ISBN Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISBN 978-83-7505-223-7. Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE"

Transkrypt

1

2 Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE First published by Templeton Foundation Press, Philadelphia, PA, United States Copyright 2004 by Thomas Jay Oord Wydawnictwo WAM, 2009 Redakcja Marek Majczyna Korekta Patrycjusz Pilawski Projekt okładki Andrzej Sochacki ISBN WYDAWNICTWO WAM ul. Kopernika Kraków tel faks DZIAŁ HANDLOWY tel faks Z apraszamy do naszej KSIĘGARNI INTERNETOWEJ tel faks Drukarnia Wydawnictwa WAM ul. Kopernika Kraków wydawnictwowam.pl

3 SPIS TREŚCI Wstęp Miłość w dowolnym języku Miłość sprawia, że świat się kręci Miłość w (trójjednym) mózgu Altruizm terroryzmu, egoizm wojny Dlaczego nie możemy być przyjaciółmi? Podstawy miłości Nauka seksu i miłości Czy miłość czyni postępy? Zalecana dalsza lektura Przypisy

4 WSTĘP OBECNIE WYŁANIA SIĘ NIEWYKORZYSTYWANY dotychczas obszar wiedzy. Nazywam ten obszar badań symbiozą miłości i nauki. Związani z tą dziedziną uczeni badają naukę i miłość, gdyż każda z nich ma swój udział w sposobie rozumienia przez nas Boga oraz świata, w którym żyjemy. Już od starożytności wielu, przynajmniej domyślnie, aprobowało związek między miłością i nauką. Znacząca różnica pomiędzy przeszłością i teraźniejszością jest jednak taka, że współcześni badacze poświęcają swoją uwagę rozmaitym metodologicznym i merytorycznym kwestiom dotyczącym tego związku. Oczywiście, gwałtowne zmiany i postęp we współczesnej nauce przynoszą ze sobą pytania i możliwości nieznane dawnym cywilizacjom, a nowe sposoby myślenia religijnego i filozoficznego wnoszą swój wkład do tego symbiotycznego poszukiwania. Uczeni i nie tylko oni odkrywają, iż zgłębianie związków między miłością i nauką inspiruje twórcze hipotezy

5 8 WSTĘP dotyczące sposobu pojmowania przez nas zarówno tego, co sakralne, jak i tego, co naukowe. Wybitny psycholog Abraham Maslow wyrażał doniosłość takich dociekań, gdy pisał: Musimy zrozumieć miłość, musimy umieć uczyć się jej, tworzyć ją, przewidywać, bo w przeciwnym razie świat pogrąży się we wrogości i podejrzliwości 1. Jeśli miłość jest sednem moralnych i religijnych niepokojów ludzkości oraz jeśli nauka nadal kształtuje ścieżki życia i światopoglądy, to rozważania dotyczące współczesnej symbiozy nauki i miłości zgłębiają kwestie o ogromnym znaczeniu. A znaczenie to, jak je ujmuje Alfred North Whitehead, skupia w sobie cały cywilizowany wysiłek 2. Niniejsza książka wprowadza i zgłębia kwestie będące zasadniczą treścią symbiozy miłości i nauki. W kolejnych rozdziałach omówimy zagadnienia naukowe takie jak kosmologia i Wielki Wybuch, socjobiologia wraz z psychologią ewolucyjną, neurologia, współdziałanie organizmów, seks i uczucie oraz rola emocji jako pozostających w relacji do miłości. Przyjrzymy się także aspektom religijnym, etycznym i filozoficznym takim jak cnota, creatio ex nihilo, postęp, działanie Boga, agape, wartości, praktyki religijne, pacyfizm, płciowość, przyjaźń, wolność i małżeństwo. Mam nadzieję, iż samo to studium jako całość stanie się znaczącym przyczynkiem do zrozumienia miłości. Dedykuję tę książkę trzem osobom, których wysiłki były dla mnie zachętą. Karl Giberson, przyjaciel, zwolennik i dawny kolega akademicki zaproponował, bym napisał te rozdziały w formie odcinków w Science and Tech-

