Planowanie w Nadrenii-Palatynacie. Przygotowani na nowe regionalne strategie planowania przestrzennego.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Planowanie w Nadrenii-Palatynacie. Przygotowani na nowe regionalne strategie planowania przestrzennego."

Transkrypt

1 Planowanie w Nadrenii-Palatynacie. Przygotowani na nowe regionalne strategie planowania przestrzennego. Publikacja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Sportu, Nadrenia-Palatynat Nowe regionalne plany zagospodarowania przestrzennego będą istotnie wpływały na przyszłość każdej gminy w Nadrenii-Palatynacie. Stąd terenowe jednostki administracji publicznej mają prawo i obowiązek włączenia się w proces ich opracowywania. Niniejsza broszura przybliża w trzech rozdziałach możliwości uczestniczenia, ale również istotne uwarunkowania i obszary działania w przyszłości dla miast i gmin w Nadrenii-Palatynacie. 1 Wprowadzenie Możliwości uczestniczenia w procesie opracowywania nowych regionalnych strategii zagospodarowania przestrzennego Treść i cel Planowania Przestrzennego Podstawy prawne, struktura, cele i instrumenty Planowania Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego Raportowanie o stanie zagospodarowania przestrzennego jako instrument analityczny budowania zrównoważonej strategii regionalnej i krajowej Budowanie zrównoważonej strategii regionalnej i krajowej jako ramy do wytycznych zagospodarowania przestrzennego Opracowywanie regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego we współpracy z gminami Związki Planowania Przestrzennego i Związek Region Rhein-Neckar Uwarunkowania rozwoju gmin Przemiany społeczne uwarunkowania przyszłego rozwoju przestrzennego Nadrenia-Palatynat w Europie: tętniący życiem region w sercu Europy Wzmacnianie regionów metropolitalnych i obszarów wiejskich Obszary działania trwałego rozwoju gmin Usługi publiczne obszar działania przewidywalnej polityki komunalnej Usługi publiczne realizowane przez sektor prywatny współpraca z aktywną gminą Trwałe kształtowanie rozwoju obszarów mieszkalnych wzmacnianie centrów wsi i miast Wzmacniać gminy jako atrakcyjne lokalizacje, rozpoznać tematy przyszłości, wykorzystanie szans Strona 1 z 53

2 4.5 Koncepcje rozwoju: do sukcesu przez nieformalne planowanie, komunikację i współpracę Przestrzeń publiczna: zapewnić, chronić, wykorzystać w celu sprawiedliwego wyważenia interesów Zachowanie krajobrazu kulturowego, stworzenie tożsamości regionalnych - Nadrenia-Palatynat jako miejsce, w którym warto żyć i które warto polubić Zapewnienie dostaw energii i ochrona klimatu Terminy oraz definicje planowania i budowania strategii zagospodarowania przestrzennego Strona 2 z 53

3 1 Wprowadzenie Karl Peter Bruch, Minister Spraw Wewnętrznych i Sportu Szanowni Mieszkańcy, czy ma powstać nowy obszar mieszkalny, czy też centrum handlowe: każdy dobry pomysł wymaga podstawy planistycznej, by mógł być zrealizowany. Z mojego doświadczenia w polityce komunalnej wiem jednak także: planowanie samo w sobie nie wystarczy. Dopiero zdrowa mieszanina planowania opartego na przesłankach merytorycznych oraz zaangażowania ludzi na miejscu uczyniły z miast i wsi Nadrenii-Palatynatu tym, czym są dzisiaj: miejscami, w których warto żyć i które warto polubić, dla każdej grupy wiekowej. By tak pozostało, polityka krajowa i komunalna musi stawić czoła dającym się przewidzieć wyzwaniom. Kto działa zawczasu, może tworzyć zamiast, po latach, móc jedynie reagować. Dlatego też rząd kraju związkowego w 2008 r., w Programie Rozwoju Kraju Związkowego (LEP IV), zwrócił także uwagą na niewygodne fakty. Liczba mieszkańców Nadrenii-Palatynatu będzie różnie w poszczególnych regionach malała, w szczególności zaś zmieni się struktura ludności: więcej ludzi starszych, mniej młodszych. Na ten wyzwanie musimy znaleźć rozwiązania nie tylko na chwilę obecną, lecz także na następne dziesięć czy dwadzieścia lat. Dotyczy to także wyzwań na rynku pracy, który wynikają z globalizacji, nowych mediów, czy wymagań pojawiających się w związku ze zmianą struktur rodzinnych. Dotyczy to w takim samym stopniu widocznych zmian klimatycznych. Odwracanie się czy oczekiwanie do niczego nie prowadzi. Po tym, jak kraj związkowy za pomocą LEP IV przetarł pierwsze szlaki, czas by teraz regiony i gminy wyciągnęły swoje wnioski i znalazły u siebie na miejscu niezbędne i właściwe odpowiedzi. Decydującymi ramami w tym celu są regionalne plany zagospodarowania przestrzennego czterech związków planowania przestrzennego w Nadrenii-Palatynacie i wykraczającego poza granice krajów związkowych Związku Region Rhein-Neckar. Opracowane wspólnie przez gminy oraz regionalnych decydentów z gospodarki i społeczeństwa, zawierają Strona 3 z 53

4 one przyszłościowe ukierunkowanie i regionalnie dopasowane ramy rozwoju miast i wsi na nadchodzące dziesięć lat. Wydaje mi się, że ważnym jest, aby ci, którzy sprawują władzę w gminach, związkach, stowarzyszeniach, czy gospodarce, ale również każdy mieszkaniec, o którego przyszłość przecież chodzi, znaleźli czas, by pomyśleć, co ma się dziać z ich miejscowością lub małą ojczyzną w średnio- i długofalowej perspektywie. Jak ma i jak może wyglądać nasza wieś, nasze miasto w przyszłości, co możemy i musimy zrobić, by zostały zainicjowane właściwe procesy? Jako były burmistrz miasta zdaję sobie sprawę, jak ciężko zabrać się za takie zadanie obok codziennych obowiązków. Aby nie było konieczne dokształcenie się do poziomu specjalisty w zakresie planowania przestrzennego, by znaleźć właściwe odpowiedzi dla gminy, chciałbym Państwu zaproponować za pomocą tej broszury wstęp do najważniejszych zagadnień wokół planowania przestrzennego i opracowywania nowych regionalnych strategii w tym zakresie. Cieszyłbym się, jeżeli możliwie dużo gmin włączyłoby się w bieżący proces budowy regionalnych strategii planowania przestrzennego za pomocą dobrych i przyszłościowych pomysłów. Dzięki częstym wizytom i rozmowom w terenie wiem, że nie brak nie tylko pomysłów, ale także wielu zaangażowanych ludzi, którzy chcą je zrealizować za pomocą swojego zaangażowania i gminnych koncepcji. Karl Peter Bruch Strona 4 z 53

5 2 Możliwości uczestniczenia w procesie opracowywania nowych regionalnych strategii zagospodarowania przestrzennego 2.1 Treść i cel Planowania Przestrzennego Celem Planowania Przestrzennego jest wczesne rozpoznanie trendów i oczekiwań społeczeństwa oraz zintegrowanie ich z wynikającymi z powyższego zróżnicowanymi oczekiwaniami co do ich wykorzystania w ramach skoordynowanego i integralnego planowania. Do tego niezbędna jest trwała strategia generalna, która połączy rozwój ekonomiczny i bezpieczeństwo socjalne z długofalową ochroną podstaw współistnienia z przyrodą. To właśnie następuje w Nadrenii-Palatynacie dzięki Programowi Rozwoju Kraju Związkowego (LEP) i regionalnym planom zagospodarowania przestrzennego (RROP). Nadrzędnym celem jest przy tym stworzenie porównywalnych warunków życiowych na wszystkich odcinkach przestrzeni. Przy czym porównywalne warunki nie oznaczają stworzenie identycznych warunków życiowych, lecz równych szans poszczególnych regionów do udziału w Strona 5 z 53

6 ofercie kulturalnej, socjalnej i ekonomicznej. Głównym założeniem Planowania Przestrzennego jest służenie człowiekowi w najlepszy z możliwych sposobów przy nieskrępowanym rozwoju swojej osobowości w swojej społeczności. Oczywiste dla nas funkcje usług publicznych w każdej części kraju, np. mieszkanie, praca, utrzymanie, wypoczynek, ruch drogowy, szkolnictwo, stają się możliwe po części dopiero dzięki poukładanemu rozwojowi przestrzeni. W razie kolizji poszczególnych interesów, Planowanie Przestrzenne pełni funkcję moderatora. Zrównoważony rozwój wymaga określonych długofalowo i zorientowanych na przyszłość koncepcji, które stawiają na sprawiedliwość pokoleniową, równość szans, jakość życia integracji społecznej oraz odpowiedzialności za sprawy międzynarodowe. Planowanie Przestrzenne jest tutaj centralnym instrumentem. Zróżnicowane interesy i wymogi co do przestrzeni zostały podporządkowane względnie krytycznie ocenione po kątem zasady zrównoważenia oraz względem siebie dopasowane. Należy do nich na przykład efektywne zarządzanie przestrzenią, zapewnienie usług publicznych oraz rozbudowa infrastruktury. Przykład: W LEP podkreśla się miejsca centralne: najwyższego znaczenia (OZ) i średniego znaczenia (MZ), a w regionalnych strategiach zagospodarowania przestrzennego: centra znaczenia podstawowego (GZ). Zaznaczenie centralnych miejsc umożliwia zapewnienia względnie racjonalną organizację (pod względem czasu i odległości) dostępu do dóbr i usług publicznych. W centrach znaczenia podstawowego ma być zapewniony dostęp do instytucji życia codziennego (np. przedszkoli, szkół podstawowych lub usług prywatnych, jak np. handlu detalicznego czy też opieki lekarskiej), podczas gdy instytucje specjalistyczne i wyższego rzędu należą do centrów średniego i najwyższego znaczenia. W ten sposób powstaje całościowe zabezpieczenie usług w łatwo dostępnych miejscach w przestrzeni, które musi by także ekonomiczne w utrzymaniu. Poznanie podstaw planowania i strategii zagospodarowania przestrzennego i zrozumienie ich pojęć stanowi istotny warunek udziału w dyskusjach na szczeblu regionalnym. W regionalnych strategiach zagospodarowania przestrzennego konkretyzowane i uzupełniane są cele i zasady programu rozwoju kraju związkowego. 2.2 Podstawy prawne, struktura, cele i instrumenty Planowania Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego Podstawy prawne Planowanie Przestrzenne, budowanie regionalnych i krajowych strategii zagospodarowania przestrzennego wymagają jak każda inna czynność administracyjna podstaw prawnych. W tym zakresie istnieją zarówno federalne, jak i krajowe regulacje. Najważniejsze regulacje prawne zawierają: Strona 6 z 53

