Dzieci się liczą. Informacje o stanie zagrożenia bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dzieci się liczą. Informacje o stanie zagrożenia bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce"

Transkrypt

1 Dzieci się liczą Informacje o stanie zagrożenia bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce

2 Kwartalnik Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka (ISSN ) znajduje się na liście punktowanych czasopism z zakresu nauk humanistycznych i społecznych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wydawca: Fundacja Dzieci Niczyje, ul. Katowicka 31, Warszawa, tel./fax (22) , e mail: Redaktor naczelny Monika Sajkowska, Fundacja Dzieci Niczyje Kolegium redakcyjne: Maria Keller Hamela (z ca red. naczelnego), Daria Drab, Agnieszka Izdebska, Irena Kornatowska, Karolina Lewandowska, Michał Szymańczak, Łukasz Wojtasik, Jolanta Zmarzlik Komitet naukowy: Maria Beisert, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Krystyna Bożkowa, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie Kevin D. Browne, University of Nottingham, Wielka Brytania Anna Brzezińska, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Mark Chaffin, University of Oklahoma Health Science Center, USA Elżbieta Czyż, Helsińska Fundacja Praw Człowieka w Warszawie Renata Durda, Instytut Psychologii Zdrowia Marian Filar, Uniwersytet im. M. Kopernika w Toruniu Zbigniew Izdebski, Uniwersytet Zielonogórski Ewa Jarosz, Uniwersytet Śląski Teresa Jaśkiewicz Obydzińska, Instytut Ekspertyz Sądowych w Krakowie Maria Kolankiewicz, Uniwersytet Warszawski Violetta Kwiatkowska Wójcikiewicz, Uniwersytet im. M. Kopernika w Toruniu Jerzy Mellibruda, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie Anna Piekarska, Uniwersytet Warszawski Jolanta Szymańczak, Biuro Analiz Sejmowych Copyright Fundacja Dzieci Niczyje. Wszelkie przedruki zawartości pisma wymagają pisemnej zgody wydawcy. Prenumerata: opłata za roczną prenumeratę wynosi 100 PLN. Cena zawiera koszty przesyłki. Wpłaty można nadsyłać na konto Banku Pekao S.A Pojedyncze numery kwartalnika (poprzednie i kolejne) można zamawiać listownie, telefonicznie bądź pocztą elektroniczną w redakcji. Redakcja: Marzena Polańska Projekt graficzny: Ewa Brejnakowska-Jończyk, Skład i łamanie: Sławomir Sobczyk, Druk: GRAFDRUKPOL Publikacja wydana została w ramach projektów: Mario finansowanego przez fundację OAK. Protecting the right of child-victims of crime to psychological assistance and child-friendly interviewing procedures No JUST/2010/FRAC/AG/ CE /00-61 finansowanego przez Komisję Europejską ze środków programu Fundamental Rights and Citizenship. Safe Childhood finansowanego przez VELUX Foundations. Niniejsza publikacja wyraża wyłącznie poglądy i opinie wydawcy. Sponsorzy nie są odpowiedzialni za jakiekolwiek informacje w niej zawarte.

3 Dzieci się liczą Informacje o stanie zagrożenia bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce Nr 3 (36) 2011

4 Autorzy Wstęp 1. Populacja dzieci w Polsce Natalia Gańko 2. Zagrożenia wczesnego dzieciństwa Karolina Lewandowska 3. Umieralność dzieci i młodzieży Marcin Wojtasik 4. Ubóstwo dzieci Szymon Wójcik 5. Wykluczenie edukacyjne Joanna Włodarczyk, Natalia Gańko 6. Rodzina Ewelina Wildner, Marcin Wojtasik 7. Dzieci poza rodziną Maria Kolankiewicz, Monika Rożen 8. Dzieci ofiary przestępstw Olga Trocha, Daria Drab, Justyna Podlewska 9. Przemoc wobec dzieci Karolina Lewandowska, Monika Rożen 10. Wykorzystywanie seksualne dzieci Monika Sajkowska 11. Komercyjne wykorzystywanie dzieci Dorota Gajewska, Agnieszka Popławska 12. Zagrożenia dzieci w Internecie Łukasz Wojtasik Literatura Redakcja merytoryczna: Monika Sajkowska Konsultanci: Elżbieta Czyż, Maria Kolankiewicz, Jacek Pyżalski, Wielisława Warzywoda Kruszyńska

5 Spis treści Wstęp 4 1. Populacja dzieci w Polsce 7 2. Zagrożenia wczesnego dzieciństwa Umieralność dzieci i młodzieży Ubóstwo dzieci Wykluczenie edukacyjne Rodzina Dzieci poza rodziną Dzieci ofiary przestępstw Przemoc wobec dzieci Wykorzystywanie seksualne dzieci Komercyjne wykorzystywanie dzieci Zagrożenia dzieci w Internecie 171 Literatura 180 3