6 WSTĘP 9 nology News (publikacja nosiła wtedy tytuł: Research News and Opportunities in Science and Theology). Jako wydawca Karl jest architektem tego wpływowego czasopisma, powszechnie uznawanego za wiodące źródło wiadomości w zakresie dialogu nauki-i-religii. Tę książkę dedykuję także Stephenowi G. Postowi. Kierując Institute for Research on Unlimited Love, Stephen przeciera nowe szlaki w badaniach nad miłością i nauką. Jego oszałamiająca wizja i niestrudzona praca wyznaczają ogólnie wysoki standard w tym obszarze, a mojej pracy w szczególności. Na koniec dedykuję tę książkę Sir Johnowi Templetonowi. Jego wiara zarówno w znaczenie miłości i potęgę nauki sprawiają, iż ta praca staje się możliwa. Z tak wielu powodów jestem wdzięczny jemu i jego fundacji: John Templeton Foundation. Słowa wdzięczności należą się wielu, którzy w takiej czy innej formie zachęcali i pomagali w pisaniu tej książki. Obok Gibersona, Posta i Templetona moje podziękowanie zechcą przyjąć: Janet Calhoun, Seve Carroll, Philip Clayton, John Cobb, Tracey Cook, George Ellis, Shemia Fagan, Todd Frye, David Griffin, Bob Herrmann, Kurian Kachappilly, Diane LeClerc, Michael Lodahl, Bob Luhn, Steve McCormick, Peter Miano, Brint Montgomery, Nancey Murphy, Ralph Neil oraz moi koledzy z Northwest Nazarene University: Cheryl Oord, John Oord, Jennifer Pavlisko, Thomas Phillips, John Polkinghorne, Kimberly Roots, Carol Rotz, Jeffrey Schloss, Eric Stark, Paul Steinhardt, Angela Swanson, Howard Van Till, Tiffany Triplett, Lynn Underwood, Don Viney, Da-

7 10 WSTĘP vid Sloan Wilson, Ron Wright, Don Yerxa, Amos Yong i David Zirschky. Przede wszystkim dziękuję tym bliskim i drogim osobom, które kocham z tak wielu powodów: Cheryl Sydnee, Lexi i Andee.

8 1 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU ROZSZYFROWANIE, CO LUDZIE ROZUMIEJĄ, gdy wymawiają słowo miłość, jest często trudne, a czasami wydaje się niemożliwe. Słowa tego używa się na tak różne sposoby, a my chcemy, by oznaczało tak wiele różnych spraw. Rozważmy następujące objaśnienia miłości: Miłość jest rodzajem rzemiosła wojennego. Owidiusz Miłość jest tylko jedną z wielu namiętności i nie ma wielkiego wpływu na wynik życia. Samuel Johnson Miłość jest nigdy niekończącym się uczuciem. Adeil Prince Miłość jest tylko jeszcze jednym kilkuliterowym słowem. Tennessee Williams Miłość jest to dym spowodowany nawałem westchnień. William Shakespeare

9 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 13 Miłość zabija. Sid Vicious Miłość jest niczym innym jak tylko rozpaczą, dotyka cię, gdy jesteś skończony. Linda Ronstadt Miłość oznacza, że nigdy nie musisz mówić, że jest ci przykro. Erich Segal Miłość to żwawy chochlik tańczący wesoły krótki taniec, który później nagle odwraca się do ciebie z miniaturowym karabinem maszynowym. Matt Groening Teolog Mildred Bangs Wynkoop trafnie ujęła ten problem, ubolewając, że miłość to wciąż niejednoznaczne pokrętne słowo 4. Pomimo szerokiego zakresu znaczeń i zastosowań miliardy ludzi dziś i w przeszłości uznają miłość za najlepszą podstawę pojmowania rzeczywistości, uważając ją za klucz do świata pokoju, postępu i jedności. Niezliczone osoby traktują miłość jako klucz do uzdrowienia rozbitych i bolesnych związków. Nie tak dawno stałem się bardziej świadomy znaczenia przypisywanego potędze miłości, gdy moje siostry poproszono o zastosowanie języka migowego, by wyrazić słowa piosenki weselnej. Ruchy ich rąk i palców pięknie łączyły się ze słowami Miłości w dowolnym języku, piosenki wybranej do ceremonii ślubnej: Miłość w dowolnym języku, prosto z serca Pociąga nas wszystkich ku sobie, nigdy od siebie. Gdy już nauczymy się ją wymawiać, cały świat będzie słyszał Miłość wypowiadaną płynnie w dowolnym języku 5.