7 ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym (ROG) Federacji z 22 grudnia 2008 r. (BGBl. I S. 2986), ostatnio zmieniona artykułem 9 ustawy z 31 lipca2009 r. (BGBl. I S. 2585), krajowa ustawa o Planowaniu Przestrzennym (LPlG) z 10 kwietnia 2003 r. (GVBl. S. 41), ostatnio zmieniona pierwszą ustawą krajową do zmiany krajowej ustawy o Planowaniu Przestrzennym z 2 marca 2006 r. (GVBl.S. 93), BS W trakcie trwania reformy federalizmu odpadło ustawodastwo ramowe, a Planowanie Przestrzenne zostało artykułem 74 ust. 1 nr 31 Ustawy Zasadniczej podporządkowane konkurującemu ustawodawstwu. W następstwie ROG została podporządkowana nowemu porządkowi konstytucyjnemu. Odpowiednie nowe brzmienie ROG w jednej części weszło w życie 31 grudnia 2008 r., a w pozostałej części 30 czerwca 2009 r. Zadeklarowanym celem ustawy, poza silniejszym zaznaczeniem federalnego planowania przestrzennego, jest jak najwierniejsze zachowanie sprawdzonego systemu Planowania Przestrzennego w krajach związkowych. Nowa ROG stanowi w krajach związkowych bezpośrednio obowiązującą regulację wstępną w obszarze Planowania Przestrzennego oraz opracowywania strategii zagospodarowania przestrzennego na poziomie krajowym i regionalnym; krajowe ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym mają jedynie uzupełniający charakter. Poza dwoma wymienionymi regulacjami ustawowymi istnieją dalsze rozporządzenia, przepisy administracyjne, okólniki na poziomie federacji i krajów związkowych, a w zakresie współpracy ponadgranicznej umowy międzypaństwowe i porozumienia administracyjne. Centralnym punktem regulacji ustawowych jest obligatoryjność wymogów Planowania Przestrzennego ( 4 ROG). Zgodnie z tym wszelkie publiczne instytucje planistyczne oraz określone podmioty prawa prywatnego (w szczególności sprywatyzowane podmioty zarządzające infrastrukturą, jak kolej i poczta) obowiązane są do ścisłego przestrzegania określonych w planach (programach rozwoju krajów związkowych i regionalnych planach zagospodarowania przestrzennego) celów Planowania Przestrzennego. Poszczególne instytucje planistyczne muszą podczas podejmowania decyzji wziąć pod uwagę zasady i wymogi Planowania Przestrzennego. Dla indywidualnego mieszkańca z planów zagospodarowania przestrzennego nie wynikają żadne bezpośrednie obowiązki. Struktura Planowania Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego Hierarchia administracyjna w Planowaniu Przestrzennym na poziomie kraju związkowego jest, jak w zwyczajowej ogólnej strukturze administracyjnej kraju związkowego także, trzypoziomowa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Sportu jako najwyższa instytucja planistyczna kraju związkowego, Strona 7 z 53

8 Dyrekcje Strukturalne i Aprobujące Północ i Południe jako wyższe instytucje planistyczne kraju związkowego, administracje powiatowe jako niższe instytucje planistyczna kraju związkowego. Do celów regionalnych strategii zagospodarowania przestrzennego Nadrenia-Palatynat został podzielona na cztery regiony planistyczne: Mittelrhein-Westerwald, Trier, Rheinhessen-Nahe oraz Westpfalz. Tutaj regionalne związki Planowania Przestrzennego realizują zadania regionalnej strategii zagospodarowania przestrzennego jako instytucje prawa publicznego ( 13ff. LPlG). Były region Rheinpfalz, zgodnie z umową państwową między krajami związkowymi Badenią- Wirtembergią, Hesją i Nadrenią-Palatynatem o współpracy przy Planowaniu Przestrzennym i rozwoju obszaru Rhein-Neckar-Gebiet z 26 lipca 2005 (GVBl. S , BS załącznik I 136), powstał ponownie 1 stycznia 2006 r. jako Związek Region RheinNeckar (VRRN) ( 13 ust. 3 LPlG). Obszar związku rozciąga się pomiędzy granicami Badeni-Wirtembergii, Hesji i Nadreni- Palatynatu I określa jednocześnie europejski obszar metropolitalny (EMR) Rhein-Neckar. Cele Planowania Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego Planowanie Przestrzenne na poziomie kraju związkowego to podsumowujące, ponadlokalne i ponadbranżowe planowanie, dostosowane do kraju związkowego. Ideą wiodącą jest zachowanie względnie promowanie porównywalnych warunków życiowych i zrównoważonego rozwoju przestrzennego. W tym celu integruje ono wszelkie aspekty związane z przestrzenią w przemyśleniach i realizacjach planistycznych, takie jak rozwój ludności i społeczności, mieszkalnictwo, środowisko, ruch drogowy, dostawy i utylizację, czas wolny i wypoczynek. Planowanie Przestrzenne na poziomie kraju związkowego opracowuje programy i plany oraz koordynuje plany wpływające istotnie na przestrzeń, jak również działania ukierunkowane na rozwój przestrzenny. Planowanie Przestrzenne na poziomie regionalnym odpowiada częściowemu, nastawionemu na poziom regionu Planowaniu Przestrzennemu na poziomie krajowym. Jego zadanie jest przewidywalne i ponadlokalne, ponadbranżowe i podsumowujące planowanie w celu rozwoju regionu w zakresie struktury przestrzennej i ludnościowej. Planowanie Przestrzenne na poziomie regionu jest zadaniem wspólnym kraju związkowego i gmin ( 12 LPlG). Koordynuje ono interesy lokalne i ponadlokalne, regionalne i wielkoprzestrzenne, interesy pojedynczych branż oraz ogólnoprzestrzenne interesy obszaru regionu. Instrumenty krajowego i regionalnego Planowanie Przestrzennego Najważniejszymi Instrumentami krajowego i regionalnego Planowania Przestrzennego są Program Rozwoju Kraju Związkowego ( 8ff. ROG w zw. z 7 i 8 LPlG) oraz regionalne plany Strona 8 z 53

9 zagospodarowania przestrzennego ( 8ff. ROG w zw. z 9 i 10 LPlG). Program Rozwoju Kraju Związkowego stanowi ramy twórcze i porządkowe całościowego rozwoju przestrzeni Nadrenii- Palatynatu. Innymi instrumentami zabezpieczenia Planowania Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego oraz dopasowania szczególnie istotnych przestrzennie planów i działań są: postępowanie w sprawach stanowienia Planowania Przestrzennego ( 15 ROG w zw. z 17 LPlG) oraz uproszczona procedura raportowania przestrzennego ( 16 ROG w zw. z 18 LPlG). Program Rozwoju Kraju Związkowego Program Rozwoju Kraju Związkowego określa twórcze i porządkowe ramy całościowego rozwoju przestrzennego Nadrenii-Palatynatu. Jest nastawiony długofalowo i zawiera cele oraz zasady krajowego Planowania Przestrzennego w zakresie zrównoważonego rozwoju przestrzeni. ( 7 ust. 1 LPlG). Został opracowany przez najwyższa instytucję planistyczną kraju związkowego na zasadzie szerokiego uczestnictwa i konsultacji ( 8 ust. 1 LPlG). Za pomocą rozporządzenia rządu krajowego Program Rozwoju Kraju Związkowego staje się obowiązujący ( 8 ust. 1 zd. 7 LPlG). W ten sposób w Programie Rozwoju Kraju Związkowego zostają sformułowane obowiązujące ramy dla gmin, regionów i administracji krajowej w celu wspólnego wykorzystania przyszłościowych szans oraz aktywności na rzecz zrównoważonego rozwoju. Na regionalnym Planowaniu Przestrzennym, a w szczególności na gminach ciąży obowiązek wypełnienia tych ram w komunalnych wytycznych zagospodarowania przestrzennego. W okresie od 2004 r. do końca 2008 r. stworzono nowy Program Rozwoju Kraju Związkowego (LEP IV), który zastąpił obowiązujący od 1995 r. Program Rozwoju Kraju Związkowego (LEP III). Rozporządzenie dotyczące LEP IV zostało ogłoszone 24 listopada 2008 r. Strona 9 z 53

