Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci"

Transkrypt

1

2

3 Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

4

5 Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego rysunków Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007

6 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Korekta: Zuzanna Bochenek Anna Gancarczyk Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (012) , fax (012) Wydanie I, Kraków 2007

7 Spis treści Od Autorki... 7 I. Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków Rysunki dziecka w wieku 2 lat charakterystyka Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku a) Tułów i głowa, czyli ja i świat Portret rysunki dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku b) Portret albo sama głowa Rysunki dziecka w wieku 2,5 roku charakterystyka Rysunki dziecka w wieku 2,5 roku postaci, nowe spostrzeżenia, pewne elementy typowe dla rysunków dziecka w wieku 2 lat Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 2 do 3 lat II. Rozwój dziecka w wieku 3 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 3 lat charakterystyka Wczesne rysunki dziecka w wieku 3 lat Rysunki dziecka w wieku od 3,5 roku do 4 lat charakterystyka Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 3 do 4 lat... 45

8 6 Spis treści III. Rozwój dziecka w wieku 4 lat na podstawie jego rysunków Porównanie: dziecko w wieku 3 lat a dziecko w wieku 4 lat Wczesne rysunki dziecka w wieku 4 lat Rysunki dziecka w wieku 4 lat charakterystyka a) Ja i mama b) Ja i otoczenie Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 4 do 5 lat IV. Rozwój dziecka w wieku 5 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 5 lat krótka charakterystyka Wczesne rysunki dziecka w wieku 5 lat Rysunki dziecka w wieku od 5 do 6 lat kolor, przestrzeń, postać Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku od 5 do 6 lat V. Rozwój dziecka w wieku 6 lat na podstawie jego rysunków Dziecko w wieku 6 lat charakterystyka a) Tematyka rysunków Podsumowanie: cechy charakterystyczne rysunków dziecka w wieku 6 lat VI. Zakończenie... 93

9 Od Autorki Jak rozumieć rysunki małych dzieci w wieku od 2 do 6 lat? Są one dziecięcą mową, formą artykulacji i komunikacji, są wyrażaniem siebie i spontaniczną naturalną potrzebą. Już nigdy później rysunek dziecka nie będzie tak istotny i tak nieodłącznie związany z rozwojem jego osobowości. We wczesnych latach życia mowa i rysunek uzupełniają się po to, by wspomóc rozwój dziecka. Mówienie wspomaga rysowanie, a rysowanie mówienie. Czy można zabronić dziecku uczyć się mówienia? Czy można zabronić mu uczyć się chodzenia? W pierwszych latach życia dziecko wzbogaca mowę przez rysowanie, a rysunek dzięki powiększeniu zasobu słów. Mowa i rysunek uzupełniają się wzajemnie, tworząc jedność na drodze rozwoju osobowościowego małego dziecka. Pisząc tę książkę, oparłam się na ilustracjach mojej córki Karoliny. Anna Kalbarczyk