10 14 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU Pomimo że słowa piosenki miały odzwierciedlać romantyczny temat, ja znalazłem podobieństwa między nimi i faktem, iż miliardy ludzi wierzą, że miłość jest dla nas jednym źródłem nadziei. Dlaczego tak wielu nadaje miłości tak ogromne znaczenie? Zgłębiamy tę kwestię w tej książce. Część odpowiedzi jest naukowa; część jest filozoficzna 6. Jednakże rozpoczynając nasze rozważanie, pragnę zaznaczyć, iż to religia w zasadniczej części odpowiada na pytanie, dlaczego tak wielu ceni miłość 7. W istocie rzeczy dobrym argumentem może być to, że miłość odgrywa zasadniczą rolę we wszystkich wielkich religiach świata 8. Badając rolę religii, wydaje się stosowne skupienie uwagi na koncepcjach miłości przyjmowanych przez wielkie tradycje religijne. Oczywiście gruntowna i szczegółowa analiza wielkich religii świata wymaga więcej niż jednego rozdziału. Można by pisać książki na temat rozumienia miłości przez każdą z tradycji religijnych. Dlatego nasza refleksja zawarta w tym rozdziale jest z konieczności ogólna. Transliteracja słów miłości religijnej wskazuje, iż w religii miłość przyjmuje różne formy. Ta różnorodność jest bogata, aczkolwiek czasami wprawiająca w konsternację: miłość w dowolnym języku. Tezą tego rozdziału jest to, że wszystkie główne religie świata w różnym stopniu i z różnym akcentem zarówno nauczają, jak i zakładają pierwszeństwo miłości. Po przyjrzeniu się terminologii dotyczącej miłości dochodzę do wniosku, że definicja miłości ma znaczenie dla wyjaśnienia zarówno różnorodno-

11 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 15 ści, którą zgłębiam, jak i służy jako kotwica dla przyszłych rozdziałów przy badaniu symbiozy miłości-i-nauki. Rozpoczynamy nasze dociekania od hinduizmu, wielkiej religii, którą większość badaczy uważa za najstarszą w świecie. Można zwięźle ująć, iż sercem hinduizmu jest wspieranie sposobów życia i dróg (joga) zjednoczenia z boską nieskończonością. Jedną z dróg jest taki rodzaj miłości, którą nazywa się bhakti. Średniowieczny Hindus, Narada, określa bhakti jako głęboką miłość Boga. Hindusi wierzą, że podejmując drogę głębokiej miłości Boga bhakta wielbi się Boga całą swoją istotą i życiem 9. Bhakti przyjmuje różne formy zależnie od różnych relacji, w których bhakta jest zaangażowane. Miłość wyrażana małżonkowi, dzieciom, przyjaciołom, współpracownikom, rodzinie, niewolnikom itd. przyjmuje każdą możliwą formę, której ten rodzaj miłości wymaga. Drugim hinduskim słowem na określenie miłości jest kama, które może się odnosić albo do zmysłowości, albo do przywiązania emocjonalnego. Jednak Hindus niekoniecznie uważa kama za dobrą, ponieważ może odzwierciedlać niewłaściwe przywiązanie do tego świata. Takie przywiązanie przeszkadza autentycznej miłości Boga. W dzisiejszej kulturze masowej kama kojarzy się raczej z seksem i urokiem niż z etycznym bądź religijnym ideałem miłości 10. Buddyzm wyrósł z hinduizmu. Uczeni oddają słowo miłości buddyjskiej jako karuna, które jest słowem sanskryckim oznaczającym działanie współczujące. Siddhartha Gautama, pierwszy Budda, wierzył, że wszystkie rzeczy są wzajemnie powiązane. Nauczał, że wyrażanie

12 16 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU karuna jest czymś racjonalnym, co należy czynić, by przerwać cierpienie trapiące i przytłaczające te powiązania. Buddyści mahajana kładą szczególny nacisk na sposób współczucia. Obejmuje on praktykowanie ośmiu ścieżek i pomaganie innym przezwyciężać cierpienie w ich własnych poszukiwaniach nirwany (nieobecności cierpienia). Dziś dalajlama z Tybetu uosabia mądrość chłodnej głowy i troskę ciepłego serca, gdy przekazuje karuna 11. Trzecia główna tradycja religijna, konfucjanizm, rozwinęła się kilka tysięcy lat temu w kulturze chińskiej. Etyka w tej tradycji opiera się w transliteracji jen, które to słowo tłumacze przekładają jako miłość. Słowo to pochodzi od chińskich znaków oznaczających człowiek i dwoje. Jen jest najwyższą cnotą symbolizującą najlepsze wartości ludzkie. Jen pociąga za sobą właściwe działania ukierunkowane na innych i na siebie, a także obejmuje to, co można by nazwać altruizmem negatywnym (shu): nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe. Zamiast rozpocząć od jakiejś abstrakcyjnej uniwersalnej miłości, jen rozpoczyna i ustanawia sama w swoim domu serdeczne i wierne relacje (xiao) z dziadkami, rodzicami i rodzeństwem. Tylko wtedy, gdy ktoś kocha swoją rodzinę, mówi Konfucjusz, może kochać całą ludzkość. Rzeczywiste wyrażenia jen przychodzi przez li, które są zewnętrznymi praktykami i zwyczajami konfucjanistów 12. Przemieszczając się ze Wschodu na Środkowy Wschód, napotykamy judaizm, religię, której wpływ jest nieproporcjonalnie duży w porównaniu z liczbą jej wyznawców. Bóg, którego Żydzi czczą, wyraża miłość, którą się

