Rozwój pamięci RAM dąży do jak największej prędkości transferu danych. Kolejne typy pamięci RAM to m.in.: DRAM, SRAM, SDRAM, Rambus DRAM.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozwój pamięci RAM dąży do jak największej prędkości transferu danych. Kolejne typy pamięci RAM to m.in.: DRAM, SRAM, SDRAM, Rambus DRAM."

Transkrypt

1 PODZIAŁ a) pamięć masowa: dyskietki, dyski twarde, dyski optyczne, taśmy magnetyczne,... b) pamięć operacyjna: - podział ze względu na działanie: pam. dynamiczna (wymagająca odświeżania), pam. statyczna. - podział ze względu na możliwość zapisywania: RAM (ang. Random Access Memory) pamięć o dostępie swobodnym. Pamięć zawiera instrukcje, które krok po kroku są wykonywane przez procesor. Z kolei procesor umieszcza w pamięci informacje, które tworzy podczas wykonywania programu. Rozwój pamięci RAM dąży do jak największej prędkości transferu danych. Kolejne typy pamięci RAM to m.in.: DRAM, SRAM, SDRAM, Rambus DRAM. Pamięć wirtualna (ang. virtual memory) obszary, które zostały wyrzucone do pliku (tzw. ang. swap files pliki wymiany) na dysku, aby zwolnić część RAMu; praca wolniejsza z powodu czasu wymiany. ROM (ang. Read Only Memory) - przechowuje np. BIOS EPROM (ang. Erasable Programmable ROM) można wymazać jej zawartość za pomocą promieniowania ultrafioletowego EEPROM (ang. Electrically EPROM) można wymazać jej zawartość za pomocą ładunków elektrycznych c) pamięć podręczna (ang. cache) skojarzone z procesorem, superszybkie, zwiększają wydajność. 1

2 ROZWÓJ Pamięć magnetyczna zdolność do przechowywania i odtwarzania informacji dzięki wykorzystaniu zjawisk magnetycznych dyski twarde, dyskietki, taśmy r. duński inżynier Valdemar Pulsen opracował zapamiętywanie ludzkiej mowy na pierwowzorze magnetofonu drutofonie dźwięki zapisywano na drucie (strunie fortepianowej) magnesowanym przez elektromagnes, w którym prąd był wzbudzany przez mikrofon telefoniczny przetwarzający dźwięki na sygnał elektryczny. II Wojna Światowa w Niemczech wynaleziono taśmę magnetyczną cienki celuloid pokryty bardzo rozdrobnionymi cząstkami tlenku żelaza r. - magnetowid (wtedy ampeks). Rozwój pamięci magnetycznych nastąpił z chwilą pojawienia się komputerów. Zapis binarny dwa stany różniące się zwrotami namagnesowania. Początek lat 50-tych projekt Whirlwind, MIT Cambridge (USA) skonstruowano bardzo szybką, jak na tamte czasy, maszynę z magnetyczną pamięcią rdzeniową. Zawierała ona tysiące rdzeni magnetycznych o średnicy 2 mm wykonanych z ferrytu. Pamięci ferrytowe do dziś znajdują zastosowanie w urządzeniach specjalistycznych, choć osiągnęły kres swych możliwości pod względem gęstości zapisu informacji. Magnetyczne pamięci rdzeniowe zostały wyparte przez pamięci magnetyczne twarde dyski sztywne krążki z podłoża z metalu lub szkła, na których osadzona jest warstwa materiału magnetycznego (kiedyś tlenek żelazowy (Fe 2 O 3 ), z czasem stopy metali, w których główny składnik to kobalt), będąca nośnikiem informacji. Informacja jest zapisywana na dysku przez głowicę, która wytwarza impulsy pola magnetycznego w postaci ciągów odpowiadających reprezentacji binarnej zapisywanych informacji. Odczytuje ta sama głowica, w której wskutek ruchu dysku indukowane jest napięcie. Jest to tzw. odczyt indukcyjny, którego wadą jest konieczność stosowania różnych gęstości zapisu tym mniejszych, im bliżej środka dysku. Z tego względu stosuje się głowice magnetooporowe, w których odczytywanie zależy od natężenia pola magnetycznego. 2

3 Prędkość liniowa na dysku przekracza 100km/h, a odległość unoszącej się nad nim głowicy 50 milionowych części milimetra. Głowica laserowa problem utrzymania głowicy jak najbliżej dysku został zniwelowany przez zjawiska termomagnetooptyczne. Pierwsza pamięć (jeszcze nie magnetyczna) wykorzystująca głowice laserową, to płyta kompaktowa (lata 80-te, Philips, Holandia). Z chwilą pojawienia się odpowiednich laserów półprzewodnikowych możliwe stało się skonstruowanie pamięci magnetycznych dysków komputerowych wykorzystujących zjawiska termomagnetooptyczne. W pamięciach tych, w odróżnieniu od płyt kompaktowych, można wielokrotnie zapisywać informację cyfrową. Zogniskowanie wiązki światła, czyli rozmiar plamki świetlnej decyduje o gęstości zapisywanej informacji zależy od długości fali. Im krótsza fala, tym mniejsza plamka. Stąd też w wielu laboratoriach na świecie trwają intensywne badania nad laserami półprzewodnikowymi emitującymi światło niebieskie. Lasery niebieskie pozwoliłyby czterokrotnie zwiększyć gęstość zapisu na dyskach magnetooptycznych. Pamięć magnetyczna pamięć masowa, nie traci zapisanej informacji po wyłączeniu komputera, jest tańsza, ale wolniejsza od pamięci półprzewodnikowych tworzących pamięć operacyjną komputera. W 1988r. odkryto zjawisko tzw. gigantycznego magnetooporu zastosowanie: - głowice do odczytywania informacji zapisanej na dyskach, - nowe systemy pamięci z czasem dostępu rzędu miliardowych części sekundy, czyli szybsze od pamięci półprzewodnikowej, - nie zapominające zapisanych informacji. 3

