ISBN Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISBN 978-83-7505-223-7. Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE"

Transkrypt

1

2 Tytuł oryginału SCIENCE OF LOVE First published by Templeton Foundation Press, Philadelphia, PA, United States Copyright 2004 by Thomas Jay Oord Wydawnictwo WAM, 2009 Redakcja Marek Majczyna Korekta Patrycjusz Pilawski Projekt okładki Andrzej Sochacki ISBN WYDAWNICTWO WAM ul. Kopernika Kraków tel faks DZIAŁ HANDLOWY tel faks Z apraszamy do naszej KSIĘGARNI INTERNETOWEJ tel faks Drukarnia Wydawnictwa WAM ul. Kopernika Kraków wydawnictwowam.pl

3 SPIS TREŚCI Wstęp Miłość w dowolnym języku Miłość sprawia, że świat się kręci Miłość w (trójjednym) mózgu Altruizm terroryzmu, egoizm wojny Dlaczego nie możemy być przyjaciółmi? Podstawy miłości Nauka seksu i miłości Czy miłość czyni postępy? Zalecana dalsza lektura Przypisy

4 WSTĘP OBECNIE WYŁANIA SIĘ NIEWYKORZYSTYWANY dotychczas obszar wiedzy. Nazywam ten obszar badań symbiozą miłości i nauki. Związani z tą dziedziną uczeni badają naukę i miłość, gdyż każda z nich ma swój udział w sposobie rozumienia przez nas Boga oraz świata, w którym żyjemy. Już od starożytności wielu, przynajmniej domyślnie, aprobowało związek między miłością i nauką. Znacząca różnica pomiędzy przeszłością i teraźniejszością jest jednak taka, że współcześni badacze poświęcają swoją uwagę rozmaitym metodologicznym i merytorycznym kwestiom dotyczącym tego związku. Oczywiście, gwałtowne zmiany i postęp we współczesnej nauce przynoszą ze sobą pytania i możliwości nieznane dawnym cywilizacjom, a nowe sposoby myślenia religijnego i filozoficznego wnoszą swój wkład do tego symbiotycznego poszukiwania. Uczeni i nie tylko oni odkrywają, iż zgłębianie związków między miłością i nauką inspiruje twórcze hipotezy

5 8 WSTĘP dotyczące sposobu pojmowania przez nas zarówno tego, co sakralne, jak i tego, co naukowe. Wybitny psycholog Abraham Maslow wyrażał doniosłość takich dociekań, gdy pisał: Musimy zrozumieć miłość, musimy umieć uczyć się jej, tworzyć ją, przewidywać, bo w przeciwnym razie świat pogrąży się we wrogości i podejrzliwości 1. Jeśli miłość jest sednem moralnych i religijnych niepokojów ludzkości oraz jeśli nauka nadal kształtuje ścieżki życia i światopoglądy, to rozważania dotyczące współczesnej symbiozy nauki i miłości zgłębiają kwestie o ogromnym znaczeniu. A znaczenie to, jak je ujmuje Alfred North Whitehead, skupia w sobie cały cywilizowany wysiłek 2. Niniejsza książka wprowadza i zgłębia kwestie będące zasadniczą treścią symbiozy miłości i nauki. W kolejnych rozdziałach omówimy zagadnienia naukowe takie jak kosmologia i Wielki Wybuch, socjobiologia wraz z psychologią ewolucyjną, neurologia, współdziałanie organizmów, seks i uczucie oraz rola emocji jako pozostających w relacji do miłości. Przyjrzymy się także aspektom religijnym, etycznym i filozoficznym takim jak cnota, creatio ex nihilo, postęp, działanie Boga, agape, wartości, praktyki religijne, pacyfizm, płciowość, przyjaźń, wolność i małżeństwo. Mam nadzieję, iż samo to studium jako całość stanie się znaczącym przyczynkiem do zrozumienia miłości. Dedykuję tę książkę trzem osobom, których wysiłki były dla mnie zachętą. Karl Giberson, przyjaciel, zwolennik i dawny kolega akademicki zaproponował, bym napisał te rozdziały w formie odcinków w Science and Tech-