13 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 17 oddaje w języku angielskim jako hesed (lub chesed). Cechą charakterystyczną tego rodzaju miłości jest jej trwanie w czasie, a uczeni tłumaczą hesed w różny sposób jako: niezachwiana miłość, kochająca wierność lub lojalność. Hesed odnosi się do idealnego działania etycznego przyjętego w ciągu trwającej przez cały czas relacji 13. W judaizmie Bóg okazuje Izraelowi swoją stałą miłość poprzez różne przymierza, a Żydzi mają wyrażać miłość do Boga w posłuszeństwie. Prawa i przykazania należy rozumieć jako środki, przez które ludzie odpowiadają na hesed Boga. Drugim hebrajskim określeniem miłości są słowa ahab i ahabah. Oznaczają one uczucie lub przyjaźń spotykane pomiędzy towarzyszami, członkami rodziny lub kochankami 14. Ten rodzaj miłości jest rzadziej spotykany w Pismach Hebrajskich. Zarówno w islamie, jak i w chrześcijaństwie odcisnęła się tradycja miłości wywodząca się z greckiej myśli filozoficznej. Nazywam tę tradycję tradycją cnoty i występku miłości. Ci, którzy przyjmują jej postaci językowe, używają słowa miłość, gdy mówią o jakimkolwiek celowym działaniu. W tradycji cnoty i występku miłość spoczywa u podstawy wszystkich zamierzonych poczynań. Chrześcijański filozof Tomasz z Akwinu, którego Arystoteles przekonał poprzez swoje pisma do przyjęcia języka cnoty i występku miłości, wyraził ją w ten sposób: ktokolwiek coś czyni, czymkolwiek by to było, działa z miłości 15. Teolog chrześcijański Paul Tillich ilustruje ten sposób mówienia, gdy określa miłość jako poruszającą moc życia, która

14 18 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU napędza wszystko, co istnieje, ku wszystkiemu innemu, co jest 16. Gdy ktoś z tradycji cnoty i występku mówi o miłości, to często niezbędny jest pewnego rodzaju określnik. Na przykład miłość może być właściwa lub niewłaściwa, doskonała lub niedoskonała, stosowna lub niestosowna, oraz odpowiednia lub nieodpowiednia. Miłość wymaga określnika, ponieważ może odnosić się do działania, które jest dobre lub złe. Historia Zachodu jest pełna przykładów ludzi, którym nie udało się wypracować odpowiedniej metody dyskusji o miłości w tradycji miłości cnoty i występku. Niejednoznaczność i nieład są wynikiem owej porażki. Próbując wyjaśnić nieporozumienia, używam w tej książce słowa miłość jedynie w celu odwołania się do ideału (czy cnót) działania etycznego. Tak jak ją rozumiem, miłość nigdy nie będzie niewłaściwa lub nieodpowiednia. Wróćmy teraz do jednej z najbardziej wpływowych tradycji religijnych świata: islamu. Choć tradycja cnoty i występku w pewnym stopniu miała wpływ na islam, to powszechne rozumienie miłości jako idealnego działania etycznego jest także obecne w tej tradycji wiary. Jednakże akcent, jaki islam kładzie na posłuszeństwo woli Allacha, uważa się błędnie za rozmyślne przeciwstawienie się pierwszeństwu miłości religijnej 17, co jest niestety częściowo spowodowane tym, że Koran zawiera kilka słów tłumaczonych jako miłość. Muzułmanie uważają, że Allach jest współczujący i miłosierny dla wiernych i uczciwych. Allach wyraził swoją miłość, posyłając proroka Mahometa i dając Koran