10 w Dzienniku Ustawi Rozporządzeń Kraju Związkowego Nadrenia-Palatynat i weszło w życie 25 listopada 2008 r. Po tym, jak nowy Program Rozwoju Kraju Związkowego (LEP IV) 25 listopada 2008 r. stał się obowiązujący, rozpoczął się zgodnie z 10 ust. 2 LPlG wyznaczony na trzy lata okres do dostosowania regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego w czterech region al planistycznych Nadrenii-Palatynatu. Do 24 listopada 2011 r. regionalne plany zagospodarowania przestrzennego muszą zostać przedstawione najwyższej instytucji planistycznej kraju związkowego do akceptacji. Związek Region Rhein-Neckar opracowuje jednolity Plan Regionalny Rhein-Neckar 2020 na całym obszarze związkowym. Prace nad przebudową względnie uzupełnianiem regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego, jak również jednolitego Planu Regionalnego już się rozpoczęły. Regionalne Plany Zagospodarowania Przestrzennego Głównym instrumentem regionalnego Planowania Przestrzennego jest regionalny plan zagospodarowania przestrzennego. Tutaj cele i zasady Programu Rozwoju Kraju Związkowego są konkretyzowane i uzupełniane na poziomie regionów. W tym celu analizuje się specyficzne dla regionu kwestie strukturalne i rozwojowe oraz godzi się odgórne założenia z potrzebami regionalnymi. Regionalny plan zagospodarowania przestrzennego sprawuje zatem istotną funkcję pośredniczącą pomiędzy poziomem kraju związkowego, a regionem. Za jej pomocą stwierdza się, czy istotne przestrzennie plany i działania zgadzają się z wymogami gospodarki przestrzennej i w jakim stopniu istotne przestrzennie plany i działania mogą być dostosowane lub przeprowadzone pod względem gospodarki przestrzennej (ocena oddziaływania przestrzennego). Podczas procesu stanowienia niezbędny jest udział obywateli ( 17 Abs. 7 LPlG), w uproszczonej procedurze oceny wpływu przestrzennego taki udział może być zastosowany. Za te postępowania odpowiedzialne są instytucje planistyczne szczebla kraju związkowego ( 4 LPlG). Proces stanowienia planu zagospodarowania przestrzennego i uproszczona procedura oceny wpływu przestrzennego Procesy stanowienia planu zagospodarowania przestrzennego i uproszczone procedury oceny wpływu przestrzennego służą do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na przestrzeń, przed ostateczną decyzją w ustawowo określonej procedurze zezwoleniowej. Procesy stanowienia planu zagospodarowania przestrzennego i uproszczone procedury oceny wpływu przestrzennego określają oddziaływania przedsięwzięcia na przestrzeń! Strona 10 z 53

11 2.3 Raportowanie o stanie zagospodarowania przestrzennego jako instrument analityczny budowania zrównoważonej strategii regionalnej i krajowej Programy, plany i działania na rzecz Planowania Przestrzennego, jak również planowania specjalistycznego wymagają stabilnych podstaw decyzyjnych. Kto chce zrobić coś dobrze musi być świadomy, co w przeszłości się udało, a co nie, względnie, jakie instrumenty i działania się sprawdziły, które należy rozwinąć. W tym celu sporządza się co pięć lat na szczeblu krajowym oraz regionalnym raporty o stanie zagospodarowania przestrzennego, które ukazują stan zrównoważonego rozwoju przestrzennego w Nadrenii-Palatynacie. Wraz z publikacją Raportu o stanie zagospodarowania przestrzennego (ROB 2008) rząd krajowy dokumentuje istotne fakty rozwoju w Nadrenii- Palatynacie w okresie sprawozdawczym 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. Oprócz podglądu osiągnięć, określa się także wyzwania i wynikające z nich działania konieczne w przyszłości. ROB 2008 pozostaje zatem w ścisłym związku z Programem Rozwoju Kraju Związkowego z 2008 r. Liczne wytyczne Programu Rozwoju Kraju Związkowego potwierdzają się w raporcie o stanie zagospodarowania przestrzennego. ROB 2008 stanowi dla polityki regionalnej i komunalnej, ale również dla zainteresowanych mieszkańców obszerną podstawę informacyjną. Omawiana jest w nim szeroka paleta tematyczna. Rozwój liczby uczniów, współpraca międzygminna oraz energia wiatrowa są omawiane tak samo, jak kwestie zmian klimatu czy usług publicznych. Centralnym punktem ROB 2008 jest jednak kwestia: Jak żyje się obecnie w Nadrenii-Palatynacie i co czeka nas w najbliższej przyszłości? Związki Planowania Przestrzennego w Nadrenii-Palatynacie są obowiązane do przedstawienia, na rok przed ukazaniem się reportu o stanie zagospodarowania przestrzennego kraju związkowego, regionalnych raportów o stanie zagospodarowania przestrzennego ( 14 ust. 3 zf. 5 LPIG). Mają one dostarczać podstawowe informacje regionalne, które umożliwiają porównawczą ocenę rozwoju w poszczególnych regionach. Cztery regionalne związki planistyczne i Związek Region Rhein Neckar (VRRN) przedstawiły po raz pierwszy, pod koniec 2007 r., regionalne raporty o stanie zagospodarowania przestrzennego dla należącej do Nadrenii-Palatynatu części obszaru związkowego. Można zapoznać się z nimi na stronie internetowej Planowania Przestrzennego Nadrenii-Palatynatu (www.ism.rlp.de rubryka Planowanie Przestrzenne). Są dostępne również na stronach internetowych regionalnych związków planistycznych i VRRN oraz częściowo jako publikacje. Raportowanie o stanie zagospodarowania przestrzennego stanowi ważny instrument analityczny oraz stanowi podstawę do ocen i dalszego rzeczowego rozwoju ram planistycznych! Strona 11 z 53

12 Regionalne strategie zagospodarowania przestrzennego w Internecie Źródło: : Więcej informacji: Interaktywna i zawierająca zaakceptowane regionalne strategie zagospodarowania przestrzennego baza i stosowne wersje tekstowe opublikowane zostały pod adresem Powyższa usługa dostępna jest także pod adresem w taki sposób, by poszczególne kartograficzne grupy tematyczne mogłby być włączone do własnych aplikacji GIS jako (WebMappingService). Strona 12 z 53

13 Ilustracja Miejsca centralne. Struktura przestrzenna Źródło: Program Rozwoju Kraju Związkowego (LEP IV), Mainz 2008 r. Przestrzeń o bardzo dużej gęstości zaludnienia Przestrzeń o dużej gęstości zaludnienia Obszary wiejskie Obszary pośrednie Granice powiatu Centra najwyższego znaczenia Centra średniego znaczenia Centra znaczenia podstawowego Bliskie rejony Strona 13 z 53

14 Gminy Regiony Kraj związkowy 2.4 Budowanie zrównoważonej strategii regionalnej i krajowej jako ramy do wytycznych zagospodarowania przestrzennego Programy i plany Planowanie Przestrzennego na poziomie regionu i kraju związkowego, jak również Program Rozwoju Kraju Związkowego oraz regionalne plany zagospodarowania przestrzennego zawierają wytyczne, w szczególności dla publicznych, ale również dla określonych prywatnych aktorów podejmujących decyzje lub chcącym realizować odpowiednie wytyczne o istotnym znaczeniu przestrzennym. Wyznaczają one zatem pewne obowiązujące ramy. Aktorami odpowiedzialnymi za planowanie na poziomie komunalnym są gminy i miasta. Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec zapewnia miastom i gminom kompetencje planistyczne na poziomie komunalnym (Art. 28 ust. 2 GG). Znajdują one swój wyraz w wytycznych zagospodarowania przestrzennego, tzn. w opracowywaniu planów użytkowania ternu oraz planów zabudowy. Tworzenie wytycznych zagospodarowania przestrzennego stanowi zatem najniższy poziom trójstopniowej hierarchii planistycznej w Nadrenii-Palatynacie. Tutaj realizuje się cele zagospodarowania przestrzennego. Ilustracja: Poziomy Planowania Przestrzennego w Nadrenii-Palatynacie Program Rozwoju Kraju Związkowego Najwyższa instytucja planistyczna kraju związkowego Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Sportu Regionalne Plany Zagospodarowania Przestrzennego Regionalne Związki Planowania Przestrzennego Plany użytkowania ternu Miasta, Gminy Związkowe, Gminy nienależące do związków Plan zabudowy Miasta, Gminy wiejskie, Gminy nienależące do związków Źródło: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Sportu Najwyższa instytucja planistyczna - Opracowanie: Usługi kartograficzne 2008 Strona 14 z 53

15 Cele i zasady regionalnego i krajowego Planowania Przestrzennego realizowane w opracowywanych w gminach wytycznych dotyczących zagospodarowania przestrzennego. Stąd tworzenie Programu Rozwoju Kraju Związkowego i regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego wymaga zawsze wysłuchania szczebla gminnego. I odwrotnie, kodeks budowlany zobowiązuje gminy do dostosowania ich wytycznych zagospodarowania przestrzennego do celów zagospodarowania przestrzennego, tzn. do krajowej i regionalnej strategii zagospodarowania przestrzennego ( 1 ust. 4 BauGB). O ile planów użytkowania ternu nie wywiera żadnych bezpośrednich skutków prawnych wobec osób trzecich, tak plan zabudowy posiada status prawa miejscowego (statut) i zawiera przepisy planistyczne obowiązujące każdego na każdej działce znajdującej się w obszarze objętym planem. Podczas opracowywania wytycznych zagospodarowania obligatoryjny jest udział obywateli. 2.5 Opracowywanie regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego we współpracy z gminami Zgodnie z 10 LPlG plany zagospodarowania przestrzennego opracowywane są przez regionalne związki planowania przestrzennego. Związki te zapewniają udział dotkniętych procesem planowania instytucji i inwestorów federacji oraz krajów związkowych, gmin i związków gmin, jak również podmiotów prawa prywatnego, które objęte są obowiązkiem respektowania zapisów zgodnie z 4 ust. 1 zd. 2 ROG są to przede wszystkim prywatni dysponenci infrastruktury jak kolej czy poczta. Częścią składową procesu stanowienia planów jest także przeprowadzenie tzw. Strategicznego badania wpływu środowiskowego, tj. rozpoznanie, opisanie i ocena przewidywalnych istotnych konsekwencji przeprowadzenia planu na środowisko ( 9 ROG w zw. z 6a LPIG). Regionalne reprezentacje związków planowania przestrzennego podejmują w tym celu najpierw uchwałę o opracowaniu. Po ukończeniu prac nad projektem planu, regionalna reprezentacja danego związku udostępnia go w celu przeprowadzenia konsultacji i zapewnienia udziału obywateli w jego tworzeniu. W ramach tego terenowe jednostki administracji publicznej, a więc także gminy wiejskie mają możliwość wypowiedzenia się co do projektu regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego. Gminy mogą przy tym wskazać na obowiązujące wytyczne zagospodarowania przestrzennego oraz takie, które osiągnęły zgodnie z 33 ust. 1 BauGB taki poziom zaawansowania. Powinny one być uwzględnione jako wyraz zasady przepływu wzajemnego w regionalnym planie zagospodarowania przestrzennego, o ile jest to uzasadnione z punktu widzenia ponadmiejscowego. Strona 15 z 53