6 WSTĘP 9 nology News (publikacja nosiła wtedy tytuł: Research News and Opportunities in Science and Theology). Jako wydawca Karl jest architektem tego wpływowego czasopisma, powszechnie uznawanego za wiodące źródło wiadomości w zakresie dialogu nauki-i-religii. Tę książkę dedykuję także Stephenowi G. Postowi. Kierując Institute for Research on Unlimited Love, Stephen przeciera nowe szlaki w badaniach nad miłością i nauką. Jego oszałamiająca wizja i niestrudzona praca wyznaczają ogólnie wysoki standard w tym obszarze, a mojej pracy w szczególności. Na koniec dedykuję tę książkę Sir Johnowi Templetonowi. Jego wiara zarówno w znaczenie miłości i potęgę nauki sprawiają, iż ta praca staje się możliwa. Z tak wielu powodów jestem wdzięczny jemu i jego fundacji: John Templeton Foundation. Słowa wdzięczności należą się wielu, którzy w takiej czy innej formie zachęcali i pomagali w pisaniu tej książki. Obok Gibersona, Posta i Templetona moje podziękowanie zechcą przyjąć: Janet Calhoun, Seve Carroll, Philip Clayton, John Cobb, Tracey Cook, George Ellis, Shemia Fagan, Todd Frye, David Griffin, Bob Herrmann, Kurian Kachappilly, Diane LeClerc, Michael Lodahl, Bob Luhn, Steve McCormick, Peter Miano, Brint Montgomery, Nancey Murphy, Ralph Neil oraz moi koledzy z Northwest Nazarene University: Cheryl Oord, John Oord, Jennifer Pavlisko, Thomas Phillips, John Polkinghorne, Kimberly Roots, Carol Rotz, Jeffrey Schloss, Eric Stark, Paul Steinhardt, Angela Swanson, Howard Van Till, Tiffany Triplett, Lynn Underwood, Don Viney, Da-

7 10 WSTĘP vid Sloan Wilson, Ron Wright, Don Yerxa, Amos Yong i David Zirschky. Przede wszystkim dziękuję tym bliskim i drogim osobom, które kocham z tak wielu powodów: Cheryl Sydnee, Lexi i Andee.

8 1 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU ROZSZYFROWANIE, CO LUDZIE ROZUMIEJĄ, gdy wymawiają słowo miłość, jest często trudne, a czasami wydaje się niemożliwe. Słowa tego używa się na tak różne sposoby, a my chcemy, by oznaczało tak wiele różnych spraw. Rozważmy następujące objaśnienia miłości: Miłość jest rodzajem rzemiosła wojennego. Owidiusz Miłość jest tylko jedną z wielu namiętności i nie ma wielkiego wpływu na wynik życia. Samuel Johnson Miłość jest nigdy niekończącym się uczuciem. Adeil Prince Miłość jest tylko jeszcze jednym kilkuliterowym słowem. Tennessee Williams Miłość jest to dym spowodowany nawałem westchnień. William Shakespeare

9 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 13 Miłość zabija. Sid Vicious Miłość jest niczym innym jak tylko rozpaczą, dotyka cię, gdy jesteś skończony. Linda Ronstadt Miłość oznacza, że nigdy nie musisz mówić, że jest ci przykro. Erich Segal Miłość to żwawy chochlik tańczący wesoły krótki taniec, który później nagle odwraca się do ciebie z miniaturowym karabinem maszynowym. Matt Groening Teolog Mildred Bangs Wynkoop trafnie ujęła ten problem, ubolewając, że miłość to wciąż niejednoznaczne pokrętne słowo 4. Pomimo szerokiego zakresu znaczeń i zastosowań miliardy ludzi dziś i w przeszłości uznają miłość za najlepszą podstawę pojmowania rzeczywistości, uważając ją za klucz do świata pokoju, postępu i jedności. Niezliczone osoby traktują miłość jako klucz do uzdrowienia rozbitych i bolesnych związków. Nie tak dawno stałem się bardziej świadomy znaczenia przypisywanego potędze miłości, gdy moje siostry poproszono o zastosowanie języka migowego, by wyrazić słowa piosenki weselnej. Ruchy ich rąk i palców pięknie łączyły się ze słowami Miłości w dowolnym języku, piosenki wybranej do ceremonii ślubnej: Miłość w dowolnym języku, prosto z serca Pociąga nas wszystkich ku sobie, nigdy od siebie. Gdy już nauczymy się ją wymawiać, cały świat będzie słyszał Miłość wypowiadaną płynnie w dowolnym języku 5.

