Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci"

Transkrypt

1

2

3 Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

4

5 Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego rysunków Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007

6 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Korekta: Zuzanna Bochenek Anna Gancarczyk Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (012) , fax (012) Wydanie I, Kraków 2007

7 Spis treści Od Autorki... 7 I. Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków Rysunki dziecka w wieku 2 lat charakterystyka Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku a) Tułów i głowa, czyli ja i świat Portret rysunki dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku b) Portret albo sama głowa Rysunki dziecka w wieku 2,5 roku charakterystyka Rysunki dziecka w wieku 2,5 roku postaci, nowe spostrzeżenia, pewne elementy typowe dla rysunków dziecka w wieku 2 lat Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 2 do 3 lat II. Rozwój dziecka w wieku 3 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 3 lat charakterystyka Wczesne rysunki dziecka w wieku 3 lat Rysunki dziecka w wieku od 3,5 roku do 4 lat charakterystyka Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 3 do 4 lat... 45

8 6 Spis treści III. Rozwój dziecka w wieku 4 lat na podstawie jego rysunków Porównanie: dziecko w wieku 3 lat a dziecko w wieku 4 lat Wczesne rysunki dziecka w wieku 4 lat Rysunki dziecka w wieku 4 lat charakterystyka a) Ja i mama b) Ja i otoczenie Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 4 do 5 lat IV. Rozwój dziecka w wieku 5 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 5 lat krótka charakterystyka Wczesne rysunki dziecka w wieku 5 lat Rysunki dziecka w wieku od 5 do 6 lat kolor, przestrzeń, postać Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 5 do 6 lat V. Rozwój dziecka w wieku 6 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 6 lat charakterystyka a) Tematyka rysunków Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku 6 lat VI. Zakończenie... 93

9 Od Autorki Jak rozumieć rysunki małych dzieci w wieku od 2 do 6 lat? Są one dziecięcą mową, formą artykulacji i komunikacji, są wyrażaniem siebie i spontaniczną naturalną potrzebą. Już nigdy później rysunek dziecka nie będzie tak istotny i tak nieodłącznie związany z rozwojem jego osobowości. We wczesnych latach życia mowa i rysunek uzupełniają się po to, by wspomóc rozwój dziecka. Mówienie wspomaga rysowanie, a rysowanie mówienie. Czy można zabronić dziecku uczyć się mówienia? Czy można zabronić mu uczyć się chodzenia? W pierwszych latach życia dziecko wzbogaca mowę przez rysowanie, a rysunek dzięki powiększeniu zasobu słów. Mowa i rysunek uzupełniają się wzajemnie, tworząc jedność na drodze rozwoju osobowościowego małego dziecka. Pisząc tę książkę, oparłam się na ilustracjach mojej córki Karoliny. Anna Kalbarczyk

10

11 I Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków

12

13 1. Rysunki dziecka w wieku 2 lat charakterystyka W wieku dwóch lat dziecko rysuje wszystko, co je bezpośrednio dotyczy. Nie przedstawia jednak domu, drzew czy zwierząt, ponieważ na tym etapie życia nie jest w stanie uświadomić sobie rzeczywistości, która je otacza. Wielu przedmiotom nadaje tę samą nazwę, np. samochód oznacza wszystko, co jeździ (rower, pociąg, autobus itp.). Ten pojęciowy chaos jest wynikiem procesu formowania się pewnego (potem już stałego) porządku myślowego. W podobny sposób będą się także kształtować i porządkować jego rysunki. W tym okresie życia dziecko nie rozpoznaje jeszcze swojego otoczenia. Mimo że jest w tym świecie, to jednak jeszcze nie zdaje sobie z tego sprawy. Istnieje w nim, ale tak, jakby go nie było, ponieważ czuje się niesamodzielne, niepewne i zagubione. Dlatego na rysunkach przedstawia siebie jako postać ograniczoną w ruchach, jeszcze nieporadną i niesamodzielną. W wieku 2 lat dziecko jest nieporadne fizycznie dopiero co nauczyło się chodzić; i nieporadne psychicznie taki wielki świat i wszystko niezna ne. Dziecko chodzi, ale tak naprawdę nie ma świadomości, że chodzi; coś robi, ale nie wie, do czego służą ręce. Nie rozpoznaje funkcji nóg i rąk. One są, ale w pojęciu dziecka jeszcze ich nie ma. Rysując, mówi: j u ż jestem, ale nie wiem, czy do końca tak wyglądam. Rysując, mówi: tak wyglądam, bo tylko tyle wiem w tej chwili o sobie. W rysunkach dwuletniego dziecka można dostrzec pewne wzajemnie wykluczające się tendencje. Na pierwszy rzut oka zaprzeczają one rozwojowi osobowościowemu dziecka. Jest to jednak pierwsze i bardzo powierzchowne spostrzeżenie. Prawidłowo rozwijający się dwulatek w tak zróżnicowanych rysunkach wyraża swoją gotowość do uczestnictwa w świecie. Dziecko w tym okresie rozwoju uświadamia sobie, że jest, ale ta świadomość bywa mimo wszystko ograniczona. W rozwój osobowości dziecka wpisane są bo-

