Mieć czy być? Kryzys wartości we współczesnym świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mieć czy być? Kryzys wartości we współczesnym świecie"

Transkrypt

1 Izabela Sobol Filozofia UMCS Mieć czy być? Kryzys wartości we współczesnym świecie Kondycja współczesnego społeczeństwa i współczesnej cywilizacji spotyka się z ostrą krytyką. Jest tak, ponieważ społeczeństwo XX i XXI wieku egzystuje w kulturze masowej. Kultura masowa to szereg norm i wzorców zachowania o bardzo rozległym zakresie zastosowania. Pojęcie kultury masowej odnosi się również do mass mediów, gdyż dzięki masowym środkom komunikacji spełnione są najpełniej dwa podstawowe kryteria charakteryzujące kulturę masową: 1) kryterium ilości 2) kryterium standaryzacji. Zdaniem Kłoskowskiej kultura masowa jest produktem wtórnym rewolucji przemysłowej, a więc urbanizacji i industrializacji 1. Mogła się ona rozwinąć dzięki rozwojowi techniki (na przykład powstaniu na początku XIX wieku prasy mechanicznej, dzięki czemu stała się możliwa masowa produkcja gazet, czasopism, książek), ale także dzięki upowszechnieniu oświaty na poziomie co najmniej elementarnym, a więc i powstaniu masowego odbiorcy. Kultura masowa powstała też dzięki rozwojowi społeczno ekonomicznemu, który dał ludziom wolny czas od pracy, a przez to możliwość wykorzystania go na czerpanie z dobrodziejstw kultury masowej. Jak widać, powstanie kultury masowej jest zjawiskiem o nieostro wyznaczonych granicach historycznych i dość skomplikowanym 2. Krytyka kultury masowej i społeczeństwa masowego spadła ze strony filozofów, np. szkoły franfurdzkiej 3, czy zbliżonego z nimi poglądami H. Ortegi y Gasseta. Krytyka kultury masowej przejawiała też ze strony artystów, np. Witkacego mówiącego o zbeszczeszczeniu sztuki, krytykującego zwulgaryzowaną kulturę masową, zapowiadającego totalny koniec filozofii, sztuki, kultury. 1 Zob. A. Kłoskowska, Kultura..., s Niestety temat pracy nie pozwala mi na szersze analizy historycznego tła powstania kultury masowej. Więcej na ten temat pisze A. Kłoskowska, Kultura..., s , Zob. D. Strinati, Wprowadzenie, rozdział 2 (s ); rozdział ten poświęcony jest szkole franfurdzkiej i jej krytyce kultury popularnej. 1

2 Taka krytyka cywilizacji industrialnej ma miejsce również w twórczości jednego z najwybitniejszych XX wiecznych myślicieli Ericha Fromma 4. Filozof ten krytykuje współczesne społeczeństwo w głównej mierze dlatego, że jest ono nastawione na modus posiadania. Co to znaczy? Otóż autor O sztuce istnienia wyróżnia dwa sposoby egzystencji: modus bycia i posiadania. Fromm następująco charakteryzuje nasze społeczeństwo: W świecie, w którym dominującą cechą egzystencji jest modus posiadania, naczelne motto brzmi: Jestem tym, co mam. Po dokonanej transformacji przybierze ono postać: Jestem tym, co robię (...) lub po prostu: Jestem tym, kim jestem 5. Zatem, jak wskazuje lektura prac Fromma, największe skazy współczesnego społeczeństwa to: hiperkonsumpcjonizm, odejście od natury, a bardziej ogólnie posiadanie. Konsumpcja jest jedną z form modusu posiadania. Autor Mieć czy być? definiuje modus posiadania jako sposób życia, nastawienie do świata i do siebie, jest to charakter, który odzwierciedla całokształt myślenia, odczuwania i działania. W egzystencjalnym modi posiadania relacja do świata oparta jest na zawłaszczaniu, nabywaniu, posiadaniu; jednostka egzystująca w modi posiadania wszystko potrafi uczynić swą własnością (nawet siebie) 6. Homo consumens, bo tak Fromm nazywa współczesnego człowieka, konsumuje wszystko: poczynając od seksu, jedzenia, picia a kończąc na rzeczach materialnych (jak np. samochody, ubrania i wiele innych) oraz duchowych: telewizja, książki, sztuka. Konsumpcja cechuje się, jak pisze autor Rewizji psychoanalizy, powierzchownością, bezosobowością, banalnością, pasywnością 7. Cały świat w swoim bogactwie zostaje przekształcony w przedmiot konsumpcji. W akcie konsumpcji człowiek pozostaje pasywny i łapczywie pochłania przedmiot konsumpcji (...). Przedmioty konsumpcji (...) nie są odbierane pod kątem rzeczywistych ludzkich uzdolnień, ale pod naciskiem jednego potężnego pragnienia: potrzeby posiadania i używania. Konsumpcja jest wyalienowaną formą utrzymywania kontaktu ze światem, który nie jest już 4 Problematyka, o której mowa została poruszona m.in. w następujących pracach: E. Fromm, Mieć czy być?, przeł. J. Karłowski, Poznań, 2003; tenże, O sztuce istnienia, przeł. R. Saciuk, Warszawa, 2000; tenże, O sztuce miłości, przeł. A. Bogdański, Poznań, 2004; ale także w wielu innych, których nie sposób wymienić. 5 E. Fromm, O sztuce istnienia, s Por. E. Fromm Mieć czy być? s Zob. E. Fromm, Rewizja psychoanalizy, przeł. R. Saciuk, Warszawa Wrocław, 1998, s