10 14 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU Pomimo że słowa piosenki miały odzwierciedlać romantyczny temat, ja znalazłem podobieństwa między nimi i faktem, iż miliardy ludzi wierzą, że miłość jest dla nas jednym źródłem nadziei. Dlaczego tak wielu nadaje miłości tak ogromne znaczenie? Zgłębiamy tę kwestię w tej książce. Część odpowiedzi jest naukowa; część jest filozoficzna 6. Jednakże rozpoczynając nasze rozważanie, pragnę zaznaczyć, iż to religia w zasadniczej części odpowiada na pytanie, dlaczego tak wielu ceni miłość 7. W istocie rzeczy dobrym argumentem może być to, że miłość odgrywa zasadniczą rolę we wszystkich wielkich religiach świata 8. Badając rolę religii, wydaje się stosowne skupienie uwagi na koncepcjach miłości przyjmowanych przez wielkie tradycje religijne. Oczywiście gruntowna i szczegółowa analiza wielkich religii świata wymaga więcej niż jednego rozdziału. Można by pisać książki na temat rozumienia miłości przez każdą z tradycji religijnych. Dlatego nasza refleksja zawarta w tym rozdziale jest z konieczności ogólna. Transliteracja słów miłości religijnej wskazuje, iż w religii miłość przyjmuje różne formy. Ta różnorodność jest bogata, aczkolwiek czasami wprawiająca w konsternację: miłość w dowolnym języku. Tezą tego rozdziału jest to, że wszystkie główne religie świata w różnym stopniu i z różnym akcentem zarówno nauczają, jak i zakładają pierwszeństwo miłości. Po przyjrzeniu się terminologii dotyczącej miłości dochodzę do wniosku, że definicja miłości ma znaczenie dla wyjaśnienia zarówno różnorodno-

11 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 15 ści, którą zgłębiam, jak i służy jako kotwica dla przyszłych rozdziałów przy badaniu symbiozy miłości-i-nauki. Rozpoczynamy nasze dociekania od hinduizmu, wielkiej religii, którą większość badaczy uważa za najstarszą w świecie. Można zwięźle ująć, iż sercem hinduizmu jest wspieranie sposobów życia i dróg (joga) zjednoczenia z boską nieskończonością. Jedną z dróg jest taki rodzaj miłości, którą nazywa się bhakti. Średniowieczny Hindus, Narada, określa bhakti jako głęboką miłość Boga. Hindusi wierzą, że podejmując drogę głębokiej miłości Boga bhakta wielbi się Boga całą swoją istotą i życiem 9. Bhakti przyjmuje różne formy zależnie od różnych relacji, w których bhakta jest zaangażowane. Miłość wyrażana małżonkowi, dzieciom, przyjaciołom, współpracownikom, rodzinie, niewolnikom itd. przyjmuje każdą możliwą formę, której ten rodzaj miłości wymaga. Drugim hinduskim słowem na określenie miłości jest kama, które może się odnosić albo do zmysłowości, albo do przywiązania emocjonalnego. Jednak Hindus niekoniecznie uważa kama za dobrą, ponieważ może odzwierciedlać niewłaściwe przywiązanie do tego świata. Takie przywiązanie przeszkadza autentycznej miłości Boga. W dzisiejszej kulturze masowej kama kojarzy się raczej z seksem i urokiem niż z etycznym bądź religijnym ideałem miłości 10. Buddyzm wyrósł z hinduizmu. Uczeni oddają słowo miłości buddyjskiej jako karuna, które jest słowem sanskryckim oznaczającym działanie współczujące. Siddhartha Gautama, pierwszy Budda, wierzył, że wszystkie rzeczy są wzajemnie powiązane. Nauczał, że wyrażanie