4 PAMIĘĆ OPERACYJNA Rozwój pamięci RAM (ang. Random Access Memory) od połowy lat 90-tych XXw.: DRAM (ang. Dynamic RAM) FPM-DRAM (ang. FastPage Mode DRAM) EDO-DRAM (ang. Extended Data Out - DRAM) BEDO-DRAM (ang. Burst EDO-DRAM) SDRAM (ang. Synchronous DRAM) Rambus-DRAM DDR-SDRAM (ang. Double Data Rate SDRAM) VC-SDRAM (ang. Virtual Channel SDRAM) DRAM (ang. Dynamic RAM) - niestosowana już w komputerach PC, ale wewnętrzna struktura aktualnych układów pamięciowych opiera się na tej samej technologii, - szerokość magistrali: 32 b, - częstotliwość taktowania: 33 MHz, - wydajność transmisji: 32 MB/s, - chipsety i płyty główne: nowoczesne układy nie obsługują pamięci DRAM, - występuje w postaci pojedynczych układów, - działanie: komórki uporządkowane są w rzędach i kolumnach w tzw. macierzy pamięciowej. Zaadresowanie komórki wymaga dwóch etapów: chipset przekazuje układowi pamięci najpierw adres wiersza, potem adres kolumny (ang. RAS Row Address Strobe, CAS Column Address Strobe). W układzie o pojemności 16 MB do zaadresowania każdej komórki potrzeba 24 linii adresowych: 2 24 = bitów. Zawiły sposób adresowania spowalnia operacje. Informacje zapisywane w pamięci (w kondensatorach), aby nie ulotniły się, muszą być regularnie odświeżane, tzn. zawartość komórki jest odczytywana -> zapisywana w buforze -> ponownie zapisywana w komórce. Podczas odświeżania nie ma dostępu do pamięci, wydłużają się czasy dostępu. 4

5 SDRAM (ang. Synchronous Dynamic RAM) wydajność zadowalająca, dostępne moduły DIMM (ang. Dual Inline Memory Module), pojemności MB, ARCHITEKTURY KOMPUTERÓW I SYSTEMY OPERACYJNE częstotliwość magistrali danych: 66 MHz (PC 66), 100 MHz (PC 100), 133 MHz (PC 133), szerokość magistrali danych 64-bity, wydajność: 64 b, 66 MHz => 500 MB/s 64 b, 100 MHz => 800 MB/s 64 b, 133 MHz => 1,06 GB/s chipsety i płyty główne: bardzo bogata oferta, działanie: pominięte tzw. uzgadnianie (ang. handshaking) dzięki czemu prawie nie występują tzw. cykle oczekiwania (gdy pamięć działa wolniej od procesora musi czekać, zanim otrzyma żądane informacje). Układy SDRAM mają min. 2 bloki pamięci. Kontroler, zintegrowany w układzie SDRAM, może przygotowywać jeden blok do operacji odczyt/zapis, podczas gdy drugi blok operację wykonuje. Operacje odczyt/zapis są rozdzielane na poszczególne bloki pamięci. Chipset płyty głównej przekazuje modułowi pamięci SDRAM polecenie wraz z adresem komórki i sterowanie przejmują elementy logiczne układu SDRAM. Operacje wykonywane są w trybie pakietowym (ang. burst mode). Synchronizacja w trybie pakietowym: , tzn. 5 cyklów oczekiwania na pierwszy blok danych, kolejne dostarczane są cykl po cyklu. - instalacja: automatyczne rozpoznawane i przygotowywane do wykorzystania. Podstawowe parametry odczytane przez BIOS z układów pamięci: synchronizacja, długość przesyłanych bloków, rodzaj odświeżania. - przyszłość: zastąpione przez DDR-SDRAM DDR-SDRAM (ang. Double Data Rate SDRAM) - działa na tych samych zasadach co SDRAM, ale dwukrotnie szybciej, - bardzo wysoka (najwyższa) wydajność, - profesjonalne zastosowania, - dostępna w postaci modułów DIMM (ang. Dual Inline Memory Module), produkowana przez wiele firm, 5

6 - chipsety i płyty główne obsługujące tą pamięć: produkowane przez wiele firm, - wydajność: częstotliwość magistrali 100 lub 133 MHz przepustowość 1,6 GB/s (PC 200) lub 2,1 GB/s (PC 266) - działanie: synchronizacja transmisji danych na podstawie częstotliwości systemowej i - dodatkowego sygnału DQS przyszłość: bardzo dobra Rambus-DRAM - bardzo wysoka (najwyższa) wydajność, - dla procesorów Pentium III lub 4, - dostępne moduły RIMM (ang. Rambus Inline Memory Module) o pojemności 128 i 256 MB, częstotliwość taktowania350 lub 400 MHz (PC 700, PC 800), - 16-bitowa szyna danych, - prędkość transmisji 1,6 GB/s, - chipsety i płyty główne obsługujące tą pamięć: ograniczona ilość, produkowane przede wszystkim przez Intel (do momentu wycofania się...), - działanie: kontroler pamięci zarządza maksymalnie 4 kanałami, kanał składa się z 18- bitowej szyny danych wyposażonej w korektę danych (Error Correction Code 2 bity) i 8-bitowej szyny kontrolnej Procesor przetwarza 64-bitowe bloki danych, Rambus DRAM 16-bitowe konieczna jest konwersja danych przed ich przetwarzaniem, wykonuje ją chipset płyty głównej. - przyszłość: ograniczona 6

7 ZARZĄDZANIE Ą OPERACYJNĄ ARCHITEKTURY KOMPUTERÓW I SYSTEMY OPERACYJNE (patrz dołączone rysunki; Silberschatz Abraham, Peterson James L., Galvin Peter B.: Podstawy systemów operacyjnych. Wydawnictwo Naukowo Techniczne, Warszawa 1993) STRONICOWANIE Pamięć logiczna - podzielona na bloki o stałej długości zwane stronami, pamięć fizyczna - podzielona na bloki o takiej samej długości zwane ramkami. Ochrona każda ramka ma przypisany bit (bity) ochrony wskazujący, czy ramka jest do pisania, czytania, wykonywania. Proces podzielony jest na strony; rozmiar procesu wyrażany jest w stronach. Gdy proces ma być wykonany wówczas jego strony wprowadzane są w dowolne, wolne ramki pamięci fizycznej. Adres logiczny składa się z numeru strony i przesunięcia na stronie. Numery stron stanowią indeksy tablicy stron, w której odczytywany jest nr ramki w pamięci fizycznej i dodawane jest przesunięcie. Cechy stronicowania: - wyraźne rozróżnienie między pamięcią widzianą przez użytkownika (pamięć logiczna) a pamięcią fizyczną. Odwzorowanie tych przestrzeni i tłumaczenie adresów jest nadzorowane przez system operacyjny. - pamięć procesu może być nieciągła, - rozwiązanie dla problemu fragmentacji zewnętrznej, - ominięcie problemu dopasowywania kawałków pamięci. Fragmentacja wewnętrzna pozostaje, w najgorszym przypadku proces może potrzebować n ramek + 1 słowo! (prawie cała ramka jest niewykorzystana). Im mniejsze strony, tym mniejsza fragmentacja wewnętrzna, ale większe koszty obsługi, czyli ilość wpisów do tablicy stron i odwołań do pamięci. 7