6 Wstęp Ochrona praw dzieci wyzwania polityki społecznej Mijają dwadzieścia dwa lata od przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Konwencji o prawach dziecka. Powstanie tego dokumentu, ratyfikowanego dziś przez niemal wszystkie kraje świata, było świadectwem dostrzeżenia społecznej roli dziecka i zrozumienia odpowiedzialności za jego bezpieczeństwo i rozwój. W Polsce żyje ponad 7 milionów dzieci w wieku 0 17 lat. Wspólne dla większości krajów naszego regionu świata trendy demograficzne, takie jak wzrost długości życia, spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadek liczby urodzeń, powodują, że na nich właśnie spocznie odpowiedzialność za nieodległą przyszłość naszego kraju. To ważny powód troski o ich rozwój, wykształcenie, zdrowie i bezpieczeństwo. Ale dzieci zasługują na uwagę nie tylko jako przyszli pracownicy, ale także jako dzisiejsi obywatele. Dlatego ciągle musimy zadawać sobie pytanie, czy jako społeczeństwo rozumiemy, czym są prawa dziecka, czy skutecznie chronimy dzieci przed ich naruszaniem. Szczególna odpowiedzialność dotyczy tych z nas, którzy reprezentują instytucje i organizacje powołane dla budowania i ochrony szeroko rozumianego dobrostanu dziecka. Realizacja ustanowionych Konwencją o prawach dziecka uprawnień najmłodszych, ich monitorowanie i promowanie to dla nas ciągła obligacja moralna i prawna. Tym większa, że dotyczy kategorii obywateli, którzy są słabi i szczególnie narażeni na krzywdę i zaniedbanie, a jednocześnie nie mogą sami upominać się o swoje interesy nie mają praw wyborczych, dostępu do mediów, podmiotowej roli w sądach ani wpływu na decyzje polityczne. Monitorowanie i promowanie przestrzegania praw dzieci jest szczególnym wyzwaniem, gdy ze względu na trudną sytuację ekonomiczną i brak systemowych rozwiązań ochrony dzieci niebezpieczeństwo zagrożeń rośnie, a szansa ich identyfikacji jest niska. Rekomendacje dla parlamentu i rządu opracowane przez Helsińską Fundację Praw Człowieka i UNICEF w dwudziestą rocznicę przyjęcia Konwencji o prawach dziecka * dotyczące przestrzegania praw dziecka w Polsce wskazywały, jak znacząca jest skala problemów. Podkreślano, iż m.in.: Stan zdrowia dzieci w naszym kraju jest niezadowalający. Dostęp do lekarzy pediatrów jest utrudniony. Pogorszyła się dostępność do opieki okołoporodowej. Brakuje miejsc na oddziałach położniczych i noworodkowych. Brakuje systemowej edukacji prozdrowotnej. System wyrównywania szans edukacyjnych nie identyfikuje środowisk wymagających pomocy ani ich potrzeb. W polskiej szkole nie ma efektywnej pomocy dla dzieci z trudnościami edukacyjnymi i nie ma też systemu pomocy dzieciom zdolnym. Dostęp do wychowania przedszkolnego jest niewystarczający. Nie mamy w Polsce służb ochrony dziecka, podejmujących interwencje w przypadkach krzywdzenia dziecka. Brak jest systemu identyfikacji rodzin ryzyka krzywdzenia i prowadzenia działań profilaktycznych. Brak również wiarygodnych danych opisujących zjawisko krzywdzenia dziecka. Nie udało się stworzyć systemu rodzinnej opieki zastępczej przy jednoczesnym zdewaluowaniu systemu opieki instytucjonalnej. Przewlekłość postępowania sądowego we wszystkich sprawach dotyczących dzieci jest powszechna. W jakim zakresie diagnoza ta jest aktualna? Jaka jest skala przedstawianych tendencji i zjawisk? Raport Dzieci się liczą dostarcza takich odpowiedzi na te pytania, na jakie pozwalają istniejące zasoby informacji na temat szeroko rozumianego krzywdzenia dzieci w Polsce. 4 * Przestrzeganie praw dziecka w Polsce. Rekomendacje dla Parlamentu i Rządu, HFPR, UNICEF, Warszawa, listopad 2009.

7 O raporcie Dzieci się liczą Raport, który oddajemy w Państwa ręce, to próba opisania tych obszarów życia społecznego, które mają znaczący wpływ na bezpieczeństwo i rozwój dzieci w Polsce. Zebraliśmy w tej publikacji informacje statystyczne i dane z badań empirycznych, które odnoszą się do zagrożeń dzieciństwa. Celem takiej kwerendy było przedstawienie skali i charakteru tych zagrożeń na podstawie tego, co zarejestrowano lub zbadano, ale również zidentyfikowanie kwestii, o których wiemy niewiele, gdyż nie uwzględniają ich prowadzone rejestry ani nie są one przedmiotem zainteresowania badaczy. W każdym z dwunastu rozdziałów przytaczamy definicje kluczowych pojęć, w tym definicje prawne wyznaczające ten zakres zachowań naruszających prawa dziecka, który penalizuje polskie prawo. Skalę negatywnych zjawisk charakteryzujemy odwołując się do dwóch kategorii danych: danych statystycznych oraz danych badawczych. Dane statystyczne gromadzone są głównie przez instytucje państwowe. Przedstawiają nowe przypadki w skali jednego roku. Zestawienie danych z kolejnych lat pozwala na przedstawienie trendów nasilenia opisywanych zjawisk. Znaczącym ograniczeniem statystyk policyjnych i sądowych jest brak danych wiktymologicznych, takich jak płeć, wiek czy miejsce zamieszkania małoletnich pokrzywdzonych danym przestępstwem. Tam, gdzie jest to możliwe, pokazujemy sytuację polskich dzieci na tle danych porównawczych z innych krajów, najczęściej krajów UE. Prezentowane dane badawcze pochodzą z programów badawczych prowadzonych przez ośrodki akademickie lub zlecanych przez urzędy państwowe czy organizacje pozarządowe. Krótka historia uznania złego traktowania dzieci za realny problem oraz wciąż nikłe zainteresowanie ośrodków akademickich tym obszarem powoduje, iż diagnoza bazująca na danych empirycznych jest wyrywkowa i niespójna. Systematyczne badania skali, uwarunkowań, konsekwencji złego traktowania dzieci oraz skuteczności oddziaływań profilaktycznych i terapeutycznych w tym zakresie to wielkie wyzwanie i potrzeba, bez realizacji której nie jest możliwe skuteczne, systemowe przeciwdziałanie krzywdzeniu dzieci. Tam, gdzie wydawało się to znaczące, przytaczaliśmy również dane dotyczące postaw społecznych wobec różnych aspektów złego traktowania dzieci i zagrożeń dzieciństwa. Pełna diagnoza i bazująca na niej koncepcja polityki społecznej z pewnością powinna uwzględniać ten wymiar społecznego i kulturowego kontekstu przestrzegania praw dziecka. Społeczna świadomość zagrożeń, a także przyzwolenie versus sprzeciw wobec zachowań i sytuacji krzywdzących dzieci to ważne zmienne warunkujące powodzenie działań profilaktycznych czy skuteczność regulacji prawnych. Problemy opisywane w raporcie zilustrowaliśmy wypowiedziami dzieci i rodziców, którym na co dzień pomagamy w Fundacji Dzieci Niczyje. Mamy nadzieję, że informacje zawarte w tej publikacji okażą się przydatne osobom zainteresowanym problemem zagrożeń dzieciństwa, ale również pośrednio przyczynią się do poprawy sytuacji dzieci w Polsce. By to osiągnąć musimy bowiem poznać problem, któremu chcemy skutecznie przeciwdziałać. By wiedza o problemie była rzetelna i dostępna potrzebujemy świadomej polityki gromadzenia danych oraz inicjowania, finansowania i koordynowania badań w tym zakresie. Mamy nadzieję, że prezentowany raport stanie się przyczynkiem do zmian w tym kierunku. Dyrektor Fundacji Dzieci Niczyje 5