12 16 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU karuna jest czymś racjonalnym, co należy czynić, by przerwać cierpienie trapiące i przytłaczające te powiązania. Buddyści mahajana kładą szczególny nacisk na sposób współczucia. Obejmuje on praktykowanie ośmiu ścieżek i pomaganie innym przezwyciężać cierpienie w ich własnych poszukiwaniach nirwany (nieobecności cierpienia). Dziś dalajlama z Tybetu uosabia mądrość chłodnej głowy i troskę ciepłego serca, gdy przekazuje karuna 11. Trzecia główna tradycja religijna, konfucjanizm, rozwinęła się kilka tysięcy lat temu w kulturze chińskiej. Etyka w tej tradycji opiera się w transliteracji jen, które to słowo tłumacze przekładają jako miłość. Słowo to pochodzi od chińskich znaków oznaczających człowiek i dwoje. Jen jest najwyższą cnotą symbolizującą najlepsze wartości ludzkie. Jen pociąga za sobą właściwe działania ukierunkowane na innych i na siebie, a także obejmuje to, co można by nazwać altruizmem negatywnym (shu): nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe. Zamiast rozpocząć od jakiejś abstrakcyjnej uniwersalnej miłości, jen rozpoczyna i ustanawia sama w swoim domu serdeczne i wierne relacje (xiao) z dziadkami, rodzicami i rodzeństwem. Tylko wtedy, gdy ktoś kocha swoją rodzinę, mówi Konfucjusz, może kochać całą ludzkość. Rzeczywiste wyrażenia jen przychodzi przez li, które są zewnętrznymi praktykami i zwyczajami konfucjanistów 12. Przemieszczając się ze Wschodu na Środkowy Wschód, napotykamy judaizm, religię, której wpływ jest nieproporcjonalnie duży w porównaniu z liczbą jej wyznawców. Bóg, którego Żydzi czczą, wyraża miłość, którą się

13 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 17 oddaje w języku angielskim jako hesed (lub chesed). Cechą charakterystyczną tego rodzaju miłości jest jej trwanie w czasie, a uczeni tłumaczą hesed w różny sposób jako: niezachwiana miłość, kochająca wierność lub lojalność. Hesed odnosi się do idealnego działania etycznego przyjętego w ciągu trwającej przez cały czas relacji 13. W judaizmie Bóg okazuje Izraelowi swoją stałą miłość poprzez różne przymierza, a Żydzi mają wyrażać miłość do Boga w posłuszeństwie. Prawa i przykazania należy rozumieć jako środki, przez które ludzie odpowiadają na hesed Boga. Drugim hebrajskim określeniem miłości są słowa ahab i ahabah. Oznaczają one uczucie lub przyjaźń spotykane pomiędzy towarzyszami, członkami rodziny lub kochankami 14. Ten rodzaj miłości jest rzadziej spotykany w Pismach Hebrajskich. Zarówno w islamie, jak i w chrześcijaństwie odcisnęła się tradycja miłości wywodząca się z greckiej myśli filozoficznej. Nazywam tę tradycję tradycją cnoty i występku miłości. Ci, którzy przyjmują jej postaci językowe, używają słowa miłość, gdy mówią o jakimkolwiek celowym działaniu. W tradycji cnoty i występku miłość spoczywa u podstawy wszystkich zamierzonych poczynań. Chrześcijański filozof Tomasz z Akwinu, którego Arystoteles przekonał poprzez swoje pisma do przyjęcia języka cnoty i występku miłości, wyraził ją w ten sposób: ktokolwiek coś czyni, czymkolwiek by to było, działa z miłości 15. Teolog chrześcijański Paul Tillich ilustruje ten sposób mówienia, gdy określa miłość jako poruszającą moc życia, która

14 18 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU napędza wszystko, co istnieje, ku wszystkiemu innemu, co jest 16. Gdy ktoś z tradycji cnoty i występku mówi o miłości, to często niezbędny jest pewnego rodzaju określnik. Na przykład miłość może być właściwa lub niewłaściwa, doskonała lub niedoskonała, stosowna lub niestosowna, oraz odpowiednia lub nieodpowiednia. Miłość wymaga określnika, ponieważ może odnosić się do działania, które jest dobre lub złe. Historia Zachodu jest pełna przykładów ludzi, którym nie udało się wypracować odpowiedniej metody dyskusji o miłości w tradycji miłości cnoty i występku. Niejednoznaczność i nieład są wynikiem owej porażki. Próbując wyjaśnić nieporozumienia, używam w tej książce słowa miłość jedynie w celu odwołania się do ideału (czy cnót) działania etycznego. Tak jak ją rozumiem, miłość nigdy nie będzie niewłaściwa lub nieodpowiednia. Wróćmy teraz do jednej z najbardziej wpływowych tradycji religijnych świata: islamu. Choć tradycja cnoty i występku w pewnym stopniu miała wpływ na islam, to powszechne rozumienie miłości jako idealnego działania etycznego jest także obecne w tej tradycji wiary. Jednakże akcent, jaki islam kładzie na posłuszeństwo woli Allacha, uważa się błędnie za rozmyślne przeciwstawienie się pierwszeństwu miłości religijnej 17, co jest niestety częściowo spowodowane tym, że Koran zawiera kilka słów tłumaczonych jako miłość. Muzułmanie uważają, że Allach jest współczujący i miłosierny dla wiernych i uczciwych. Allach wyraził swoją miłość, posyłając proroka Mahometa i dając Koran