10

11 I Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków

12

13 1. Rysunki dziecka w wieku 2 lat charakterystyka W wieku dwóch lat dziecko rysuje wszystko, co je bezpośrednio dotyczy. Nie przedstawia jednak domu, drzew czy zwierząt, ponieważ na tym etapie życia nie jest w stanie uświadomić sobie rzeczywistości, która je otacza. Wielu przedmiotom nadaje tę samą nazwę, np. samochód oznacza wszystko, co jeździ (rower, pociąg, autobus itp.). Ten pojęciowy chaos jest wynikiem procesu formowania się pewnego (potem już stałego) porządku myślowego. W podobny sposób będą się także kształtować i porządkować jego rysunki. W tym okresie życia dziecko nie rozpoznaje jeszcze swojego otoczenia. Mimo że jest w tym świecie, to jednak jeszcze nie zdaje sobie z tego sprawy. Istnieje w nim, ale tak, jakby go nie było, ponieważ czuje się niesamodzielne, niepewne i zagubione. Dlatego na rysunkach przedstawia siebie jako postać ograniczoną w ruchach, jeszcze nieporadną i niesamodzielną. W wieku 2 lat dziecko jest nieporadne fizycznie dopiero co nauczyło się chodzić; i nieporadne psychicznie taki wielki świat i wszystko niezna ne. Dziecko chodzi, ale tak naprawdę nie ma świadomości, że chodzi; coś robi, ale nie wie, do czego służą ręce. Nie rozpoznaje funkcji nóg i rąk. One są, ale w pojęciu dziecka jeszcze ich nie ma. Rysując, mówi: j u ż jestem, ale nie wiem, czy do końca tak wyglądam. Rysując, mówi: tak wyglądam, bo tylko tyle wiem w tej chwili o sobie. W rysunkach dwuletniego dziecka można dostrzec pewne wzajemnie wykluczające się tendencje. Na pierwszy rzut oka zaprzeczają one rozwojowi osobowościowemu dziecka. Jest to jednak pierwsze i bardzo powierzchowne spostrzeżenie. Prawidłowo rozwijający się dwulatek w tak zróżnicowanych rysunkach wyraża swoją gotowość do uczestnictwa w świecie. Dziecko w tym okresie rozwoju uświadamia sobie, że jest, ale ta świadomość bywa mimo wszystko ograniczona. W rozwój osobowości dziecka wpisane są bo-

14 12 I. Rozwój dziecka w wieku od 2 do 3 lat na podstawie jego rysunków wiem pewne naturalne ograniczenia i kontrasty, po to by rozwój ten był prawidłowy. Z rysunkami dwulatka jest podobnie jak z jego mową. Wydaje się, że dziecko już składa zdania, a tymczasem wypowiada wiele zupełnie alogicznych słów. Czy to oznacza, że rozwój jego mowy się zatrzymał? Nie. Przez taki właśnie kontrast dziecko rozwija swoją mowę. Podobnie jest z rysunkami, na przykładzie których prześledzimy rozwój osobowości dwulatka. Dziecko w tym wieku jest ciekawe świata i wszystko je interesuje. Dużo mówi, pyta, wiele dostrzega, znów pyta, znów się rozgląda i znów pyta. Jego wiedza na temat otaczającej je rzeczywistości stopniowo się powiększa. Gdy dwuletnie dziecko rysuje, często pomaga sobie mową. Tworzy nowe wyrazy i układa je w całość. Ale jeszcze raz należy podkreślić, że mowa rozwija się niezależnie od umiejętności rysowania i odwrotnie. Mimo to i rysunek, i mowa uzupełniają się, tworząc całość zwaną rozwojem osobowości. 2. Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości dziecka w wieku od 2 lat do 2,5 roku a) Tułów i głowa, czyli ja i świat Dziecko w wieku dwóch lat czuje się niepewnie i nieporadnie. Właściwie utożsamia się bardziej z niemowlakiem niż z dzieckiem, które już chodzi. N a rysunkach przedstawia głowę i tułów. Czasem zaznacza ręce i nogi, a czasem ich nie uwzględnia. Od czego to zależy? Dlaczego tak siebie widzi? Jak już wcześniej wspomniałam, dziecko przedstawia na rysunkach siebie. Nawet kiedy nazywa rysunek inaczej identyfikuje się zawsze z postacią, którą narysowało.

15 2. Rysunki kontrasty i naturalne ograniczenia; kształtowanie się osobowości Rysunek 1 Rysunek 1 przedstawia głowę i bardzo zredukowany tuł ó w. Głowa nie posiada oczu ani nosa, są natomiast usta i uszy. Dwa nakładające się na siebie kółka stanowią pewną treść, której dziecko nie potrafi jeszcze właściwie rozpoznać. Jakby chciało powiedzieć: coś jest w twarzy, ale jeszcze nie wiem co. Tę treść, albo inaczej, ten szum informacyjny porządkujący się bardzo szybko dziecko przedstawia za pomocą kółek. Czy dziecko czuje, że ma tylko głowę? Nie. Skupia się na głowie, ponieważ stamtąd wychodzą myśli, stamtąd wychodzą wszelkie zmysły, tam buduje się wszelka informacja, dzięki której następuje rozwój osobowości. Narysowane uszy są bardzo duże. Dziecko w tym okresie życia więcej słucha, niż patrzy; inaczej bardziej korzysta ze zmysłu słuchu niż wzroku, ponieważ właśnie w tym wieku następuje gwałtowny rozwój mowy. Dziecko słyszy wyrazy i powtarza je. Buduje już całe zdania i dlatego zaznacza usta. Kształtuje swoją mowę, a więc słuch odgrywa wtedy dominującą rolę.