8 6 lunamarina - Fotolia.com

9 Populacja dzieci w Polsce Zmiany demograficzne związane z długością życia, zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadkiem liczby urodzeń, dotyczą Polski i innych krajów Unii Europejskiej. Prognozy demograficzne pokazują, iż tendencje te będą się w Polsce pogłębiać. Eurostat szacuje, że całkowita populacja Polski spadnie o 3,4% do roku 2035 oraz o 14,3% w 2060 r. w porównaniu do poziomu z 1 stycznia 2010 roku. Cała Unia Europejska odnotuje w tym okresie wzrost odpowiednio o 4,7% i 3,2% 1. Zmniejszenie liczby ludności wiąże się ze spadkiem liczby dzieci w wieku 0 14 lat, co jest wynikiem wielu czynników ekonomicznych, zdrowotnych i obyczajowych, wpływających na plany prokreacyjne. Powstrzymanie spadku dzietności polskich rodzin wymaga polityki prorodzinnej, ułatwiającej podjęcie decyzji o posiadaniu dzieci, m.in. poprzez pomoc rodzicom godzącym pracę z obowiązkami rodzinnymi. Dzieci są inwestycją w przyszłość, a przewidywane tendencje demograficzne wiążą się zagrożeniem sytuacji gospodarczej i dobrobytu Polaków. Przyjmując tę perspektywę, nie wolno jednak zapominać, że sytuacja demograficzna ma również wpływ na teraźniejszą sytuację dzieci i przestrzeganie ich praw. Starzenie się społeczeństwa ma znaczący wpływ na jakość dzieciństwa. Oznacza bowiem między innymi, iż znacząco częściej dzieci wychowują się i dorastają bez rodzeństwa, a dystans pomiędzy pokoleniami zwiększa się, gdyż mniej dorosłych żyje w rodzinach z dziećmi, co sprawia, że trudniej im zrozumieć ich potrzeby i chronić ich interesy i prawa. Konwencja o prawach dziecka * Artykuł 2. Każde dziecko ma prawo do ochrony przed wszelkim formami dyskryminacji. Artykuł 6. Każde dziecko ma prawo do życia i rozwoju. Artykuł 18. Państwo ma obowiązek pomocy rodzicom w wychowywaniu dzieci i zapewnienia dzieciom pracujących rodziców prawa do korzystania z usług instytucji zapewniających opiekę nad dziećmi. 7 * Wybór, skróty i opracowanie redakcja.

10 Populacja dzieci w Polsce 1. Definicje Dziecko to każda istota ludzka w wieku poniżej 18 lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletność 2. W polskim prawodawstwie przyjmuje się, że osoba kończąca 18 lat staje się osobą pełnoletnią, co zazwyczaj wiąże się z nabyciem zdolności do czynności cywilnoprawnych oraz pewnych praw (np. do zawarcia małżeństwa) i obowiązków. Przed ukończeniem 18 lat małoletni może osiągnąć pełnoletniość przez zawarcie związku małżeńskiego. Taką możliwość ma kobieta, która ukończyła 16 lat, a okoliczności wskazują, że zawarcie małżeństwa będzie tożsame z dobrem zakładanej rodziny (art. 10 k.r.o.). Jednym z podstawowych skutków osiągnięcia pełnoletniości jest wygaśnięcie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. 2. Liczba dzieci Liczba wszystkich Polaków w 2010 r. wynosiła Liczba dzieci w wieku 0 17 to , co stanowi zaledwie 18,8 % całej populacji. Dla porównania, w 1980 r. dzieci w wieku 0 17 stanowiły 28,2 % wszystkich Polaków 4. Wykres 1. Udział dzieci w populacji Polaków. Źródło: GUS (2011), Rocznik demograficzny Od polowy lat 80. obserwuje się spadek liczby dzieci i młodzieży w odniesieniu do całej populacji. Spadek ten jest skutkiem przemian w procesach demograficznych i migracyjnych oraz depresji urodzeniowej z lat 90. i początku XXI wieku. Najmniej liczną grupą są dzieci w wieku 5 8 lat, co jest dowodem na to, że w latach liczba urodzeń w Polsce była najniższa w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Wśród populacji dzieci w Polsce występuje przewaga liczebna chłopców. Wynika to z tego, że chłopców rodzi się więcej (średnio około 51,4% ogólnej liczby urodzeń). Większa część dzieci mieszka w mieście (55,6 %). 5 8