8 PAMIĘĆ WIRTUALNA technika, która umożliwia wykonywanie procesów, mimo że nie są one w całości przechowywane w pamięci operacyjnej. Dzięki temu programy mogą być większe niż dostępna pamięć fizyczna, co znacznie ułatwia programowanie. Pamięć wirtualna jest implementowana najczęściej w postaci stronicowania na żądanie lub segmentacji na żądanie. STRONICOWANIE NA ŻĄDANIE Proces, który ma być wykonany zostaje sprowadzony z pamięci pomocniczej (zwykle z dysku) do pamięci głównej. Ze względu na fakt, że traktujemy teraz proces jako ciąg stron, a nie jako wielką ciągłą przestrzeń adresów, procedura wymiany dotyczy poszczególnych stron, a nie całego procesu. Program zmieniania stron sprowadza do pamięci tylko strony niezbędne, dzięki czemu skraca się czas wymiany i zmniejsza zapotrzebowanie na pamięć fizyczną. Program zmieniania stron korzysta z pamięci pomocniczej (przestrzeni wymiany, ang. swap) i tablicy stron, w której dla każdej strony ustawiany jest bit poprawności (np. 1: poprawny strona znajduje się w pamięci operacyjnej, 0 niepoprawny strona jest na dysku). W przypadku odwołania się procesu do strony nie znajdującej się w pamięci operacyjnej system operacyjny generuje błąd strony i proces powinien zostać zakończony. Obsługa błędu strony Sprawdzamy w tablicy stron, czy odwołanie było poprawne, czy nie został przekroczony dostępny adres. Jeśli nie generowana jest pułapka: błąd strony, koniec procesu. Jeśli tak sprowadzamy stronę z pamięci pomocniczej. Znajdujemy wolną ramkę. Przepisujemy daną stronę z dysku do wolnej ramki w pamięci fizycznej. Modyfikujemy tablicę stron. Wznawiamy wykonywanie procesu proces może sięgnąć do strony, która jest już w pamięci operacyjnej. 8

9 Ważne jest przechowywanie stanu przerwanego procesu, aby można było go wznowić w dokładnie tym samym miejscu i stanie. Dzięki powyższej procedurze można wykonywać proces nawet wtedy, gdy niektórych jego części nie ma jeszcze w pamięci. Można rozpocząć wykonywanie procesu bez żadnej strony w pamięci. Wówczas proces zostaje natychmiast przerwany z powodu braku strony zawierającej pierwszą instrukcję. Jest to tzw. czyste stronicowanie. W przypadku gdy nie ma żadnej wolnej ramki, w której można by zapisać potrzebną stronę system operacyjny może: - zakończyć proces co byłoby sprzeczne z faktem, że zarządzamy pamięcią, aby zwiększyć przepustowość systemu, - wymienić proces tzn. zwolnić wszystkie ramki określonego procesu, - zastąpić stronę - jeżeli wszystkie ramki są zajęte, znajduje się taką, która nie jest na bieżąco używana i zwalnia się ją. Ramkę można zwolnić przez zapisanie jej zawartości na dysku i zmianę tablicy stron (i innych tablic) dla wskazania, że strona nie jest już w pamięci. Zwolnioną ramkę można użyć do wprowadzenia strony, której brak spowodował błąd w procesie. Zastępowanie stron jest podstawą stronicowania na żądanie. W stronicowaniu na żądanie rozmiar przestrzeni adresów logicznych przestaje być ograniczony przez pamięć fizyczną. Aby zrealizować stronicowanie na żądanie należy: - opracować algorytm przydziału ramek - jeśli w pamięci znajduje się wiele procesów, to trzeba zdecydować, ile ramek zostanie przydzielonych do każdego procesu, - algorytm zastępowania stron należy znaleźć ramkę, która nie jest aktualnie wykonywana i zwolnić ją. Problem SZAMOTANIA sytuacja kiedy w procesie bardzo szybko następują po sobie kolejne błędy braku strony. Proces wtedy ciągle wykazuje brak strony, wymienia jakąś stronę, po czym z powodu jej braku, sprowadza ją z powrotem. Można powiedzieć, że taki proces szamoce się, czyli spędza więcej czasu na stronicowaniu niż na wykonaniu. Szamotanie powstaje m.in. w przypadku zbyt małej liczby ramek przydzielonych procesowi. 9

10 ZARZĄDZANIE Ą OPERACYJNĄ - PODSUMOWANIE Kryteriów wyboru metody zarządzania pamięcią jest bardzo wiele, m.in. - szybkość działania w miarę komplikowania się algorytmu wzrasta czas wymagany na odwzorowanie adresu logicznego na adres fizyczny. - fragmentacja zwiększenie stopnia wieloprogramowości jest możliwe m.in. przez upakowanie liczby procesów w pamięci. W związku z tym należy dążyć do zmniejszenia ilości pamięci marnowanej na skutek fragmentacji, zarówno wewnętrznej - występującej w systemach ze stałowymiarowymi jednostkami przydziału pamięci, jak i zewnętrznej w przypadku systemów, w których są zmienne długości jednostek przydziału pamięci. - przemieszczanie czyli upakowanie pamięci w celu uniknięcia fragmentacji zewnętrznej powoduje przesunięcie programu / procesu w pamięci wymaga to dynamicznego przemieszczania adresów logicznych w trakcie działania programu. - zwiększenie stopnia wieloprogramowości wymiana procesów z pamięci głównej do pamięci pomocniczej, dzielenie kodu i danych między różnych użytkowników (stronicowanie, segmentacja). - ochrona określenie stron lub segmentów jako tylko do czytania lub do czytania i pisania niezbędne np. w przypadku współdzielenia kodu. 10