15 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 19 jako drogowskaz dla wierzących. Ponadto jeden z pięciu islamskich filarów wiary poucza muzułmanów, aby przekazywali część swojego dochodu na biednych. Arabskie wadud w połączeniu z al, jak w Al-Wadud, oznacza miłość Allacha do posłusznych jemu sług. Podobnie hubb jest serdeczną boską miłością zastrzeżoną dla tych, którzy czynią dobro; Allach nie wyraża hubb niewiernym i nieprawym. W przypadku wadud i hubb muzułmanie wierzą, że Allach okazuje miłość tylko niektórym. Chociaż Koran podkreśla najczęściej, że Allach kocha tylko tych, którzy są posłuszni woli Boga, to niektóre fragmenty mówią o powszechnej miłości boskiej. Dwa terminy dotyczące islamskiej miłości zwracają uwagę na ten aspekt. Rahmah odnosi się głównie do miłosierdzia lub współczucia, a rahim do miłosierdzia i współczucia Allacha w działaniu. W tych dwóch wypadkach miłość Allacha ma zastosowanie uniwersalne: rahmah utożsamia zasadniczą właściwość natury Allacha, a rahim identyfikuje boskie działania pochodzące od tej natury 18. Chrześcijaństwo jest ostatnią religią, którą chcemy w skrócie przedstawić. Ma wiele wspólnego zarówno z judaizmem, jak i islamem, lecz jego związki z miłością są prawdopodobnie najsilniejsze. Irving Singer, wybitny filozof zajmujący się miłością, argumentuje, iż to, co odróżnia chrześcijaństwo, co daje mu wyjątkowe miejsce w życiu intelektualnym człowieka, to fakt, iż ono samo uczyniło miłość główną zasadą we wszystkich dziedzinach dogmatu. Cokolwiek chrześcijanie by nie uczynili dla innych czy dla siebie samych, ich jest jedynie wiara, w której Bóg i miłość to to samo 19.

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA IV WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeń dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnień oraz form organizacji

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin Nazwa kierunku studiów: Filozofia Specjalność: Kultury azjatyckie Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólno akademicki Modułowe efekty kształcenia W wykazie uwzględniono

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości

Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości Przyjaźń Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości mojej, tak jak Ja zachowałem przykazania Ojca

Bardziej szczegółowo

FITNESS INTELIGENCJI

FITNESS INTELIGENCJI FITNESS INTELIGENCJI Aleksander Dydel ABC TEORII I ĆWICZEŃ WSTĘP Ancora imparo. Michał Anioł Inteligencja jest piękną i wartościową cechą umysłu, którą można rozwinąć. Sama z siebie nie jest gwarantem

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW Initium Nr 41-42 (2010/2011) CZASOPISMO TEOLOGICZNYCH POSZUKIWAŃ PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW WYDZIAŁ TEOLOGICZNY UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH KATOWICE 2011 Spis treści Spis treści Redakcja

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeo dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnieo oraz form organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej

Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej Co odróżnia szkoły chrześcijański? Zapisz trzy rzeczy, które - twoim zdaniem odróżniają szkołę chrześcijańską od innych szkół. Podziel się swoimi przemyśleniami

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

Współautor książki Cała naprzód! Autor książki Kto zabrał mój ser? wszech czasów w dziedzinie zarządzania własną pracą i życiem

Współautor książki Cała naprzód! Autor książki Kto zabrał mój ser? wszech czasów w dziedzinie zarządzania własną pracą i życiem Współautor książki Cała naprzód! Autor książki Kto zabrał mój ser? wszech czasów w dziedzinie zarządzania własną pracą i życiem Przekład: Magda Witkowska Tytuł oryginału: THE ONE MINUTE MANAGER Przekład:

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE Krystyna Alagor MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE (wydanie drugie, poprawione i połączone) Copyright by Wydawnictwo Autorskie ALAGOR Krystyna Krawczyk 2007 Skład i łamanie: Rafał Celej Wydawnictwo: W.A. ALAGOR

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

m ê s k i e s e r c e _

m ê s k i e s e r c e _ mêskie serce_ Grzegorz Kramer SJ mêskie serce_ z dziennika Banity Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Wydawnictwo WAM Księża Jezuici, 2016 Redakcja: Zofia Palowska Korekta: Dariusz Godoś Projekt okładki: Jakub