16 Niedostępne w wersji demonstracyjnej. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej Mówię wyraźnie Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej Elżbieta Śnieżkowska-Bielak Mówię wyraźnie Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Uczeń z zespołem Aspergera

Uczeń z zespołem Aspergera Joanna Święcicka Uczeń z zespołem Aspergera Praktyczne wskazówki dla nauczyciela Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 Redakcja wydawnicza: Beata Bednarz Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Dziecko. autystyczne. Prawdziwa opowieść o Maciusiu

Dziecko. autystyczne. Prawdziwa opowieść o Maciusiu Dziecko autystyczne Prawdziwa opowieść o Maciusiu Beata Zawiślak Mojemu synkowi Maciusiowi, mojej rodzinie, wszystkim specjalistom, których spotkałam na swojej drodze i którzy okazali się bardzo pomocni

Bardziej szczegółowo

Sebastian Tabo³. Istota czytania

Sebastian Tabo³. Istota czytania Istota czytania 1 2 Sebastian Tabo³ Istota czytania Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2005 3 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2005 Recenzent: Dr Maria Węglińska Redakcja wydawnicza: Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 1

Scenariusz zajęć nr 1 Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: Ja i moja klasa Scenariusz zajęć nr 1 I. Tytuł scenariusza zajęć: Moi koledzy w klasie. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne właściwości plastycznej ekspresji twórczej u dzieci.

Terapeutyczne właściwości plastycznej ekspresji twórczej u dzieci. Terapeutyczne właściwości plastycznej ekspresji twórczej u dzieci. Oddziaływanie przez sztukę jest uznaną i cenioną formą terapii. Dzieje się tak, ponieważ zarówno muzyka jak i plastyka poruszają w człowieku

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Prusak Kraków Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i

Małgorzata Prusak Kraków Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i Małgorzata Prusak Kraków 5.01.2005. Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i Temat bloku: Dbamy o swoje zdrowie. Temat dnia: Doskonalę swoje zmysły. Cele operacyjne: Uczeń: Metody:

Bardziej szczegółowo

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J.

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J. Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. KOORDYNACJA WZROKOWO - RUCHOWA Zdolność osoby do koordynowania informacji przekazanych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa I Edukacja: polonistyczna, matematyczna, plastyczna Temat zajęć: Jestem z mamą. Cel/cele zajęć: - utrwalenie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 7

Scenariusz zajęć nr 7 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Wiosenne porządki. Scenariusz zajęć nr 7 I. Tytuł scenariusza : Wizyta w lesie. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące):

Bardziej szczegółowo

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE WIEK DZIECKA SŁYSZENIE I ROZUMIENIE NADAWANIE - MOWA 0 3 miesiąc życia Reaguje na głośne Wycisza się/śmieje, gdy do niego mówimy Przerywa płacz, gdy usłyszy głos Wzmaga/osłabia ssanie, gdy usłyszy 4 6

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej

Scenariusz zajęć dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej Scenariusz zajęć dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej Temat: Poznaj Marię, dziewczynę, która lubi mieć plan Cele zajęć: Zapoznanie uczniów z tematyką autyzmu Zapoznanie uczniów z charakterystycznymi

Bardziej szczegółowo

Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E,

Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E, Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E, 10 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2012 Korekta: Danuta