15 MIŁOŚĆ W DOWOLNYM JĘZYKU 19 jako drogowskaz dla wierzących. Ponadto jeden z pięciu islamskich filarów wiary poucza muzułmanów, aby przekazywali część swojego dochodu na biednych. Arabskie wadud w połączeniu z al, jak w Al-Wadud, oznacza miłość Allacha do posłusznych jemu sług. Podobnie hubb jest serdeczną boską miłością zastrzeżoną dla tych, którzy czynią dobro; Allach nie wyraża hubb niewiernym i nieprawym. W przypadku wadud i hubb muzułmanie wierzą, że Allach okazuje miłość tylko niektórym. Chociaż Koran podkreśla najczęściej, że Allach kocha tylko tych, którzy są posłuszni woli Boga, to niektóre fragmenty mówią o powszechnej miłości boskiej. Dwa terminy dotyczące islamskiej miłości zwracają uwagę na ten aspekt. Rahmah odnosi się głównie do miłosierdzia lub współczucia, a rahim do miłosierdzia i współczucia Allacha w działaniu. W tych dwóch wypadkach miłość Allacha ma zastosowanie uniwersalne: rahmah utożsamia zasadniczą właściwość natury Allacha, a rahim identyfikuje boskie działania pochodzące od tej natury 18. Chrześcijaństwo jest ostatnią religią, którą chcemy w skrócie przedstawić. Ma wiele wspólnego zarówno z judaizmem, jak i islamem, lecz jego związki z miłością są prawdopodobnie najsilniejsze. Irving Singer, wybitny filozof zajmujący się miłością, argumentuje, iż to, co odróżnia chrześcijaństwo, co daje mu wyjątkowe miejsce w życiu intelektualnym człowieka, to fakt, iż ono samo uczyniło miłość główną zasadą we wszystkich dziedzinach dogmatu. Cokolwiek chrześcijanie by nie uczynili dla innych czy dla siebie samych, ich jest jedynie wiara, w której Bóg i miłość to to samo 19.

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA IV WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeń dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnień oraz form organizacji

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW Initium Nr 41-42 (2010/2011) CZASOPISMO TEOLOGICZNYCH POSZUKIWAŃ PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW WYDZIAŁ TEOLOGICZNY UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH KATOWICE 2011 Spis treści Spis treści Redakcja

Bardziej szczegółowo

Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości

Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości Przyjaźń Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości mojej, tak jak Ja zachowałem przykazania Ojca

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE Krystyna Alagor MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE (wydanie drugie, poprawione i połączone) Copyright by Wydawnictwo Autorskie ALAGOR Krystyna Krawczyk 2007 Skład i łamanie: Rafał Celej Wydawnictwo: W.A. ALAGOR

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Sue Atkinson Pierwsze kroki do wyjścia z depresji Original edition published in English Tytuł oryginału: First Steps out of Depression Copyright 2010 Sue Atkinson Copyright Lion Hudson plc, Oxford, England

Bardziej szczegółowo

Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej

Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej Pozytywna atmosfera szkoły chrześcijańskiej Co odróżnia szkoły chrześcijański? Zapisz trzy rzeczy, które - twoim zdaniem odróżniają szkołę chrześcijańską od innych szkół. Podziel się swoimi przemyśleniami

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail. Edukacja na rzecz Pokoju Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.com Zaproszenie do Pokojowej Edukacji Dr Maria Montessori (1870 1952) Znana

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Kramer SJ. męskie serce_. z dziennika Banity. Wydawnictwo WAM Księża Jezuici

Grzegorz Kramer SJ. męskie serce_. z dziennika Banity. Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Grzegorz Kramer SJ męskie serce_ z dziennika Banity Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Wydawnictwo WAM Księża Jezuici, 2014 Redakcja: Zofia Palowska Korekta: Sylwia Łopatecka Projekt okładki i opracowanie