11 11

12 12

13 13

14 ORGANIZACJA DANYCH NA DYSKIETKACH I DYSKACH TWARDYCH Z punktu widzenia systemu operacyjnego LOGICZNA STRUKTURA DYSKIETKI to pliki i katalogi (tzw. system plików), przy czym niektóre informacje zapisane w ściśle określonym miejscu na dysku mają szczególne znaczenie, np. sektor ładujący (ang. boot sector), tablica FAT (ang. File Alocation Table) struktura informująca system operacyjny, które jednostki i w jakiej kolejności tworzą plik. System operacyjny korzysta z kontrolera napędu dysków, który administruje fizyczną powierzchnią dyskietki, tzn. odpowiada m.in. na pytania gdzie szukać żądanego sektora, co zrobić z sektorami uszkodzonymi. Kontroler pośredniczy między magistralami systemowymi a 4 (max) napędami dysków elastycznych. Zwykle wmontowany jest na płycie głównej w jednym z gniazd rozszerzeń lub jako element zintegrowany z płytą. Rozkazy i dane przekazywane są do rejestrów kontrolera. Funkcje obsługujące czytanie i zapis na dyskietkę: - podprogramy systemu operacyjnego wywoływane przez rozkazy procesora zwane przerwaniami, - podprogramy BIOSu, - kontroler. FIZYCZNA STUKTURA DANYCH dyskietka składa się z jednakowych, koncentrycznych ścieżek. Ścieżki podzielone są na sektory 512-bajtowe (całkowita długość sektora to jednak 654B ze względu na informacje dodatkowe) stanowiące najmniejszą porcję informacji jaka może być z dyskietki odczytana. Każdy sektor należy do jednostki alokacji zwanej kluster o kolejnym numerze logicznym. Formatowanie dyskietki (formatowanie niskiego poziomu) naniesienie określonej fizycznej struktury ścieżek i ich sektorów. Poza sektorami 512-bajtowymi ścieżki zawierają wiele pól dodatkowych do zarządzania sektorami, tzn. m.in. do wyszukiwania sektorów, zapisywania informacji, korekcji błędów mechanicznych. 14

15 15

16 Znaczenie poszczególnych pól z rysunków powyżej: BOT ang. Beginning of Track EOT ang. End of Track Dla kontrolera napotkanie znacznika Z1 oznacza początek ścieżki. ARCHITEKTURY KOMPUTERÓW I SYSTEMY OPERACYJNE Zawartość i długość poszczególnych znaczników zależy od sposobu zapisu dyskietki: - zapis magnetyczny FM (ang. Frequency Modulation), - zapis MFM (ang. Modified FM). Na przykład dla MFM: Z1 to 80bajtów o wartości 4Eh, S 12-bajtowy ciąg zer, znacznik synchronizacyjny. Pozostałe znaczniki: - D1 (MFM: 4B) informuje kontroler, że za chwilę pojawi się metryka adresowa sektora - ID metryka adresowa sektora: I-wszy bajt podaje nr ścieżki, II-gi bajt nr głowicy, III-ci nr sektora, IV rozmiar sektora. - CRC-1 (ang. Cyclic Redundancy Check, tzw. suma kontrolna do sprawdzania poprawności zapisanych danych. Przekłamanie informacji sprawdza się też poprzez kontrolę parzystości każdy bajt ma 1 bit dodatkowy mówiący o tym, czy suma 1 w nim jest parzysta, czy nie). - pole zabezpieczające D1 i ID, - D3 znacznik początku danych, - DANE ich długość zależy od IV-ego bajtu znacznika ID, - CRC-2 suma kontrolna dla danych; zabezpieczenie pola danych, kontrola poprawności wprowadzanych danych, - Z5 czas potrzebny na obliczenie CRC-2. System operacyjny może mieć wpływ jedynie na zawartość pola ID. Mechaniczne własności napędu dyskietek Głowice przemieszczają się nad powierzchnią dyskietki. Umieszczone są one na tzw. wózku napędzanym silnikiem krokowym. Cały ten układ ma swoje własności mechaniczne, m.in.: bezwładność, czy częstotliwość rezonansu mechanicznego. Korekcja błędu położenia głowicy napędu dyskietek jest ograniczona. Jedynym punktem orientacyjnym jest ścieżka zerowa dysku. Szczególnie podatne na błędy są operacje, podczas których głowice przemierzają duże odległości, np. ze ścieżki 0 na ścieżkę 79! 16

17 Niedoskonałości wykonania elementów mechanicznych napędów oraz wady samego nośnika magnetycznego mogą powodować (i powodują) przekłamania utrwalanej informacji, dlatego konieczne jest stosowanie elementów/znaczników kontrolnych, np. CRC. FIZYCZNA STRUKTURA DANYCH NA DYSKACH TWARDYCH jest analogiczna jak dla dyskietki. Główna różnica polega na tym, że w obudowie dysku znajduje się nie jeden, lecz kilka talerzy pokrytych warstwą nośnika magnetycznego i obsługiwanych przez odpowiednie zespoły głowic. Z tego względu w przypadku dysków twardych nie mówi się o pojedynczych ścieżkach, lecz o tzw. cylindrach ścieżki o tym samym numerze położone na kolejnych talerzach pakietu. Ścieżki nadal są dzielone na sektory. Organizacja danych na ścieżce dysku twardego jest bardzo podobna do organizacji na dyskietce. Kilka różnic: pole ID IV-ty bajt w tym polu nie podaje wielkości sektora, lecz stanowi tzw. jego znacznik, w którym: bity 7-4 określone są jako zarezerwowane (do wykorzystania w przyszłości), 3 ścieżka zastępcza, 2 metryka adresowa wskazująca ścieżkę zastępczą, 1 ścieżka uszkodzona bez przydziału ścieżki zastępczej, 0 sektor uszkodzony. Jeżeli odpowiednio duża przestrzeń rezerwowa dysku na to pozwala, kontroler może zastąpić całą uszkodzoną ścieżkę. Kontroler przechowuje listy błędów oraz dokładny opis rzeczywisty dysku w pierwszym cylindrze. Ze względu na to, że prędkość obrotowa dysku twardego jest znacznie większa niż dyskietki (ok. 5-7 tys. obr./min.) ilość odczytywanych informacji może przekroczyć przepustowość kontrolera i dlatego, aby temu zapobiec, odczyt danych jest realizowany z tzw. przeplotem (ang. interleave), który polega na niesekwencyjnym odczycie kolejnych sektorów. Współczynnik przeplotu (ang. interleave factor, ILV) określa, co który sektor jest odczytywany podczas obrotu dysku. Jest to ważny parametr charakteryzujący zespół dyskkontroler. Technika ta daje kontrolerowi czas na przetworzenie odczytanego sektora, ale jednocześnie spowalnia proces odczytywania informacji. Np. ILV=1:3 => 1, 4, 7,..., 2, 5, 8,... Obecnie stosowane kontrolery (głównie IDE) są na tyle szybkie, że pozwalają odczytywać sektory sekwencyjnie, ze współczynnikiem przeplotu równym 1:1. 17