3 przedmiotem zainteresowania i troski człowieka, lecz staje się celem jego chciwości 8. Podobnie Daniel Quinn pokazuje, że konsumpcja jest sposobem na zapomnienie o nudzie i pustce codziennej egzystencji 9. Lecz nie to jest problemem, przeciwnie według Quinna problem jest skala konsumpcji. Na potwierdzenie tej tezy pisze on: Człowiek egzystował na tej planecie jakieś trzy miliony lat, ale ci Zgarniacze [ludzie cywilizacji zachodniej przyp. I. S.] w ciągu jedynie pięciuset pokoleń doprowadzili wszystko na krawędź katastrofy 10. Fromm wskazuje, że jednostka uwikłana w modi posiadania wszystko traktuje w ramach mieć. Pokazuje to na przykładzie m. in. zmian idiomatycznych 11, jakie zaszły w języku, odkąd modi posiadania zaczął przeważać nad modi bycia. Dziś częściej mówimy: mam żonę niż jestem żonaty, mam ideę, problem, depresję itd. Modi posiadania ujawnia się także w chęci posiadania nauki (informacji), wiedzy, książek, wiary, miłości 12. Jednostka uwikłana w egzystencjalnym modi posiadania chce na przykład zdobyć jak najwięcej wiedzy, informacji, ale nie dla własnego rozwoju, lecz dla samej świadomości, że ją posiada. Ludzie żyjący w modi tego rodzaju pragną mieć jak najwięcej, szukają jak najwięcej bodźców. Jak stwierdza Fromm: Dawniej wszystko to, co człowiek posiadał, było otaczane troską i dbałością, wykorzystywane prawie do granic możliwości. (...) Dzisiaj wartością stała się konsumpcja. (...) a mottem dzisiejszych czasów z pewnością może być hasło: Nowe jest piękne! 13. Jednostka uwikłana w modus posiadania jest zazdrosna, nie chce pozwolić, aby ktoś miał więcej niż ona sama. Fromm inspirując się myślą Marksa, uważa za nim, że utopijny komunizm, który postulował równość jest kulminacją zazdrości i ściąganiem wszystkich w dół do uprzednio założonego minimum Tamże, s Por. D. Quinn, Izmael, przeł. K. Majchrzak, Poznań, 1998, s Tamże, s Zob. E. Fromm, Mieć czy być?, s Por. tamże, s Tamże, s Por. tamże, s oraz K. Marks, Rękopisy ekonomiczno filozoficzne, w: tenże, Dzieła wybrane, t. 1, Warszawa,