Bardziej szczegółowo

Moim Rodzicom, Mężowi i Babci poświęcam

Moim Rodzicom, Mężowi i Babci poświęcam Moim Rodzicom, Mężowi i Babci poświęcam Dziękuję Moim Bliskim: Mamie, Tacie, Mężowi i Babci (cierpliwemu słuchaczowi) za wielkie wsparcie i pomoc w napisaniu niniejszej pracy. Bez Ich udziału książka ta

Bardziej szczegółowo

WĘDROWANIE Z BOGIEM Podręcznik i ćwiczenia do religii dla klasy 0

WĘDROWANIE Z BOGIEM Podręcznik i ćwiczenia do religii dla klasy 0 WĘDROWANIE Z BOGIEM Podręcznik i ćwiczenia do religii dla klasy 0 Wydawnictwo WAM Kraków 2008 Podręcznik nr AZ-03-03-1-01 do nauczania religii rzymskokatolickiej na terenie całej Polski, z zachowaniem

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Zajęcia wprowadzające 04.10.2016 Plan Organizacja zajęć Warunki zaliczenia Co to jest historia ekonomii i po co nam ona? Organizacja zajęć robertmrozecon.wordpress.com

Bardziej szczegółowo

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 ks. XI 1. Wyznania nie informują Boga, o czym i tak wie, lecz są wyrazem miłości Augustyna do Boga jako Ojca. 2. Augustyn pragnie poznać Prawo

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa WYMAGANIA Z RELIGII 1. Świadkowie Chrystusa często nie przynosi go na lekcje. definiuje, czym jest lęk; określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa. potrafi podać z nauczyciela zasady życia wspólnoty

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Copyright by Paweł Kowalski & e-bookowo Projekt okładki: Paweł Kowalski ISBN 978-83-7859-269-3 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga.

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga. Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERIAŁU W KLASACH II LO I. NA POCZATKU BÓG STWORZYŁ NIEBO I ZIEMIĘ I MIESIĄC TEMAT.Bóg stwarza LICZBA GODZIN TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY drogi

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Sue Atkinson Pierwsze kroki do wyjścia z depresji Original edition published in English Tytuł oryginału: First Steps out of Depression Copyright 2010 Sue Atkinson Copyright Lion Hudson plc, Oxford, England

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Tydzień wychowania jest okazją do tego, by każdy postawił sobie pytania: Kogo chcę wychować? I jak zamierzam to czynić?. Odpowiadając na nie trzeba mieć zawsze przed oczyma pełny rozwój wychowanków. Z

Bardziej szczegółowo

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K I Z A B E L L A A N D R Z E J U K bo bez przyjaciół nikt nie mógłby pragnąć żyć, chociażby posiadał wszystkie inne dobra; wszak i ci, którzy mają bogactwa, stanowisko i władzę, zdają się najbardziej potrzebować

Bardziej szczegółowo

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK gdzie szukać informacji? YouCat 348 351 KKK 2052 2082 Jacek Salij Dekalog o. Adam Szustak, Konferencje o Dekalogu Valerio Bocci Dziesięć przykazań wyjaśniane dzieciom Wiesława Lewandowska Pan Bóg nie robi

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Serwus Witam Dobry wieczór Dzień dobry Szczęść Boże Chrystus zmartwychwstał Króluj nam, Chryste Grupa 1 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Zapoznajcie się z tekstem

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail. Edukacja na rzecz Pokoju Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.com Zaproszenie do Pokojowej Edukacji Dr Maria Montessori (1870 1952) Znana

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

7. Bóg daje ja wybieram

7. Bóg daje ja wybieram 7. Bóg daje ja wybieram 1. CELE LEKCJI WYMAGANIA OGÓLNE wprowadzenie w problematykę powołania życiowego i chrześcijańskiego powołania do świętości. 2. TREŚCI NAUCZANIA WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE uczeń: po lekcji

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Człowiek sumienia 19 Każdy dzień życia człowieka wypełniony jest dużymi i małymi wyborami. To one nadają ludzkiemu

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Religie świata - opis przedmiotu

Religie świata - opis przedmiotu Religie świata - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Religie świata Kod przedmiotu 08.9-WH-KP-RS-S16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Kulturoznawstwo Profil ogólnoakademicki Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Klasa III, temat 41

Gimnazjum Klasa III, temat 41 Duchowny katolicki w szatach liturgicznych. Mnich buddyjski z misą jałmużną. Rabin czytający modlitwę w synagodze w Moskwie. Imam Wielkiego Meczetu w Kuwejcie. Duchowni hinduscy podczas rytuału ofiarowania

