 22) 782-43-15 fax. (+48 22) 782-40-64 e-mail: ze@compas.com.pl INSTRUKCJA INSTALATORA MTR 105 STEROWNIK BRAMKI OBROTOWEJ AS 13

Bardziej szczegółowo

CS 1140. AlgoRex - Centrala systemu wykrywania i sygnalizacji pożaru. Właściwości. Cerberus Division. Siemens Building Technologies Sp. z o.o.

CS 1140. AlgoRex - Centrala systemu wykrywania i sygnalizacji pożaru. Właściwości. Cerberus Division. Siemens Building Technologies Sp. z o.o. Cerberus Division CS 1140 AlgoRex - Centrala systemu wykrywania i sygnalizacji pożaru Właściwości Centrala systemu wykrywania pożaru sterowana mikroprocesorowo o budowie modułowej. Elastyczna architektura

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY BEZPIECZNEJ EKSPLOATACJI NAZWA SYSTEMU WERSJA.(NUMER WERSJI DOKUMENTU, NP. 1.0)

PROCEDURY BEZPIECZNEJ EKSPLOATACJI NAZWA SYSTEMU WERSJA.(NUMER WERSJI DOKUMENTU, NP. 1.0) pełna nazwa jednostki organizacyjnej ZATWIERDZAM... PROCEDURY BEZPIECZNEJ EKSPLOATACJI DLA SYSTEMU TELEINFORMATYCZNEGO NAZWA SYSTEMU WERSJA.(NUMER WERSJI DOKUMENTU, NP. 1.0) Pełnomocnik Ochrony Kierownik

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Application Security Verification Standard. Wojciech Dworakowski, SecuRing

Application Security Verification Standard. Wojciech Dworakowski, SecuRing Application Security Verification Standard Wojciech Dworakowski, SecuRing login: Wojciech Dworakowski OWASP Poland Chapter Leader OWASP = Open Web Application Security Project Cel: Podnoszenie świadomości

Bardziej szczegółowo

Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz

Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz Dariusz Kowalski Dyrektor Generalny Pilz Polska Sp. z o.o. Dlaczego bezpieczeństwo jest ważne? (1) Aspekty

Bardziej szczegółowo

Technika bezpieczeństwa

Technika bezpieczeństwa Technika Kategorie wg PN-EN 954-1 Kategorie S - następstwa wypadku (1 - odwracalne, 2 - nieodwracalne, śmierć) Kategoria dopuszczalna przy spełnieniu pewnych warunków dodatkowych (patrz: EN 954-1 B.1)

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT

Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT P.P.H. WObit E.K.J. Ober s.c. 62-045 Pniewy, Dęborzyce 16 tel.48 61 22 27 422, fax. 48 61 22 27 439 e-mail: wobit@wobit.com.pl www.wobit.com.pl SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE SRK IT obejmuje kompetencje najważniejsze i specyficzne dla samego IT są: programowanie i zarządzanie systemami informatycznymi. Z rozwiązań IT korzysta się w każdej

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Optyczny interfejs transmisyjny COG-02

Optyczny interfejs transmisyjny COG-02 Optyczny interfejs transmisyjny COG-02 Dokumentacja techniczno-ruchow a i instrukcja obsługi COG2/001U DTR wersja B Łódź, czerwiec 2005 r. COMMON S.A. zastrzega sobie prawo do modyfikacji konstrukcji urządzeń,

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu

Bardziej szczegółowo

Zestaw w IP20 TI-BL20-E-EN-8

Zestaw w IP20 TI-BL20-E-EN-8 Podłączenie do 8 głowic zapisująco-odczytujących za pomocą przewodów przedłużających BL ident ze złączami M12 Głowice czytająco-zapisujące pracujące w sposób mieszany (HF i UHF) Zasilanie sieciowe/zasilanie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. SmartLink DP AC1335 7390843 / 00 07 / 2010

Instrukcja obsługi. SmartLink DP AC1335 7390843 / 00 07 / 2010 Instrukcja obsługi SmartLink P AC1335 PL 7390843 / 00 07 / 2010 Spis treści 1 Instrukcje dotyczące bezpieczeństwa 3 2 Funkcje i własności 3 3 Interfejs Profibus-P 3 4 Montaż 3 5 Podłączenie elektryczne

Bardziej szczegółowo

Organizacja procesu projektowania, rozwoju i serwisowania systemu wspomagającego zarzadzanie uczelnią

Organizacja procesu projektowania, rozwoju i serwisowania systemu wspomagającego zarzadzanie uczelnią Organizacja procesu projektowania, rozwoju i serwisowania systemu wspomagającego zarzadzanie uczelnią Marek Bieniasz Sławomir Umpirowicz Piotr Miszewski Kraków, 10 13 września 2012 Plan prezentacji Informacje

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 19 do Umowy nr... z dnia... Plan Testów Systemu. Projekt ZEFIR 2