Bardziej szczegółowo

Hanna Wosz -Tatara. Jak interpretować rysunki dziecka

Hanna Wosz -Tatara. Jak interpretować rysunki dziecka Hanna Wosz -Tatara Jak interpretować rysunki dziecka Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Hanna Wosz-Tatara, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Korekta: Aleksandra Bylica Aleksandra Jastrzębska Rysunki: Agata Fuks Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7850-388-0 Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich K O C H A M Y D O B R E G O B O G A Nasza Boża Rodzina Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Wprowadzenie do książki Nasza Boża Rodzina Religia

Bardziej szczegółowo

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Roman Król Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Ofi cyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY!

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2015 www.zielonasowa.pl Kim jestem.

Bardziej szczegółowo

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Dimitris Matzarakis Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Zawiera praktyczne testy O książce Matematyka

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2004 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-947-6 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA .. pieczątka przedszkola DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA Rok szkolny... Dane o dziecku Imię i nazwisko... Data urodzenia :... Wiek

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną

Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Marta Wiśniewska Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Poradnik dla rodziców i terapeutów Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2008 Recenzent: dr hab. Jagoda Cieszyńska,

Bardziej szczegółowo

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY!

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2015 www.zielonasowa.pl Zobacz:

Bardziej szczegółowo

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks Korekta: Danuta Waląg ISBN 978-83-7587-454-9 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2006 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-946-9 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

sfera fizyczna sfera poznawcza (intelektualna) sfera emocjonalna sfera kontaktów społecznych sfera fizyczna sfera poznawcza (intelektualna) sfera emocjonalna sfera kontaktów społecznych rozwój mowy wzmożona

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sabela Mirosława Cuper. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci

Katarzyna Sabela Mirosława Cuper. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci Katarzyna Sabela Mirosława Cuper Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2012 Recenzenci: dr hab. Henryk Olszewski, prof. UG dr n. med. Ewa

Bardziej szczegółowo

Olaf Tumski: Tomkowe historie 3. Copyright by Olaf Tumski & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Zbigniew Borusiewicz ISBN

Olaf Tumski: Tomkowe historie 3. Copyright by Olaf Tumski & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Zbigniew Borusiewicz ISBN Olaf Tumski Olaf Tumski: Tomkowe historie 3 Copyright by Olaf Tumski & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Zbigniew Borusiewicz ISBN 978-83-63080-60-0 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Kontakt:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ?

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? CELE DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZE: Po przeprowadzonej lekcji uczniowie i uczennice: umieją określić pojęcie

Bardziej szczegółowo

Community college humanizacja kulturowo-edukacyjnej przestrzeni

Community college humanizacja kulturowo-edukacyjnej przestrzeni Community college humanizacja kulturowo-edukacyjnej przestrzeni Andrzej Murzyn Community college humanizacja kulturowo-edukacyjnej przestrzeni Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Autoprezentacja - sztuka dobrych wystąpień Dr Leszek Gracz Uniwersytet Szczeciński 13 październik 2016 r. O czym dzisiaj będziemy mówić i co będziemy robić Autoprezentacja co

Bardziej szczegółowo

PERCEPCJA WZROKOWA- ROZWÓJ I ZABURZENIA FUNKCJI WZROKOWYCH.

PERCEPCJA WZROKOWA- ROZWÓJ I ZABURZENIA FUNKCJI WZROKOWYCH. PERCEPCJA WZROKOWA- ROZWÓJ I ZABURZENIA FUNKCJI WZROKOWYCH. Spostrzeganie wzrokowe- to zdolność do rozpoznawania i różnicowania bodźców wzrokowych oraz ich interpretowania w oparciu o dotychczasowe doświadczenia.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych

BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych BEZPIECZNE DZIECKO PRZYJACIEL SZNUPKA Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych Temat: Niebezpieczeństwo w internecie. Adresat: Uczniowie klas III. Cele: 1) kształtowanie świadomości,

Bardziej szczegółowo

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Anna Franczyk, Katarzyna Krajewska, Joanna Skorupa Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Oicyna Wydawnicza Impuls