18 Formatowanie wysokiego poziomu (ang. high level format) ARCHITEKTURY KOMPUTERÓW I SYSTEMY OPERACYJNE Na dysku twardym najpierw budowana jest logiczna struktura partycji. Partycja logicznie wyodrębniony fragment dysku twardego, na który składa się pewna liczba przyległych do siebie cylindrów. Każdy taki napęd logiczny (np. w systemie DOS identyfikowany jako C, D, E,...) należy poddać operacji formatowania wysokiego poziomu, w trakcie którego w obszarze partycji zapisywany jest sektor ładujący, tablica alokacji plików (ang. File Alocation Table, FAT), katalog główny. Położenie partycji na dysku fizycznym jest określone przez: cylinder początkowy i liczbę cylindrów tworzących daną partycję. Dane te przechowywane są w tablicy partycji (ang. partition table), którą generuje program fdisk. FAT tablica alokacji pliku, tablica przydziału, wykorzystywana jest przez system zarządzania logicznymi strukturami danych. Jednostki przydziału (ang. clusters) grupują pewną liczbę sektorów. Dostępne są m.in. następujące rodzaje FAT: - FAT-16 systemy MS-DOS i pierwsze wersje Windows 95; maksymalny rozmiar tablicy przydziału w systemie FAT-16 wynosi 65525, a pojedynczy klaster nie może być większy niż 32kB. Z rozmiaru tablicy FAT i rozmiaru klastra wynika obszar dysku jaki może być objęty przez dany rodzaj systemu FAT. - FAT-32 późniejsze wersje Windows 95, - NTFS Windows NT i kolejne; max rozmiar klastra wynosi 64kB. Powtórne formatowanie dysku twardego nie niszczy zapisanej na nim informacji, a jedynie jej logiczną strukturę. Niszczona jest informacja o strukturze danych zawarta w FAT, dlatego przechowywanie rezerwowej kopii FAT w dodatkowym miejscu na dysku pozwala odzyskać informacje po formatowaniu. Do utworzenia kopii bezpieczeństwa obszaru zawierającego dane systemowe (FAT, sektor ładujący, katalog główny) należy użyć specjalnego programu, np. mirror.com lub Norton Disk Tool. 18

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania 43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania Typy pamięci Ulotność, dynamiczna RAM, statyczna ROM, Miejsce w konstrukcji komputera, pamięć robocza RAM,

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną SOE Systemy Operacyjne Wykład 7 Zarządzanie pamięcią operacyjną dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW Hierarchia pamięci czas dostępu Rejestry Pamięć podręczna koszt

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 10 Pamięć zewnętrzna Dysk magnetyczny Podstawowe urządzenie pamięci zewnętrznej. Dane zapisywane i odczytywane przy użyciu głowicy magnetycznej (cewki). Dane zapisywane

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Cele: przydział zasobów pamięciowych wykonywanym programom, zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych procesów (ochrona pamięci), efektywne wykorzystanie dostępnej

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 9 Pamięć operacyjna Właściwości pamięci Położenie Pojemność Jednostka transferu Sposób dostępu Wydajność Rodzaj fizyczny Własności fizyczne Organizacja Położenie pamięci

Bardziej szczegółowo

Sektor. Systemy Operacyjne

Sektor. Systemy Operacyjne Sektor Sektor najmniejsza jednostka zapisu danych na dyskach twardych, dyskietkach i itp. Sektor jest zapisywany i czytany zawsze w całości. Ze względów historycznych wielkość sektora wynosi 512 bajtów.

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1 RODZAJE PAMIĘCI RAM Cz. 1 1 1) PAMIĘĆ DIP DIP (ang. Dual In-line Package), czasami nazywany DIL - w elektronice rodzaj obudowy elementów elektronicznych, głównie układów scalonych o małej i średniej skali

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny)

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny) Komputerowa pamięć 1b (bit) - to najmniejsza jednostka informacji w której można zapamiętać 0 lub 1 1B (bajt) - to 8 bitów tzw. słowo binarne (zapamiętuje jeden znak lub liczbę z zakresu od 0-255) 1KB

Bardziej szczegółowo

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych:

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Pamięć Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Położenie: procesor, wewnętrzna (główna), zewnętrzna (pomocnicza); Pojemność: rozmiar słowa, liczba słów; Jednostka transferu: słowo, blok

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna.

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna. TEMAT: Pamięć operacyjna. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: zna pojęcia: pamięci półprzewodnikowej, pojemności, czas dostępu, transfer, ROM, RAM; zna podział pamięci RAM i ROM; zna parametry pamięci (oznaczone

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności.

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Organizacja pamięci Organizacja pamięci współczesnych systemów komputerowych

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych przez program oraz ciągu rozkazów,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. dr inż. Marcin Czajkowski. Studia podyplomowe 2015-2016. Wydział Informatyki PB

Systemy operacyjne. dr inż. Marcin Czajkowski. Studia podyplomowe 2015-2016. Wydział Informatyki PB Systemy operacyjne Studia podyplomowe 2015-2016 Wydział Informatyki PB dr inż. Marcin Czajkowski Struktury pamięci masowej Plan wykładu Pamięć RAM i ROM, pamięć podręczna (cache) i masowa Dostęp do dysku

Bardziej szczegółowo

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych parametrów, tym szybszy dostęp do komórek, co przekłada się

Bardziej szczegółowo

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci półprzewodnikowe, Betty Prince, WNT Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci statyczne i dynamiczne Pamięci statyczne SRAM przechowywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Architektura Komputerów

Architektura Komputerów Architektura Architektura Komputerów komputerowych Wykład nr. 9 dr Artur Bartoszewski PAMIĘCI MASOWE Zasada rejestracji magnetycznej Wszystkie typy pamięci na nośnikach magnetycznych działają na tej samej

Bardziej szczegółowo

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego. Komputer (z ang. computer od łac. computare obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą Koncepcja pliku Metody dostępu Organizacja systemu plików Metody alokacji Struktura dysku Zarządzanie dyskiem Struktura pliku Prosta sekwencja słów lub

Bardziej szczegółowo

16MB - 2GB 2MB - 128MB

16MB - 2GB 2MB - 128MB FAT Wprowadzenie Historia FAT jest jednym z najstarszych spośród obecnie jeszcze używanych systemów plików. Pierwsza wersja (FAT12) powstała w 1980 roku. Wraz z wzrostem rozmiaru dysków i nowymi wymaganiami