14 12 I. Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków wiem pewne naturalne ograniczenia i kontrasty, po to by rozwój ten był prawidłowy. Z rysunkami dwulatka jest podobnie jak z jego mową. Wydaje się, że dziecko już składa zdania, a tymczasem wypowiada wiele zupełnie alogicznych słów. Czy to oznacza, że rozwój jego mowy się zatrzymał? Nie. Przez taki właśnie kontrast dziecko rozwija swoją mowę. Podobnie jest z rysunkami, na przykładzie których prześledzimy rozwój osobowości dwulatka. Dziecko w tym wieku jest ciekawe świata i wszystko je interesuje. Dużo mówi, pyta, wiele dostrzega, znów pyta, znów się rozgląda i znów pyta. Jego wiedza na temat otaczającej je rzeczywistości stopniowo się powiększa. Gdy dwuletnie dziecko rysuje, często pomaga sobie mową. Tworzy nowe wyrazy i układa je w całość. Ale jeszcze raz należy podkreślić, że mowa rozwija się niezależnie od umiejętności rysowania i odwrotnie. Mimo to i rysunek, i mowa uzupełniają się, tworząc całość zwaną rozwojem osobowości. 2. Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku a) Tułów i głowa, czyli ja i świat Dziecko w wieku dwóch lat czuje się niepewnie i nieporadnie. Właściwie utożsamia się bardziej z niemowlakiem niż z dzieckiem, które już chodzi. N a rysunkach przedstawia głowę i tułów. Czasem zaznacza ręce i nogi, a czasem ich nie uwzględnia. Od czego to zależy? Dlaczego tak siebie widzi? Jak już wcześniej wspomniałam, dziecko przedstawia na rysunkach siebie. Nawet kiedy nazywa rysunek inaczej identyfikuje się zawsze z postacią, którą narysowało.

15 2. Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości Rysunek 1 Rysunek 1 przedstawia głowę i bardzo zredukowany tuł ó w. Głowa nie posiada oczu ani nosa, są natomiast usta i uszy. Dwa nakładające się na siebie kółka stanowią pewną treść, której dziecko nie potrafi jeszcze właściwie rozpoznać. Jakby chciało powiedzieć: coś jest w twarzy, ale jeszcze nie wiem co. Tę treść, albo inaczej, ten szum informacyjny porządkujący się bardzo szybko dziecko przedstawia za pomocą kółek. Czy dziecko czuje, że ma tylko głowę? Nie. Skupia się na głowie, ponieważ stamtąd wychodzą myśli, stamtąd wychodzą wszelkie zmysły, tam buduje się wszelka informacja, dzięki której następuje rozwój osobowości. Narysowane uszy są bardzo duże. Dziecko w tym okresie życia więcej słucha, niż patrzy; inaczej bardziej korzysta ze zmysłu słuchu niż wzroku, ponieważ właśnie w tym wieku następuje gwałtowny rozwój mowy. Dziecko słyszy wyrazy i powtarza je. Buduje już całe zdania i dlatego zaznacza usta. Kształtuje swoją mowę, a więc słuch odgrywa wtedy dominującą rolę.