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I JĘZYKA MNIEJSZOŚCI NIEMIECKIEJ DLA KLAS PIERWSZEGO ETAPU EDUKACYJNEGO I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I JĘZYKA MNIEJSZOŚCI NIEMIECKIEJ DLA KLAS PIERWSZEGO ETAPU EDUKACYJNEGO I-III Barbara Pytlarska, Joanna Malcherek, Marzena Wyrobek Nauczyciele Języka Angielskiego i Mniejszości Niemieckiej. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I JĘZYKA MNIEJSZOŚCI NIEMIECKIEJ DLA

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO. Opracowanie: Hanna Kubicka, Patrycja Augustyniak

PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO. Opracowanie: Hanna Kubicka, Patrycja Augustyniak PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO Opracowanie: Hanna Kubicka, Patrycja Augustyniak Podstawa programowa to w polskim prawie oświatowym obowiązkowy na danym etapie edukacyjnym zestaw treści nauczania

Bardziej szczegółowo

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA Każde dziecko jest unikalne, jedyne w swoim rodzaju. Jego rozwój przebiega w indywidualnym tempie. Poniższe zestawienie prezentuje rozwój mowy

Bardziej szczegółowo

Anoreksja. Trudne pytania

Anoreksja. Trudne pytania Anoreksja Trudne pytania Małgorzata Starzomska Anoreksja Trudne pytania Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzja: prof. dr hab. Czesław Czabała

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy osób starszych

Wybrane problemy osób starszych Wybrane problemy osób starszych Uniwersytet Zielonogórski w Zielonej Górze Wybrane problemy osób starszych pod redakcją naukową Agnieszki Nowickiej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 Copyright by Oficyna

Bardziej szczegółowo

Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie

Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie Katarzyna Borzucka-Sitkiewicz Krzysztof Sas-Nowosielski Stosowanie substancji psychoaktywnych przez

Bardziej szczegółowo

W świecie dinozaurów I N T E G R A C Y J N E P R Z E D S Z K O L E P U B L I C Z N E N R 4 W B A R T O S Z Y C A C H

W świecie dinozaurów I N T E G R A C Y J N E P R Z E D S Z K O L E P U B L I C Z N E N R 4 W B A R T O S Z Y C A C H W świecie dinozaurów G R U P A K O T K I I N T E G R A C Y J N E P R Z E D S Z K O L E P U B L I C Z N E N R 4 W B A R T O S Z Y C A C H Cele ogólne projektu wykorzystywanie i tworzenie okazji do pogłębiania

Bardziej szczegółowo

Praca z tekstem, dyskusja, metody aktywne przy układaniu notatki skojarzeniowej, praca w grupach. Środki

Praca z tekstem, dyskusja, metody aktywne przy układaniu notatki skojarzeniowej, praca w grupach. Środki Izabela Hejne Krystosiak nauczyciel języka polskiego Szkoła Podstawowa nr 23 w Warszawie Temat: Widzę, słyszę, czuję i smakuję...świat. Lekcja jest jedną z pierwszych jednostek wprowadzających w klasie

Bardziej szczegółowo

Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych)

Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych) Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych) 60 min. Adresat szkoleniowe Nauczyciele wszystkich etapów nauczania

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Recenzent: prof. zw. dr hab. Bogusław Śliwerski Korekta: Aleksandra Bylica Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7850-210-4 Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

HOTEL COMFORT BERNAU 3* gościnność po niemiecku

HOTEL COMFORT BERNAU 3* gościnność po niemiecku Europejska jakość w szkoleniu zawodowym - 2015-1-PL01-KA102-015020 HOTEL COMFORT BERNAU 3* gościnność po niemiecku Prezentacja Karolina Kowacka Comfort Hotel Bernau*** Praktyki odbywałam w 3* Hotelu Comfort