4 Inną cechą modi posiadania jest charakter analny. Charakter analny 15, jak pisze Fromm, jest właściwy dla osób, które większość energii życiowej kierują na posiadanie, oszczędzanie, zbieranie pieniędzy i rzeczy materialnych, a także uczuć, póz, słów i energii 16. W innym miejscu czytamy zaś: osoba skoncentrowana wyłącznie na posiadaniu jest neurotykiem, osobą chorą umysłowo, a z tego wynika, że społeczeństwo, w którym przeważa charakter analny, jest społeczeństwem chorym 17. Jak widać, modi być jest przeciwieństwem modi mieć. W pracy celowo skupiłam się na opisie egzystencjalnego modi mieć. Po pierwsze dlatego, że modus mieć jest łatwiej opisać, niż modus być. Po drugie zaś, ponieważ modi mieć jest nastawieniem powszechnym w cywilizacji XX i XXI wieku, a co za tym idzie łatwiej o przykłady, czy opis. Zdaję sobie sprawę, że aby zdefiniować modus być nie wystarczy stwierdzić, że jest on przeciwieństwem modusu mieć, dlatego też spróbuję krótko zdefiniować frommowski modi być. Bycie jak pisze autor O sztuce istnienia związane jest z przeżyciem, pasją życia, wolnością i krytycznością jednostki uwikłanej w ten sposób egzystencji. Jednostka taka aktywnie istnieje, jest twórcza, dokonuje się w niej rozwój. Być wymaga rezygnacji z egocentryzmu i egoizmu, mówiąc zaś słowami mistyków wymaga pustki i ubóstwa 18. Modus być w przeciwieństwie do modusu mieć jest bezczasowy lub inaczej nakierowany na tu i teraz (podczas, gdy modus mieć nakierowany jest na przeszłość co i ile zgromadziłam w przeszłości, i na przyszłość co jeszcze zdobędę) 19. O ile jednostki egzystujące w modusie posiadania podporządkowują się czasowi, inaczej mówiąc wyznają zasadę czas to pieniądz, to jednostki uwikłane w modi być respektują czas, ale nie gonią, nie uczestniczą w tzw. wyścigu szczurów. Modus mieć nakierowany jest przede wszystkim na wartości materialne modus być na wartości humanistyczne, na przykład na miłość Termin ten pochodzi od Freuda. 16 E. Fromm, Mieć czy być?, s Tamże, s Tamże, s Por. tamże, s Fromm następująco rozumie miłość: Miłość jest twórczą aktywnością. Zakłada troskę, wiedzę, reagowanie, afirmację i radość nakierowane na osobę, drzewo, obraz, ideę. Kochać oznacza powoływać do życia, powiększać jej lub jego życiową aktywność. Jest to proces samoodnawiający się i samonapędzający, tamże, s. 94, oraz por. tenże, O sztuce miłości. 4

5 Trzeba pamiętać, że i modi być, i modi mieć to tylko możliwości sposobu egzystencji człowieka, czy społeczeństwa. Między tymi dwoma sposobami nie zachodzi dysjunkcja, czyli wybór albo albo. Niestety współczesne społeczeństwo zakorzenione jest w mocno modi mieć. Naprawa społeczeństwa ma polegać nie na całkowitym usunięciu wszystkich elementów modi mieć jest to nawet niemożliwe. Fromm rozróżnia przecież posiadanie funkcjonalne (posiadanie środków koniecznych do przetrwania np. okrycie ciała, schronienie, itd.) oraz posiadanie charakterologiczne (czyli gromadzenie i obsesyjne dążenie do posiadania) 21. Posiadanie funkcjonalne nie jest sprzeczne z modi być, przeciwnie to posiadanie charakterologiczne jest niezgodne z tym sposobem istnienia. Quinn pisze w tej kwestii, że: Zgarniacze systematycznie wyniszczają pożywienie swych konkurentów, by mieć więcej miejsca na własne. W społeczności naturalnej nic takiego nie zachodzi. Tam odpowiednia reguła brzmi: Weź, co potrzebujesz, a resztę zostaw w spokoju. ( ) Nasza [zachodnia przyp. I.S.] polityka jest następująca: każda stopa kwadratowa tej planety należy do nas, wobec czego nasi konkurenci mają po prostu pecha i będą musieli wyginąć. Naszą polityką jest odmowa konkurentom dostępu do wszelkiego pożywienia na całym świecie, a tego nie robi żaden inny gatunek 22. Fromm oskarża także współczesną kulturę o rabunkową gospodarkę zasobów natury. Jak podkreśla M. Chałubiński w Słowie wstępnym do Mieć czy być? w czasach nowożytnych nastąpił bezprecedensowy rozwój techniki i nauki, ludzkość dokonało ogromnego postępu w dziedzinie opanowania przyrody 23. Przez to pokazuje on agresywne, władcze nakierownie człowieka na przyrodę 24. Taki sposób postępowania człowieka wiąże się z postawą życiową, jaką on wyznaje. Jak wcześniej (za Frommem) wykazałam, współczesne społeczeństwo zorientoane jest na mieć. To, co Fromm nazywa egzystencjalnym modusem posiadania M. Ossowska definiuje jako hedonizm. Hedonista jak pisze M. Ossowska to człowiek, który poluje na doraźne przyjemności [głównie zmysłowe przyp. I. S.] myśląc przede wszystkim o 21 Tenże, Mieć czy być?, s D. Quinn, Izmael, s M. Chałubiński, Słowo wstępne, s. 7 31, w: E. Fromm, Mieć czy być?, s Por. E. Fromm, Zdrowe społeczeństwo, Warszawa,