11 Tabela 1. Dzieci w Polsce w 2010 r. Źródło: GUS, Dzieci w Polsce w 2010 roku. Charakterystyka demograficzna 3. Urodzenia Liczba urodzeń jest główną determinantą liczebności dzieci. Do charakterystyki urodzeń stosuje się różne wskaźniki, m.in.: ich ogólną liczbę, rozróżnienie na urodzenia żywe i urodzenia martwe, liczbę porodów mnogich i inne. Liczba urodzeń w Polsce w latach spadła z 723 tys. do 351 tys. Od 2003 r. obserwujemy wzrost urodzeń (w 2009 r. urodziło się prawie 418 tys. dzieci). Mimo że mówi się o polskim babyboomie, wciąż daleko nam do roku 1984, który był szczytowym rokiem ostatniego wyżu demograficznego 6. 9

12 Wykres 2. Wyże i niże demograficzne w Polsce urodzenia żywe (w tys.) w latach Źródło: GUS (2011), Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski w latach , s Dzietność Współczynnik dzietności jest to wskaźnik informujący, ile dzieci mogłaby mieć przeciętna kobieta w wieku rozrodczym. Wyraża się go jako iloraz liczby urodzeń żywych i liczby kobiet w wieku lat. 7 Przyjmuje się, że współczynnik dzietności między 2,10 a 2,15 jest poziomem zapewniającym zastępowalność pokoleń. W Polsce od 1990 roku współczynnik ten sięga poniżej 2 dzieci przypadających na kobietę w wieku rozrodczym. Rok 2003 cechował się najniższym wskaźnikiem od ponad 50 lat wyniósł 1,22. Pomimo wzrostu liczby urodzeń od 2003 roku, nadal utrzymuje się obserwowana od 1984 roku depresja urodzeniowa poziom reprodukcji wciąż nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleniowej. 8 10

13 Wykres 3. Współczynniki dzietności w latach Źródło: GUS (2009), Dzieci w Polsce w 2008 roku. Charakterystyka demograficzna, s. 4. Wskaźnik dzietności w ostatnich dekadach spadał w większości krajów rozwiniętych. Tylko w nielicznych krajach OECD na jedną kobietę przypada więcej niż dwoje dzieci (Islandia, Izrael, Irlandia, Meksyk, Nowa Zelandia, Turcja i Stany Zjednoczone). 9 Wykres 4. Wskaźniki dzietności w krajach OECD, liczba dzieci urodzonych przez kobiety w wieku lat. 11 Źródło: OECD (2010), Factbook Economic, Environmental and Social Statistics,

14 5. Urodzenia pozamałżeńskie Wykres 5. Urodzenia żywe pozamałżeńskie, odsetek wszystkich urodzeń żywych w 2009 r. Źródło Eurostat (2011), Key figures on Europe, J. Piirto (red.), 12 Na dzietność kobiet wpływa liczba zawieranych związków małżeńskich. Zdecydowana większość dzieci rodzi się w rodzinach tworzonych przez sformalizowane związki małżeńskie (w 2007 r. ponad 80%), blisko połowa dzieci rodzi się w okresie pierwszych trzech lat trwania małżeństwa rodziców. Jednocześnie jednak w ostatnich dekadach rośnie liczba urodzeń pozamałżeńskich. Na początku lat 90. odsetek ten wynosił ok. 6 7 %, zaś w roku ,2 % urodzeń żywych. Odsetek urodzeń pozamałżeńskich jest wyższy w mieście (22,9%) niż na wsi (16,4%). 10

15 Mimo obserwowanego od kilkunastu lat wzrostu, wskaźnik urodzeń pozamałżeńskich w Polsce jest znacznie niższy niż w większości krajów europejskich. W 27 krajach EU wskaźnik urodzeń pozamałżeńskich w 2009 r. wyniósł 37,4%. W Estonii, Szwecji, Słowenii, Bułgarii i Francji poza małżeństwem urodziła się w tym czasie ponad połowa dzieci. Rosnący współczynnik dzietności pozamałżeńskiej może oznaczać, że zwiększa się liczba rodzin tworzonych przez związki partnerskie i/lub wzrasta liczba matek samotnie wychowujących dzieci, tworzących rodziny niepełne. Więcej informacji nt. przemian demograficznych wewnątrz rodziny w rozdziale Rodzina. 1 Komunikat Eurostat z Konwencja o prawach dziecka, Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz GUS (2010), Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30.VI GUS (2011), Rocznik demograficzny GUS (2011), Dzieci w Polsce w 2010 roku. Charakterystyka demograficzna, s GUS (2009), Dzieci w Polsce w 2008 roku. Charakterystyka demograficzna, s GUS (2010), Rocznik demograficzny 2010, s GUS (2009), Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2008 roku, s OECD (2010), Factbook Economic, Environmental and Social Statistics, OECD (2011), OECD Family database. Fertility Rates, 10 GUS (2011), Rocznik demograficzny 2010, s