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów

Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów Poszczególne podzespoły komputera 1. Monitor 2. Płyta główna 3. Procesor 4. Gniazda kontrolerów dysków

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Wykład II Pamięci operacyjne 1 Część 1 Pamięci RAM 2 I. Pamięć RAM Przestrzeń adresowa pamięci Pamięć podzielona jest na słowa. Podczas

Bardziej szczegółowo

Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola. Pamięci półprzewodnikowe

Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola. Pamięci półprzewodnikowe Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola Pamięci półprzewodnikowe Pamięć Stosowane układy (urządzenia) DANYCH PROGRAMU OPERACYJNA (program + dane) MASOWA KONFIGURACYJNA RAM ROM (EPROM) (EEPROM)

Bardziej szczegółowo

Schematy zarzadzania pamięcia

Schematy zarzadzania pamięcia Schematy zarzadzania pamięcia Segmentacja podział obszaru pamięci procesu na logiczne jednostki segmenty o dowolnej długości. Postać adresu logicznego: [nr segmentu, przesunięcie]. Zwykle przechowywana

Bardziej szczegółowo

Podzespoły Systemu Komputerowego:

Podzespoły Systemu Komputerowego: Podzespoły Systemu Komputerowego: 1) Płyta główna- jest jednym z najważniejszych elementów komputera. To na niej znajduje się gniazdo procesora, układy sterujące, sloty i porty. Bezpośrednio na płycie

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 9 Jan Kazimirski 1 Pamięć operacyjna 2 Pamięć półprzewodnikowa RAM Złożona z dwustanowych komórek (wartości 0 i 1) Możliwość odczytu i zapisu Ulotna (zawartość znika po odcięciu

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III WYKŁAD Jan Kazimirski Pamięć wirtualna Stronicowanie Pamięć podzielona na niewielki bloki Bloki procesu to strony a bloki fizyczne to ramki System operacyjny przechowuje dla każdego

Bardziej szczegółowo

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B.

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B. Jednostki informacji Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, składająca się z bitów. Oznaczana jest literą B. 1 kb = 1024 B (kb - kilobajt) 1 MB = 1024 kb (MB -

Bardziej szczegółowo

Zaleta duża pojemność, niska cena

Zaleta duża pojemność, niska cena Pamięć operacyjna (DRAM) jest przestrzenią roboczą mikroprocesora przechowującą otwarte pliki systemu operacyjnego, uruchomione programy oraz efekty ich działania. Wymianą informacji pomiędzy mikroprocesorem

Bardziej szczegółowo

Pamięć - parametry. 1. Pojemność 2. Szybkość 3. Koszt 4. Pobór mocy

Pamięć - parametry. 1. Pojemność 2. Szybkość 3. Koszt 4. Pobór mocy PAMIĘĆ KOMPUTEROWA Pamięć Do właściwej pracy podzespołów komputera i ich współpracy z procesorem potrzebna jest pamięć. Możemy dokonać podziału pamięci pod kątem różnych kryteriów: ulotność: możliwości

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o systemach plików.

Podstawowe wiadomości o systemach plików. Podstawowe wiadomości o systemach plików. Komputery mogą przechowywać informacje w kilku różnych postaciach fizycznych na różnych nośnikach i urządzeniach np. w postaci zapisów na dysku twardym, płytce

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 PLAN: 2. Pamięć rzeczywista 3. Pamięć wirtualna

Bardziej szczegółowo

1. Budowa komputera schemat ogólny.

1. Budowa komputera schemat ogólny. komputer budowa 1. Budowa komputera schemat ogólny. Ogólny schemat budowy komputera - Klawiatura - Mysz - Skaner - Aparat i kamera cyfrowa - Modem - Karta sieciowa Urządzenia wejściowe Pamięć operacyjna

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne Struktura dysku Dyski podstawowe i dynamiczne System Windows 2000 oferuje dwa rodzaje konfiguracji dysków: dysk podstawowy i dysk dynamiczny. Dysk podstawowy przypomina struktury dyskowe stosowane w systemie

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja wydajności dysków pendrive. Cluster alignment.

Optymalizacja wydajności dysków pendrive. Cluster alignment. Optymalizacja wydajności dysków pendrive. Cluster alignment. Na wielu forach internetowych można spotkać się z pytaniami o przyczynę małej wydajności dysków przenośnych pendrive. Ludzie skarżą się, że

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Techniki. Klasa I TI 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA.

Urządzenia Techniki. Klasa I TI 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA. 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA. Pamięć cyfrowa - układ cyfrowy lub mechaniczny przeznaczony do przechowywania danych binarnych. Do prawidłowego funkcjonowania procesora potrzebna jest pamięć operacyjna, która staje

Bardziej szczegółowo

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian BUDOWA KOMPUTERA Monika Słomian Kryteria oceniania O znam podstawowe elementy zestawu komputerowego O wiem, jakie elementy znajdują się wewnątrz komputera i jaka jest ich funkcja O potrafię wymienić przykładowe

Bardziej szczegółowo

Pamięci masowe. Historia. HDD (ang. Hard Disk Drive) dysk twardy. NEXT, 5/2009. WIKIPEDIA, http://pl.wikipedia.org/wiki/dysk_twardy

Pamięci masowe. Historia. HDD (ang. Hard Disk Drive) dysk twardy. NEXT, 5/2009. WIKIPEDIA, http://pl.wikipedia.org/wiki/dysk_twardy Pamięci masowe Dyski twarde HDD Bibliografia: Urządzenia techniki komputerowej część 2, K. Wojtuszkiewicz NEXT, 5/2009 WIKIPEDIA, http://pl.wikipedia.org/wiki/dysk_twardy HDD (ang. Hard Disk Drive) dysk

Bardziej szczegółowo

Pamięć wewnętrzna ROM i RAM

Pamięć wewnętrzna ROM i RAM Pamięć wewnętrzna ROM i RAM Pamięć Pamięci półprzewodnikowe są jednym z kluczowych elementów systemów cyfrowych. Służą do przechowywania informacji w postaci cyfrowej. Liczba informacji, które mogą przechowywać

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku System plików Definicje: Plik jest logiczną jednostką magazynowania informacji w pamięci nieulotnej Plik jest nazwanym zbiorem powiązanych ze sobą informacji, zapisanym w pamięci pomocniczej Plik jest

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

Pamięci masowe. ATA (Advanced Technology Attachments)

Pamięci masowe. ATA (Advanced Technology Attachments) Pamięci masowe ATA (Advanced Technology Attachments) interfejs systemowy w komputerach klasy PC i Amiga przeznaczony do komunikacji z dyskami twardymi zaproponowany w 1983 przez firmę Compaq. Używa się

Bardziej szczegółowo

Potrzeba instalacji w napędach SSD akumulatorów ograniczała jednak możliwości miniaturyzacji takich napędów.