16 Wszystkie przekazane opinie musza zostać rozpatrzone, a pod koniec niezbędne jest uchwalenie ostatecznej wersji regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego w ramach obszernego procesu analitycznego przez reprezentację regionalną. W jaki sposób moja gmina może się włączyć w proces tworzenia regionalnych strategii zagospodarowania przestrzennego? Uchwalony plan regionalny przedstawiony zostaje następnie najwyższej instytucji planistycznej kraju związkowego do akceptacji. Sprawdza ona zarówno zgodność procesu opracowywania pod względem prawnym, jak również treść planu pod kątem spójności z odgórnymi wytycznymi Programu Rozwoju Kraju Związkowego. Ta kontrola musi zostać zakończona w ciągu jednego roku od dnia rozpoczęcia postępowania zezwalającego, w przeciwnym razie uważa się, że zezwolenia zostało wydane. Decyzja w sprawie zezwolenia publikowana jest w Dzienniku Urzędowym Kraju Związkowego Nadrenia-Palatynat; w ten sposób regionalny plan zagospodarowania przestrzennego staje się obowiązującym prawem. Ponadregionalny przegląd aktualnie obowiązujących regionalnych planów zagospodarowania przestrzennego Nadrenii-Palatynatu znajduje się pod adresem: 2.6 Związki Planowania Przestrzennego i Związek Region Rhein-Neckar Związek Planowania Przestrzennego Mittelrhein-Westerwald Vorsitzender: Landrat Michael Lieber (Landkreis Altenkirchen) Ansprechpartner: Martin Kittelberger (Leitender Planer) Geschäftsstelle: Stresemannstraße 3-5, Koblenz Postanschrift: Postfach , Koblenz Tel.: , Fax: Internet: Region Mittelrhein-Westerwald jest największym regionem planistycznym Nadrenii-Palatynatu. Skłda się z ośmiu powiatów ziemskich Ahrweiler, Altenkirchen, Cochem-Zell, Mayen-Koblenz, Neuwied, Rhein-Hunsrück-Kreis, Rhein-Lahn-Kreis oraz Westerwaldkreis, jak rowież powiatu grodzkiego miasta Koblenz jako centrum najwyższego znaczenia w regionie. Na powierzchni ponad ha mieszka ponad 1,2 miliona mieszkańców. Dalsze dane strukturalne można odczytać z Regionalnego Raportu Zagospodarowania Przestrzennego Jest on dostępny na stronie internetowej związku planowania przestrzennego. Odnosi się on także do specyficznych Strona 16 z 53

17 wyznaczników kraju związkowego oraz międzynarodowych atrakcji regionu, takich jak np. światowe dziedzictwo UNESCO Oberes Mittelrheintal, światowe dziedzictwo kultury UNESCO Limes, tor Nürburgring czy też port lotniczy Frankfurt-Hahn. Oprócz związanych z nimi specyficznych szans rozwojowych, można znaleźć także wyzwania dla regionu, do których należy przebiegający zróżnicowanie rozwój demograficzny. Ściśle powiązany z kwestią demografii jest dalszy rozwój terenów pod mieszkalnictwo w regionie, które będzie jednym z centralnych punktów odniesienia nowej strategii zagospodarowania przestrzennego regionu. Innym zagadnieniem tematycznym o znaczeniu dla regionalnego planowania przestrzennego będzie ochrona i wykorzystanie przestrzeni publicznej, co ma szczególne znaczenie dla bogatego w zasoby naturalne regionu Mittelrhein-Westerwald. W procesie opracowywania nowego regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego, który dostosowuje obowiązującą strategię regionalną z 2006 r. do aktualnego Programu Rozwoju Kraju Związkowego, przewiduje się w 2011 r. udział gmin i obywateli. Stosowne zawiadomienia ukażą się w prasie oraz publikacjach internetowych związku planowania przestrzennego. Kolejny bieżącym centralnym zagadnieniem roboczym jest opracowanie regionalnej koncepcji energetycznej, która ma zawierać zarówno aspekty planowania przestrzennego, jak też rozwoju regionalnego. Związek Planowania Przestrzennego Region Trier Przewodniczacy Starosta Günther Schartz (Powiat Ziemski Trier-Saarburg) Osoba do kontaktu:roland Wernig (Główny Planista) Siedziba: Deworastraße 8, Trier Postfach 3430, Trier Tel.: , Fax: Internet: Związek Planowania Przestrzennego Region Trier ma za zadanie stworzenie regionalnego planowania przestrzennego i wnosi istotny wkład do rozwoju regionalnego. Region Trier stanowi na niecałych km2 powierzchni i z pół milionem mieszkańców w powiatach ziemskich Bernkastel- Wittlich, Trier-Saarburg, Vulkaneifel, Eifel- kreis Bitburg-Prüm oraz powiecie grodzkim miastem Trier zachodnią część Nadenii-Palatynatu. Z miastem Trier, będącym centrum najwyższego znaczenia, region stanowi samodzielny obszar powiązań i wykazuje z uwagi na swoje centralne położenie w makroregionie silne powiązania europejskie, w szczególności do silnego ośrodka ekonomicznego Luksemburg. Jako obszar produkcji wina i szczytami średniej wysokości posiada potencjał naturalny wysokiej klasy z charakterystycznymi Strona 17 z 53

18 cechami krajobrazu. Gospodarka regionalna zdominowana jest przez sektor usługowy, który stanowi około dwóch trzecich Produktu krajowego Brutto, a zaraz za nim znajduje się rzemiosło produkcyjne. Struktura branżowa jest szeroko rozciągnięta, można zaobserwować zarówno przedsiębiorstwa prowadzone jednoosobowo, jak też zakłady koncernów. Uprawa wina, rolnictwo i leśnictwo stanowią istotny czynnik gospodarczy i mają istotny wkład w zachowanie krajobrazu. W porównaniu do całego kraju związkowego bardzo rozwinięty został przemysł turystyczny. Wiele istotnych regionalnych danych strukturalnych zawiera»regionalny Raport o Stanie Zagospodarowania Przestrzennego 2007«(możliwość pobrania rubryka materiały). Po wejściu w życie LEP IV w listopadzie 2008 r. należy w ciągu trzech lat stworzyć nowy regionalny plan zagospodarowania przestrzennego. Centralne zagadnienia i cele należy dostosować do wytycznych na poziomie kraju związkowego. Po pracach wstępnych w 2009 r., w 2010 r. całościowy projekt regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego ma zostać opracowany i w 2011 r. udostępniony gminom, instytucjom, innym urzędom oraz obywatelom. Jako wkład do rozwoju regionalnego, region sformułował swoją strategię rozwoju w publikacji»strategia Przyszłości Regionu Trier 2025«z 2008 r., a co do jej realizacji następują coroczne sprawozdania na publicznych konferencjach regionalnych. Dzięki kontynuowanej w latach 2009/2010 regionalnej koncepcji energetycznej można zapoznać się z aktualnymi, podstawowymi informacjami o stanie rozbudowy i potencjału odnawialnych źródeł energii w regionie. Ponadto Związek Planowania Przestrzennego Region Trier doradza gminom, instytucjom planowania specjalistycznego oraz inwestorom w ich istotnych przestrzennie planach i działaniach. Związek Planowania Przestrzennego Rheinhessen-Nahe Przewodniczący: Starosta Ernst Walter Görisch (Powiat Alzey-Worms) Osoba dokontaktu: Christiane Donnerstag (Główny Planista) Siedziba: Lauterenstraße 37, Mainz Tel.: , Fax: Internet: Związek Planowania Przestrzennego Rheinhessen-Nahe stawia sobie za cel stworzenie opartej na zaufaniu kultury współpracy i komunikacji pomiędzy wszystkimi instytucjami w procesach planistycznych. Bezpośrednio związane z tym są miękkie instrumenty nieformalnego i koncepcyjnego rozwoju regionalnego. W tych procesach Związek Planowania Przestrzennego podejmuje się działań moderatora i porozumiewa się z powiatami, miastami i gminami, instytucjami oraz związkami w sprawie centralnych punktów rozwoju regionalnego, nad Strona 18 z 53

19 którymi mają trwać prace. Koordynuje zróżnicowane interesy, obserwuje proces analizy i zajmuje pozycję doradczą. Do jego zakresu obowiązków należy także przeniesienie istotnych regionalnie rozwiązań do regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego, by współpraca regionalna miała większa moc obowiązującą. Dzięki temu można tutaj znaleźć drogę do pewnego dostępu do planu zagospodarowania przestrzennego i jego akceptacji. Chodzi tutaj o wieloletni proces, w którym współpracujący partnerzy aż po gminy wiejskie biorą od samego początku udział w pracach. Oczywistym jest fakt wzrostu średniego wieku życia naszego społeczeństwa. Mimo tego udało się w ostatnich latach dokonać istotnego ukierunkowania na rzecz atrakcyjności i siłę ekonomiczną regionu. Przyczyniło się do tego z pewnością szczególne położenie regionu Rheinhessen-Nahe pomiędzy dwoma obszarami metropolitalnymi Frankfurt/Rhein-Main oraz Rhein-Neckar. Takie korzystne położenie podnosi atrakcyjność rozwijającego się regionu jako miejsca pracy i zamieszkania. Do Związku Planowania Przestrzennego Rheinhessen-Nahe należą powiaty ziemskie Alzey-Worms, Mainz Bingen, Bad Kreuznach oraz Birkenfeld, jak również stolica kraju związkowego Mainz oraz powiat grodzki miasto Worms. Obszar, na którym mieszka ok ludzi, obejmuje powierzchnię km2. Decyzje polityczne dotyczące regionu podejmowane są przez przedstawicielstwo regionalne i wyłonionego z niego zarząd regionalny. Kwestie specjalistyczne przygotowywane są w dwóch komisjach (I = Planowanie Przestrzenne, II = Rozwój Regionalny), aż do powstania gotowych do uchwalenia projektów. Bieżącym zarządzaniem kieruje Główny Planista w niewielkiej siedzibie sztabowej w Kaiserslautern. Mający zostać uzupełniony regionalny plan zagospodarowania przestrzennego opracowywany jest sprawdzoną metodą w formie cienkiego planu i będzie zawierał strategiczną ocenę wpływu środowiskowego oraz raportem dotyczącym płci. Zasadnicze kwestie wpływania na zasiedlanie, przestrzeń publiczną czy infrastrukturę udokumentowane zostały w Westpfalz-Informati onen nr 128 z lipca 2009 r., tak jak również generalne wymogi opracowywania planów zagospodarowania przestrzennego. Te znajdują się na stronie internetowej PGW, podobnie jak regionalny raport o stanie zagospodarowania przestrzennego, jako wynik bieżącej obserwacji przestrzeni. Związek Planowania Przestrzennego Westpfalz Przewodniczący: Nadburmistrz Dr. Klaus Weichel (Miasto Kaiserslautern) Osoba do kontaktu: Theophil Weick (Główny Planista) Siedziba: Bahnhofstraße 1, Kaiserslautern Tel.: , Fax: Internet: Strona 19 z 53