Załącznik nr 19 do Umowy nr... z dnia... Plan Testów Systemu. Projekt ZEFIR 2 Załącznik nr 19 do Umowy nr... z dnia... Plan Testów Systemu Projekt ZEFIR 2 1 Metryka dokumentu Nazwa projektu Właściciel projektu Izba Celna Wykonawca* Produkt Autorzy Plik_wersja

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne (SP)

Sterowniki Programowalne (SP) Sterowniki Programowalne (SP) Wybrane aspekty procesu tworzenia oprogramowania dla sterownika PLC Podstawy języka funkcjonalnych schematów blokowych (FBD) Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1 Poznań, dnia 10 luty 2011r. Zapytanie ofertowe Przedmiot zamówienia: Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej i badawczej oraz świadczenia nadzoru nad badaniami dla zadania pod nazwą: Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro.

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Rynek sterowników programowalnych Sterowniki programowalne PLC od wielu lat są podstawowymi systemami stosowanymi w praktyce przemysłowej i stały

Bardziej szczegółowo

Warsztaty szkoleniowe. Technologia SafetyLon w systemach związanych z bezpieczeństwem funkcjonalnym Narzędzia SafetyLon Moduł 4.5.

Warsztaty szkoleniowe. Technologia SafetyLon w systemach związanych z bezpieczeństwem funkcjonalnym Narzędzia SafetyLon Moduł 4.5. Warsztaty szkoleniowe Technologia SafetyLon w systemach związanych z bezpieczeństwem funkcjonalnym Narzędzia SafetyLon Moduł 4.5 Plan prezentacji 1. 2. 3. Przegląd narzędzi programistycznych wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻOWA

INSTRUKCJA MONTAŻOWA INSTRUKCJA MONTAŻOWA ZESTAW PRACY NAPRZEMIENNEJ ZP-SN2A GRUPA PRODUKTOWA KLIMATYZATORY SPLIT/MULTI FUJI () Spis treści 1. ZASADY BEZPIECZEŃSTWA... 2 2. DANE TECHNICZNE... 3 3. ZASADA DZIAŁANIA... 3 4.

Bardziej szczegółowo

Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski

Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki Prezentacja do obrony pracy dyplomowej: Wzorcowa polityka bezpieczeństwa informacji dla organizacji zajmującej się testowaniem oprogramowania. Promotor: dr inż. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 Urządzenia techniczne Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane

Bardziej szczegółowo

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON012 Wersja biurkowa RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na płycie

Bardziej szczegółowo

Testowanie oprogramowania

Testowanie oprogramowania Testowanie oprogramowania 1/17 Testowanie oprogramowania Wykład 01 dr inż. Grzegorz Michalski 13 października 2015 Testowanie oprogramowania 2/17 Dane kontaktowe: Kontakt dr inż. Grzegorz Michalski pokój

Bardziej szczegółowo

1. INSTALACJA SERWERA

1. INSTALACJA SERWERA 1. INSTALACJA SERWERA Dostarczony serwer wizualizacji składa się z: 1.1. RASPBERRY PI w plastikowej obudowie; 1.2. Karty pamięci; 1.3. Zasilacza 5 V DC; 1,5 A; 1.4. Konwertera USB RS485; 1.5. Kabla

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny Konwerter Protokołów

Uniwersalny Konwerter Protokołów Uniwersalny Konwerter Protokołów Autor Robert Szolc Promotor dr inż. Tomasz Szczygieł Uniwersalny Konwerter Protokołów Szybki rozwój technologii jaki obserwujemy w ostatnich latach, spowodował że systemy

Bardziej szczegółowo

4 4-2 wewnętrzny 3 Czujnik dualny. 150 130-50 PIR/mikrofala 4 Czujnik zalania 20 5-5 5 Zewnętrzny sygnalizator świetlnoakustyczny

4 4-2 wewnętrzny 3 Czujnik dualny. 150 130-50 PIR/mikrofala 4 Czujnik zalania 20 5-5 5 Zewnętrzny sygnalizator świetlnoakustyczny Zał. Nr 5 do SIWZ/ nr 1 do umowy Postępowanie nr OI/UP/145/2014 SPECYFIKACJA TECHNICZNA SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU 2014 1. Założenia ogólne Instalacja systemu sygnalizacji włamania i napadu

Bardziej szczegółowo

1. Prace rozwojowe usługi informatyczne w zakresie opracowania prototypu oprogramowania serwisowo-instalatorskiego dla systemu testowego

1. Prace rozwojowe usługi informatyczne w zakresie opracowania prototypu oprogramowania serwisowo-instalatorskiego dla systemu testowego Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Budżetu Państwa FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO Zamawiający: KAWU J. Kotus A. Woźniak Spółka Jawna 91-204

Bardziej szczegółowo

STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8

STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8 STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8 Przeznaczenie i ogólna charakterystyka Sterownik modułów przekaźnikowych SMP-8 jest urządzeniem mogącym pracować w dwóch niezależnych trybach pracy: Master lub Slave.

Bardziej szczegółowo