Potrzeba instalacji w napędach SSD akumulatorów ograniczała jednak możliwości miniaturyzacji takich napędów. Pamięci masowe Dyski twarde SSD Opracował: Andrzej Nowak Bibliografia: Urządzenia techniki komputerowej część 2, K. Wojtuszkiewicz NEXT, 5/2009 http://pl.wikipedia.org/wiki/solid_state_drive SSD (ang.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami pamięci

Zarządzanie zasobami pamięci Zarządzanie zasobami pamięci System operacyjny wykonuje programy umieszczone w pamięci operacyjnej. W pamięci operacyjnej przechowywany jest obecnie wykonywany program (proces) oraz niezbędne dane. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej 1. Pamięć wirtualna Jeśli na komputerze brakuje pamięci RAM wymaganej do uruchomienia programu lub wykonania operacji, system Windows korzysta z pamięci wirtualnej, aby zrekompensować ten brak. Aby sprawdzić,

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS Systemy plików FAT, FAT32, NTFS SYSTEM PLIKÓW System plików to sposób zapisu informacji na dyskach komputera. System plików jest ogólną strukturą, w której pliki są nazywane, przechowywane i organizowane.

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof Patan Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski k.patan@issi.uz.zgora.pl WSTĘP 1 Struktury danych oraz algorytmy do implementacji interfejsu systemu plików

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Zakres przedmiotu 1. Wstęp do systemów mikroprocesorowych. 2. Współpraca procesora z pamięcią. Pamięci półprzewodnikowe. 3. Architektura systemów mikroprocesorowych. 4. Współpraca procesora z urządzeniami

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna. Moduł pamięci SDR SDRAM o pojemności 256MB

Pamięć operacyjna. Moduł pamięci SDR SDRAM o pojemności 256MB Mikroprocesor do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje pamięci operacyjnej, która staje się jego przestrzenią roboczą. Potocznie pamięć operacyjną określa się skrótem RAM (ang. Random Access Memory pamięć

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INFORMATYKI

PODSTAWY INFORMATYKI PODSTAWY INFORMATYKI dr inż. Krzysztof Małecki Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O PAMIĘĆ 10011101 10000001......... ADRES 125 126 127 128 129 130 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 Pamięci

Bardziej szczegółowo

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne.

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. 1. Pamięci są układami służącymi do przechowywania informacji w postaci ciągu słów bitowych. Wykonuje się jako układy o bardzo dużym stopniu scalenia w

Bardziej szczegółowo

PAMIĘCI. PAMIĘCI układy zdolne do przyjmowania, przechowywania i wysyłania informacji w postaci ciągów binarnych.

PAMIĘCI. PAMIĘCI układy zdolne do przyjmowania, przechowywania i wysyłania informacji w postaci ciągów binarnych. PAMIĘCI PAMIĘCI układy zdolne do przyjmowania, przechowywania i wysyłania informacji w postaci ciągów binarnych. Szybkość dostępu Rejestry Pamięć podręczna (cache) Pamięć operacyjna Hierarchia pamięci

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu Pliki. Operacje na plikach w Pascalu ścieżka zapisu, pliki elementowe, tekstowe, operacja plikowa, etapy, assign, zmienna plikowa, skojarzenie, tryby otwarcia, reset, rewrite, append, read, write, buforowanie

Bardziej szczegółowo

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz Test z przedmiotu Urządzenia techniki komputerowej semestr 1 Zadanie 1 Liczba 200 zastosowana w symbolu opisującym pamięć DDR-200 oznacza a) Efektywną częstotliwość, z jaka pamięć może pracować b) Przepustowość

Bardziej szczegółowo

Pamięci zewnętrzne Dysk magnetyczny:

Pamięci zewnętrzne Dysk magnetyczny: Pamięci zewnętrzne Dysk magnetyczny: okrągła płyta metalowa lub plastikowa pokryta materiałem magnetycznym zapis i odczyt za pomocą cewki (głowicy) przewodzącej prąd elektryczny pole magnetyczne generowane

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików Jarosław Kuchta System plików Partycja a wolumin Partycja część dysku podstawowego (fizycznego) Wolumin część dysku dynamicznego (wirtualnego) System plików 2 Rodzaje dysków Dyski podstawowe partycjonowane

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera Test wiedzy z UTK Dział 1 Budowa i obsługa komputera Pytanie 1 Który z elementów nie jest niezbędny do pracy z komputerem? A. Monitor B. Klawiatura C. Jednostka centralna D. Drukarka Uzasadnienie : Jednostka

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych

Wykład II. Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Wykład II Pamięci półprzewodnikowe 1 Pamięci półprzewodnikowe 2 Pamięci półprzewodnikowe Pamięciami półprzewodnikowymi

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego 21

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego 21 4.3. Pamięci wewnętrzne RAM i ROM 4.3.1. Materiał nauczania Oprócz mikroprocesora istotnym składnikiem jednostki centralnej jest pamięć. Pamięć komputera pozwala przechowywać informacje (dane). Aby komputer

Bardziej szczegółowo

Płyty główne rodzaje. 1. Płyta główna w formacie AT

Płyty główne rodzaje. 1. Płyta główna w formacie AT Płyty główne rodzaje 1. Płyta główna w formacie AT Jest formatem płyty głównej typu serwerowego będącej następstwem płyty XT o 8-bitowej architekturze. Została stworzona w celu obsługi 16-bitowej architektury

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania Plan wykładu Bazy danych Wykład 10: Fizyczna organizacja danych w bazie danych Model logiczny i model fizyczny Mechanizmy składowania plików Moduł zarządzania miejscem na dysku i moduł zarządzania buforami

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie GMR w dyskach twardych HDD i pamięci MRAM

Zastosowanie GMR w dyskach twardych HDD i pamięci MRAM Część 3 Zastosowanie GMR w dyskach twardych HDD i pamięci MRAM wiadomości wstępne krótka historia dysków od czasu odkrycia GMR rozwój głowic MR i GMR odczyt danych, ogólna budowa głowicy budowa i działanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią Wykład 7 Zarządzanie pamięcią -1- Świat idealny a świat rzeczywisty W idealnym świecie pamięć powinna Mieć bardzo dużą pojemność Mieć bardzo krótki czas dostępu Być nieulotna (zawartość nie jest tracona

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO Wykład 14 Zagadnienia związane z systemem IO Wprowadzenie Urządzenia I/O zróżnicowane ze względu na Zachowanie: wejście, wyjście, magazynowanie Partnera: człowiek lub maszyna Szybkość transferu: bajty

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości KOMPUTER Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości Budowa zestawu komputerowego Monitor Jednostka centralna Klawiatura Mysz Urządzenia peryferyjne Monitor Monitor wchodzi w skład zestawu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Temat 2. Logiczna budowa komputera.