20 Związek Planowania Przestrzennego Westpfalz (PGW) odpowiada za planowanie przestrzenne i rozwój regionalny Regionu Westpfalz. Głównym zadanie stanowi opracowanie i uzupełnienie regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego (ROP) jako efektywnego instrumentu zarządzania rozwojem przestrzennym na styku planowania rozwoju kraju związkowego i opracowywaniem wytycznych zagospodarowania przestrzennego. Ponadto Planowanie Przestrzenne i rozwój regionalny staja dzisiaj przed zadaniem wniesienia swojego wkładu do moderowania kompleksowego rozwoju przestrzennego poprzez opracowywanie koncepcji rozwojowych i inicjowaniem projektów. Członkami PGW są powiaty grodzkie miasta Kaiserslautern, Pirmasens oraz Zweibrücken, powiaty ziemskie Donnersbergkreis, Kaiserslautern, Kusel oraz Südwestpfalz, jak również izby i związki (IHK, HWK, LWK, związki zawodowe i organizacje pracodawców). Na obszarze jego właściwości PGW, tj km2 mieszka ok mieszkańców. Związek Region Rhein-Neckar Przewodnicząca: Nadburmistrz Dr. Eva Lohse (Miasta Ludwigshafen am Rhein) Osoba do kontaktu: Christoph Trinemeier (Dyrektor Zarządzający) Siedziba: P 7, 20-21, Mannheim Kod pocztowy: Postfach , Mannheim Tel.: , Fax: Internet: W ciągu niewielu lat od powstania Związku Region Rhein-Neckar, w połączeniu z uznaniem obszaru Rhein-Neckar jako europejskiego obszaru metropolitalnego, niewielka struktura organizacyjna związku (razem ze spółką Metropolregion Rhein-Neckar GmbH oraz stowarzyszeniem Zukunft Metropol region Rhein-Neckar e.v.) sprawdziła się nie tylko jako główna platforma w różnorodnych obszarach współpracy regionalnej, ale również wobec różnych problemów gmin. Stąd związek uznawany jest przez miasta i gminy na obszarze metropolitalnym jako niezawodny i kompetentny partner do rozmów. Obszar metropolitalny Rhein-Neckar jako największa aglomeracja z ok. 2,4 milionem mieszkańców i policentralną strukturą siedliskową stał się w krótkim czasie modelem wzorcowym tzw.»regional Governance«jako przestrzeń z sukcesem zintegrowana pod względem organizacyjnostrukturalnym i socjoekonomicznym, który otwarty jest na nowe zadania, szanse i nowych partnerów. Z Nadrenii-Palatynatu do obszaru metropolitalnego należą powiaty ziemskie Germersheim, Südliche Weinstraße, Bad Dürkheim oraz Rhein-Pfalz-Kreis, jak też powiaty grodzkie- miasta Speyer, Landau i. d. Pfalz, Neustadt a. d. Weinstraße, Ludwigshafen am Rhein, Frankenthal (Pfalz) oraz Worms. Strona 20 z 53

21 Głównym regionalnym zadaniem planistycznym związku jest obecnie opracowanie po raz pierwszy jednolitej strategii zagospodarowania przestrzennego Regionalplan Rhein-Neckar 2020, obejmującego obszar trzech krajów związkowych. W jednolitej strategii zagospodarowania przestrzennego punkt ciężkości ma być położony na oszczędny pod względem przestrzeni oraz eksploatacji surowców rozwój siedlisk, przyjazny naturze i dostosowany do potrzeb rozwój ruchu drogowego, jak również innowacyjne i przyszłościowe koncepcje energetyczne. Po intensywnych nieformalnych konsultacjach ważnych treści przyszłej strategii zagospodarowania przestrzennego z gminami, przewiduje się na końcówkę 2010 r. / początek 2011 r. rozpoczęcie procedury udziału w konsultacjach uprawnionych osób i podmiotów, w końcówce 2011 / na początku 2012 r. przedstawienie uchwalonej wersji jednolitej strategii zagospodarowania przestrzennego do akceptacji najwyższych instytucji planistycznych trzech krajów związkowych. Procesowi tworzenia ma towarzyszyć szeroki udział mediów i obywateli. Roboczymi puntami ciężkości związku w następnych latach będą oprócz stworzenia jednolitej strategii zagospodarowania przestrzennego Rhein-Neckar 2020, realizacja Masterplanu dla Regionalpark Rhein-Neckar, jak również regionalna koncepcja energetyczna dla obszaru metropolitalnego. Strona 21 z 53

22 Regiony planistyczne. Regionalne Związki Planowania Przestrzennego Strona 22 z 53

23 3 Uwarunkowania rozwoju gmin 3.1 Przemiany społeczne uwarunkowania przyszłego rozwoju przestrzennego Społeczeństwo naznaczone jest w poszczególnych obszarach przez głębokie proces przemian. Dotyczy to np. rozwoju gospodarczego (globalizacja), przemian demograficznych, czy też środowiska (zmiany klimatyczne). Przemiany demograficzne stawiają gminy, powiaty, regiony i kraje związkowe przed jednym z najważniejszych wyzwań naszych czasów i przyszłości. Proces kurczenia i starzenia się dotyczy przy tym nie tylko instytucje publiczne, takie jak szkoły czy przedszkola, lecz oddziaływają na wszystkie obszary życia społecznego. Stąd należy wezwać wszystkie miejscowe instytucje, począwszy od straży pożarnej przez przedsiębiorstwa po kościoły, stowarzyszenia i oczywiście gminy do zajęcia się tym tematem zawczasu. Należy znaleźć nowe, kreatywne pomysły, jak utrzymać w następnych dziesięcioleciach spójność społeczną, porównywalne warunki życia oraz atrakcyjne miasta i społeczności wiejskie. Stare Strona 23 z 53

24 odpowiedzi, takie jak wyznaczanie nowych terenów pod zabudowę, nie pomogą tutaj w żadnym stopniu, podobnie jak ignorowanie tematu. Ten, kto zajmie się dzisiaj przemianami demograficznymi, może działać dzisiaj zamiast jedynie defensywnie reagować za 10 czy 15 lat. Nie tylko struktura demograficzna ulegnie w następujących latach przemianie, obszarami tematycznymi społecznych przemian są także gospodarka, rodzina, mobilność i komunikacja. Wynikają z tego nowe wyzwania dla gmin w zakresie dostosowania swojej oferty i usług. W równym stopniu należy jednak także zauważyć zmianę postrzegania się gminy, państwa i obywatela i silniej zaangażować twórczą opinię publiczną na miejscu. W planowaniu można znaleźć do tego wiele instrumentów. Gminy nie rozwijają się w próżni. Raczej istnieją miejscowe ramy złożone ze zmian i uwarunkowań społecznych. Ich rozpoznanie jest warunkiem podejmowania właściwych rozwiązań przyszłościowych. Za pomocą zasady Gender Mainstreaming na przykład, na etapie planowania systematycznie rozważa się interesy płci na tle rozwiązań planistycznych. Celem jest lepsze uwzględnianie miejscowych potrzeb za pomocą wczesnego uwzględniania różnorodnych wymagań co do przestrzeni i wyposażenia jej infrastruktury. Nie jest to jakiś rodzaj»zabawy«, lecz ważny aspekt w sytuacji, gdy gminy na przykład chcą się zaprezentować jako przyjazne miejsce zamieszkania dla rodzin. To samo obowiązuje w odniesieniu do Interesów młodzieży, seniorów i innych grup. Ich udział wzmacnia społeczną akceptację i trwałość rozwiązań planistycznych. Oprócz procesów przemian społecznych. Szczególne znaczenie dla rozwoju gminy ma jej położenie. Bliskość ważnych elementów infrastruktury, takich jak autostrad czy dworców, dostępność usług publicznych oraz miejsc pracy, jak również zdrowe środowisko mają znaczenie, jeśli chodzi o szanse na przyszłość gminy. Przy czym rózne przestrzenie mają różnorodne silne i słabe strony, które należy wykorzystać względnie ograniczać. Podstawę myślenia problemowego odnośnie różnic strukturalnych powinna stanowić kwestia rozłożenia przestrzennego ludności i siedlisk. Planowanie przestrzenne poziomu kraju związkowego rozróżnia w zasadzie dwa rodzaje przestrzeni: obszary gęsto zaludnione i obszary wiejskie. Obszar gęsto zaludniony określa gęste zaludnienia, dużą liczbę ludności w miejscach centralnych i względnie dużą ilość miejsc pracy. Obszar wiejski charakteryzuje się wiejską strukturą siedliskową z dużym udziałem wolnej przestrzeni oraz małą gęstością zaludnienia. Podział rodzajów przestrzeni ustalony został w LEP IV i przedstawiony jest na mapie na stronie 12. Z uwagi na różnorodne uwarunkowania, propozycje rozwiązań różnicują kwestie zabezpieczenia usług publicznych, które dla rodzajów przestrzeni określa planowanie przestrzenne poziomu krajowego. O ile na obszarze gęstego zaludnienia wspiera sie przede Strona 24 z 53