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Serwus Witam Dobry wieczór Dzień dobry Szczęść Boże Chrystus zmartwychwstał Króluj nam, Chryste Grupa 1 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Zapoznajcie się z tekstem

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele kształcenia

Wstęp. Cele kształcenia Paweł Kołodziński Etyka Wstęp Przedmiot etyka jest nieobowiązkowy. Można go wybrać zarówno zamiast religii, jak i równolegle z religią (patrz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Klasa III, temat 41

Gimnazjum Klasa III, temat 41 Duchowny katolicki w szatach liturgicznych. Mnich buddyjski z misą jałmużną. Rabin czytający modlitwę w synagodze w Moskwie. Imam Wielkiego Meczetu w Kuwejcie. Duchowni hinduscy podczas rytuału ofiarowania

Bardziej szczegółowo

Hinduizm uznaje, że każda wiara, która prowadzi do Boga, jest dobra.

Hinduizm uznaje, że każda wiara, która prowadzi do Boga, jest dobra. HINDUIZM Hinduizm jest religią monoteistyczną polegającą na tym, że cześć oddaje się jednemu bogu, który przejawia się pod postaciami wcieleń i żeńskiej energii. Hinduizm uznaje, że każda wiara, która

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Analizy i interpretacje wybranych wierszy

Analizy i interpretacje wybranych wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania - Kazimierz Przerwa Tetmajer Analizy i interpretacje wybranych wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

YK KKK

YK KKK YK 367-377 KKK 2197-2257 1 1 brzmienie Wj 20, 12 Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie. Pwt 5, 16 Czcij swego ojca i swoją matkę, jak ci nakazał Pan, Bóg

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA s. M. Renata Pawlak, prezentka s. M. Aurelia Patrzyk, prezentka ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA wiek: klasy IV - VI czas: 45 minut cele ogólne: dydaktyczny: zapoznanie z osobą Sł. B. Zofii Czeskiej

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: IV/V Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Kochamy Pana Jezusa Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Copyright by Wydział Katechetyczny Kurii Diecezjalnej Płockiej 1 O słuchaniu Boga.

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH Wykład 4 KONFLIKT CYWILIZACJI Samuel Huntington SAMUEL HUNTINGON ZDERZENIE CYWILIZACJI, 1993, 1997 Ur. 1927 r., amerykański profesor Uniwersytetu Eaton, prezes

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. II gimnazjum

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. II gimnazjum Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. II gimnazjum TEMAT: W poszukiwaniu istoty ważnych wartości: Czy lojalność i uczciwość oraz praca twórcza i cwaniactwo to synonimy? Cele zajęć: Cel ogólny: znaczenie

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL

TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL ZBIÓR ZADAŃ I ŁAMIGŁÓWEK ROZWIJAJĄCYCH UMYSŁ I WYOBRAŹNIĘ PODSTAWY WIEDZY PRAKTYCZNEJ NA TEMAT SPRAWNEGO FUNKCJONOWANIA MÓZGU TRENING UMYSŁU Zbiór zadań i łamigłówek rozwijających

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE Spis treści Wstęp... 5 Czym są Ćwiczenia duchowne Mieczysław Bednarz SJ Całościowa wizja Ćwiczeń duchownych św. Ignacego Loyoli... 13 Istota Ćwiczeń duchownych... 14 Przeżycie Ćwiczeń duchownych... 18

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Średniowiecze. Charakterystyka epoki - część II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Średniowiecze. Charakterystyka epoki - część II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Średniowiecze Charakterystyka epoki - część II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Copyright by Paweł Kowalski & e-bookowo Projekt okładki: Paweł Kowalski ISBN 978-83-7859-269-3 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński.

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński. Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński http://mwitek.univ.szczecin.pl pok. 174, gmach Wydziału Humanistycznego US przy ul. Krakowskiej etyka moralność etyka moralność reguły,

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Lawrence W. Reed Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Oryginał angielski: Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Copyright

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Życie w starożytnych Chinach

Życie w starożytnych Chinach STAROŻYTNE CHINY Życie w starożytnych Chinach Ośrodek budowy państwowości chińskiej znajdował się w dolinie rzeki Huang-ho ( chiń. Żółta Rzeka). Pierwsze państwa powstały tam około połowy II tysiąclecia

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

Inspirujemy do działania każdego dnia

Inspirujemy do działania każdego dnia Inspirujemy do działania każdego dnia Jeśli potrzebujesz motywacji dla siebie i swojego zespołu, to trafiłeś w dobre miejsce! Nasze kolekcje inspirujących obrazów motywacyjnych są doskonałym narzędziem

Bardziej szczegółowo

BAŚNIOWE PODRÓŻE PO ŚWIECIE

BAŚNIOWE PODRÓŻE PO ŚWIECIE ... "Wszystko, co we mnie dobre, zawdzięczam książce" Maksym Gorki BAŚNIOWE PODRÓŻE PO ŚWIECIE INNOWACJA O CHARAKTERZE PROGRAMOWYM Opracowała: mgr Iwona Zawadzka (nauczyciel dyplomowany) 1 Niestety można

Bardziej szczegółowo

BUDDYZM. Klaudia Kowalczyk 1a

BUDDYZM. Klaudia Kowalczyk 1a BUDDYZM Klaudia Kowalczyk 1a Buddyzm jest jedną z głównych religii świata, zarówno pod względem zasięgu geograficznego jak i wpływu socjo- kulturowego. Chociaż jest największą religią Wschodu, to jednak

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Rozmowy o codzienności. Willigis Jäger Alexander Poraj-Żakiej

Rozmowy o codzienności. Willigis Jäger Alexander Poraj-Żakiej Rozmowy o codzienności Willigis Jäger Alexander Poraj-Żakiej Opracowanie i redakcja Katarzyna Fedyk Redakcja merytoryczna Alexander Poraj-Żakiej, Jolanta Toporowicz Korekta językowa Dorota Koman, Stanisława

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn. Wybór wierszy

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn. Wybór wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn Wybór wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o związkach Copyright 2008 ECKANKAR Wszystkie prawa zastrzeżone. Ta

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Religie świata. Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe skrytka pocztowa Gdańsk 52

Religie świata. Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe skrytka pocztowa Gdańsk 52 Religie świata Rozdajemy grupom plansze do gry w bingo. Czytamy losowo wybrane definicje haseł, a następnie odkładamy je na bok, by po skończonej rozgrywce móc sprawdzić, które z nich wystąpiły w grze.

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii kl. I gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o własną

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT: Religia KLASA: II TECHNIKUM NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): RE-ZSP.T-11/12 Lp 1. Dział programu I. Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię Poziomy wymagań Konieczny K

Bardziej szczegółowo

Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI. wolontariat

Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI. wolontariat Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI wolontariat Organizatorem projektu SZLACHETNA PACZKA jest Misja WIOSNY Pomagamy ludziom, by skutecznie pomagali sobie nawzajem. Wizja WIOSNY Tworzymy i doskonalimy systemy

Bardziej szczegółowo

Gerard Dmuch "Do Not Resuscitate, czyli kiedy mozna odstąpić od reanimacji?", Dorota Morończyk, Kraków 2011 : [recenzja]

Gerard Dmuch Do Not Resuscitate, czyli kiedy mozna odstąpić od reanimacji?, Dorota Morończyk, Kraków 2011 : [recenzja] Gerard Dmuch "Do Not Resuscitate, czyli kiedy mozna odstąpić od reanimacji?", Dorota Morończyk, Kraków 2011 : [recenzja] Studia Ecologiae et Bioethicae 12/2, 208-211 2014 Dorota Morończyk, Do Not Resuscitate

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Skamandryci. Wiersze wybranych przedstawicieli grupy

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Skamandryci. Wiersze wybranych przedstawicieli grupy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Skamandryci Wiersze wybranych przedstawicieli grupy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów.

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów. Wybitny myśliciel angielski, felietonista, redaktor i pisarz. Znany jako mistrz paradoksu. Jego książki wywarły wielki wpływ na wiarę jemu współczesnych w tym na autora Opowieści z Narnii C. S. Lewisa.

Bardziej szczegółowo

józef augustyn sj myśli na każdy dzień roku

józef augustyn sj myśli na każdy dzień roku józef augustyn sj myśli na każdy dzień roku Wydawnictwo WAM - Księża Jezuici Kraków 2015 3 Wydawnictwo WAM, 2015 Redakcja: Lucyna Słup Korekta: Sylwia Łopatecka Opracowanie graficzne i projekt okładki:

Bardziej szczegółowo