Biologiczne usuwanie azotu kierunek biotechnologia od 2014/2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biologiczne usuwanie azotu kierunek biotechnologia od 2014/2015"

Transkrypt

1 Usuwanie azotu w procesach biologicznych Biologiczne usuwanie azotu ze ścieków polega na stworzeniu takich warunków realizacji procesu, aby zintensyfikować te same przemiany azotu, które zachodzą w warunkach naturalnych. Podczas oczyszczania ścieków występujące w ściekach związki azotu przechodzą szereg przemian biochemicznych (rys.4). Azot wprowadzony ze ściekami do biologicznej oczyszczalni może zostać przekształcony w inną formę lub być z nich całkowicie usunięty. Przemiany odbywają się na drodze amonifikacji, asymilacji, nitryfikacji oraz denitryfikacji. Amonifikacja dotyczy azotu związanego w związkach organicznych (azot organiczny) i prowadzi do powstania amoniaku. W wyniku nitryfikacji azot amonowy przekształca się do form utlenionych (azotynów i azotanów). Natomiast usuwanie azotu polega na przekształcaniu azotanów do azotu gazowego (denitryfikacja) lub na przyswojeniu azotu amonowego przez komórki osadu czynnego (asymilacja), który następnie oddziela się od ścieków. Przemiany biochemiczne są bardzo złożone. Szybkość i kierunek ich przebiegu zależy od bardzo wielu czynników. Najważniejsze z nich to: tlen rozpuszczony, ph, zasadowość ścieków, stężenie azotu w dopływie, obciążenie osadu, wiek osadu oraz substancje toksyczne. Amonifikacja Azot w ściekach pochodzi głownie ze źródeł organicznych. Amonifikacja polega na przemianie azotu organicznego do azotu amonowego. W procesie tym biorą udział organizmy heterotroficzne. Amonifikacja zachodzi już podczas zrzutu ścieków oraz podczas transportu w kanalizacji. Nie wymaga udziału tlenu i może przebiegać zarówno w warunkach tlenowych, jak i beztlenowych. Amonifikację biologiczną, występującą w procesie biologicznego oczyszczania ścieków, obrazuje reakcja: C 10 H 19 O 3 N + 12, 5O 2 enzymy 10CO 2 + 8H 2 O + NH 3 (1) Szybkość amonifikacji jest znacznie większa niż szybkość nitryfikacji. W procesach z pełnym biologicznym oczyszczaniem lub z nitryfikacją czasy przetrzymania są wystarczająco długie do uzyskania praktycznie całkowitej amonifikacji. Amonifikacja 1 mola azotu powoduje powstanie 1 mola NH 4HCO 3, a w efekcie następuje wzrost zasadowości (w przeliczeniu na CaCO 3) o 3,57gCaCO 3/gN: C 10 H 19 O 3 N + 12, 5O 2 enzymy 9CO 2 + 7H 2 O + NH 4 HCO 3 (2) Asymilacja Azot jest istotnym składnikiem biomasy organizmów. Jego zawartość w suchej masie protoplazmy komórkowej wynosi 8-20%. Mikroorganizmy osadu czynnego mogą wykorzystywać do syntezy nowych komórek wszystkie związki azotu. Jednak najłatwiej przyswajalną dla bakterii formą azotu jest azot amonowy. Azot amonowy jest asymilowany podczas rozkładu związków organicznych zawartych w ściekach. Asymilacja azotanów lub azotynów wymaga wstępnej ich redukcji do amoniaku, czyli dodatkowych reakcji enzymatycznych. Różnorodność bakterii mających takie zdolności jest niewielka. Mimo to wyhodowanie biomasy w urządzeniach do biologicznego oczyszczania ścieków, z wykorzystaniem azotanów jako źródła azotu, nie jest dużym problemem. Gdy występują obok siebie amoniak i azotany, w biologicznym oczyszczaniu ścieków amoniak jest wykorzystywany preferencyjnie. Podczas asymilacji azotanów, najpierw azot azotanowy musi zostać zredukowany do amoniaku, a ten może zostać wbudowany w biomasę komórki. Uwalniany przy tym tlen staje się dostępny dla utleniania związków organicznych, co zmniejsza