16 14 NiDerLander - Fotolia.com

17 Zagrożenia wczesnego dzieciństwa Pierwsze lata życia to kluczowy etap rozwoju człowieka. W tym okresie kształtują się krytyczne dla dalszego życia funkcje psychiczne. Organizm dziecka zarówno w czasie rozwoju płodowego, jak i w pierwszych latach życia jest niezwykle podatny na urazy i oddziaływania czynników zewnętrznych. W ostatnich latach system opieki zdrowotnej nad matką i dzieckiem w wieku 0 3 lata jest przedmiotem szerokiej debaty publicznej. Jak pokazują doświadczenia krajów Europy Zachodniej oraz USA, kompleksowa opieka zdrowotna nad matką i dzieckiem opieka w ciąży, wizyty domowe, regularne wizyty u lekarza z dzieckiem są nie tylko efektywnym narzędziem profilaktyki zdrowotnej, ale także skutecznej profilaktyki przemocy wobec dziecka. Raporty Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że najczęściej ofiarami krzywdzenia padają dzieci do 3. r.ż., a sprawcami przemocy są zazwyczaj członkowie ich najbliższej rodziny a więc osoby odpowiedzialne za opiekę i zapewnienie bezpieczeństwa dziecku 1. Dzieci w tym wieku padają ofiarami przemocy fizycznej, emocjonalnej, wykorzystywania seksualnego, zaniedbania, a także form przemocy specyficznych tylko dla tego wieku dziecka. Określenie skali krzywdzenia małych dzieci jest trudne, gdyż ograniczone są możliwości identyfikacji takich przypadków: małe dzieci relatywnie rzadko kontaktują się z otoczeniem zewnętrznym, nie potrafią komunikować się werbalnie, nie są w stanie aktywnie poszukiwać pomocy. Kolejna trudność wynika także z faktu, że większość instytucji odpowiedzialnych za zbieranie danych epidemiologicznych i innych agreguje informacje o małych dzieciach w kategorii małoletni (0 13 lat), co utrudnia opisanie sytuacji najmłodszych dzieci. Konwencja o prawach dziecka Artykuł 6. Każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia i rozwoju. Artykuł 18. Rodzice ponoszą wspólną odpowiedzialność za wychowanie i rozwój dziecka. Państwo ma obowiązek pomocy rodzicom w wychowywaniu dzieci i zapewnienia dzieciom pracujących rodziców prawa do korzystania z usług instytucji zapewniających opiekę nad dziećmi. 15

18 Zagrożenia wczesnego dzieciństwa 1. Małe dzieci w Polsce Według danych GUS obecnie w Polsce żyje dzieci w wieku 0 3 lata. Podobnie jak w innych krajach rozwiniętych, od ponad dwudziestu lat obserwujemy w Polsce trend do zmniejszania się liczby narodzin oraz zwiększania się średniego wieku matek i kobiet rodzących po raz pierwszy. W 2009 r. mediana wieku kobiet rodzących wynosiła 26 lat w porównaniu do 23 lat w roku 1990 (GUS 2010), średni wiek matki wzrósł do ponad 28 lat (2009 r.) wobec 26 lat w połowie lat Zdecydowana większość polskich dzieci przychodzi na świat w obecności profesjonalisty (99%), z czego większość w szpitalach. W 2009 r. tylko 420 porodów odbyło się bez obecności osoby przygotowanej do odbioru porodu 3. W Polsce z roku na rok obniża się liczba zgonów niemowląt. Trend malejącej umieralności niemowląt potwierdza współczynnik zgonów niemowląt na urodzeń żywych, który w 2008 r. wyniósł 5,6%, dla porównania w 1990 r. wynosił 19,3%, a w 2000 r. 8,1% 4. W 2009 r. na świat przyszło dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży, w tym 89 przed 22 tygodniem ciąży (2 010). Śmiertelność wśród dzieci wcześniaczych wynosiła 456,8 na urodzeń dla dzieci urodzonych pomiędzy 24. a 27. tygodniem ciąży (dla porównania średnia dla krajów UE wynosiła 107, /1000 w roku 2004); 124,7 zgonów na żywych urodzeń (poród w okresie tydzień ciąży, w UE wskaźnik ten wynosił 17,6 84,9/1000); 16,2 zgonów na żywych urodzeń pomiędzy 32. a 36. tygodniem ciąży (wskaźnik dla UE: 2,5 10,0/1000) 5. Pojawienie się nowego dziecka w rodzinie najczęściej wiąże się z rezygnacją z pracy matki, co powoduje pogorszenie się sytuacji ekonomicznej rodziny. W 2009 r. zostało wypłacone świadczeń rodzinnych na dzieci w wieku 0 5 lat 6. Ponad 270 tys. dzieci w wieku 0 4 lata było beneficjentami pomocy środowiskowej przyznawanej głównie ze względu na ubóstwo, bezrobocie, jak również bezradność w kwestiach opiekuńczo wychowawczych rodziny 7 (więcej na temat świadczeń pomocy społecznej dla rodzin w Polsce w rozdziale Rodzina ). 16

19 Tabela 1. Liczba osób pobierających zasiłek macierzyński i przebywających na urlopach wychowawczych, grudzień 2009 i 2010 r. Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych. 2. Specyficzne problemy związane z opieką i wychowaniem małych dzieci i ich skala 2.1. Zaniedbania prenatalne Jako zaniedbanie prenatalne (maltretowanie prenatalne) definiuje się sytuację, w której kobieta w ciąży świadomie lub przez zaniedbanie naraża swoje nienarodzone dziecko na zagrożenie życia lub zdrowia fizycznego i psychicznego. Sytuacja ta obejmuje takie zachowania, jak: picie alkoholu, zażywanie narkotyków, palenie papierosów, nadużywanie leków, brak odpowiedniej opieki medycznej 8. Dane dotyczące opieki nad kobietą w ciąży pokazują, że w Polsce istnieje duża grupa kobiet, które zgłaszają się do lekarza lub położnej dopiero w końcowym stadium ciąży. Dane na temat liczby porad udzielonych kobietom w pierwszym trymestrze ciąży wskazują, że tzw. wczesna zgłaszalność kształtuje się na poziomie 58,6% (miasto), 46,0% (wieś) 9. Oznacza to, że połowa kobiet nie jest objęta opieką lekarską w najwcześniejszym okresie ciąży. Pierwszy okres ciąży jest niezwykle ważny dla rozwoju dziecka w tym okresie kształtują się wszystkie fundamenty przyszłego rozwoju. Wpływ teratogenów, tj. alkoholu, narkotyków, papierosów jest szczególnie szkodliwy i może prowadzić do ciężkich upośledzeń dziecka, łącznie ze śmiercią i poronieniem. Aby zmotywować ciężarne do wcześniejszego poddania się opiece lekarskiej, rząd przyjął rozporządzenie uzależniające uzyskanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka od zgłoszenia się do lekarza do 10. tygodnia ciąży, będzie ono obowiązywało od początku 2012 r. Opieka lekarska i położnicza w okresie ciąży jest ważna z perspektywy profilaktyki krzywdzenia dzieci może zapobiegać zaniedbaniom prenatalnym, wczesnym rozpoznaniem objawów depresji okołoporodowej, daje także szansę na wzmocnienie kompetencji rodzicielskich w zakresie opieki i wychowania noworodka. 17