16 Niedostępne w wersji demonstracyjnej. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Dziecko. autystyczne. Prawdziwa opowieść o Maciusiu

Dziecko. autystyczne. Prawdziwa opowieść o Maciusiu Dziecko autystyczne Prawdziwa opowieść o Maciusiu Beata Zawiślak Mojemu synkowi Maciusiowi, mojej rodzinie, wszystkim specjalistom, których spotkałam na swojej drodze i którzy okazali się bardzo pomocni

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Korekta: Aleksandra Bylica Aleksandra Jastrzębska Rysunki: Agata Fuks Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7850-388-0 Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Anna Franczyk, Katarzyna Krajewska, Joanna Skorupa Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Oicyna Wydawnicza Impuls

Bardziej szczegółowo

Hanna Wosz -Tatara. Jak interpretować rysunki dziecka

Hanna Wosz -Tatara. Jak interpretować rysunki dziecka Hanna Wosz -Tatara Jak interpretować rysunki dziecka Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Hanna Wosz-Tatara, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną

Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Marta Wiśniewska Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Poradnik dla rodziców i terapeutów Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2008 Recenzent: dr hab. Jagoda Cieszyńska,

Bardziej szczegółowo

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks Korekta: Danuta Waląg ISBN 978-83-7587-454-9 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Korekta: Beata Bednarz Rysunki: Joanna Szybist Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7850-383-5 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków, ul.

Bardziej szczegółowo

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY!

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2015 www.zielonasowa.pl Zobacz:

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Dimitris Matzarakis Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Zawiera praktyczne testy O książce Matematyka

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ?

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? CELE DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZE: Po przeprowadzonej lekcji uczniowie i uczennice: umieją określić pojęcie

Bardziej szczegółowo

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer . Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer Copyright by O cyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Redakcja wydawnicza: Małgorzata Miller Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu AAC (ang.) Augmentive and Alternative Communication Wspomagające

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA Każde dziecko jest unikalne, jedyne w swoim rodzaju. Jego rozwój przebiega w indywidualnym tempie. Poniższe zestawienie prezentuje rozwój mowy

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2000 Redakcja wydawnicza: Wojciech Śliwerski Korekta: Danuta Waląg Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7587-932-2 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE Przedmiotem pomiaru są umiejętności zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z grudnia 008r w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla 5-latków

Scenariusz zajęć dla 5-latków Scenariusz zajęć dla 5-latków Autor: Monika Zatorska Obszar podstawy programowej: 14. Kształtowanie gotowości do nauki pisania i czytania. Grupa wiekowa: 5-latki Blok tematyczny: Świat książek Temat: Zaczarowany

Bardziej szczegółowo

OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI

OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI www.magazynnauczyciela.pl AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE 1) Rozwój rysunku jako ważny element rozwoju grafomotoryki Rysunek stanowi źródło wiedzy o jego autorze. Dostarcza

Bardziej szczegółowo

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi.

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi. Poradnik metodyczny Uczniowie niemówiący, korzystający z pomocy do porozumiewania (AAC) zwykle używają do przekazywania informacji wypowiedzi jednoelementowych, przekazując ogólny sens swojej informacji.

Bardziej szczegółowo

MAGENTA MAGENT YELLOW BLACK

MAGENTA MAGENT YELLOW BLACK t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w IMPULS Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Recenzent: dr hab. Wita Szulc, prof. UWr Redakcja wydawnicza: Danuta Porębska Korekta: Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Rola dorosłych w rozwoju dziecka Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Wiek przedszkolny to okres intensywnego rozwoju dziecka. Rodzicom dane jest codzienne uczestniczenie w tym procesie. Ich

Bardziej szczegółowo

Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia. Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone.

Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia. Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone. Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone.pl ROZWÓJ DZIECKA Pierwszy rok życia to okres intensywnych zmian.