2 koszty napowietrzania. Asymilacja azotanów może przebiegać w warunkach tlenowych, jak i beztlenowych. Stwierdzono, że wydajność przyrostu biomasy podczas asymilacji azotanów jest mniejsza niż podczas asymilacji amoniaku. Asymilacja azotanów powoduje zwiększenie zasadowości, asymilacja amoniaku jej zmniejszenie. Proces asymilacji przebiega przed nitryfikacją. Asymilacja amoniaku przyczynia się do obniżenia stężenia azotu amonowego i jednocześnie zmniejsza ilość substratu w procesie nitryfikacji. W konwencjonalnej metodzie osadu czynnego efektywność usuwania azotu na drodze asymilacji wynosi 8-30%. Znaczna część asymilowanego azotu powraca do ciągu oczyszczania ścieków po obróbce osadu nadmiernego. Nitryfikacja Nitryfikacja to dwustopniowy proces przemiany azotu amonowego w azotany. W pierwszym etapie bakterie Nitrosomonas przekształcają azot amonowy w azotyny według reakcji: NH , 5O 2 NO 2 + 2H + + H 2 O + energia (3) W drugim etapie bakterie Nitrobacter utleniają azotyny do azotanów zgodnie z reakcją: Sumaryczny przebieg procesu nitryfikacji jest następujący: NO 2 + 0, 5O 2 NO 3 + energia (4) NH O 2 NO 3 + 2H + + energia (5) Energia wytwarzana podczas utleniania NH 4 + jest zużywana przez nitryfikanty przede wszystkim do wytwarzania nowej biomasy (substancji komórkowej). Stosując przybliżony wzór dla organicznego składnika bakterii C 5H 7O 2N, można proces budowy biomasy przedstawić następująco: NH , 83O 2 + 1, 98HCO 3 0, 021C 5 H 7 O 2 N + 0, 98NO 3 + 1, 41H 2 O + 1, 88H 2 CO 3 (6) Proces nitryfikacji charakteryzuje się dużym zużyciem tlenu 4,6gO 2/g N NH4 oraz wysoką wydajnością wytwarzanych kwasów - 2mole H + /1mol N NH4. Stężenie tlenu rozpuszczonego w komorze napowietrzania powinno wynosić nie mniej niż 2mgO 2/dm 3. Przy spadku poniżej 1mgO 2/dm 3 nitryfikacja przebiega znacznie wolniej, natomiast zwiększenie stężenia tlenu powyżej 2mgO 2/dm 3 nie daje zwiększenia wydajności procesu. Nadmiar tlenu wiąże się ze wzrostem kosztów eksploatacyjnych, jak również może powodować przenoszenie tlenu do strefy atoksycznej wraz z recyrkulowanymi ściekami. Jednocześnie stwierdzono, że kilkugodzinne warunki beztlenowe nie wywołują istotnego zmniejszenia aktywności nitryfikantow. Dotyczy to także cyklicznego przebywania nitryfikantow na przemian w warunkach tlenowych i beztlenowych. Nitryfikacja przebiega optymalnie w temperaturze powyżej 20 0 C. W miarę spadku temperatury intensywność procesu zmniejsza się, a poniżej 5 0 C nitryfikacja praktycznie ustaje głownie z powodu zahamowania wzrostu Nitrosomonas. Zależność wzrostu bakterii od temperatury pokazana jest w Tabeli 1. Z tabeli wynika, że poniżej 30 0 C prędkość wzrostu Nitrosomonas jest mniejsza niż w przypadku Nitrobacter i dlatego pierwszy etap nitryfikacji uznano za decydujący o szybkości nitryfikacji. Drugi etap procesu zachodzi znacznie szybciej niż pierwszy, co powoduje, że azotyny na ogół nie występują w ściekach oczyszczonych. Ze względu na powolny przyrost i rozwój bakterii nitryfikacyjnych (okres generacji jednego pokolenia trwa godzin), ważne jest utrzymanie długiego aerobowego wieku osadu (5-20 dni), co wiąże się z niskim obciążeniem osadu, ograniczającym szybki rozwój bakterii usuwających związki węgla. Odpowiednio długi wiek osadu zapobiega nadmiernemu odpływowi nitryfikantów. Obecność w ściekach związków węgla sprzyja rozwojowi heterotrofów, które skutecznie konkurują z nitryfikantami o wspólne substraty (azot amonowy, tlen), przyczyniając się do zmniejszenia szybkości nitryfikacji. Stosunek BZT 5/N og powinien wynosić poniżej 2. Maksymalne obciążenie osadu, przy którym rozpoczyna się nitryfikacja wynosi A 1,2kg BZT 5/kg s.m.o.cz. (zimą A = 0,05-0,06kg BZT 5/kg s.m.o.cz., natomiast latem A < 0,15kg BZT 5 /kg s.m.o.cz.). Nitryfikacja rozpoczyna się gdy wiek osadu czynnego wynosi 2-4 dni. Przy wysokim wieku osadu, a tym samym większej ilości nitryfikantow, nawet podwyższony ładunek azotu zostanie znitryfikowany w wystarczającym stopniu. W temperaturze 20 0 C skuteczny może być 3-dobowy wiek osadu, natomiast w temperaturze 7 0 C powinien on wynosić około 15 dni. Jednak zbyt niskie obciążenie osadu lub zbyt długi wiek osadu sprzyja rozwojowi bakterii nitkowatych, które utrudniają proces klarowania w osadniku wtórnym.

3 Aktywność nitryfikantów zależna jest także od ph. Optymalny zakres ph wynosi 7,5-8,5, jednak mikroorganizmy osadu czynnego mają dużą zdolność adaptacji do niskich ph. Przy zbyt niskim ph pogorszeniu ulegają właściwości flokulacyjne osadu. Proces nitryfikacji związany jest z wytwarzaniem kwasów, dlatego ważnym parametrem jest duża zasadowość ścieków. Jest ona odpowiedzialna za utrzymanie ph ścieków na stałym poziomie. W pierwszym etapie nitryfikacji do utlenienia azotu amonowego potrzebne są duże ilości zasadowości, tzn. 7,14g CaCO 3/g N NH4. W wyniku wyczerpania się zasadowości zaczyna spadać ph ścieków i nitryfikacja może ulec zahamowaniu. W takim przypadku należy zasadowość skorygować. Można do tego zastosować wapno, jednak powoduje ono wytrącanie węglanu wapnia, co może ograniczać nitryfikację przez brak dostępnego źródła węgla nieorganicznego dla nitryfikantów. W takim przypadku można stosować wodorotlenek sodu. Bakterie nitryfikacyjne są wrażliwe na dopływające wraz ze ściekami substancje toksyczne. W stosunku do bakterii Nitrosomonas inhibitorami są tiomocznik, fenole, sole chromu, związki rtęci, cyjanki, alkaloidy i antybiotyki. Działanie bakterii Nitrobacter hamuje jon chloranowy i większość pochodnych tiomocznika. Także zastosowanie żelaza dwuwartościowego jako czynnika strącającego w procesie usuwania fosforu powoduje negatywny wpływ na proces nitryfikacji (zahamowanie procesu). Stwierdzono również, że zawracanie do obiegu ścieków przefermentowanych może doprowadzić do inhibicji procesu nitryfikacji. Denitryfikacja Proces denitryfikacji polega na biochemicznej redukcji utlenionych związków azotu (azotanów, azotynów) do azotu gazowego z jednoczesnym utlenianiem związków organicznych, które są źródłem węgla i energii dla bakterii heterotroficznych (głownie z rodzaju Pseudomonas), prowadzących proces. Proces denitryfikacji przebiega w kilku etapach: NO 3 NO 2 NO N 2 O N 2 (7) Uzyskane na drodze nitryfikacji azotany w wyniku denitryfikacji zostają przekształcane w formę gazową azotu N 2 i wydalane są ze środowiska wodnego do atmosfery: NO 3 + 0, 5H 2 O 0, 5N 2 + 2, 5O + OH (8) Jak widać z powyższego równania, w procesie denitryfikacji z jednej strony częściowo odzyskuje się zużyty w trakcie nitryfikacji tlen, z drugiej zaś strony zużywa się połowę powstałego w nitryfikacji kwasu. Warunkami przebiegu procesu denitryfikacji są: - obecność utlenionych związków azotu - nieobecność rozpuszczonego tlenu - obecność bakterii fakultatywnych - obecność substratu asymilowalnego jako źródła energii. warunki atoksyczne (niedotlenione) Optymalna temperatura procesu denitryfikacji wynosi 20 0 C. Przy obniżeniu jej do 5 0 C denitryfikacja przebiega bardzo wolno. Również dla ph, podobnie jak dla temperatury, istnieje pewne optimum wynoszące 6,5-7,5. Denitryfikacja powoduje zwiększenie zasadowości o 3,0g CaCO 3/g N NO3. Jednocześnie następuje zmniejszenie stężenia dwutlenku węgla i wzrost ph. Bakterie fakultatywne, zdolne do denitryfikacji, w warunkach tlenowych wykorzystują tlen jako ostateczny akceptor elektronów, a gdy jego brak, przestawiają się na azotany lub azotyny. Okresowe przebywanie kolejno w warunkach tlenowych i beztlenowych nie wpływa ujemnie ani na zdolności denitryfikacyjne biomasy, ani na szybkość utleniania związków organicznych w warunkach tlenowych. Wykorzystywanie tlenu, przez bakterie denitryfikacyjne, jako ostatecznego akceptora elektronów jest energetycznie wydajniejsze niż wykorzystywanie azotanów. Większa ilość uwalnianej energii sprzyja korzystaniu z tlenu. Z tych powodów denitryfikacja musi być prowadzona w warunkach anoksycznych. Zawartość tlenu rozpuszczonego w komorze denitryfikacji powinna być jak najmniejsza i nie może przekraczać 0,5mgO 2/dm 3. Na efektywność denitryfikacji duży wpływ ma odpowiednie stężenie azotu amonowego. W warunkach odpowiednio niskiego stężenia tlenu i braku amoniaku mogą przebiegać jednocześnie redukcja asymilacyjna azotanów i ich denitryfikacja. Jeżeli ścieki zawierają odpowiednią ilość amoniaku, zaspakajającą zapotrzebowanie na azot do syntezy biomasy, wówczas redukcja asymilacyjna nie zachodzi (azotany ulegają tylko denitryfikacji). Na przebieg denitryfikacji bardzo ważny wpływ ma obecność związków węgla. Są one niezbędne ze względu na to, że są donorami elektronów i źródłem energii. Obecność prostych związków węgla podnosi efektywność procesu denitryfikacji. Stosowane w denitryfikacji źródła związków organicznych można podzielić na tzw. wewnętrzne i zewnętrzne. Źródła wewnętrzne to związki organiczne ze ścieków surowych lub węgiel wewnątrzkomórkowy biomasy przyrastającej w komorze napowietrzania. Przemiany zachodzące podczas wykorzystywania wewnątrzkomórkowego źródła węgla obrazuje równanie: (9) Źródła zewnętrzne są celowo dodawane. Mogą to być między innymi: metanol, kwasy organiczne, melasa, ścieki browarnicze, ścieki cukrownicze, skrobia, aceton, alanina, osad piekarniczy, kazeina, sok wiśniowy, cytryniany, etanol, mączka rybna, żelatyna, glukoza, mleczany, margaryna, metan, pepton, sacharoza, glikol. Wszystkie wymienione źródła różnią się dostępnością, ceną,

4 szybkością denitryfikacji, jaką można uzyskać, oraz wydajnością przyrostu biomasy. O wyborze najwłaściwszego źródła decyduje aspekt ekonomiczny. Aby zapewnić odpowiednią ilość związków węgla można skrócić czas przebywania ścieków w osadniku wstępnym. W osadniku wstępnym osadza się relatywnie mniej utlenialnych związków azotu (N org) niż związków węgla (ChZT, BZT 5). Cel ćwiczenia Badanie zmian zawartości azotu amonowego, azotynowego i azotanowego w osadzie czynnym w warunkach laboratoryjnych. Wykonanie ćwiczenia cz.1 1. Odczynniki stosowane w analizie: - ściek surowy/osad czynny przygotowuje prowadzący - amoniak test kuwetowy metoda fotometryczna, zakres pomiarowy 0,01-3,00 mg/l NH 4-N o wodorotlenek sodowy o dichloroizocyjanuran sodu - dwuwodny - azotyny test kuwetowy metoda fotometryczna, zakres pomiarowy 0,002-1,00 mg/l NO 2-N o kwas sulfanilowy o N-(1-naftylo)etylenodiamina, dichlorowodorek - azotany test kuwetowy metoda fotometryczna, zakres pomiarowy 0,2-20,0 mg/l NO 3-N o kwas siarkowy 2. Przygotowanie roztworu roboczego ścieków 2.1. Przygotować słoik o pojemności ok. 0,5-1 dm 3 (szkło musi być dokładnie umyte). Do słoika wprowadzić: 0,5 dm 3 ścieku surowego pobranego cylindrem miarowym. Opisać układ badawczy i dokładnie go wymieszać Wykonać oznaczenie ph. Skorygować jego wartość do poziomu 7,5-8,5 używając 2N H 2SO 4 lub 5N NaOH Wykonać oznaczenie zawartości azotu: amonowego, azotynowego i azotanowego w układzie badawczym (p. punkt 3) Roztwór roboczy ścieków, osadu i hodowli bakterii nitryfikacyjnych odstawić do tygodniowej inkubacji, wprowadzając do słoika wężyk pompki akwarystycznej, celem napowietrzenia układu. 3. Oznaczenia zawartości jonu amonowego, azotynów i azotanów Przygotowanie próby do oznaczeń Zmontować zestaw do filtracji próżniowej, użyć sączka celulozowego 0.45µm. Pobrać ok. 20 cm 3 badanego roztworu pipetą szklaną i przenieść do lejka pompki próżniowej. Całość przefiltrować. Po zakończeniu filtracji zlać klarowny przesącz z kolby filtracyjnej do kolbki stożkowej o pojemności 50 cm 3 i zachować go do dalszych badań!. Następnie umyć dokładnie cały zestaw do filtracji! 3.2. Oznaczenie zawartości jonu amonowego Podane niżej ilości należy odmierzać bardzo dokładnie i uważnie wprowadzać do probówki. Należy również bezwzględnie przestrzegać czasu reakcji i wykonania pomiaru fotometrycznego!!! Fotometr jest gotowy do pracy po 15 minutach od momentu włączenia Przefiltrowany roztwór badany (otrzymany wcześniej p. punkt 3.1.) należy rozcieńczyć w wodzie destylowanej do zakresu pomiarowego testu 1: 10 lub 1: 100. Rozcieńczenie wykonać w probówce lub kolbie miarowej o pojemności 100 cm 3. Całość dokładnie wymieszać (vortex) Do probówki wprowadzić pipetą szklaną 5 ml rozcieńczonej wcześniej próbki Dodać 0,6ml odczynnika NH 4-1, całość wymieszać (vortex) Dodać 1 płaską łyżeczkę (zintegrowaną z nakrętką!!!) odczynnika NH 4-2, całość wymieszać (vortex) Tak przygotowaną probówkę odstawić na 5 minut!!! Następnie dodać 4 krople odczynnika NH 4-3 i ponownie wymieszać (vortex) Probówkę odstawić na 5 minut Próbkę wymieszać i dokonać pomiaru stężenia jonu amonowego w fotometrze używając kuwet szklanych (przed pomiarem w fotometrze umieszczamy okrągłą kuwetę wzorca NH 4-N). Zanotować wyniki 3 pomiarów. Wynik podać w [mg/dm 3 ] stężenia jonu amonowego Oznaczenie zawartości azotynów oznaczenie dodatkowe, skonsultować z prowadzącym Do probówki wprowadzić 5 ml pipetą szklaną przefiltrowanego badanego roztworu (nierozcieńczonego!!!) Następnie dodać 1 płaską łyżeczkę (zintegrowaną z nakrętką!!!) odczynnika NO 2-1, całość wymieszać (vortex) Tak przygotowaną probówkę odstawić na 10 minut!!! Próbkę ponownie wymieszać i dokonać pomiaru stężenia azotynów w fotometrze używając kuwet szklanych (przed pomiarem w fotometrze umieszczamy okrągłą kuwetę wzorca NO 2-N). Zanotować wyniki 3 pomiarów. Wynik podać w [mg/dm 3 ] stężenia azotynów Oznaczenie zawartości azotanów PRZED OZNACZENIEM NALEŻY NAŁOŻYC RĘKAWICE OCHRONNE!!!! Do probówki wprowadzić 1 płaską łyżeczkę (zintegrowaną z nakrętką!!!) odczynnika NO Następnie dodać 5ml pobierając ostrożnie pipetą szklaną odczynnik NO 3-2. Całość wymieszać ostrożnie (vortex).

5 UWAGA pipetujemy kwas siarkowy odczynnik żrący pipetować i mieszać ostrożnie!!! Próbę odstawić na 1 minutę Po minucie dodać 1,5 ml przefiltrowanego badanego roztworu (rozcieńczonego 5x lub 10x) pobranego pipetą szklaną. Roztwór wprowadzać bardzo powoli (reakcja egzotermiczna) i ostrożnie mieszać Próbę odstawić na 10 minut czas reakcji Próbkę ponownie wymieszać i dokonać pomiaru stężenia azotanów w fotometrze używając kuwet szklanych (przed pomiarem w fotometrze umieszczamy okrągłą kuwetę wzorca NO 3-N). Zanotować wyniki 3 pomiarów. Wynik podać w [mg/dm 3 ] stężenia azotanów. Wykonanie ćwiczenia cz.2 4. Po tygodniu inkubacji wykonujemy ponownie oznaczenia zawartości jonu amonowego, azotynów i azotanów (p. pkt. 3) UWAGA może się okazać, że konieczne jest 10x (lub większe) rozcieńczenie przefiltrowanego w zestawie do filtracji próżniowej badanego roztworu np. przed wykonaniem oznaczenia zawartości azotanów (p. pkt ). Proszę przed wykonaniem oznaczeń skonsultować stopień rozcieńczenia przefiltrowanej próby z prowadzącym. 5. Opracowanie wyników 5.1. Wyniki pomiarów po uśrednieniu zestawić w tabeli Próba rozcieńczenie stężenie [mg/dm 3 ] Azot amonowy Azot azotynowy Azot azotynowy 5.2. Na podstawie uzyskanych wyników: Przedstawić w [%] ubytki i przyrosty azotu amonowego, azotynowego i azotanowego porównując wyniki z 1 i 7 dnia badań Wyciągnąć wnioski z przebiegu procesów nitryfikacji (I i II fazy) Obliczyć rzeczywistą wydajność w [%] nitryfikacji prowadzonej przez nitryfikatory osadu czynnego, w stosunku do teoretycznej wydajności procesu obliczonej na podstawie początkowego stężenia jonu amonowego wykorzystując równanie reakcji (5). 6. Literatura 6.1. Fijałkowska E. i wsp., Osad czynny biologia i analiza mikroskopowa, Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków Dymaczewski Z., Poradnik eksploatatora oczyszczalni ścieków. Polskie Zrzeszenie inż. I tech. Sanitarnych, Poznań, Hermanowicz W., Fizyczno-chemiczne badanie wody i ścieków, Arkady, Warszawa, Łomotowski J., Szpindor A., Nowoczesne systemy oczyszczania ścieków, Arkady. Warszawa 2002.

Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji

Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji ĆWICZENIE 3, 4 Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji 1. Usuwanie azotu w procesach biologicznych wiadomości ogólne Azot w wodzie i ściekach może występować jako: azot organiczny, azot amonowy,

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

Budowa i eksploatacja oczyszczalni ściek. cieków w Cukrowni Cerekiew. Cerekiew S.A.

Budowa i eksploatacja oczyszczalni ściek. cieków w Cukrowni Cerekiew. Cerekiew S.A. Budowa i eksploatacja oczyszczalni ściek cieków w Cukrowni Cerekiew Cerekiew S.A. Spis treści Część ogólna, Charakterystyka techniczna obiektów, Etapy budowy, Przeprowadzenie rozruchu wstępnego, Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

Wanda Wołyńska Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego Oddział Cukrownictwa. IBPRS Oddział Cukrownictwa Łódź, czerwiec 2013r.

Wanda Wołyńska Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego Oddział Cukrownictwa. IBPRS Oddział Cukrownictwa Łódź, czerwiec 2013r. Wanda Wołyńska Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego Oddział Cukrownictwa Łódź, 25-26 czerwiec 2013r. 1 Badania fizyko-chemiczne wód i ścieków wykonywane są w różnych celach i w zależności

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej Gdańsk, 15-17 kwietnia 2012 r. Seminarium naukowo-techniczne pt. Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych źródeł węgla w oczyszczalniach ścieków od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH METODY BIOTECHNOLOGICZNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA BADANIE AKTYWNOŚCI DEHYDROGENAZ MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

Osad nadmierny Jak się go pozbyć?

Osad nadmierny Jak się go pozbyć? Osad nadmierny Jak się go pozbyć? AquaSlat Ltd. Rozwiązanie problemu Osad nadmierny jest niewygodnym problemem dla zarządów oczyszczalni i społeczeństwa. Jak dotąd nie sprecyzowano powszechnie akceptowalnej

Bardziej szczegółowo

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WYKREŚLANIE KRZYWYCH PRZEBIEGU CHLOROWANIA DLA WODY ZAWIERAJĄCEJ AZOT AMONOWY. 1. WPROWADZENIE Chlor i niektóre jego związki po wprowadzeniu do wody działają silnie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki ZASTOSOWANIE BIOREAKTORÓW BEZTLENOWYCH DO PODCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW MLECZARSKICH Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki E-mail: krzysztof.barbusinski@polsl.pl

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Do powszechnie powstających ścieków należy zaliczyć ścieki komunalne, będące nieuniknionym efektem zaspokajania potrzeb sanitarnych

Bardziej szczegółowo

Potencjał metanowy wybranych substratów

Potencjał metanowy wybranych substratów Nowatorska produkcja energii w biogazowni poprzez utylizację pomiotu drobiowego z zamianą substratu roślinnego na algi Potencjał metanowy wybranych substratów Monika Suchowska-Kisielewicz, Zofia Sadecka

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ.

BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ. BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ. Wprowadzenie: Azot jest pierwiastkiem niezwykle ważnym dla organizmów ponieważ jest podstawowym składnikiem białek.

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD POWIERZCHNIOWYCH WPROWADZENIE Właściwości chemiczne wód występujących w przyrodzie odznaczają się dużym zróżnicowaniem. Zależą one między innymi od budowy geologicznej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków w reaktorach BPR z całkowitą redukcją osadu nadmiernego

Oczyszczanie ścieków w reaktorach BPR z całkowitą redukcją osadu nadmiernego Oczyszczanie ścieków w reaktorach BPR z całkowitą redukcją osadu nadmiernego Osad nadmierny jest niewygodnym problemem dla zarządów oczyszczalni i społeczeństwa. Jak dotąd nie sprecyzowano powszechnie

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jaguś. Skuteczność technologii hydrofitowej w usuwaniu związków azotu ze ścieków wiejskich bytowo gospodarczych

Andrzej Jaguś. Skuteczność technologii hydrofitowej w usuwaniu związków azotu ze ścieków wiejskich bytowo gospodarczych Andrzej Jaguś Skuteczność technologii hydrofitowej w usuwaniu związków azotu ze ścieków wiejskich bytowo gospodarczych Wstęp Hydrofitowa technologia oczyszczania ścieków stosowana jest głównie w obszarach

Bardziej szczegółowo

2.4. ZADANIA STECHIOMETRIA. 1. Ile moli stanowi:

2.4. ZADANIA STECHIOMETRIA. 1. Ile moli stanowi: 2.4. ZADANIA 1. Ile moli stanowi: STECHIOMETRIA a/ 52 g CaCO 3 b/ 2,5 tony Fe(OH) 3 2. Ile g stanowi: a/ 4,5 mmol ZnSO 4 b/ 10 kmol wody 3. Obl. % skład Fe 2 (SO 4 ) 3 6H 2 O 4. Obl. % zawartość tlenu

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE RÓŻNYCH FORM AZOTU W PRÓBKACH WODY POWIERZCHNIOWEJ METODAMI SPEKTROFOTOMETRYCZNYMI

OZNACZANIE RÓŻNYCH FORM AZOTU W PRÓBKACH WODY POWIERZCHNIOWEJ METODAMI SPEKTROFOTOMETRYCZNYMI Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 1 OZNACZANIE RÓŻNYCH FORM AZOTU W PRÓBKACH WODY POWIERZCHNIOWEJ METODAMI SPEKTROFOTOMETRYCZNYMI Nauka o

Bardziej szczegółowo

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO Katarzyna RUCKA*, Michał MAŃCZAK*, Piotr BALBIERZ* ścieki przemysłowe, reaktor SBR, biologiczne oczyszczanie ścieków BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk.

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria 8. MANGANOMETRIA 5 8. Manganometria 8.1. Oblicz ile gramów KMnO 4 zawiera 5 dm 3 roztworu o stężeniu 0,0285 mol dm 3. Odp. 22,5207 g 8.2. W jakiej objętości 0,0205 molowego roztworu KMnO 4 znajduje się

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14.1 Przegląd miesięczny Dopływ: kontrola kolektora dopływowego kontrola kolektora odpływowego Reaktor biologiczny: kontrola powierzchni i czystości wody w osadniku wtórnym kontrola

Bardziej szczegółowo

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY Instrukcja przygotowana w Pracowni Dydaktyki Chemii Zakładu Fizykochemii Roztworów. 1. Zanieczyszczenie wody. Polska nie należy do krajów posiadających znaczne

Bardziej szczegółowo

Założenia obciążeń: Rozkład organicznych zw. węgla Nitryfikacja Denitryfikacja Symultaniczne strącanie fosforu. Komora osadu czynnego Osadnik wtórny

Założenia obciążeń: Rozkład organicznych zw. węgla Nitryfikacja Denitryfikacja Symultaniczne strącanie fosforu. Komora osadu czynnego Osadnik wtórny Przebudowa i budowa oczyszczalni ścieków w Nowogrodźcu opracował(-a): ESKO Zielona Góra Strona 1 Ekspert Osadu Czynnego Program do wymiarowania jednostopniowych oczyszczalni ścieków z osadem czynnym wg

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3.

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3. Spis treści 1. Wiadomości ogólne, ochrona wód 17 1.1 Gospodarkawodna 17 1.2 Polskie prawo wodne 25 1.2.1 Rodzaj wód 27 1.2.2 Własność wód 27 1.2.3 Koizystaniezwód 28 1.2.3.1 Powszechne koizystaniezwód

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

Utylizacja osadów ściekowych

Utylizacja osadów ściekowych Utylizacja osadów ściekowych Ćwiczenie nr 1 BADANIE PROCESU FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Fermentacją nazywamy proces przemiany biomasy bez dostępu tlenu. Znalazł on zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania dr inż. Katarzyna Umiejewska W 2011 r. wielkość produkcji wyniosła 11183 mln l mleka. Spożycie mleka w Polsce

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH 8 RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH CEL ĆWICZENIA Wyznaczenie gramorównoważników chemicznych w procesach redoks na przykładzie KMnO 4 w środowisku kwaśnym, obojętnym i zasadowym z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6, Data wydania: 24 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1044

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1044 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1044 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 20 marca 2017 r. Nazwa i adres EKO-KOMPLEKS

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7, Data wydania: 20 maja 2016 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA EW-COMP BIOCOMP

TECHNOLOGIA EW-COMP BIOCOMP TECHNOLOGIA EW-COMP BIOCOMP Zbiorniki oczyszczalni wykonane są z gotowych prefabrykatów betonowych co znacznie przyśpiesza proces budowy. Oczyszczalni składa się z jednego lub dwóch niezależnych ciągów

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne)

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Zadanie 7 (1 pkt) Uporządkuj podane ilości moli związków chemicznych według rosnącej liczby

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 739

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 739 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 739 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10, Data wydania: 01 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB xxx AB

Bardziej szczegółowo

Eco Tabs TM INNOWACYJNA TECHNOLOGIA DLA OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W ŚWIETLE RAMOWEJ DYREKTYWY WODNEJ I DYREKTYWY ŚCIEKOWEJ. Natura Leczy Naturę

Eco Tabs TM INNOWACYJNA TECHNOLOGIA DLA OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W ŚWIETLE RAMOWEJ DYREKTYWY WODNEJ I DYREKTYWY ŚCIEKOWEJ. Natura Leczy Naturę Eco Tabs TM INNOWACYJNA TECHNOLOGIA DLA OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W ŚWIETLE RAMOWEJ DYREKTYWY WODNEJ I DYREKTYWY ŚCIEKOWEJ Natura Leczy Naturę www.ecolifesystem.com.pl info@ecolifesystem.com.pl OCZYSZCZALNIA

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail:

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail: 1 FERMAWAY AB Adres: Gyllerogatan 4 SE-233 51 SVEDALA, SZWECJA Tel. Polska 022 219 57 33 (Warszawa) Tel. com + 46 736 77 58 55 (Anna Izdebski) uzdatnia wodę przyjaznymi środowisku metodami napowietrzania,

Bardziej szczegółowo

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY Ćwiczenie nr 2 KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY I. Kinetyka hydrolizy sacharozy reakcja chemiczna Zasada: Sacharoza w środowisku kwaśnym ulega hydrolizie z wytworzeniem -D-glukozy i -D-fruktozy. Jest to reakcja

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego. Oddział Cukrownictwa. Działalność naukowa. Oddziału Cukrownictwa IBPRS. dr inż.

Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego. Oddział Cukrownictwa. Działalność naukowa. Oddziału Cukrownictwa IBPRS. dr inż. Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego Oddział Cukrownictwa Działalność naukowa Oddziału Cukrownictwa IBPRS dr inż. Andrzej Baryga ODDZIAŁ CUKROWNICTWA W 2011r. Oddział Cukrownictwa zrealizował

Bardziej szczegółowo

BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW

BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Tomasz Głębicki, Katarzyna Maria Jaromin, Agata Kopertowska, Grzegorz Łagód Politechnika Lubelska

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD STOSOWANYCH W LABORATORIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK SKAWINA

WYKAZ METOD STOSOWANYCH W LABORATORIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK SKAWINA WYKAZ METOD TOOWANYCH W LABOATOIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK KAWINA BADANA CECHA, ZAKE OZNACZENIA, NOMA, INNY DOKUMENT NOMATYWNY LUB WŁANA TATU Ścieki Powietrze, ścieki Pobieranie próbek wód do badań fizycznych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH. Ćwiczenie nr 6. Adam Pawełczyk

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH. Ćwiczenie nr 6. Adam Pawełczyk POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH Ćwiczenie nr 6 Adam Pawełczyk Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych USUWANIE SUBSTANCJI POŻYWKOWYCH ZE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym Ćwiczenie 6 Oznaczanie SO w powietrzu atmosferycznym Dwutlenek siarki bezwodnik kwasu siarkowego jest najbardziej rozpowszechnionym zanieczyszczeniem gazowym, występującym w powietrzu atmosferycznym. Głównym

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW KIiChŚ OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW Ćwiczenie nr 2 I WPROWADZENIE Reakcja zobojętniania (neutralizacji) - jest to proces chemiczny, mający na celu doprowadzenie odczynu cieczy

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Laboratorium: Powstawanie i utylizacja zanieczyszczeń i odpadów Makrokierunek Zarządzanie Środowiskiem INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) 1 I. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 814

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 814 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 814 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10 Data wydania: 17 sierpnia 2016 r. AB 814 Nazwa i adres PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 893

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 893 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 893 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10 Data wydania: 16 stycznia 2017 r. Nazwa i adres AB 893 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

REAKTORY BIOCOMP BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŒCIEKÓW

REAKTORY BIOCOMP BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŒCIEKÓW REAKTORY BIOCOMP BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŒCIEKÓW EKOWATER Sp. z o.o. ul. Warszawska 31, 05-092 omianki tel. 22 833 38 12, fax. 22 832 31 98 www.ekowater.pl. ekowater@ekowater.pl REAKTORY BIOCOMP - BIOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1126

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1126 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1126 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 14 listopada 2016 r. Nazwa i adres AB 1126

Bardziej szczegółowo

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH NANOCOLOR UV / VIS Instrukcja Obsługi 1 1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH Przedstawione poniŝej informacje dotyczą wyłącznie wykonywania oznaczeń za pomocą odczynników NANOCOLOR zgodnie z dołączonymi

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 2 września 2016 r. Nazwa i adres ARQUES Sp.

Bardziej szczegółowo

Test kuwetowy LCK 554

Test kuwetowy LCK 554 Test kuwetowy Zasada Oznaczenie biochemicznego zapotrzebowania na tlen w okresie 5 dni przy nitryfikacji wstrzymanej za pomocą 5 mg/l tiomocznika allilowego. Oznaczenie rozpuszczonego tlenu prowadzi się

Bardziej szczegółowo

g % ,3%

g % ,3% PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE. STECHIOMETRIA 1. Obliczyć ile moli stanowi: a) 2,5 g Na; b) 54 g Cl 2 ; c) 16,5 g N 2 O 5 ; d) 160 g CuSO 4 5H 2 O? 2. Jaka jest masa: a) 2,4 mola Na; b) 0,25 mola

Bardziej szczegółowo

Klasa czystości I II III IV V

Klasa czystości I II III IV V Oznaczanie azotanów(iii) i azotanów(v) w wodzie 17 XI 014.Łaptaś, M.Kot naliza instrumentalna w ochronie środowiska, III rok OŚ Wprowadzenie W wodach naturalnych może znajdować się azot zawarty w różnych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1006

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1006 PCA Zakres akredytacji Nr AB 908 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1006 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 26 lutego

Bardziej szczegółowo

Optymalne proporcje składników biogennych w oczyszczaniu ścieków

Optymalne proporcje składników biogennych w oczyszczaniu ścieków SPRAWOZDANIE Z EKSPLOATACJI ANALIZA LABORATORYJNA & TECHNIKA POMIARÓW CIĄGŁYCH OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW SUBSTANCJE BIOGENNE Optymalne proporcje składników biogennych w oczyszczaniu ścieków Aby spełnić normy

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Laboratorium. Technologie oczyszczanie wód i ścieków. Studia niestacjonarne. Ćwiczenie

Laboratorium. Technologie oczyszczanie wód i ścieków. Studia niestacjonarne. Ćwiczenie Laboratorium Technologie oczyszczanie wód i ścieków Studia niestacjonarne Ćwiczenie Oznaczanie Chemicznego Zapotrzebowania na Tlen (ChZT) 1 WPROWADZENIE Chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZT) jest pojęciem

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2 Data wydania: 8 lipca 2014 r. Nazwa i adres: ZAKŁAD WODOCIĄGÓW

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa oczyszczalnia ścieków

Kompleksowa oczyszczalnia ścieków Kompleksowa oczyszczalnia ścieków w Oddziale Cukrownia Kruszwica Leszek Suchański Marek Czekalski Warszawa, 22-24.02.2017 Konferencja pokampanijna, Warszawa 22-24.02.2017 2 Nie posiadamy Ziemi na własność,

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

NOWOŚĆ. Cennik ROTH MicroStar. Zycie pełne energii. Oczyszczalnia MicroStar. Ważny od 1 marca 2016 17.03.2016

NOWOŚĆ. Cennik ROTH MicroStar. Zycie pełne energii. Oczyszczalnia MicroStar. Ważny od 1 marca 2016 17.03.2016 NOWOŚĆ Cennik ROTH MicroStar Oczyszczalnia MicroStar e n e r g i a wytwarzanie gromadzenie oczyszczalnia spełnia wymagania normy EN 12566-3+A2 d y s t r y b u c j a w o d a 17.03.2016 Zycie pełne energii

Bardziej szczegółowo

(43) Zgłoszenie ogłoszono: (45) O udzieleniu patentu ogłoszono: (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)166780 (13) B1 PL 166780 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA

(43) Zgłoszenie ogłoszono: (45) O udzieleniu patentu ogłoszono: (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)166780 (13) B1 PL 166780 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)166780 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 2 9 3 0 5 8 (22) Data zgłoszenia: 0 2.0 1.1 9 9 2 (51) IntCl6: C 02F

Bardziej szczegółowo

X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12

X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12 ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12 Imię i nazwisko Szkoła Klasa Nauczyciel Uzyskane punkty Zadanie 1. (10

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków

Oczyszczanie ścieków Oczyszczanie ścieków Stosuje się cztery stopnie oczyszczania ścieków: I. Oczyszczanie mechaniczne i chemiczne (kraty, piaskowniki, osadniki wstępne, odolejanie, koagulacja, zobojętnianie)-

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja zużycia energii na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Opracował: Piotr Banaszek

Optymalizacja zużycia energii na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Opracował: Piotr Banaszek Optymalizacja zużycia energii na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec Opracował: Piotr Banaszek Część mechaniczna 2 Część biologiczna 3 Możliwości wytwarzania energii Biogaz wykorzystywany jest przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne Pierwiastki, nazewnictwo i symbole. Budowa atomu, izotopy. Przemiany promieniotwórcze, okres półtrwania. Układ okresowy. Właściwości pierwiastków a ich położenie w

Bardziej szczegółowo

Koncepcja przebudowy i rozbudowy

Koncepcja przebudowy i rozbudowy Koncepcja przebudowy i rozbudowy Oczyszczalnia mechaniczno-biologiczna Cześć mechaniczna: Kraty Piaskownik poziomy podłużny bez usuwania tłuszczu Osadniki wstępne Imhoffa Część biologiczna: Złoża biologiczne

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1303

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1303 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1303 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 4 Data wydania: 28 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1303

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW INSTYTUT INŻYNIERII OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH ZWUŚiZO II stopień I rok OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW CHEMICZNE STRĄCANIE FOSFORU UNIESZKODLIWIANIE ŚCIEKÓW CHROMOWYCH WZMOŻONA BIOLOGICZNA

Bardziej szczegółowo

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016 XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego II Etap - 18 stycznia 2016 Nazwisko i imię ucznia: Liczba uzyskanych punktów: Drogi Uczniu, przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków

Oczyszczanie ścieków Oczyszczanie ścieków Stosuje się cztery stopnie oczyszczania ścieków: I. Oczyszczanie mechaniczne i chemiczne (kraty, piaskowniki, osadniki wstępne, odolejanie, koagulacja, zobojętnianie)-

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych ĆWICZEIE B: znaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości rozpuszczalnego w wodzie chromu (VI) w próbce cementu korzystając

Bardziej szczegółowo