Temat 2. Logiczna budowa komputera. Temat 2. Logiczna budowa komputera. 01.03.2015 1. Opis i schemat logicznej budowy komputera (rys. 28.4, ilustracje budowy komputera z uwzględnieniem elementów składowych, głównych podzespołów, procesami

Bardziej szczegółowo

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC,

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, zapoczątkowana przez i wstecznie zgodna z 16-bitowym procesorem

Bardziej szczegółowo

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora)

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) Pamięć operacyjna (main memory) obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) cykl rozkazowy: pobranie rozkazu z PAO do rejestru rozkazów dekodowanie realizacja

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne.

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne. TEMAT: Napędy optyczne. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: Uczeń po ukończeniu lekcji powinien: umieć omówić budowę i działanie napędu CD/DVD; umieć omówić budowę płyty CD/DVD; umieć omówić specyfikację napędu

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Pamięci masowe Dysk sztywny - obsługa dysku Pamięci optyczne Pamięci półprzewodnikowe

Architektura Systemów Komputerowych. Pamięci masowe Dysk sztywny - obsługa dysku Pamięci optyczne Pamięci półprzewodnikowe Architektura Systemów Komputerowych Pamięci masowe Dysk sztywny - obsługa dysku Pamięci optyczne Pamięci półprzewodnikowe 1 Pamięci masowe Pamięć masowa to trwała pamięć przeznaczona do długotrwałego przechowywania

Bardziej szczegółowo

Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych. Wykład 9. Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus. mgr inż. Paweł Kogut

Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych. Wykład 9. Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus. mgr inż. Paweł Kogut Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych Wykład 9 Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus mgr inż. Paweł Kogut VMEbus VMEbus (Versa Module Eurocard bus) jest to standard magistrali komputerowej

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów

Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów 1. Własności systemów pamięci 2. Hierarchia pamięci. 3. Półprzewodnikowa pamięć główna 4. Pamięć cache. 5. Pamięć wirtualna. Własności systemów pamięci Położenie

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej.

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przycisk RESET znajdujący się na obudowie komputera,

Bardziej szczegółowo

1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7?

1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7? Temat. Architektura systemu Windows 7. 1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7? 3) Do czego służy narzędzie BCD. Edit?

Bardziej szczegółowo

architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią

architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią Zarządzanie pamięcią Jednostka centralna dysponuje zwykle duża mocą obliczeniową. Sprawne wykorzystanie możliwości jednostki przetwarzającej wymaga obecności

Bardziej szczegółowo

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa.

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. Rys. wg Z. Postawa, UJ 1 pamięć ROM system operacyjny procesor

Bardziej szczegółowo

Pamięć - parametry. 1. Pojemnośd. 3. Koszt. 2. Szybkośd. 4. Pobór mocy

Pamięć - parametry. 1. Pojemnośd. 3. Koszt. 2. Szybkośd. 4. Pobór mocy PAMIĘĆ KOMPUTEROWA Pamięć Do właściwej pracy podzespołów komputera i ich współpracy z procesorem potrzebna jest pamięd. Możemy dokonad podziału pamięci pod kątem różnych kryteriów: ulotnośd: możliwości

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Materiały do wykładu. 5.Pamięci. Marcin Peczarski. Instytut Informatyki Uniwersytet Warszawski. 20 kwietnia 2009

Materiały do wykładu. 5.Pamięci. Marcin Peczarski. Instytut Informatyki Uniwersytet Warszawski. 20 kwietnia 2009 Materiały do wykładu 5.Pamięci Marcin Peczarski Instytut Informatyki Uniwersytet Warszawski 20 kwietnia 2009 Hierachia pamięci 5.1 kod pamięć wirtualna nośniki wymienne dane rej. pamięć podręczna pamięć

Bardziej szczegółowo

PAMIĘĆ KOMPUTERA TYPY PAMIĘCI

PAMIĘĆ KOMPUTERA TYPY PAMIĘCI PAMIĘĆ KOMPUTERA Pamięć komputera to elektroniczny notatnik komputera. Programy są ładowane i wykonywane w pamięci. Pamięć jest, więc niezbędna do, gdyż dane wprowadzane do komputera są w niej zapisywane.

Bardziej szczegółowo

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor Plan wykładu 1. Pojęcie podsystemu graficznego i karty graficznej 2. Typy kart graficznych 3. Budowa karty graficznej: procesor graficzny (GPU), pamięć podręczna RAM, konwerter cyfrowo-analogowy (DAC),

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci

System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci Wykład: system komputerowy, warstwy systemu, podstawowe pojęcia systemowe, GUI, jądro, powłoka, interpreter, MS-DOS, system plików, cechy jądra, rodzaje jąder,

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Arkadiusz Chrobot Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 20 stycznia 2007 1 1 Wstęp 2 Minimalna liczba ramek 3 Algorytmy przydziału

Bardziej szczegółowo

PODZESPOŁY KOMPUTERA PC. Autor: Maciej Maciąg

PODZESPOŁY KOMPUTERA PC. Autor: Maciej Maciąg PODZESPOŁY KOMPUTERA PC Autor: Maciej Maciąg Spis treści 1. Płyta główna 4. Dysk twardy 1.1. Formaty płyt głównych 4.1. Interfejsy dysków twardych 1.2. Chipset 4.2. Macierze RAID 1.3. BIOS 2. Mikroprocesor

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Pamięć wirtualna. Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB

Wykład 8. Pamięć wirtualna. Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Wykład 8 Pamięć wirtualna Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Wprowadzenie Podstawowa idea: System operacyjny pozwala na wykorzystanie pamięci o pojemności większej,

Bardziej szczegółowo

Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM...

Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM... Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM... 6 Odświeżanie pamięci DRAM... 7 Idea działania synchronicznych

Bardziej szczegółowo