6 sobie a mało licząc się z innymi ludźmi, przy czym jego przyjemności należą do rzędu tych, które ludzie cieszący się autorytetem moralnym cenią niezbyt wysoko 25. Natomiast A. Lowen amerykański psychiatra i psychoterapeuta określa modi posiadania jako narcyzm. Pokazuje on, że współczesne społeczeństwo charakteryzuje się samotnością, zaburzeniem tożsamości, zerwaniem kontaktu z przyrodą 26. Pisze on: Na poziomie kulturowym narcyzm przejawia się w utracie wartości w braku troski o środowisko, o jakość życia, o bliźnich. ( ) Miarą postępu staje się gromadzenie rzeczy materialnych 27. Nawiązując do K. Horney, która charakteryzując współczesne społeczeństwo nazwała je neurotyczną osobowością naszych czasów, Lowen przez analogię nazywa społeczeństwo współczesne narcystyczną osobowością. W pracy starałam się pokazać (i mam nadzieję, że udało mi się to dość wyraźnie uwypuklić), że gwałtowny rozwój techniki, przemysłu i związany z nim powstanie kultury masowej spowodowało kryzys wartości we współczesnym świecie. Wiele autorów twierdzi, że sama kultura masowa (popularna) stanowi upadek kultury i załamanie się wartości 28. Być może kultura masowa sama w sobie nie jest zła, można natomiast dostrzec, że rozpowszechnienie wzorców jakie kreuje kultura masowa i mass media nakierowało społeczeństwo współczesne na posiadanie. Dzisiaj wszystko to, co cenne i godne pożądania, co stanowi cel dążeń ludzkich sprowadza się do pieniędzy. Innymi słowy, pieniądz w współczesnym społeczeństwie jest traktowany jako wartość nadrzędna. Z. Baumann charakteryzując cywilizację nowoczesną pisze, że współcześni wierzą w to, iż szczęście jest wynikiem zaspokojenia pragnień zmysłowych 29, cywilizacja posiada ambicje globalne i jest niepohamowanie żarłoczna M. Ossowska, Motywy postępowania. Z zagadnień psychologii moralności, Warszawa, 1949, s Zob. A. Lowen, Narcyzm. Zaprzeczenie prawdziwemu Ja, przeł. P. Kołyszko, Warszawa, 1995, całość tekstu, a szczególnie: s Tamże, s Por. w tej kwestii prace członków szkoły franfurdzkiej oraz Bunt mas H. Ortegi y Gasseta. 29 Por. Z. Baumann, Moralność bez etyki, s , w: tenże, Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, źródło: filozof.pl, s Por. tamże, s

7 Sytuacja, w jakiej znaleźliśmy się ponoć w warunkach ponowożytnych, jest zatem gorsza od tej, jaką straszyli nas nowocześni budowniczy i piewcy ładu rozumnego. Dzisiejsze okropieństwa są całkiem innego rzędu i wymiaru. ( ) neguje się prawodawstwo jako takie, zaprzecza się możliwości i potrzebie dekretowania zasad. Dżungla pozbawiona wszelkiego prawa, nawet prawa dżungli... Moralność bez etyki... ( ) na horyzoncie rysuje się dziś perspektywa społeczeństwa bez moralności! 31. Jest widoczne, że społeczeństwo industrialne dąży do katastrofy 32. W tytule pracy użyłam wyrażenia kryzys wartości. Kryzys a nie upadek przez co sugeruję, że katastrofy można uniknąć. Drogą do tego jest naprawa społeczeństwa przez zmianę ludzkiej mentalności, priorytetów, poprzez wykorzenienie szkodliwych motywów i sposobów postępowania. Odbudową społeczeństwa powinna zająć się filozofii (filozofowie), ale być może również literatura (poprzez dzieła literackie) i artyści poprzez sztukę. Filozofowie ludzie o silnych charakterach i umysłach 33 powinni pokazać i nauczać, jak osiągnąć prawdziwe szczęście, oraz że przyjemności zmysłowe i egzystencjalne zorientowanie na posiadanie jest niebezpieczne, bo ulotne. Jeśli jestem tym, co posiadam, to kim będę, jeśli to stracę? 31 Tamże, s Pisał o tym Fromm np. w Być czy mieć?, Quinn w Izmaelu, ale także wielu innych autorów, np. Witkacy. 33 Por. co o filozofii i filozofach pisze B. Chwedeńczuk, O udręczeniu jakie daje filozofia. Cóż to za osobliwe zajęcie filozofia?, s , w: Ruch Filozoficzny, nr 4,

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant).