25 wszystkich efekt synergii i związane z nim efektywne i tanie rozwiązania dzięki współpracy w obszarze usług publicznych, tak w przestrzeni wiejskiej obowiązują wytyczne, by instytucje i w związku z tym także porównywalne warunki życia, w dłuższej perspektywie czasowej zabezpieczane były za pomocą międzygminnej współpracy i w dalszym ciągu pozostawały ekonomiczne. Zmiany liczby ludności według typów struktury przestrzennej od 1998 do 2002 oraz od 2003 do 2007 Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Nadrenii-Palatynatu raport o stanie zagospodarowania przestrzennego 2008 Bardzo gęsto zaludniony Gęsto zaludniony- Rzadko zaludniony Niekorzystna lokalizacja Przemiany demograficzne w liczbach Ludność Nadrenii-Palatynatu w kolejnych dziesięcioleciach ulegnie procesowi starzenia i kurczenia się. Łącznie liczba ludności (wychodząc od 2006 r. jako roku bazowego i średniego wariantu prognozy ludnościowej Krajowego Urzędu Statystycznego ) spadnie do 2020 r. o 3,2 %, a do 2050 r. o 14,9 %. Spadek będzie przy tym regionalnie zróżnicowany. W niektórych powiatach ziemskich oczekuje się w następnych latach wzrostu, co najmniej jednak stabilnego rozwoju. Na obszarach wiejskich przeważnie następował będzie silniejszy spadek liczby ludności Większej istotnej zmiany struktury ludnościowej należy spodziewać się poprzez proces starzenia się społeczeństwa. Mniej młodych, za to więcej ludzi starszych będzie wpływało na Strona 25 z 53

26 wizerunek Nadrenii-Palatynatu. Dzięki wzrastającej długości życia, więcej ludzi doczeka w przyszłości sędziwego wieku. Do 2020 r. liczba ludności w wieku ponad 880 lat wzrośnie o 43,6 %, podczas gdy liczba ludności poniżej 20 roku życia spadnie o 17,2 %. Do 2050 r. trend ten jeszcze się umocni. Za pomocą Programu Rozwoju Kraju Związkowego (LEP IV) kraj przyjmuje średni wariant prognozy ludnościowej Krajowego Urzędu Statystycznego jako podstawę planowania dla wszystkich działań i projektów gmin i regionów. Przy czym nie chodzi tutaj o realizację prognozy, ale o uwzględnianie przemian demograficznych przy podejmowaniu decyzji. Wczesne zajmowanie się problemem może otworzyć pole manewru, którego za kilka lat może już nie być. Więcej informacji Raport demograficzny dla gmin, stowarzyszeń i przedsiębiorstw: Przemiany ludnościowe i prognozy: LEP IV rozdział 1, ROB 2008 rozdział I.1, regionalne raporty o stanie zagospodarowania przestrzennego regionalnych Zwiazkow Planowania Przestrzennego Region Trier, Mittelrhein- Westerwald, Rheinhessen-Nahe, Westpfalz oraz Związku Region Rhein-Neckar rubryka Planowanie Przestrzenne na poziomie kraju związkowego 3.2 Nadrenia-Palatynat w Europie: tętniący życiem region w sercu Europy Strona 26 z 53

27 Współtworzenie spójności terytorialnej i europejskiej współpracy terytorialnej ponad granicami W rozszerzającej się Europie Nadrenia-Palatynat zajęła nowe, centralne miejsce jako region w samym trzonie kontynentu. Celem i treścią aktywności Nadrenii-Palatynatu pozostaje Europa, która w życiu codziennym mieszkańców niweluje granice między państwami, zachowując jednocześnie regionalne tożsamości. Z uwagi na rosnącą konkurencyjność spowodowaną europejski procesem integracyjnym, światowym kryzysem finansowym i gospodarczym oraz wyzwaniami globalizacji, przemian demograficznych, zmianami klimatu, jak również konieczności efektywniejszego wykorzystywania zasobów naturalnych, Nadrenia-Palatynat weźmie aktywny udział w opracowywaniu nowej»stategii UE do 2020«. Nawiązuje ona do obecnej Strategii Lizbońskiej. Ukierunkowana jest na»gospodarkę inteligentną i ekologiczną «i stawia sobie za cel mocniejsze niż dotychczas łączenie ze sobą celów społecznych, gospodarczych i ekologicznych. Europejska Perspektywa Rozwoju Przestrzennego (ESDP) W maju 1999 r. nieformalna Rada właściwych do spraw zagospodarowania przestrzennego ministerstw i ministrów przyjęła Europejską Perspektywę Rozwoju Przestrzennego (ESDP). W ten sposób kraje członkowskie oraz Komisja Europejska przedstawiły po raz pierwszy wspólną wizję przyszłego rozwoju przestrzennego na poziomie europejskim i uzgodniły najważniejsze cele polityki europejskiej, tj. spójność gospodarcza i społeczna, zachowanie naturalnych podstaw życia i dziedzictwa kulturowego, jak również bardziej wyrównaną konkurencyjność europejskiej przestrzeni. W kontekście polepszonej spójności przestrzennej poszczególnych specjalistycznych polityk europejskich (Sieci Transeuropejskie (TEN), Wspólna Polityka Rolna(GAP), europejska polityka ochrony środowiska, europejska polityka strukturalna itd.), sformułowano trzy założenia rozwojowe: rozwój policentrycznego i zrównoważonego systemu miast oraz wzmocnienie partnerstwa między obszarami miejskimi i wiejskimi, stworzenie równych możliwości dostępu do infrastruktury i wiedzy, inteligentne zarządzanie oraz ochrona środowiska i dziedzictwa kulturowego. Agenda terytorialna UE Uwzględniając zasady ESDP i aktualny rozwój UE, np. proces rozszerzenia, ministrowie właściwi do spraw zagospodarowania przestrzennego państw członkowskich UE, przy szerokim udziale istotnych grup interesu, w maju 2007 r. porozumieli się w sprawie utworzenia Agendy Terytorialnej Unii Europejskiej (ATUE) ATUE formułuje założenia konkurencyjnej i trwałej Europy zróżnicowanych regionów. Wspiera zatem aktywnie spójnościowy cel integralności terytorialnej oraz dialog wszystkich uczestników rozwoju przestrzennego (»Regional Governance«). Strona 27 z 53

28 Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) Instrumentami do realizacji celów i założeń europejskich polityk rozwoju przestrzennego i strukturalnego względnie polityki spójności są przede wszystkim programy Unii Europejskiej dotyczące wspierania współpracy przy rozwoju przestrzeni w obszarach współpracy transnarodowej. W chlubnej tradycji inicjatyw wspólnotowych INTERREG II C ( ) i INTERREG III B ( ) to unijne wsparcie w okresie będzie kontynuowane jako cel»europejska Współpraca Terytorialna (EWT)«w fazie B współpracy transnarodowej. Nadrenia-Palatynat bierze tutaj udział w Programie dla Europy Północno-Zachodniej i może w konkurencji z uczestniczącymi regionami pozyskać środki europejskie. Współpraca transgraniczna w Nadrenii-Palatynacie w zakresie planowania przestrzennego Poza udziałem w różnorodnych europejskich programów wsparcia współpracy transgranicznej, finansowanych z Europejskiego Funduszu Strukturalnego (okres programowania : Program Operacyjny»Makroregiony«, Program Operacyjny»INTERREG IV A Oberrhein«, Program Operacyjny»INTERREG IV A»Nadrenia-Palatynat jest regionem w samym trzonie Europy. Jak moja gmina może np. wykorzysta w przyszłości korzystne położenie komunikacyjne?«euregio Maas-Rhein«), Najwyższa Instytucja Planistyczna Kraju Związkowego pozostaje aktywna i postawiła punkt ciężkości na zinstytucjonalizowaną współpracę transgraniczną. Realizuje to przede wszystkim dzięki swojemu udziałowi w gremiach transgranicznego obszaru współpracy niemiecko-francuskiej Oberrheinkonferenz oraz makroregionu»saarland-lothringen-luxemburg-rheinland-pfalz-wallonie-fran- zösische und Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens«, jak również w ramach Euroregionu Regio PAMINA. Nadrenia-Palatynat MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH I SPORTU Mapa przewodnia: Rozwój Obszar rozwoju Istotne w skali kraju związkowego obszary rozwoju i punkty ciężkości Centrum najwyższego znaczenia Europejski Metropolitalny Obszar Powiązań Centrum średniego znaczenia Obszar rozwoju o strukturze wiejskiej Centrum współpracujące (obowiązkowo) Obszar rozwoju o oddziaływaniu centrum najwyższego znaczenia Centrum współpracujące(dobrowolnie) - informacyjnie Punkt ciężkości rozwoju centrum najwyższego znaczenia Kraje sąsiednie: zestawienie informacyjne Centra w krajach sąsiadujących Istotny w skali kraju punk ciężkości rynku pracy Pozostały punkt ciężkości związany z projektem Najwyższa Instytucja Planistyczna Program Rozwoju Kraju Związkoweo 2008 (LEP IV) Strona 28 z 53