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Szkolna społeczność

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Szkolna społeczność Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Szkolna społeczność Scenariusz nr 2 I. Tytuł scenariusza zajęć : Poznajemy siebie i innych. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA Rozwój mowy dziecka JAKI OKRES? CZAS OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? Następuje rozwój czytaj dziecku krótkie mózgu, połączeń bajeczki, nerwowych u dziecka, Mama powinna dobrze OKRES

Bardziej szczegółowo

MARZEC. Uważnie słucha opowiadań, tekstu mówionego, wypowiada się na jego temat;

MARZEC. Uważnie słucha opowiadań, tekstu mówionego, wypowiada się na jego temat; MARZEC Tematy kompleksowe: 1. Muzyka jest wszędzie. 2. Poznajemy pracę krawcowej. 3. Wiosna tuż tuż. 4. Wiosna idzie przez świat. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA: 1. Obszar edukacji w zakresie mowy i myślenia:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r.

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r. Scenariusz 2 Temat: Jestem uczestnikiem ruchu drogowego, wiem po jakich drogach się poruszam. Cel zajęć: Kształtowanie pojęć uczestnik ruchu drogowego jako pieszy, pasażer, kierujący pojazdem Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Chłopcy i dziewczynki

Chłopcy i dziewczynki Chłopcy i dziewczynki Maja leżała na plaży. Zmarzła podczas kąpieli w morzu i cała się trzęsła. Mama Zuzia owinęła ją ręcznikiem. Maja położyła się na boku i przesypuje piasek w rączce. Słońce razi ją

Bardziej szczegółowo

Spotkania z Małym Księciem. Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi

Spotkania z Małym Księciem. Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Spotkania z Małym Księciem Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Małgorzata Kapłon Spotkania z Małym Księciem Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Ofi cyna Wydawnicza Impuls

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO 1. Dla dzieci: Propozycje do zrealizowania na terenie przedszkoli: A. Badania przesiewowe logopedyczne 3-6-latków oraz 3 i 4-latków.

Bardziej szczegółowo

JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej

JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej JĘZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ Informacja dla rodziców - szczebel środkowy w szkole podstawowej Århus Kommune Børn og Unge Jesteś współgraczem w grze o rozwój językowy twojego dziecka i jego

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Autor: Beata Mazurek-Kucharska Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful

Bardziej szczegółowo

Afryki Subsaharyjskiej

Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji w krajach Abstrakt Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji jest podstawowym warunkiem rozwoju wszystkich państw. Szczególnie istotne jest nauczanie najmłodszych obywateli, bo to oni

Bardziej szczegółowo

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Autor: Magdalena Warszowska Ptak Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Tytuł cyklu WSiP: Historia i społeczeństwo Przedmiot: Historia i społeczeństwo (klasa IV szkoły podstawowej) Czas

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 6

Scenariusz zajęć nr 6 Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: Nasze stolice Scenariusz zajęć nr 6 I. Tytuł scenariusza zajęć: Uroki wsi i miasta. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące).

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Chińskie, japońskie znaki

Chińskie, japońskie znaki Chińskie, japońskie znaki Podstawowe znaki chińskie czy japońskie to dla Europejczyka czysta magia. Dzieje się tak dlatego, że ucząc się tego typu znaków, opieramy się na czymś, co nie pozwala nam pamiętać.

Bardziej szczegółowo

Bawię się i uczę się czytać

Bawię się i uczę się czytać Bawię się i uczę się czytać ZABAWY I ĆWICZENIA PRZYGOTOWUJĄCE DO NAUKI CZYTANIA PORADNIK DLA RODZICÓW Opracowała: Manuela Gromadzka Szczytno, 28.11.2016 r. 1 Jakie korzyści płyną z rozpoczęcia nauki czytania

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Pierwsza Komunia Święta... i co dalej

Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Ewa Czerwińska ilustracje: Anna Gryglas Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Wydawnictwo WAM Fotografia z uroczystości Boże dary dla każdego Pierwsza Komunia Święta... i co dalej Ewa Czerwińska ilustracje:

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNA OCENA FUNKCJONOWANIA UCZNIA. Imię.. Data założenia Nazwisko. Data urodzenia...