Bardziej szczegółowo

YK KKK

YK KKK YK 367-377 KKK 2197-2257 1 1 brzmienie Wj 20, 12 Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie. Pwt 5, 16 Czcij swego ojca i swoją matkę, jak ci nakazał Pan, Bóg

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Kramer SJ. męskie serce_. z dziennika Banity. Wydawnictwo WAM Księża Jezuici

Grzegorz Kramer SJ. męskie serce_. z dziennika Banity. Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Grzegorz Kramer SJ męskie serce_ z dziennika Banity Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Wydawnictwo WAM Księża Jezuici, 2014 Redakcja: Zofia Palowska Korekta: Sylwia Łopatecka Projekt okładki i opracowanie

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Pierwsza Komunia Święta... i co dalej

Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Ewa Czerwińska ilustracje: Anna Gryglas Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Wydawnictwo WAM Fotografia z uroczystości Boże dary dla każdego Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Ewa Czerwińska ilustracje:

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji języka polskiego w liceum Cierpienie HIoba

Konspekt lekcji języka polskiego w liceum Cierpienie HIoba Literka.pl Konspekt lekcji języka polskiego w liceum Cierpienie HIoba Data dodania: 2011-01-31 12:47:20 Autor: Iwona Bankiewicz- Zabielska Scenariusz jest propozycją lekcji do tematów dotyczących cierpienia

Bardziej szczegółowo

Hinduizm uznaje, że każda wiara, która prowadzi do Boga, jest dobra.

Hinduizm uznaje, że każda wiara, która prowadzi do Boga, jest dobra. HINDUIZM Hinduizm jest religią monoteistyczną polegającą na tym, że cześć oddaje się jednemu bogu, który przejawia się pod postaciami wcieleń i żeńskiej energii. Hinduizm uznaje, że każda wiara, która

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA s. M. Renata Pawlak, prezentka s. M. Aurelia Patrzyk, prezentka ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA wiek: klasy IV - VI czas: 45 minut cele ogólne: dydaktyczny: zapoznanie z osobą Sł. B. Zofii Czeskiej

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

Analizy i interpretacje wybranych wierszy

Analizy i interpretacje wybranych wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania - Kazimierz Przerwa Tetmajer Analizy i interpretacje wybranych wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright

Bardziej szczegółowo

Moduł FB2: Elementy religioznawstwa Kod przedmiotu

Moduł FB2: Elementy religioznawstwa Kod przedmiotu Moduł FB2: Elementy religioznawstwa - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Moduł FB2: Elementy religioznawstwa Kod przedmiotu 08.1-WH-FP-FER-S16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Filozofia

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

MIŁOSIERNI WE WSPÓLNOCIE

MIŁOSIERNI WE WSPÓLNOCIE III. W : MIŁOSIERNI WE WSPÓLNOCIE 38 Miłosierni jak Ojciec. Dni wspólnoty Ruchu Światło-Życie w roku 2016/2017 D Temat: Wspólnota miejscem doświadczania miłosierdzia PRZEBIEG Zawiązanie wspólnoty Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

James Martin SJ. Jezuicki przewodnik po prawie wszystkim. Przełożył Łukasz Malczak. wydanie drugie poprawione. Wydawnictwo WAM

James Martin SJ. Jezuicki przewodnik po prawie wszystkim. Przełożył Łukasz Malczak. wydanie drugie poprawione. Wydawnictwo WAM James Martin SJ Jezuicki przewodnik po prawie wszystkim wydanie drugie poprawione Przełożył Łukasz Malczak Wydawnictwo WAM SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I: SPOSÓB POSTĘPOWANIA 5 Czym jest duchowość ignacjańska

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Poradnik pozytywnego myślenia

Piotr Lewandowski. Poradnik pozytywnego myślenia Piotr Lewandowski Poradnik pozytywnego myślenia Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Grafika na okładce: obraz Piotra Kamieniarza: Piotruś Pan II. Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-497-0

Bardziej szczegółowo

Religia. wolność czy zniewolenie? Odrzuć wszystko, co sprzeciwia się wolności i poznaj to, co najbardziej człowiekowi potrzebne.