29 Strona 29 z 53

30 3.3 Wzmacnianie regionów metropolitalnych i obszarów wiejskich Kraj Związkowy Nadrenia-Palatynat wyróżnia się poprzez wielość zróżnicowanie ustrukturyzowanych przestrzeni od dziewiczych obszarów natury po obszary zurbanizowane. Łącznie gwarantuje to wysoką jakość życia, którą należy zachować poprzez ochronę oraz kształtowanie jej.»wzmacniać silne strony«w mieście i na wsi Życie w miastach i obszarach wiejskich warunkuje zróżnicowane punkty wyjścia, które stanowią o sile naszych subregionów oraz ich poszczególnych cech rozwoju i innowacyjności. Miasta oferują w szczególności miejsca pracy, instytucje socjalne i kulturowe, różnorodne możliwości zakupów, organy i urzędy w celu zapewnienia ludności niezbędnych usług. Obszary wiejskie oferują dodatkową powierzchnię do zamieszkania i działalności gospodarczej, bliskiego wypoczynku i infrastruktury: są one także samodzielną przestrzenią i należy je dalej rozwijać, z zachowaniem charakterystycznych cech krajobrazowych, w szczególności wysokiej jakości krajobrazu kulturowego. Głównym zadaniem regionalnego i krajowego planowania przestrzennego jest identyfikacja, wykorzystanie i rozbudowanie zróżnicowanych indywidualnych potencjałów przestrzeni za pomocą strategii»wzmacniać silne strony«. Nie oznacza to niwelowania tych zróżnicowanych potencjałów i struktur, lecz ich rozwijanie zgodnie z przyszłościowym zapotrzebowaniem, by zapewnić mieszkańcom równe szanse i możliwość pełnowartościowego kształtowania swojego życia oraz utrzymać atrakcyjność dla nowo przybywających. Dzięki przestrzennej identyfikacji obszarów metropolitalnych, planowanie przestrzenne na poziomie federacji stworzyło istotny impuls rozwojowy. Obszary metropolitalne promieniują jako centra rozwojowe na otaczającą je przestrzeń i stanowią siłę napędową rozwoju gospodarczego dla całego kraju. Obszary metropolitalne, mimo głównie ekonomicznego tła powstania, oferują dzięki swoim szczególnym funkcjom w komunikacji, gospodarce, politycznych centrach decyzyjnych oraz administracji sektora publicznego i prywatnego, w instytucjach naukowych, jak również dzięki dużym wydarzeniom kulturalnym i ich możliwościom tworzenie kreatywnych społeczności, decydujący czynnik przyszłościowego rozwoju kraju i narodu, ale również ponadto na poziomie europejskim. Obszar wiejski (59 % powierzchni kraju, 30 % ludności) ma swoje silne strony, które należy wykorzystać. Nadrenia-Palatynat, ze swoimi licznymi innowacyjnymi przedsiębiorstwami, gęstej strukturze usług publicznych i zdrowym środowiskiem naturalnych pokazuje, iż życie nie toczy się jedynie w miastach, stanowią one jednak istotny filar jakości życia, pracy i wypoczynku Strona 30 z 53

31 kraju. Istotne dla sukcesu rozwojowego jest ciągle na nowo uświadamianie sobie sytuacji wyjściowej na tle przemian demograficznych, wzmożonego umiędzynarodowienia gospodarki i globalizacji stosunków życiowych, kultury oraz życia społecznego, rozpoznanie wyzwań i opracowanie stosownych inicjatyw działania. Dotyczy to w równym stopniu przedsiębiorstw i polityki, gmin, związków oraz stowarzyszeń. Wymaga to nowych form współpracy i procesów dochodzenia i komunikacji decyzji. Rozwój obszarów metropolitalnych i wiejskich, które w szczególności w Europie Północno-Zachodniej wzajemnie się przenikają, jest kluczowy dla zachowania jakości życia i prosperity, a zatem wskazuje drogę ku przyszłości.»każdy region ma swoje silne strony, które nalezy rozpoznać i wykorzystać. Jakie silne strony posiada moja gmina czy region?«strona 31 z 53

32 4 Obszary działania trwałego rozwoju gmin Koncentracja decentralizacyjna, zapewnienie usług publicznych 4.1 Usługi publiczne obszar działania przewidywalnej polityki komunalnej Zabezpieczenie rozwoju usług publicznych jest głównym wyzwaniem przy tworzeniu zrównoważonych warunków życia we wszystkich regionach kraju. Zmiana struktury ludnościowej wpływa na popyt na instytucje i usługi ze strony kraju związkowego i gmin. Mniej dzieci i więcej osób starszych stawiają podmiotom finansującym instytucje wyzwanie, by znaleźć nowe odpowiedzi i dostosować swoją ofertę. Celem jest utrzymanie w dalszym ciągu rentowności wszystkich istotnych usług. Poza przemianami demograficznymi, na korzystanie z usług publicznych wpływają także nasilające się restrykcje finansowe oraz zmiany wymagań i przyzwyczajenia. Gminy i kraj związkowy zmuszone są więc dopasować usługi publiczne. Nie Strona 32 z 53

33 zawsze będzie możliwe utrzymanie wszystkich instytucji jako jedyny podmiot. Często racjonalnie będzie współpracować z innymi podmiotami, by uzyskać wyższa rentowność, a zatem także publicznych budżetów. Celem polityki w pierwszej kolejności musi być utrzymanie dla mieszkańców dostępnych i potrafiących utrzymać się instytucji. Administracja krajowa za pomocą propozycji współpracy z centrami średniego znaczenia w obszarach wiejskich wysłała jasny sygnał, że gminy muszą iść nowymi drogami nie tylko w zakresie infrastruktury technicznej, lecz także w sektorze usług publicznych. Propozycja współpracy czy też zalecenie współpracy w obszarach gęsto zaludnionych zapewne nie kończą dyskusji.»przemiany demograficzne oraz inne przemiany społeczne wpływają na rentowność instytucji publicznych. Czu instytucje w Twojej gminie są gotowe na przyszłość?«kraj związkowy i gminy stoją raczej na początku procesu, który trwale zmieni krajobraz instytucji publicznych. Dlatego na poziomie gmin należy dzisiaj wykazać aktywność i myślenie przyszłościowe: które instytucje przetrwają długofalowo, a jakie za 5, 10 czy 20 lat staną się nierentowne? Czy współpraca może zwiększyć rentowość istniejących instytucji i odciążyć budżety publiczne? Czy nowe instytucje nie mogą być zakładane od razu wraz z innymi gminami i czy w tym zakresie pomóc może koordynacja na poziomie regionalnym? Gminy mogą wpływać na swój rozwój. Zadaniami planowania rozwoju gminy są poznanie istotnych pól do działania i stawianie na właściwe cele trwałego rozwoju. Zadania i cele LEP IV w zakresie współpracy międzygminnej Z 45 Na obszarach wiejskich w szczególności na obszarach bez łatwego dostępu do centr należy zapewnić i rozwinąć usługi publiczne w miejscach centralnych (szczególnie z centrach średniego znaczenia). W tym celu miejsca centralne zobowiązane są do intensywnej współpracy w ramach środkowych, by osiągnąć ten cel w ramach obszarów wiejskich za pomocą dzielenia funkcji (propozycja współpracy). Także dla innych obszarów zadań o znaczeniu ponadmiejscowym można opracować uzgodnione miedzy gminami koncepcje działań. G 46 Dla»współpracujących centrów w ramach związków centralno-dośrodkowych «na obszarach gęstego zaludnienia zaleca się intensywną współpracę w celu zapewnienia usług publicznych, by dzięki współpracy międzygminnej uzyskać efekt synergii i zapewnić wysoki poziom usług (zalecenia współpracy). Strona 33 z 53

34 Do zapewnienia usług publicznych nie należy jedynie utrzymanie instytucji i usług, ale także ich dostępność. Kraj Nadrenia-Palatynat posiada dzięki programowi Rheinland-Pfalz-Takt wyróżniający się system transportu publicznego. Należy go dostosować i rozwinąć biorąc pod uwagę warunki tworzone przez przemiany demograficzne. Tam, gdzie np. nie odbywa się już zwykły transport autobusowy, należy stworzyć alternatywne formy transportu, takie jak np. busy obywatelskie, czy taksówki na żądanie. W ten sposób należy zagwarantować, że także osoby bez samochodu będą mogły skorzystać z oferty instytucji usług publicznych w centrach podstawowego i średniego znaczenia. Zapewnienie dostępu stanowi ważny aspekt, jeśli chodzi o zachowanie atrakcyjności do zamieszkania w małych gminach wiejskich. 4.2 Usługi publiczne realizowane przez sektor prywatny współpraca z aktywną gminą»sektor prywatny bardzo wspomaga usługi publiczne. W jaki sposób gminy i sektor prywatny może trwale zapewnić byt instytucjom?«poza sektorem publicznym, w wielu miejscach to już prywatne firmy usługowe, kościoły i związki zapewniają dostęp do usług publicznych. Należą do nich np. poczta, telekomunikacja, ale też Socjalne usługi opiekuńcze czy szpitale. Głównym obszarem prywatnych usług jest handel detaliczny. Miejscowe zapotrzebowanie: Do głównych założeń strategicznego planowania przestrzennego na poziomie kraju związkowego należy zapewnienie możliwości zakupów towarów codziennego użytku, blisko miejsca zamieszkania szczególnie żywności i produktów spożywczych (miejscowe zapotrzebowanie), przy czym zakupy mają być możliwe bez używania samochodu. W celu wzmocnienia handlu detalicznego powinny zostać opracowanie i zrealizowane na niezabezpieczonych w tym zakresie obszarach wiejskich modele zaopatrzenia, zorientowane na miejscowe potrzeby (sklepiki wiejskie lub mobilne). Wielkopowierzchniowy handel detaliczny: Lokalizacja wielkopowierzchniowych sklepów detalicznych o powierzchni powyżej 800 m2 dopuszczalna jest wyłącznie w miejscach centralnych oraz, w drodze wyjątku, w miejscach niecentralnych o liczbie ludności powyżej mieszkańców. Ponadto należy zwracać uwagę, aby takie sklepy z tak zwanym asortymentem dla centrów miast, powstawały wyłącznie w centrach miast (tzw. zintegrowanej zabudowie miejskiej), a takie z asortymentem nieprzeznaczonym do centrów miast, by osiedlały lub rozwijały się także w tzw. lokalizacjach uzupełniających Przy wszystkich lokalizacjach i rozbudowach tych sklepów należy ponadto Strona 34 z 53

35 zwrócić uwagę, by w ten sposób nie zostały istotnie ograniczone funkcje zaopatrzeniowe zintegrowanej zabudowy miejskiej danej gminy oraz obszarów zaopatrzeniowych sąsiednich miejsc centralnych Rozwój centrów handlowych na»terenach zielonych«sprawił poprzez dużą ofertę tworów i dogodny dostęp, że siła nabywcza wyniosła się z centrów miast. Taki rozwój zagraża w coraz większym stopniu funkcjom zaopatrzeniowym handlu zlokalizowanemu w centrach miejscowości. W ten sposób centra miast tracą istotny czynnik kształtujący ich atrakcyjność. We współpracy między instytucjami planistycznymi i inwestorami należy zwracać uwagę na wyważony stosunek miedzy handlem detalicznym centrów miast oraz wielkopowierzchniowymi centrami handlowymi na»terenach zielonych«. Dopuszczalność wielkopowierzchniowych sklepów detalicznych poza centrami miast należy ograniczyć głównie do marketów meblowych i budowlanych, salonów samochodowych i sklepów ogrodniczych. Świadome tego problemu, instytucje planowania przestrzennego na poziomie kraju związkowego i regionów zapisały w Programie Rozwoju Kraj Związkowego (LEP IV) oraz regionalnych planach zagospodarowania przestrzennego warunki ramowe, które muszą być uwzględnione przez miasta i gminy podczas opracowywania swoich wytycznych zagospodarowania przestrzennego. Wytyczne planowania przestrzennego w zakresie lokalizowania wielko powierzchniowego handlu detalicznego zmierzają w szczególności do integracji w systemie miejsc centralnych, rozpatrywania lokalizacji śródmiejskich oraz konsekwencji takich przedsięwzięć. W razie dużych i istotnych przestrzennie projektów handlu detalicznego, takich jak np. wielkich supermarketów, sklepów meblowych i budowlanych, czy centrów Factory-Outlet (sklepach bezpośredniej sprzedaży fabrycznej), właściwa instytucja planistyczna musi przeprowadzić postępowanie zmiany zagospodarowania przestrzennego, by sprawdzić zgodność z celami i zasadami planowania przestrzennego w danym przypadku. Strona 35 z 53

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Lider Projektu Powiat Chojnicki

Lider Projektu Powiat Chojnicki Lider Projektu Powiat Chojnicki Starostwo Powiatowe w Chojnicach ul. 31 Stycznia 56 89-600 Chojnice tel. 52 396 65 00 e-mail: starostwo@powiat.chojnice.pl Partnerzy Projektu Gmina Brusy Gmina Chojnice

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r.

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Spotkanie Partnerów projektu Zintegrowana Miejsce i data prezentacji Strategia Rozwoju Metropolii Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Dlaczego potrzebna jest strategia? Dostosowanie do wymogów UE w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Posiedzenie Komitetu Sterującego ds. Zmiany Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego Katowice, 25 marca 2015 r. 1.

Bardziej szczegółowo

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM VI Konferencja Transgraniczna Nasze pogranicze. Między wizją a praktyką zbiór rekomendacji

Bardziej szczegółowo

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie François Cancalon Specjalista ds. transportu JASPERS Plac Piłsudskiego 1 00-078 WARSZAWA, POLSKA f.cancalon@eib.org

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Interreg IV programy UE 2007-2013. Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1

Interreg IV programy UE 2007-2013. Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1 Interreg IV programy UE 2007-2013 Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1 Nasza sieć Bazy danych UE Narodowi koordynatorzy programów Komisja UE Przedstawicielstwo

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Płock, grudzień 2009 Działy opracowania: I. Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock 1 Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach

Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach 18-19 maja 2010 / ul. Śląska 11/13, 42-217 w projekcie Rola miast w zintegrowanym rozwoju regionu kwiecień 2008 r. kwiecień 2011 r. ul. Śląska 11/13, 42-217 Partnerzy

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej Opolskie w Internecie Podstawa prawna Realizacja projektu Opolskie w Internecie- system informacji przestrzennej i portal informacyjnopromocyjny

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Grzegorz First Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków ZAKRES: 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA Seminarium EUREG-u, Katedry UNESCO i Sekcji Polskiej RSA Warszawa, 22 marca 2012 ROK Janusz Korzeń,

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Zarządzanie OM. Mirosław Grochowski

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Zarządzanie OM. Mirosław Grochowski OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Zarządzanie OM Mirosław Grochowski 1 Plan konsultacji Prezentacja założeń diagnozy Wskazanie głównych obszarów problemowych Pytania badawcze

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ. Autor: Agnieszka Wojciechowska

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ. Autor: Agnieszka Wojciechowska ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ Autor: Agnieszka Wojciechowska Istota zarządzania zmianą gospodarczą Czemu i komu służy Strategia Zarządzania Zmianą Gospodarczą na poziomie lokalnym? Istota zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Bildung. Rozwój obszarów wiejskich w Wolnym Kraju Związkowym Saksonia. Daniel Gellner Saksońskie Ministerstwo Stanu ds. Środowiska i Rolnictwa

Bildung. Rozwój obszarów wiejskich w Wolnym Kraju Związkowym Saksonia. Daniel Gellner Saksońskie Ministerstwo Stanu ds. Środowiska i Rolnictwa Przyjęcie Saksońskiego Ministra Stanu ds. Środowiska i Rolnictwa we Wrocławiu Rozwój obszarów wiejskich Daniel Gellner Saksońskie Ministerstwo Stanu ds. Środowiska i Rolnictwa Bildung Przegląd Obszar wiejski

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Definicja Rewitalizacja to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe (powiązane wzajemnie przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20 ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Sieci energetyczne identyfikacja problemów Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Ustawa Prawo energetyczne cele Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Zasady oszczędnego i racjonalnego użytkowania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Na podstawie art. 14 ust.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia 1. Informacje ogólne Przedmiotem zamówienia jest opracowanie kompletu 4 ekspertyz sektorowych w postaci dokumentów: 1) Ekspertyza usług publicznych

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Opracował: Elżbieta Kasperska Biuro Przestrzennego w Lublinie SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Sprawdził(a): Ewa Banak wg normy PN-EN ISO 9001:2001 Zatwierdził(a) Pełnomocnik d/s Jakości Ewa Wójtowicz Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013

temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZWÓJ MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 tytuł wystąpienia: ROLA MIASTA

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWNE ZARZĄDZANIA ZINTEGROWANYMI INWESTYCJAMI TERYTORIALNYMI

PODSTAWY PRAWNE ZARZĄDZANIA ZINTEGROWANYMI INWESTYCJAMI TERYTORIALNYMI PODSTAWY PRAWNE ZARZĄDZANIA ZINTEGROWANYMI INWESTYCJAMI TERYTORIALNYMI Departament Prawny Dorota Chlebosz Aneta Bracik Justyna Rogozińska Warsztaty dotyczące wdrażania ZIT w Polsce Zakopane, 18-20 stycznia

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katarzyna Łabarzewska Wydział Rozwoju Regionalnego Rybnik, 16 kwietnia2015 r. 1.Co to jest plan zagospodarowania przestrzennego województwa?

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja poznańska

Aglomeracja poznańska Aglomeracja poznańska Model współpracy, doświadczenia praktyczne Tomasz J. Kayser Zastępca Prezydenta Miasta Poznania Metropolia Poznań Dlaczego metropolia? Jaka metropolia? Droga do metropolii Metropolia

Bardziej szczegółowo

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim przemyśle stalowym Wnioski i zalecenia Kwiecień 2015 1 Przypomnienie

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej

Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym dla obszarów dorzeczy i regionów wodnych Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej Witold Sumisławski Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Warszawa, 13 stycznia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Metropolia Poznań. Współpraca ponad granicami administracyjnymi z perspektywy miasta metropolitalnego. Tomasz J. Kayser

Metropolia Poznań. Współpraca ponad granicami administracyjnymi z perspektywy miasta metropolitalnego. Tomasz J. Kayser Metropolia Poznań Współpraca ponad granicami administracyjnymi z perspektywy miasta metropolitalnego Tomasz J. Kayser Zastępca Prezydenta Miasta Poznania Metropolia Poznań Współpraca ponad granicami administracyjnymi

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PROGRAM REGIONALNY NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Poniżej podano wyłącznie stronę tytułową i spis treści Uszczegółowienia RPO, oraz, poniżej, zał. nr 6 do tego dokumetu.

Bardziej szczegółowo

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ Podstawowym założeniem, które przyjęto dla potrzeb opracowania Lokalnej Strategii Rozwoju dla obszaru PROWENT na lata 2014-2020 jest szerokie włączenie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich

Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich Załącznik do Uchwały Nr 1717/2012 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 marca 2012 roku Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich REGULAMIN Rozdział

Bardziej szczegółowo

System planowania przestrzeni w Polsce

System planowania przestrzeni w Polsce System planowania przestrzeni w Polsce Czyli o tym co to jest planowanie przestrzenne, jakie dokumenty je regulują, kto je uchwala i co zawierają Zespół ds. konsultacji społecznych Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

(wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016

(wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016 (wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016 (wstaw nazwę Gminy oraz podaj miesiąc i rok) 1 Program został opracowany

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów

Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów 18 czerwca 2000 roku w Schwerinie podpisano Wspólne Oświadczenie o współpracy transgranicznej pomiędzy Województwem Zachodniopomorskim i

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne

Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne Magdalena Zagrzejewska Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Przestrzennej w Ministerstwie Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM Jerzy Bański Konrad Czapiewski 1 PLAN PREZENTACJI/WARSZTATÓW 1. ZAŁOŻENIA I CELE

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI ROZWÓJ REGIONALNY Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 STRESZCZENIE Treść:

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Programy operacyjne na lata 2014-2020

Programy operacyjne na lata 2014-2020 Programy operacyjne na lata 2014-2020 Na czym polega limit 3% (np. po 1% w latach 2014-2020) w zakresie zaliczkowania? Płatności zaliczkowe w momencie rozpoczęcia programów gwarantują, że państwa członkowskie

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Beneficjenci W programach transnarodowych (CE, BSR) zarówno instytucje publiczne, jak i prywatne. W programie INTERREG

Bardziej szczegółowo