WIELOSPECJALISTYCZNA OCENA FUNKCJONOWANIA UCZNIA. Imię.. Data założenia Nazwisko. Data urodzenia... Pieczęć szkoły WIELOSPECJALISTYCZNA OCENA FUNKCJONOWANIA UCZNIA Imię.. Data założenia Nazwisko. Data urodzenia... OBSERWOWANY ZAKRES Rozróżnia stronę prawą i lewą K L A S A WYNIK OBSERWACJI SEMESTR I SEMESTR

Bardziej szczegółowo

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Copyright by Paweł Kowalski & e-bookowo Projekt okładki: Paweł Kowalski ISBN 978-83-7859-269-3 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla 5-latków

Scenariusz zajęć dla 5-latków Scenariusz zajęć dla 5-latków Autor: Monika Zatorska Obszar podstawy programowej: 14. Kształtowanie gotowości do nauki pisania i czytania. Grupa wiekowa: 5-latki Blok tematyczny: Świat książek Temat: Zaczarowany

Bardziej szczegółowo

Beata Bąk nauczyciel terapii pedagogicznej. A oto niektóre, najciekawsze fragmenty naszych zajęć:

Beata Bąk nauczyciel terapii pedagogicznej. A oto niektóre, najciekawsze fragmenty naszych zajęć: Optymalny rozwój dziecka jest wspólnym celem wszystkich osób uczestniczących w procesie jego edukacji. Szczególne znaczenie ma on w odniesieniu do dzieci o nieharmonijnym rozwoju i specjalnych potrzebach

Bardziej szczegółowo

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu AAC (ang.) Augmentive and Alternative Communication Wspomagające

Bardziej szczegółowo

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer . Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer Copyright by O cyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Redakcja wydawnicza: Małgorzata Miller Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Świat wokół nas Świat wokół nas Mówimy

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Korekta: Beata Bednarz Rysunki: Joanna Szybist Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7850-383-5 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków, ul.

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE

WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE Serdecznie zapraszamy do udziału w warsztatach edukacyjnych. Tematykę warsztatów dostosowaliśmy dla poszczególnych grup wiekowych: WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE Egzotyczne zwierzaki rozpoznawanie gatunków zwierząt

Bardziej szczegółowo

EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa

EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2013 www.zielonasowa.pl Jak Rudy

Bardziej szczegółowo

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Rola dorosłych w rozwoju dziecka Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Wiek przedszkolny to okres intensywnego rozwoju dziecka. Rodzicom dane jest codzienne uczestniczenie w tym procesie. Ich

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: A. Rozwój funkcji słuchowych. Scenariusz zajęć Autor: Agnieszka Wysocka Grupa wiekowa: 5-latki Temat: Na wiejskim podwórku koń, krowa, koza. Cele operacyjne: Dziecko: nazywa zwierzęta

Bardziej szczegółowo

Funkcja rzeczownika w zdaniu

Funkcja rzeczownika w zdaniu Funkcja rzeczownika w zdaniu 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna definicję rzeczownika, wie, jaką pełni funkcję w zdaniu, zna definicję pojęć: podmiot, przydawka, orzecznik, dopełnienie, okolicznik.

Bardziej szczegółowo

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY!

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2015 www.zielonasowa.pl Oto motyl

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacji wczesnoszkolnej w klasie I przeprowadzonych przez Alicję Staszewską Rudnicką

Scenariusz zajęć edukacji wczesnoszkolnej w klasie I przeprowadzonych przez Alicję Staszewską Rudnicką Scenariusz zajęć edukacji wczesnoszkolnej w klasie I przeprowadzonych przez Alicję Staszewską Rudnicką Edukacja: polonistyczno-środowiskowa, matematyczna Czas zajęć: 9.40 10.15 Blok tematyczny: Każdy człowiek

Bardziej szczegółowo

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi.