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Epoka filozofów, którzy chcą przekształcać świat 4 główne

Bardziej szczegółowo

MICHEL DE MONTAIGNE ( )

MICHEL DE MONTAIGNE ( ) MICHEL DE MONTAIGNE (1533-1592) Sceptycyzm prowadzący do celu Nie wiem na pewno nawet tego, czego nie wiem Pirron nie chciał wcale zamienić się w kamień, ale właśnie chciał stać się żyjącym człowiekiem,

Bardziej szczegółowo

SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY. Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 w Zespole Szkół nr 20 w Bydgoszczy

SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY. Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 w Zespole Szkół nr 20 w Bydgoszczy ZAŁĄCZNIK NR 38 SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 Absolwent I etapu edukacyjnego: zna swoje najbliższe środowisko - dom,

Bardziej szczegółowo

Polacy i Rosjanie wobec wyzwań swoich czasów

Polacy i Rosjanie wobec wyzwań swoich czasów Piotr Koprowski Polacy i Rosjanie wobec wyzwań swoich czasów (XIX-XX w.) Szkice historyczno-filozoficzne Piotr Koprowski Polacy i Rosjanie wobec wyzwań swoich czasów (XIX-XX w.) Szkice historyczno-filozoficzne

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Pojęcie i cechy kultury masowej Wzory socjokulturowe cielesności i sprawności fizycznej Wzory lansowane przez mass media a wzory realizowane Kultura masowa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Przygoda z trudnymi słowami jeszcze się nie zakończyła.

Przygoda z trudnymi słowami jeszcze się nie zakończyła. 2. Z natury nie lubię natury. Inne ważne słowa Przygoda z trudnymi słowami jeszcze się nie zakończyła. I choć to spory wysiłek, proszę, by się czytelnik nie zrażał początkowymi trudnościami. Naprawdę warto

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K I Z A B E L L A A N D R Z E J U K bo bez przyjaciół nikt nie mógłby pragnąć żyć, chociażby posiadał wszystkie inne dobra; wszak i ci, którzy mają bogactwa, stanowisko i władzę, zdają się najbardziej potrzebować

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ TECHNICZNYCH W MIELCU

PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ TECHNICZNYCH W MIELCU PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ TECHNICZNYCH W MIELCU Autor: mgr Józef Czerwiec ZAŁOŻENIA PROGRAMU Historia est magistra vitae Cyceron Gdy w 55 roku p.n.e. Marcus Tullius Cicero wypowiadał

Bardziej szczegółowo

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU Kliknij, wg. Karla aby Polanyi edytować styl wzorca podtytułu Karl Polanyi Urodził się 25 października 1886,a zmarł 23 kwietnia 1964 - intelektualista węgierski. Znany głównie

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES NASZE ŻYCIE NIE MAMY WPŁYWU NA TO, JAK SIĘ RODZIMY I JAK UMIERAMY (ZAZWYCZAJ) Dobry mąż, dobry ojciec, ale zły elektryk NASZE ŻYCIE

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

2. Lenistwo odnoszące się do ćwiczeń duchowych nazywa się oziębłością, zobojętnieniem,

2. Lenistwo odnoszące się do ćwiczeń duchowych nazywa się oziębłością, zobojętnieniem, Lenistwo płynie z zamiłowania do przyjemności, o ile odwodzi nas od wysiłków i niewygód. Człowiek leniwy traci zapał i zamyka się w świcie swego egoizmu. Spójrzmy czym jest lenistwo i jak leczyć. 1. Lenistwo

Bardziej szczegółowo

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Wolontariat szkolny to bezinteresowne zaangażowanie społeczności szkoły - nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Budowanie wizerunku współczesnego polityka Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Wizerunek wart jest więcej niż tysiąc słów Carlos Ruiz Zafón Współcześnie potencjał

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ Autorka: Małgorzata Kacprzykowska ETYKA W GIMNAZJUM Temat (1): Czym jest etyka? Cele lekcji: - zapoznanie z przesłankami etycznego opisu rzeczywistości, - pobudzenie do refleksji etycznej. Normy wymagań

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy MSPEI

Koncepcja pracy MSPEI Międzynarodowa Szkoła Podstawowa Edukacji Innowacyjnej w Łodzi to Szkoła Kompetencji Kluczowych posiadająca i rozwijająca nowatorskie spojrzenie na kształtowanie postaw i umiejętności zgodnie z Europejskimi

Bardziej szczegółowo

Czym jest, jeśli istnieje, wspólnota semantyczna w biznesie, prawie,etyce?