20 Mówią rodzice Kiedy dowiedziałam się, że jestem w ciąży, lekarz kazał nie palić, nie pić, nie brać leków. Z piciem to bez problemów skończyłam, ale palić nie przestałam nie umiem. A pietra mam, bo wiadomo, że teraz nie piję, ale przez pierwsze miesiące piłam, bo nie wiedziałam, że jestem w ciąży. Czy moje dziecko może urodzić się niepełnosprawne? Z maili do poradni 2.2. Alkohol w ciąży Jednym z najczęściej występujących oraz najpełniej opisanych następstw zaniedbań prenatalnych jest FAS (ang. Fetal Alcohol Syndrom, Poalkoholowe Uszkodzenie Płodu). Źródłem powstawania płodowego zespołu alkoholowego jest alkohol, który przechodząc przez łożysko wnika do tkanek rozwijającego się płodu, zaburza prawidłowy tok wzrastania dziecka i może doprowadzić do powstawania wad wrodzonych. Kryteria rozpoznania FAS to: charakterystyczne rysy twarzy; niski wzrost i waga ciała, zarówno po urodzeniu, jak i w późniejszych okresach rozwoju; uszkodzenia obwodowego układu nerwowego, przejawiające się opóźnionym rozwojem, zaburzeniami emocjonalnymi i obniżonym poziomem intelektu 10. W Polsce nie istnieją statystyki dotyczące ilości dzieci rodzących się z FAS. Na podstawie danych z innych krajów szacuje się, że dotyka on ok. 3 dzieci na każde urodzeń 11. Szacuje się, że rocznie w Polsce rodzi się ok dzieci z FAS, choć w porównaniu z danymi z innych krajów europejskich te szacunki wydają się zaniżone. W Niemczech co roku diagnozuje się FAS u nowo narodzonych dzieci, we Francji i Wielkiej Brytanii u ponad Niepokój budzą dane dotyczące spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży. Aż 15% ciężarnych kobiet przyznało się do spożywania alkoholu w czasie ciąży 12. Dwukrotnie częściej alkohol piją wykształcone mieszkanki miast niż kobiety zamieszkałe na wsi. Wyniki te poprawiły się znacząco od 2005 r. kiedy to ponad 33% kobiet deklarowało, że spożywały alkohol w czasie ciąży, ale nadal dane te są niepokojące. Kobiety piją alkohol najczęściej w pierwszym trymestrze ciąży (15% z przyznających się do picia w okresie ciąży), a więc w czasie, gdy wiąże się to z największym zagrożeniem dla rozwoju płodu. Jednocześnie znacząco poprawia się stan wiedzy na temat szkodliwości picia alkoholu w czasie ciąży w 2010 r. ponad 81% badanych kobiet wiedziało o tym, że picie alkoholu w czasie ciąży może być szkodliwe dla rozwoju dziecka Palenie papierosów w czasie ciąży Zarówno czynne, jak i bierne palenie papierosów, negatywnie wpływa na kobietę w ciąży i rozwój płodu. Jak pokazują badania, dzieci matek palaczek są bardziej podatne na choroby wieku niemowlęcego i wczesnodziecięcego w porównaniu z dziećmi, których matki nie paliły. Toksyny zawarte w dymie papierosowym przechodzą przez łożysko, powodując zmniejszony przepływ krwi i obniżony poziom tlenu w krwioobiegu dziecka. Palenie papierosów przez matkę (lub wdychanie dymu tytoniowego) wskazywane jest także jako jedna z przyczyn wczesnej śmierci noworodka i zespołu nagłej śmierci łóżeczkowej niemowlęcia (SIDS). Kobiety, które paliły najwięcej papierosów (ponad 20 paczek na miesiąc) prawie dwukrotnie częściej miały przedwczesny poród (15%) niż palące najmniej intensywnie (8%). Kobiety palące przez cały okres ciąży dwukrotnie częściej (12%) rodziły dzieci z niedowagą (<2500 g) niż kobiety, które zaprzestały palenia w czasie ciąży (6%) lub nie paliły przed i w okresie ciąży (5%) 14. Do palenia w czasie ciąży przyznaje się 36% kobiet, które deklarują, że paliło przed, w czasie ciąży i po porodzie. Codzienną ekspozycję na dym tytoniowy w domu deklarowało 29% badanych, a w miejscu pracy 12%. Podobnie jak w przypadku spożycia alkoholu w czasie ciąży, do palenia papierosów w czasie ciąży przyznawały się częściej kobiety z miast niż z terenów wiejskich. 18 Kobiety w wieku prokreacyjnym w większości deklarują wiedzę nt. szkodliwości palenia w czasie ciąży, a odsetek kobiet w ciąży, które zrezygnowały z palenia w czasie ciąży jest wysoki i kształtuje się na poziomie 85% 15.