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi. Poradnik metodyczny Uczniowie niemówiący, korzystający z pomocy do porozumiewania (AAC) zwykle używają do przekazywania informacji wypowiedzi jednoelementowych, przekazując ogólny sens swojej informacji.

Bardziej szczegółowo

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Danuta Mroczyk Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze I co dalej z diagnozą przedszkolną?

Bardziej szczegółowo

Dr Katarzyna Marciniak-Paprocka. Inny nie znaczy gorszy

Dr Katarzyna Marciniak-Paprocka. Inny nie znaczy gorszy Dr Katarzyna Marciniak-Paprocka Inny nie znaczy gorszy W naszej Uczelni obchodziliśmy właśnie pewną uroczystość. Dni Integracji. Obchody Dni Integracji zbiegły się z IV Międzynarodowym Kongresem Inkluzji

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE Przedmiotem pomiaru są umiejętności zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z grudnia 008r w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka. Maja Adamkiewicz

Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka. Maja Adamkiewicz Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka Maja Adamkiewicz Jakie ziarno w serca Wasze padnie, takim będzie późniejsze żniwo. Wszyscy chcemy, aby nasze dzieci wyrosły na mądrych, dobrych i szczęśliwych

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE

WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE Serdecznie zapraszamy do udziału w warsztatach edukacyjnych. Tematykę warsztatów dostosowaliśmy dla poszczególnych grup wiekowych: WSZYSTKIE GRUPY WIEKOWE Egzotyczne zwierzaki rozpoznawanie gatunków zwierząt

Bardziej szczegółowo

Zjawiska niepowodzeń szkolnych uczniów zdolnych

Zjawiska niepowodzeń szkolnych uczniów zdolnych Zjawiska niepowodzeń szkolnych uczniów zdolnych Beata Dyrda Zjawiska niepowodzeń szkolnych uczniów zdolnych Rozpoznawanie i przeciwdziałanie Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna

Bardziej szczegółowo

-uświadomienie zagrożeo środowiska przyrodniczego; -rozwijanie umiejętności obserwacji;

-uświadomienie zagrożeo środowiska przyrodniczego; -rozwijanie umiejętności obserwacji; PROGRAM ZAJĘĆ KOŁA PRZYRODNICZEGO. 1.PROWADZĄCA ZAJĘCIA: WIOLETTA PIENIO 2.ROK SZKOLNY 2016/2017 3.CELE OGÓLNE ZAJĘĆ:- budzenie szacunku do przyrody; -uświadomienie zagrożeo środowiska przyrodniczego;

Bardziej szczegółowo

JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły

JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ. Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ Informacja dla rodziców - Przygotowanie do szkoły ROZWÓJ JȨZYKOWY I ROZWÓJ UMIEJȨTNOŚCI CZYTANIA IDĄ ZE SOBĄ W PARZE JȨZYK I CZYTANIE - WSPÓLNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Agnieszka Nowicka

Wprowadzenie. Agnieszka Nowicka Wprowadzenie Lekcja języka polskiego w klasie IV Kim jestem? Gdzie żyję? Była lekcją otwartą dla innych nauczycieli. Proponowana lekcja łączy ze sobą treści z zakresu ortografii (pisownia wielką imałą

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie umiejętności pozwalających bezpiecznie. Rozwój słownictwa związanego z drogą do szkoły.

Kształtowanie umiejętności pozwalających bezpiecznie. Rozwój słownictwa związanego z drogą do szkoły. Temat ośrodka: Droga do szkoły Cele edukacyjne: Kształtowanie umiejętności pozwalających bezpiecznie poruszać się po ulicy; Rozwój słownictwa związanego z drogą do szkoły. Pojęcia: związane z Pomieszczenia

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment

Darmowy fragment Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Recenzent: Prof. dr hab. Mieczysław Łobocki Redakcja wydawnicza: Aleksandra Jastrzębska Korekta: Aleksandra Bylica Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-P8 KWIECIEŃ 2016 Zadanie 1. (0 1) 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje

Bardziej szczegółowo