Czym jest, jeśli istnieje, wspólnota semantyczna w biznesie, prawie,etyce? KONFERENCJI BIZNES - PRAWO - ETYKA Warszawa, 10 grudnia 2008 r. Czym jest, jeśli istnieje, wspólnota semantyczna w biznesie, prawie,etyce? mgr Mroczkiewicz Paweł Uniwersytet Opolski KONFERENCJI BIZNES

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM

PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM dr Piotr Owczarek Prezes FSL Na podstawie : M. Dziewiecki, Nowoczesna profilaktyka uzależnień, Kielce 2005 r. MOŻE WRESZCIE SOBIE UZMYSŁOWISZ,

Bardziej szczegółowo

Ateizm. Czy ateista może być zbawiony?

Ateizm. Czy ateista może być zbawiony? Ateizm Czy ateista może być zbawiony? Podstawy biblijne Lecz kto się Mnie zaprze przed ludźmi, tego zaprę się i Ja przed moim Ojcem, który jest w niebie (Mt 10, 33). Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia antropologii filozoficznej

Zagadnienia antropologii filozoficznej Zagadnienia antropologii filozoficznej 1. Człowiek najciekawszym przedmiotem poznania. 2. Człowiek najbardziej zainteresowanym podmiotem poznania. 3. Refleksja nad człowiekiem refleksja nad sobą. 4. Pierwotne

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO miesięcznik wszystkich fotografujących numer 6/2009 INDEX 250597 CENA 14,90z³ (w tym 7% VAT) 20 lat fotografii Gazety Wyborczej PREZENTACJE GUY GANGON OLYMPUS E-450 lustrzanka na miarę WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Składa się on z czterech elementów:

Składa się on z czterech elementów: Asertywność umiejętność powiedzenia nie, odmowy lub obrony własnych postaw, granic, psychologicznych w taki sposób, aby z jednej strony nie odczuwać wyrzutów sumienia, że sie powidzialo nie, kiedy ktoś

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo

Max Weber ASCEZA I DUCH KAPITALIZMU

Max Weber ASCEZA I DUCH KAPITALIZMU Max Weber ASCEZA I DUCH KAPITALIZMU Wstęp; Plan prezentacji Protestanci a bogactwo; Zalety ciężkiej pracy; Idea zawodu-powołania ; Etyka protestancka a rozwój kapitalizmu; Mieszczański etos zawodowy ;

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIENIE WYŁĄCZNIE PRZEZ WIARĘ

USPRAWIEDLIWIENIE WYŁĄCZNIE PRZEZ WIARĘ USPRAWIEDLIWIENIE WYŁĄCZNIE PRZEZ WIARĘ Lekcja 4 na 22 lipca 2017 Z Chrystusem jestem ukrzyżowany; żyję więc już nie ja, ale żyje we mnie Chrystus; a obecne życie moje w ciele jest życiem w wierze w Syna

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII

KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rok akademicki 2012/2013 kulturoznawstwo stopień pierwszy studia stacjonarne Forma zajęć: KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII wykład

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU. Wymagania edukacyjne i zasady oceniania z ETYKI TREŚCI NAUCZANIA Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU. Wymagania edukacyjne i zasady oceniania z ETYKI TREŚCI NAUCZANIA Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU Wymagania edukacyjne i zasady oceniania z ETYKI dla uczniów klas I-III ZASADY OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE TREŚCI NAUCZANIA Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ prowadząca Urszula

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

Osoba podstawą i zadaniem pedagogiki. Izabella Andrzejuk

Osoba podstawą i zadaniem pedagogiki. Izabella Andrzejuk Osoba podstawą i zadaniem pedagogiki Izabella Andrzejuk Plan wystąpienia 1. Człowiek jako osoba 1. Relacje osobowe 2. Istota wychowania 1. Znaczenie relacji osobowych w wychowaniu 3. Pedagogika, filozofia

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka

Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka Karol Libelt (1807-1875), był Poznaniakiem Karol Libelt wskazywał, że jego system związany jest z poglądami Trentowskiego Filozofia Libelta nazywa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY SPECJALNEJ PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY SPECJALNEJ PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY SPECJALNEJ PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY PRZY SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO - WYCHOWAWCZYM W LESZNIE Podstawy prawne systemu wychowania Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Konwencja

Bardziej szczegółowo

Pieniądze a poczucie szczęścia. Elwira Moszczyoska Wioletta Bajura

Pieniądze a poczucie szczęścia. Elwira Moszczyoska Wioletta Bajura Pieniądze a poczucie szczęścia Elwira Moszczyoska Wioletta Bajura Szczęście Według definicji podanej w słowniku języka polskiego jest to uczucie zadowolenia, radości; też: to wszystko, co wywołuje ten

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć uczniów (wymagania konieczne wiadomości i umiejętności): Dostosowane dla wszystkich etapów kształcenia.