Bardziej szczegółowo

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Autor: Magdalena Warszowska Ptak Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Tytuł cyklu WSiP: Historia i społeczeństwo Przedmiot: Historia i społeczeństwo (klasa IV szkoły podstawowej) Czas

Bardziej szczegółowo

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich K O C H A M Y D O B R E G O B O G A Nasza Boża Rodzina Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Wprowadzenie do książki Nasza Boża Rodzina Religia

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Autor: Beata Mazurek-Kucharska Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful

Bardziej szczegółowo

JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły

JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły ROZWÓJ JȨZYKOWY I ROZWÓJ UMIEJȨTNOŚCI CZYTANIA IDĄ ZE SOBĄ W PARZE JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Krok... w kierunku kreatywnoœci

Krok... w kierunku kreatywnoœci Krok... w kierunku kreatywnoœci Mariola J¹der Krok... w kierunku kreatywnoœci Program stymulowania twórczoœci na etapie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2005 Copyright

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2004 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-947-6 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ RUCHOWY PRZEDSZKOLAKA

ROZWÓJ RUCHOWY PRZEDSZKOLAKA ROZWÓJ RUCHOWY PRZEDSZKOLAKA DZIECKO : * Powyżej 3 lat: chodzi naprzemiennie po schodach, podskakuje na obu nogach, huśta się na podpartej huśtawce, włazi na płot, drzewo, drabinkę, jeździ na rowerku z

Bardziej szczegółowo

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU obniŝenie poziomu inteligencji zaniedbania dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć Autor: Agnieszka Wysocka Grupa wiekowa: 5-latki Temat: Na wiejskim podwórku koń, krowa, koza. Cele operacyjne: Dziecko: nazywa zwierzęta

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE 1. Tytuł innowacji Z angielskim za pan brat już od najmłodszych lat 2. Typ innowacji Programowa i organizacyjna: - wprowadzenie zajęć z języka

Bardziej szczegółowo

Znam przepisy i jestem bezpieczny! - przygotowanie do sprawdzianu na kartę motorowerową.

Znam przepisy i jestem bezpieczny! - przygotowanie do sprawdzianu na kartę motorowerową. Znam przepisy i jestem bezpieczny! - przygotowanie do sprawdzianu na kartę motorowerową. poznanie budowy motoroweru i obowiązkowego jego wyposażenia, poznanie zasad pieszych, rowerzystów i motorowerzystów

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Książkę dedykuję kobietom i mężczyznom z niepełnosprawnością intelektualną, z którymi prowadziłem rozmowy na temat ich życia seksualnego Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Recenzenci:

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA Rozwój mowy dziecka JAKI OKRES? CZAS OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? Następuje rozwój czytaj dziecku krótkie mózgu, połączeń bajeczki, nerwowych u dziecka, Mama powinna dobrze OKRES

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY II ROK SZKOLNY 2015/2016

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY II ROK SZKOLNY 2015/2016 WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY II ROK SZKOLNY 2015/2016 opracowane na podstawie: Programu nauczania dla I etapu kształcenia Doświadczanie świata Marzeny Kędry Klasa II e Poziom opanowanych umiejętności

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZEJ MAJ

PLAN PRACY DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZEJ MAJ PLAN PRACY DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZEJ TYDZIEŃ I NA ŁĄCE MAJ 1. Rośliny na łące Komponuje z figur geometrycznych według wzoru. Odpowiada na pytania na podstawie wysłuchanego tekstu. Obserwuje rośliny i zwierzęta

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-81668-95-4

ISBN 978-83-81668-95-4 ISBN 978-83-81668-95-4 SpiS treści Wstęp... 9 Rozdział I Konstrukcja prawna umowy ubezpieczenia... 11 1.1. Istota umowy ubezpieczenia... 11 1.2. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe... 12 1.3. Podmioty stosunku

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO 1. Dla dzieci: Propozycje do zrealizowania na terenie przedszkoli: A. Badania przesiewowe logopedyczne 3-6-latków oraz 3 i 4-latków.

Bardziej szczegółowo

Krok... w kierunku kreatywności

Krok... w kierunku kreatywności Krok... w kierunku kreatywności 1 2 Mariola Jąder Krok... w kierunku kreatywności Zabawy i ćwiczenia Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 3 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2005 Recenzent:

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Seminarium dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej ZCDN, 4 października 2014 r. Maria Twardowska Czy

Bardziej szczegółowo

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym 14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym dzieci sześcioletnich. Datą wprowadzenia obowiązku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2011. Recenzenci: dr hab. Jacek J. Błeszyński, prof. UMK prof. dr hab. Zbigniew Tarkowski

Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2011. Recenzenci: dr hab. Jacek J. Błeszyński, prof. UMK prof. dr hab. Zbigniew Tarkowski t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2011 Recenzenci: dr hab. Jacek J. Błeszyński, prof. UMK prof. dr hab. Zbigniew Tarkowski Redakcja wydawnicza:

Bardziej szczegółowo

Eduterapeutica Logopedia do pracy z dziećmi wykazującymi zaburzenia rozwoju mowy

Eduterapeutica Logopedia do pracy z dziećmi wykazującymi zaburzenia rozwoju mowy Badania m.in. gotowości szkolnej sześciolatków* wskazują na potrzebę udzielania intensywnej pomocy logopedycznej około 60% dzieci. To ogromne wyzwanie dla terapeutów. Prawidłowy rozwój mowy dziecka jest

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie fantazji, zainteresowań i zdolności uczniów

Rozwijanie fantazji, zainteresowań i zdolności uczniów Jadwiga Stasica Rozwijanie fantazji, zainteresowań i zdolności uczniów Zajęcia relaksujące 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

TEATR BLIŻEJ DZIECKA

TEATR BLIŻEJ DZIECKA TEATR BLIŻEJ DZIECKA Wiemy nie od dziś, że dziecko uczy się kontaktu ze sztuką już od wczesnego dzieciństwa. Wrodzona wrażliwość pozwala mu żywo reagować na melodyjność głosu matki i śpiewane przez nią

Bardziej szczegółowo

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA z a a w a n s o w a n y BUDŻETOWANIE W EXCELU VBA NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP KOMÓRKA CZY.LICZBA JEŻELI COS DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA Tom XI Budżetowanie w Excelu Malina Cierzniewska-Skweres Jakub Kudliński

Bardziej szczegółowo

Diagnoza umiejętności. ... (imię i nazwisko oraz wiek dziecka)

Diagnoza umiejętności. ... (imię i nazwisko oraz wiek dziecka) iagnoza umiejętności...... Umiejętność w trakcie przyswajania Umiejętność opanowana Wyróżnia się Wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci poprzez zabawy konstrukcyjne, budzenie zainteresowań technicznych

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl. Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004. Korekta: Beata Bednarz. Projekt okładki: Agata Fuks

Darmowy fragment www.bezkartek.pl. Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004. Korekta: Beata Bednarz. Projekt okładki: Agata Fuks Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004 Korekta: Beata Bednarz Projekt okładki: Agata Fuks ISBN 978-83-7587-679-6 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (012) 422-41-80,

Bardziej szczegółowo

ZANIM DZIECKO PÓJDZIE DO SZKOŁY. /wskazówki dla rodziców/

ZANIM DZIECKO PÓJDZIE DO SZKOŁY. /wskazówki dla rodziców/ ZANIM DZIECKO PÓJDZIE DO SZKOŁY /wskazówki dla rodziców/ Opracowanie: JOANNA PANKANIN pedagog specjalista d/s terapii pedagogicznej PORADNIA PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNA NR 3 W GDYNI, UL. PŁK.DĄBKA 207

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Temat: Poznaj Marię, dziewczynkę, która lubi mieć plan Uwagi ogólne dla prowadzącego Przygotowanie do zajęć zapoznaj się z prezentacją Przewodnik

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć logopedycznych

Konspekt zajęć logopedycznych Konspekt zajęć logopedycznych Temat zajęć: Ja i mój dom Rodzaj terapii: logopedyczna Czas trwania zajęć: 45 min. Etap kształcenia: szkoła podstawowa Forma pracy: indywidualna Diagnoza logopedyczna: Dziecko

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PRZEDSZKOLA W GOŁASZYNIE

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PRZEDSZKOLA W GOŁASZYNIE WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PRZEDSZKOLA W GOŁASZYNIE 1. Wymagania edukacyjne dla dzieci 3 letnich 2. I. AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA podaje swoje dane osobowe ( imię, nazwisko)

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych

BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych Temat: Niebezpieczeństwo w internecie. Adresat: Uczniowie klas III. Cele: 1) kształtowanie świadomości,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza,,matematyczna, plastyczna, techniczna społeczna, muzyczna Cel/cele