21 Aż 20% z badanych, które deklarowały, że paliły lub piły w czasie ciąży przyznawała się, że w czasie ciąży zarówno piła alkohol, jak i paliła papierosy Narkotyki w czasie ciąży Przyjmowanie narkotyków w czasie ciąży jest niezwykle niebezpieczne dla płodu i matki. Objawy głodu narkotycznego obserwuje się u 20 75% noworodków urodzonych przez matki uzależnione od heroiny 17. Dzieci te wymagają stopniowej detoksykacji. 6% kobiet ciężarnych i w połogu przyznaje się do zażywania (kiedykolwiek) środków odurzających, największy odsetek z nich (77% z deklarujących do zażywania narkotyków) przyznaje się do kontaktu z marihuaną. Niewiele ponad 1% badanych przyznaje, że zażywały narkotyki w czasie ostatnich 12 miesięcy (a więc w czasie ciąży lub tuż przed zajęciem w ciążę) 18. Mówią rodzice Mam 17 lat i półrocznego synka. Głupio wpadliśmy, były krzyki i awantury, rodzice mówili, że się strasznie zawiedli. Nie mieszkamy z moją dziewczyną. Przychodzę do niej prawie codziennie, ale jej rodzice często krzywo na mnie patrzą. Moim też się to nie podoba, mówią, że powinienem się uczyć, a nie tylko u niej przesiadywać. A moja dziewczyna? Przecież ona musiała rzucić szkołę, a do tego mały strasznie płacze i ona ma tego wszystkiego po prostu dość. Marek, 17 lat Leki w czasie ciąży Większość leków podanych matce przenika do krwiobiegu dziecka przez łożysko. Niektóre substancje chemiczne osiągają w ciele rozwijającego się dziecka większe stężenia niż w organizmie matki płód nie posiada w pełni wykształconych mechanizmów metabolizmu leków. Bezpieczeństwo stosowania leków w ciąży określają tzw. kategorie bezpieczeństwa, które podawane jednak są najczęściej bez dodatkowych opisów. Dlatego ciężarne powinny konsultować z lekarzem każdy przyjmowany przez siebie lek, także leki przeciwbólowe, nasenne, uspokajające czy inne dostępne bez recepty. Z maili do poradni dobry Co dziesiąta badana kobieta przyznaje się do stosowania środków nasennych (kiedykolwiek). W większości przypadków środki te stosowane były z zalecenia lekarza. Około 6% kobiet przyznaje się do stosowania środków nasennych lub uspokajających w czasie ciąży 19. Wykres 1. Kobiety w ciąży i matki małych dzieci przyznające się do szkodliwych zachowań w czasie ciąży. Źródło: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Raport z analizy danych ankietowych pochodzących z badań (2009), Ministerstwo Zdrowia, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 19

lunamarina - Fotolia.com

lunamarina - Fotolia.com 6 lunamarina - Fotolia.com Populacja dzieci w Polsce Zmiany demograficzne związane z długością życia, zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadkiem liczby urodzeń, dotyczą Polski i

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Wskazówki dla autorów publikacji

Wskazówki dla autorów publikacji Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka Zespół konsultantów z Fundacji Dzieci Niczyje: Maria Keller Hamela (z ca red. naczelnego), Agnieszka Izdebska, Irena Kornatowska, Karolina Lewandowska, Michał

Bardziej szczegółowo

Opieka zdrowotna nad matką i dzieckiem w województwie kujawsko pomorskim w 2009 roku

Opieka zdrowotna nad matką i dzieckiem w województwie kujawsko pomorskim w 2009 roku Opieka zdrowotna nad matką i dzieckiem w województwie kujawsko pomorskim w 2009 roku I. Sytuacja demograficzna województwa wg GUS Liczba ludności w województwie kujawsko-pomorskim na dzień 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Palenie papierosów FAKTY

Palenie papierosów FAKTY Palenie papierosów FAKTY Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) palenie jest największym pojedynczym śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowia. Tytoń odpowiada za ponad 500 000 zgonów w UE. WHO szacuje,

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Co to jest FAS? FAS czyli Alkoholowy Zespół Płodowy (Fetal Alkohole Syndrome) to zespół zaburzeń występujących u dziecka, będący wynikiem

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU Wytyczne do prowadzenia szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (na lata 2012-2013) (na podstawie art.8, pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) 1. ZAŁOŻENIA Przepisy ustawy

Bardziej szczegółowo

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE Krapkowice 18.10.2011 r. USTAWA z dnia 9 listopada 1995

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM ,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM UZALEŻNIENIE UZALEŻNIENIE TO NABYTA SILNA POTRZEBA WYKONYWANIA JAKIEJŚ CZYNNOŚCI LUB ZAŻYWANIA JAKIEJŚ SUBSTANCJI. WSPÓŁCZESNA PSYCHOLOGIA TRAKTUJE POJĘCIE UZALEŻNIENIA

Bardziej szczegółowo

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku Działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Gminy Żarów

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy;

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy; Świadczenia rodzinne Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia.

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia. Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia. Marzec, 214 Działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI CMKP UZALEŻNIENIA W CIĄŻY NARKOTYKI ALKOHOL PAPIEROSY ŁĄCZNIE 1/4 CIĘŻARNYCH Najczęstsze używki w ciąży PAPIEROSY

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015.

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Stanowisko pracy ds. oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia w PSSE Sucha Beskidzka

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT 43 Priorytet 2: Ochrona zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom. PROJEKTUCHWALY Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. BIURO RADY MIASTA KATOWICE Wpl. 2012-09-., 2 BRM...... w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom". przeciwko pneumokokom

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* * Materiał do wykorzystania w ramach kampanii Krajowego Centrum ds. AIDS trwającej od 1 lipca 2008 do 1 grudnia 2009 r. - Wybrane problemy w walce z epidemią

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020 Załącznik do uchwały Nr 0007.XIV.112.2016 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 28 stycznia 2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV

Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV Zespół Służby Medycyny Pracy i Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Centralny Zarząd Służby Więziennej Ustawa

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

bydgoszcz.stat.gov.pl

bydgoszcz.stat.gov.pl Dane o zarejestrowanych urodzeniach opracowano na podstawie sprawozdawczości urzędów stanu cywilnego. Źródłem danych o urodzeniu jest, wykorzystywany wtórnie przez statystykę publiczną, dokument Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów 266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów dorosłych (15 %) przekracza ten poziom; 20 milionów (6

Bardziej szczegółowo

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:...