Kryteria oceniania osiągnięć uczniów (wymagania konieczne wiadomości i umiejętności): Dostosowane dla wszystkich etapów kształcenia. Kryteria oceniania osiągnięć uczniów (wymagania konieczne wiadomości i umiejętności): Dostosowane dla wszystkich etapów kształcenia. Ocena dopuszczająca: 1. Zna treść omawianych utworów ujętych w podstawie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

Współczesne koncepcje filozofii i etyki wykład 4: Świat odczarowany. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f.

Współczesne koncepcje filozofii i etyki wykład 4: Świat odczarowany. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: racjonalizm woluntaryzm idealizm materializm uniwersalizm indywidualizm f. spekulatywna f. pozytywna filozofia nowożytna: filozofia współczesna: racjonalizm

Bardziej szczegółowo

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Termin motywacja jest stosowany w psychologii do opisu wszelkich mechanizmów odpowiedzialnych za uruchomienie, ukierunkowanie, podtrzymanie i zakończenie zachowania.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze Klasa I Skala ocen celujący bardzo dobry Wymagania przedmiotowo-programowe - wykazuje zaangażowanie w realizację projektów związanych

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Od sierpnia 2012 r. Przedszkole Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie realizuje

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW.

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TOMASZA 399 0 1274 2012 PLAN PRACY I. Etyka Sokratesa II. System

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWEGO. poszanowanie i promocja różnorodności. mieszkańcom UE i przeciwdziałanie. wsparcie idei solidarności i sprawiedliwości

MIĘDZYKULTUROWEGO. poszanowanie i promocja różnorodności. mieszkańcom UE i przeciwdziałanie. wsparcie idei solidarności i sprawiedliwości DIALOG MIĘDZYKULTUROWY W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW CELE OBCHODÓW EUROPEJSKIEGO ROKU DIALOGU MIĘDZYKULTUROWEGO poszanowanie i promocja różnorodności kulturowej; zapewnienie równości szans wszystkim mieszkańcom

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

6. Liczba i rodzaj godzin zajęć: Ir. 180 h, II r. 180 h, zajęcia pracowniane

6. Liczba i rodzaj godzin zajęć: Ir. 180 h, II r. 180 h, zajęcia pracowniane WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: Malarstwo 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: stacjonarne II-stopnia, WZ

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III MOTYWACJA UCZNIA DO NAUKI 1. Pojęcie motywacji 2. Procesy motywacyjne 3. Rodzaje motywacji 4. Motywowanie ucznia w klasach I - III Pojęcie motywacji Motywacja rozumiana

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU ETYKA I METODA NAUKOWA Metoda naukowa uniwersalne narzędzie poznania prawdy. pozwala ustalić prawdę ponad wszelką wątpliwość powoduje bardzo dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska

Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska Witamy Państwa Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska Wraz z Dyrekcją i nauczycielami oraz Samorządem Uczniowskim realizujemy projekt Narodowy Program

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół ponadpodstawowych: liceum, technikum oraz szkół zawodowych. Katechezy

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Jak rozmawiać z dziećmi o pieniądzach? Dorota Dominik Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 13 marca 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Mitem jest przekonanie, że społeczeństwo nie czyta, bo BIEDNIEJE. Jest odwrotnie: biednieje, bo nie CZYTA. Łukasz Radwan i Wiesław Chełminiak

Mitem jest przekonanie, że społeczeństwo nie czyta, bo BIEDNIEJE. Jest odwrotnie: biednieje, bo nie CZYTA. Łukasz Radwan i Wiesław Chełminiak Gabriela Bonk Rybnik, kwiecień październik 2016 Mitem jest przekonanie, że społeczeństwo nie czyta, bo BIEDNIEJE. Jest odwrotnie: biednieje, bo nie CZYTA Łukasz Radwan i Wiesław Chełminiak Według brytyjskich

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół podstawowych. Minimum programowe nie uwzględnia podziału treści materiału

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Potrzeby i motywy konsumentów

Wykład 5. Potrzeby i motywy konsumentów Metody sprzedaży Wykład 5 Potrzeby i motywy konsumentów Potrzeby i motywacja Ludzie kupują po to, by zaspokoić swoje różnorakie potrzeby MOTYW to wewnętrzna siła, która ukierunkowuje zachowanie na te czynności,

Bardziej szczegółowo

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości 2010 Beata Glinka, Wydział Zarządzania UW Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości Warszawa, 02.12.2010 Badania przedsiębiorczości - perspektywy Perspektywa ekonomiczna vs perspektywa kulturowa Od badań

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie postaw. Wychowanie do wartości. dr hab. Anna Szylar

Kształtowanie postaw. Wychowanie do wartości. dr hab. Anna Szylar Kształtowanie postaw Wychowanie do wartości dr hab. Anna Szylar 1 Czymże jest człowiek, jeśli w jego życiu główną wartością i treścią jest tylko sen i trawienie? Zwyczajnym bydlęciem Hamlet Celem naszych

Bardziej szczegółowo

Karol Marks ( )

Karol Marks ( ) Karol Marks (1818-1883) Karol Marks Filozof, ekonomista, rewolucjonista System wyjaśniający działanie przyrody i całego społeczeostwa Wpływ: Niemiecka filozofia historii Socjaliści utopijni David Ricardo

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

Psychopedagogika twórczości

Psychopedagogika twórczości Psychopedagogika twórczości Dziecko rodzi się wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami na rozwijanie wielkiej twórczości

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem KRYTERIA OCENIANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 2 Z PRZEDMIOTU WIEDZA O KULTURZE (opracowane w oparciu o aktualną podstawę programową MEN oraz program nauczania i podręcznik Wydawnictwa Polskiego w Wołominie Wiedza

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia Finansowa Dr Marta Karbowa Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 16 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Racjonalny

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU W trosce o dobro, bezpieczeństwo, prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny uczniów konieczne jest podjęcie działań zapobiegających pojawieniu się specyficznych

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

"Książeczka od Zajączka" NAWYK CZYTANIA I MIŁOŚĆ DO KSIĄŻEK MUSI POWSTAĆ W DZIECIŃSTWIE

Książeczka od Zajączka NAWYK CZYTANIA I MIŁOŚĆ DO KSIĄŻEK MUSI POWSTAĆ W DZIECIŃSTWIE "Książeczka od Zajączka" NAWYK CZYTANIA I MIŁOŚĆ DO KSIĄŻEK MUSI POWSTAĆ W DZIECIŃSTWIE Projekt socjalny został opracowany przez pracownika socjalnego Janinę Józefiak, będzie realizowany przez pracowników

Bardziej szczegółowo

Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości. Agresywna kultura materialistyczna, konsupcjonizm

Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości. Agresywna kultura materialistyczna, konsupcjonizm Nauczanie wartości Fundacja ABCXXI Cała Polska czyta dzieciom Przyczyny kryzysu wartości Życie w zawrotnym tempie Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości Permisywizm lub

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO SPOŁECZEŃSTWO SIĘ ZMIENIA?

DLACZEGO SPOŁECZEŃSTWO SIĘ ZMIENIA? dr Alicja Raciniewska Zakład Badań Kultury Materialnej i Wizualnej Instytut Socjologii UAM, Poznań alicjar@amu.edu.pl DLACZEGO SPOŁECZEŃSTWO SIĘ ZMIENIA? PODSTAWY SOCJOLOGII. WYKŁAD 15 Zmiana społeczna

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE NR 3 KUBUŚ PUCHATEK GNIEZNO

PRZEDSZKOLE NR 3 KUBUŚ PUCHATEK GNIEZNO PLAN DZIAŁAŃ PRZEDSZKOLE NR 3 KUBUŚ PUCHATEK 62-200 GNIEZNO (pełna nazwa Placówki) W CELU UBIEGANIA SIĘ O CERTYFIKAT ZIELONEJ FLAGI (niepotrzebne wykasować) W ROKU SZKOLNYM 2016/17 OBSZARY TEMATYCZNE:

Bardziej szczegółowo

Dzieci Rodziców Nauczycieli Środowisko i społeczność lokalną

Dzieci Rodziców Nauczycieli Środowisko i społeczność lokalną Dzieci Rodziców Nauczycieli Środowisko i społeczność lokalną Przedszkole pełni funkcje opiekuńcze, wychowawcze i kształcące Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka odpowiednio do jego indywidualnych potrzeb

Bardziej szczegółowo