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5,6 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5,6 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA DZIECI 3,4,5,6 LETNICH UCZĘSZCZAJĄCYCH DO PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM 1 Wymagania edukacyjne dla dzieci 3 letnich I. AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA podaje swoje

Bardziej szczegółowo

Diagnoza przedszkolna. dziecka w ostatnim roku wychowania przedszkolnego

Diagnoza przedszkolna. dziecka w ostatnim roku wychowania przedszkolnego Diagnoza przedszkolna dziecka w ostatnim roku wychowania przedszkolnego MATERIAŁY DLA DZIECK A Pomoce do przeprowadzenia badania diagnostycznego Próba 1 (wrzesień) VII.1. Układanie obrazka z części. Białe

Bardziej szczegółowo

JAK ŻYĆ DOBRZE Z WŁASNYM

JAK ŻYĆ DOBRZE Z WŁASNYM Dr EWA WOYDYŁŁO jest psychologiem i psychoterapeutką. Pracuje w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz w Fundacji Batorego. Napisała wiele książek, m.in.: Poprawka z matury; W zgodzie ze

Bardziej szczegółowo

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA to gotowość do podjęcia przez dziecko zadań i obowiązków jakie stawia przed nim szkoła. Dojrzałość obejmuje:

Bardziej szczegółowo

(12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO

(12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO (12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO (19) PL (11) 517 1 (21) Numer zgłoszenia: 296 0 (51) Klasyfikacja: 21-01 (22) Data zgłoszenia: 13.04.200 3 (54) Układank a puzzl e z efektem przestrzenny m (73)

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

Budowanie drzewa filogenetycznego

Budowanie drzewa filogenetycznego Szkoła Festiwalu Nauki 134567 Wojciech Grajkowski Szkoła Festiwalu Nauki, ul. Ks. Trojdena 4, 02-109 Warszawa www.sfn.edu.pl sfn@iimcb.gov.pl Budowanie drzewa filogenetycznego Cel Ćwiczenie polega na budowaniu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r.

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r. Scenariusz 2 Temat: Jestem uczestnikiem ruchu drogowego, wiem po jakich drogach się poruszam. Cel zajęć: Kształtowanie pojęć uczestnik ruchu drogowego jako pieszy, pasażer, kierujący pojazdem Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt Diagnoza wstępna ucznia klasy pierwszej Imię i nazwisko ucznia. Klasa Dojrzałość społeczno- emocjonalna Zachowania dzieci Liczba punktów otocz łatwo nawiązuje kontakty z rówieśnikami 0 1 chętnie uczestniczy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla 4-latków

Scenariusz zajęć dla 4-latków Scenariusz zajęć dla 4-latków Autor: Monika Zatorska Obszar podstawy programowej: 14. Kształtowanie gotowości do nauki pisania i czytania. Grupa wiekowa: 4-latki Blok tematyczny: Świat książek Temat: Zaczarowany

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Małgorzata Małyska nauczyciel konsultant Polonijnego Centrum Nauczycielskiego

Opracowanie: Małgorzata Małyska nauczyciel konsultant Polonijnego Centrum Nauczycielskiego Przykładowy scenariusz zajęć opracowany na podstawie Programu nauczania języka polskiego poza granicami Polski Początkowy etap nauczania języka dzieci w wieku 7-9 lat Opracowanie: Małgorzata Małyska nauczyciel

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Załącznik nr Wypełnia lekarz publicznego zakładu opieki zdrowotnej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE 1. Imię i nazwisko osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej... 2. Wiek... 3. Jest osobą przewlekle

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Zestaw zadań egzaminacyjnych z zakresu języka polskiego posłużył do sprawdzenia poziomu opanowania wiedzy i

Bardziej szczegółowo

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Danuta Mroczyk Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze I co dalej z diagnozą przedszkolną?

Bardziej szczegółowo

Tworzenie dokumentacji 2D

Tworzenie dokumentacji 2D Tworzenie dokumentacji 2D Tworzenie dokumentacji technicznej 2D dotyczy określonej części (detalu), uprzednio wykonanej w przestrzeni trójwymiarowej. Tworzenie rysunku 2D rozpoczynamy wybierając z menu

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 CZĘŚĆ I RODZINA A DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE 1. Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych Andrzej Twardowski... 18 1.1. Systemowy model funkcjonowania rodziny...

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie programu nauczania języka angielskiego do indywidualnych potrzeb

Dostosowanie programu nauczania języka angielskiego do indywidualnych potrzeb Dostosowanie programu nauczania języka angielskiego do indywidualnych potrzeb 1. Podstawowe założenia Ze względu na warunki pracy w szkole ogólnodostępnej podczas lekcji nauczyciel może wspomóc ucznia

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych Autor: Agnieszka Wysocka Grupa wiekowa: 3-latki Temat: Na wiejskim podwórku pies i kot. Scenariusz zajęć Cele operacyjne: Dziecko: uczestniczy w zabawach parateatralnych;

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

Formacje odwrócenia trendu

Formacje odwrócenia trendu Formacje odwrócenia trendu Aby przejść do analizy tych formacji, trzeba sobie uświadomić, że konieczne jest istnienie kilku uwarunkowań dotyczących tego rodzaju formacji 1 : 1. Podstawowym warunkiem pojawienia

Bardziej szczegółowo

ilustrowała Renata Grzybek Wydawnictwo Skrzat Kraków

ilustrowała Renata Grzybek Wydawnictwo Skrzat Kraków ilustrowała Renata Grzybek Wydawnictwo Skrzat Kraków Copyright by Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski, Kraków 2009, 2015 Tekst: Magdalena Zarębska Ilustracje: Renata Grzybek, Fotolia.com Redakcja:

Bardziej szczegółowo

Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B

Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B . Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B Program powstał w celu wyrównania szans edukacyjnych dzieci z brakami w wiadomościach

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania osiągnięć uczniów w klasie I W- wspaniale B- bardzo dobrze D- dobrze P- poprawnie S- słabo N- niezadowalająco

Szczegółowe kryteria oceniania osiągnięć uczniów w klasie I W- wspaniale B- bardzo dobrze D- dobrze P- poprawnie S- słabo N- niezadowalająco Szczegółowe kryteria oceniania osiągnięć uczniów w klasie I 1. Korzystanie z informacji: Uczeń otrzymujący ocenę: Edukacja polonistyczna uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. -wie, że lekarz przypisuje lekarstwa i że leki wolno zażywać tylko pod kontrolą dorosłego,

Scenariusz zajęć. -wie, że lekarz przypisuje lekarstwa i że leki wolno zażywać tylko pod kontrolą dorosłego, Scenariusz zajęć klasa I Listopad - blok 3 - dzień 2 - Strona1 Klasa I listopad- blok 3 dzień 2 Scenariusz zajęć Blok tygodniowy: Gdy kończy się złota jesień Temat dnia: Gdy jesteśmy chorzy. Cele zajęć:

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Pisanie to -skomplikowany proces angażujący wielorako różnorodne czynności dziecka: sensoryczne (wzrokowe, słuchowe, kinestetyczne),

Bardziej szczegółowo

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 1 TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 2 Copyright by Teresa Trypuć Wydawca: self-publishing ISBN 978-83-7859-311-9 Wszelkie prawa zastrzeżone Wydanie II 2014 3 Spis treści CZĘŚĆ I WSTĘP... 7

Bardziej szczegółowo

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Joanna Jasińska ZMIANY w organizacjach sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Recenzent prof. zw. dr hab. Janusz Soboń Opracowanie redakcyjne i korekta Jolanta Sierakowska

Bardziej szczegółowo

Beatrix Podolska. Rytmika dla dzieci

Beatrix Podolska. Rytmika dla dzieci Rytmika dla dzieci Beatrix Podolska Rytmika dla dzieci Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2008 Redakcja wydawnicza: Anna Gancarczyk Projekt okładki: Renata

Bardziej szczegółowo

JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej

JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej Århus Kommune Børn og Unge Jesteś współgraczem w grze o rozwój językowy twojego dziecka i jego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z matematyki

Wymagania edukacyjne z matematyki Wymagania edukacyjne z matematyki Klasa I - program Matematyka z plusem" Dział: LICZBY I DZIAŁANIA Poziom konieczny - ocena dopuszczająca porównywać liczby wymierne, zaznaczać liczby wymierne na osi liczbowej,

Bardziej szczegółowo