Religia. wolność czy zniewolenie? Odrzuć wszystko, co sprzeciwia się wolności i poznaj to, co najbardziej człowiekowi potrzebne. ks. Zbigniew Paweł Maciejewski Religia wolność czy zniewolenie? Odrzuć wszystko, co sprzeciwia się wolności i poznaj to, co najbardziej człowiekowi potrzebne. Wydawnictwo NATAN Lublin 2013 Copyright by

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele kształcenia

Wstęp. Cele kształcenia Paweł Kołodziński Etyka Wstęp Przedmiot etyka jest nieobowiązkowy. Można go wybrać zarówno zamiast religii, jak i równolegle z religią (patrz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego POLSKA AKADEMIA NAUK ODDZIAŁ W ŁODZI KOMISJA OCHRONY ŚRODOWISKA ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA Zagadnienie systemowe prawa ochrony środowiska, którym została poświęcona książka, ma wielkie

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Na okładce i wewnątrz książki wykorzystano stacje Drogi Krzyżowej malowane na szkle autorstwa Ewy Skrzypiec (fot. Ewa Skrzypiec)

Na okładce i wewnątrz książki wykorzystano stacje Drogi Krzyżowej malowane na szkle autorstwa Ewy Skrzypiec (fot. Ewa Skrzypiec) Wydawnictwo WAM, 2014 Korekta Magdalena Sokołowska Katarzyna Stokłosa Projekt okładki Andrzej Sochacki Na okładce i wewnątrz książki wykorzystano stacje Drogi Krzyżowej malowane na szkle autorstwa Ewy

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo WAM, 2013; ŚWIĘTOŚĆ A IDEAŁY CZŁOWIEKA ks. Arkadiusz Baron

Wydawnictwo WAM, 2013; ŚWIĘTOŚĆ A IDEAŁY CZŁOWIEKA ks. Arkadiusz Baron SPIS treści WPROWADZENIE...7 1. Cele badawcze...9 2. Status quaestionis i zagadnienia semantyczno-epistemologiczne...13 3. Metoda...18 Rozdział 1 Wołanie o świętość i realia z nią związane...23 1. 1. Głosy

Bardziej szczegółowo

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie miejsce, zaraz po chrześcijaństwie. Nazwa islam pochodzi od

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym

Tolerancja (łac. tolerantia - cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym TOLERANCJA Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Kochamy Pana Jezusa Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Copyright by Wydział Katechetyczny Kurii Diecezjalnej Płockiej 1 O słuchaniu Boga.

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy.

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy. Uważam, iż w publicystyce nawet tej bardziej naukowej nadużywany jest dosyć wieloznaczny termin wiara i to pomimo istniejących słów takich jak przekonanie lub przeświadczenie często bardziej adekwatnych

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Imię i nazwisko: Data urodzenia: Kraj: Kierunek studiów: punkty: / 70 p. ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Proszę wysłuchać tekstu i wykonać zadania. Tekst zostanie odczytany dwa razy. 1. Proszę wybrać jedną poprawną

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński.

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński. Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński http://mwitek.univ.szczecin.pl pok. 174, gmach Wydziału Humanistycznego US przy ul. Krakowskiej etyka moralność etyka moralność reguły,

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o związkach Copyright 2008 ECKANKAR Wszystkie prawa zastrzeżone. Ta

Bardziej szczegółowo

Podstawy moralności. Prawo moralne

Podstawy moralności. Prawo moralne Podstawy moralności Prawo moralne Po co mi prawo? Prawo drogowe (kodeks drogowy) chroni użytkowników pojazdów i dróg przed wypadkami. Prawo karne zabezpiecza przed przestępczością, a przynajmniej przed

Bardziej szczegółowo

Działania dotyczące współpracy szkoły i samorządów wspomagające edukację uczniów wielojęzycznych w polskiej szkole. Autor: Bogumiła Lachowicz

Działania dotyczące współpracy szkoły i samorządów wspomagające edukację uczniów wielojęzycznych w polskiej szkole. Autor: Bogumiła Lachowicz Działania dotyczące współpracy szkoły i samorządów wspomagające edukację uczniów wielojęzycznych w polskiej szkole Autor: Bogumiła Lachowicz 1 Przepisy prawa-cudzoziemcy Ustawa z 7 września 1991r. o systemie

Bardziej szczegółowo

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE Spis treści Wstęp... 5 Czym są Ćwiczenia duchowne Mieczysław Bednarz SJ Całościowa wizja Ćwiczeń duchownych św. Ignacego Loyoli... 13 Istota Ćwiczeń duchownych... 14 Przeżycie Ćwiczeń duchownych... 18

Bardziej szczegółowo