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:... Pieczątka Żłobka Data wpływu... KWESTIONARIUSZ O PRZYJĘCIE DZIECKA DO ŻŁOBKA (Kartę wypełniają rodzice lub prawni opiekunowie) Prosimy o wypełnienie kwestionariusza. Uzyskane informacje zostaną wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 27.01.2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna Podstawowe informacje o sytuacji demograficznej Polski w 2011 roku

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ, ZAŁĄCZNIK Projekt konkluzji Rady Wczesne wykrywanie i leczenie zaburzeń komunikacyjnych u dzieci, z uwzględnieniem zastosowania narzędzi e-zdrowia i innowacyjnych rozwiązań RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. PRZYPOMINA,

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich),

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich), EPIDEMIOLOGIA Określenie Epidemiologia pochodzi z języka greckiego: epi na demos lud logos słowo, nauka czyli, nauka badająca: rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY Krzysztof Przewoźniak i Witold Zatoński Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut w Warszawie Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć prawa pacjenta

Zrozumieć prawa pacjenta Zrozumieć prawa pacjenta Historia praw dziecka w pigułce 1819 r. - Wielka Brytania, Robert Owen proponuje prawem zagwarantowany zakaz zatrudnienia małych dzieci w kopalniach i fabrykach; 1908 r. zakaz

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r.

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r. UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH z dnia 13 lutego 2013 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2013 r. stanowiącego część składową strategii rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa, tel. +48 22 529 06 00,fax +48 22 529 06 02 wuw.mpips.gov.pl; www.niepeinosprawni.gov.pl;

Bardziej szczegółowo

Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner

Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner OFERTA BADAWCZA Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner Konsultacja Naukowa: dr Ewa Stępień Kontakt telefoniczny: 0 604 634 580 Kontakt mailowy: mirabo@mirabo.pl; miraprajs@o2.pl

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 77 zł miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia 106 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 1 STRUKTURA PROGRAMU I. Podstawa prawna warunkująca istnienie programu. II. Diagnoza.

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 Załącznik do uchwały Nr VII/36/2011 Rady Miejskiej Krzywinia z dnia10.05. 2011r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 I. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła PROGRAM PROFILAKTYKI W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM DLA UCZNIÓW KLAS SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM, ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ ORAZ SZKOŁY PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY SOSW W KRASNYMSTAWIE Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce

Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA M. POZNAŃ POWIAT POZNAŃSKI Załącznik nr 2 Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce Istnieje około 80 szpitali publicznych w Wielkopolsce,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku UCHWAŁA NR XII/78/2008 RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w gminie Czernikowo Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO

PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. MIESZKA I W SZCZECINIE na rok szkolny 2011/2012 1 Program profilaktyki jest spójny z programem wychowawczym szkoły. Zadania ujęte w programie profilaktycznym

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia.

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia. 1 Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia. Dagmara Korbasińska Dyrektor Departamentu Matki i Dziecka Ministerstwa Zdrowia 2 Czy rolą lekarza/pielęgniarki/położnej jest zajmowanie

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r.

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Raport FDN 2012. lunamarina - Fotolia.com

Raport FDN 2012. lunamarina - Fotolia.com Raport FDN 2012 lunamarina - Fotolia.com Katowicka Biuro Fundacji Dzieci Niczyje ul. Katowicka 31 03-932 Warszawa tel./faks: 22 616 02 68, 22 616 03 14 fdn@fdn.pl Walecznych Praskie Centrum Dziecka i Rodziny

Bardziej szczegółowo

V LUBUSKI KONGRES KOBIET

V LUBUSKI KONGRES KOBIET V LUBUSKI KONGRES KOBIET Zielona Góra, 12 października 2013r. POLITYKA PRORODZINNA Pierwsze mieszkanie Ciąża Narodziny dziecka Opieka nad dzieckiem Pierwsze kroki w edukacji Wyzwania demograficzne Do 2030r.

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLII/261/10 Rady Gminy w Damasławku z dnia 26 października 2010r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 - 1 - I. PODSTAWA PRAWNA Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 U C H W A Ł A NrLI/398/10 Rady Gminy Oświęcim z dnia 27 października 2010 r. w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 Na podstawie art.18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA:

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO W NOWYM OKRESIE ŚWIADCZENIOWYM OD 1 października 2013 r. DO 30 września 2014 r. ORAZ ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Urząd Gminy Wilczęta na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS 1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS O AIDS zaczęło być głośno w latach 80. Przede wszystkim dzięki działalności środowisk gejowskich w Stanach Zjednoczonych, które jako pierwsze padły ofiarą epidemii.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/105/15 RADY GMINY BOBROWO z dnia 30 listopada 2015r.

UCHWAŁA NR XI/105/15 RADY GMINY BOBROWO z dnia 30 listopada 2015r. UCHWAŁA NR XI/105/15 RADY GMINY BOBROWO z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Bobrowo

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku 1. Becikowe Od 1 stycznia 2013 r. przy przyznawaniu jednorazowej zapomogi

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 Załącznik do Uchwały Nr X/43/2011 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 09 sierpnia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 WSTĘP

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr /2005 Z dnia 2005 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE. 1) RYZYKO

Bardziej szczegółowo

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto * Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto już na początku ubiegłego roku. Opracowanie dokumentu

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo