CO 2 to nie jeden. Doświadczalnik. (Imię i nazwisko właściciela) ( ) CO 2 to nie jeden.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CO 2 to nie jeden. Doświadczalnik. (Imię i nazwisko właściciela) (e-mail) CO 2 to nie jeden."

Transkrypt

1 CO 2 to nie jeden Doświadczalnik (Imię i nazwisko właściciela) ( )

2 Spis treści Doświadczalnik 1. Wstęp 2. Informacje o tlenku węgla (IV) 3. Proces fotosyntezy 4. Efekt cieplarniany 5. Doświadczenia chemiczne 6. Magia kuchni

3 WSTĘP Jak doszło do przygotowania tej książeczki? Jesteśmy uczniami Gimnazjum w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Łowyniu, których wybrano do przygotowania projektu w ramach realizacji projektu e-szkoła Moja Wielkopolska III edycja- rok szkolny 2013/2014. Na początku grudnia 2013 roku stworzyliśmy super grupę nad którą czuwała pani Mirosława Adamska. Podczas pierwszego spotkania, zapoznaniu się z naszymi zainteresowaniami i pasjami, po gorącej burzy 12 mózgów mieliśmy w głowach zarys pomysłu na projekt. CÓŻ TO MA BYĆ? Coś ciekawego, angażującego wszystkich członków grupy, rozwijającego wiedzę, umiejętności i kreatywność. Przyjęliśmy następujące założenia: 1. Wszyscy jesteśmy od siebie zależni i sobie potrzebni, wspólnie łatwiej coś zdziałać; JEDEN ZA WSZYSTKICH, WSZYSCY ZA JEDNEGO, CO DWÓCH TO NIE JEDEN. 2. Ochrona środowiska negatywny i pozytywny wpływ CO 2 na środowisko. 3. Znaczenie CO 2 : szkoła wiedza teoretyczna i doświadczenia chemiczne, dom przepisy kulinarne, dobre rady. 4. Wczoraj i dziś Po takiej dyskusji i analizie MAMY TEMAT CO 2 to nie jeden.

4 Po wielu miesiącach realizacji różnych działań zapragnęliśmy aby coś fajnego i wartościowego po nas zostało. Dlatego zmobilizowaliśmy siły i rozpoczęliśmy zbierać materiały do napisania książki. Mieliśmy pomysł co ma zawierać i jak ma wyglądać. Książka ma być nasza wspólna KAŻDEGO, KTO BĘDZIE JĄ POSIADAŁ- będziecie mogli ją dokończyć samemu, a jak to zaraz zobaczycie. Nasze zdjęcie

5 INFORMACJE O TLENKU WĘGLA (IV) CO2, tlenek węgla (IV) - nazwa zwyczajowa tego gazu brzmi dwutlenek węgla. Jest bezbarwny, bezwonny oraz niepalny i około 1,5 razy cięższy od powietrza, ponieważ w temperaturze 0 0 C oraz pod ciśnieniem 1 atm, 1 dm 3 tego gazu waży 1,977g. Dwutlenek węgla rozpuszcza się w wodzie. Na codzień obcujemy z tym gazem, ponieważ wydychamy go z płuc gdzie następuje wymiana gazowa. W większych stężeniach dwutlenek węgla jest trujący (30-40%) powoduje porażenie ośrodka oddechowego. Rozpoznaje się go przez wprowadzenie do wody wapiennej (nasycony, klarowny roztwór wodorotlenku wapnia) - wskutek czego woda ta mętnieje. WSZYSTKA WIEDZA POCHODZI Z DOŚWIADCZENIA. DOŚWIADCZENIE JEST PRODUKTEM ROZUMU. IMMANUEL KANT

6 EFEKT CIEPLARNIANY Przyczyny powstania efektu cieplarnianego Wypisz skutki efektu cieplarnianego dla środowiska

7 Doświadczenie Efekt cieplarniany Doświadczenie to w prosty sposób przedstawia, na czy polega efekt cieplarniany i jakie pociąga on za sobą skutki. Odczynniki: powietrze tlenek węgla (IV) Sprzęt: dwie jednakowe kolby okrągło denne dwa korki gumowe dwa termometry źródło światła żarówka nie ledowe Przebieg doświadczenia: Jedną kolbę napełniamy CO 2, a drugą pozostawiamy wypełnioną powietrzem. Obie kolby ustawiamy tak, by stały po obu stronach żarówki i stykały się z nią ściankami. Obserwując termometry, notujemy zmiany, jakie zachodzą po włączeniu żarówki. Spostrzeżenia: Podczas ogrzewania zawartości obu kolb, temperatura wzrosła szybciej w kolbie zawierającej tlenek węgla (IV), co można było zaobserwować na termometrze. Wnioski: CO 2 szybciej się nagrzewa i trudniej wypromieniowuje energię cieplną.

8 PROCES FOTOSYNTEZY Sami spróbujcie wyjaśnić ten proces na podstawie rysunków wykonanych przez ucznia klasy II a Krzysztofa Wyruszyńskiego i uczennicę klasy III b Sandrę Frankowską Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. Jana Pawła II. Może i ty pokolorujesz swój rysunek?

9 Doświadczenie Proces fotosyntezy Doświadczenie to ma nam uzmysłowić, jak ważną rolę w życiu człowieka i ochrony jego naturalnego środowiska odgrywają rośliny, a zwłaszcza ich zielone części, w tworzeniu nowych zasobów tlenu, oraz uświadomienie faktu NIEROZERWALNEJ WIĘZI CZŁOWIEKA Z NATURĄ. Odczynniki: woda mineralna gazowana wodorosty Sprzęt: krystalizator o pojemności 500 cm 2 szklany lejek probówka łuczywko Przebieg doświadczenia: Do krystalizatora ostrożnie nalewamy wody mineralnej, nasyconej CO 2. Do tej wody wkładamy roślinę wodną (wodorosty) i całość nakrywamy lejkiem odwróconym nóżką do góry. Zestawiony układ pozostawiamy na około 24 godziny. Równolegle zbieramy gaz powstały z ogrzania w probówce porcji wody mineralnej i sprawdzamy jego palność. Po upływie 24 godzin uchylamy lejek i wprowadzamy tlące się łuczywko. Z wody zbieramy gaz przez ogrzanie go i sprawdzamy jego palność. Spostrzeżenia: Gaz otrzymany z wody mineralnej nie podtrzymuje palenia. Tlące się łuczywko włożone pod lejek natychmiast rozbłyska płomieniem na kilka sekund. Natomiast w pozostałym roztworze nie stwierdza się już obecności CO 2, gdyż płonące łuczywko nie zgasło. Wnioski: Rośliny, a zwłaszcza ich zielone części takie jak liście, wchłaniają CO 2 i przetwarzają go w tlen, który następnie wydzielają do atmosfery. Dzięki temu w naszym otoczeniu zawartość tlenu nie maleje.

10 DOŚWIADCZENIA CHEMICZNE Doświadczenie 1 Temat: Wykrywanie obecności CO 2 do małej zlewki z przygotowaną wcześniej wodą wapienną (Ca(OH) 2 mieszamy z wodą i pozostawiamy na kilka minut, nad osadem powstanie klarowna ciecz, którą następnie ostrożnie i delikatnie zlewamy proces DEKANTACJI, otrzymana klarowna ciecz to WODA WAPIENNA), do wody wapienne można dodać wskaźnika fenoloftaleinę, woda zabarwi się na malinowo, następnie energicznie wdmuchujemy powietrze z płuc. Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski

11 Doświadczenie 2 Temat: Otrzymywanie CO 2 do probówki wsyp węglan wapnia - CaCO 3, probówkę umocuj w łapie umieszczonej na statywie, wlej do niej rozcieńczony kwas chlorowodorowy kwas solny - /PAMIĘTAJ CHEMIKU MŁODY WLEWAJ ZAWSZE KWAS DO WODY/, zamknij ją korkiem z rurką odprowadzającą, Wydzielający się z probówki gaz wprowadzaj do zlewki z wodą wapienną (przygotowaną jak w doświadczeniu 1), UWAGA reakcja przebiega gwałtownie. Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski

12 Doświadczenie 3 Temat: Badanie właściwości chemicznych CO 2 otrzymaj tlenek węgla (IV) tak jak w doświadczeniu 2, otrzymany ditlenek węgla zbieraj do dwóch probówek, w pierwszej umieść płonące łuczywko, w drugiej płonący magnez. Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski

13 Doświadczenie 4 Temat: Zjawisko sublimacji do małej zlewki wlej niewielką ilość wody i wrzuć do niej suchy lód (sprawdź skąd pochodzi ta nazwa i ją uzasadnij). Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski Doświadczenie 5 Temat: Badanie właściwości fizycznych tlenku węgla (IV) butelkę z wodą sodową zamykamy korkiem z rurką szklaną, umieszczamy ją w naczyniu z gorącą wodą, koniec rurki umieszczamy w połowie wysokości zlewki, następnie do zlewki wlewamy wodę wapienną i intensywnie zawartość mieszamy Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski

14 Doświadczenie 6 Temat: Badanie gęstości tlenku węgla (IV) względem powietrza napełniamy zlewkę CO 2 i przykrywamy go tekturką. w drugiej zlewce umieszczamy świecę, którą zapalamy, następnie przelewamy tlenek węgla (IV) do zlewki ze świecą, w drugiej części doświadczenia wstawiamy do dużej zlewki schodki wykonane z wygiętej blaszki, do każdego schodka przyklejamy świeczki i je zapalamy, następnie na dno naczynia opuszczamy rurkę połączoną z probówką umieszczoną w łapie na statywie w której znajduje się węglan wapnia i rozcieńczony kwas solny. Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski

15 Doświadczenie 7 Temat: Gaszenie płomienia (pożaru) za pomocą tlenku węgla (IV) miskę wypełniamy piaskiem i wstawiamy do niej (większą) zlewkę, do mniejszej zlewki wlewamy 10 cm 2 benzyny i umieszczamy ją w większej zlewce, benzynę zapalamy przez wrzucenie palącej się zapałki, następnie do zlewki z płonącą benzyną ostrożnie wlewamy wodę, na ogień wylewamy gazowy CO 2. Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski Doświadczenie 8 Temat: Model gaśnicy pianowej przygotowujemy grubościenną kolbę stożkową z bocznym otworem, do kolby wlewamy stężony roztwór wodorowęglanu sodu oraz roztworu mydła lub płynu do mycia naczyń, kolbę szczelnie zamykamy korkiem gumowym w którym ostrożnie z zachowaniem wszystkich środków bezpieczeństwa, umocowujemy probówkę ze stężonym kwasem siarkowym (VI), probówkę szczelnie zamykamy korkiem w którym umieszczamy gwóźdź, wylot kolby kierujemy w stronę zaimprowizowanego pożaru gwoździem przebijamy dno probówki z kwasem, który łączy się z roztworem sody oczyszczonej połączonej z płynem do naczyń.

16 Tu zapisz obserwacje i sformułuj wnioski 2 NaHCO 3 + H 2 SO 4 Na 2 SO 4 + H 2 O + CO 2

17 MAGIA KUCHNII CHEMIA OD KUCHNI, CZYLI CIEKAWE DOŚWIADCZENIA CHEMICZNE W DOMOWYM LABORATORIUM Streszczenie: Na podstawie wiedzy chemicznej można wyjaśnić zjawiska zdumiewające zwykłego człowieka, które na pozór wydają się magicznymi sztuczkami. Kuchnia to doskonały warsztat pracy, w którym można odkrywać i wyjaśniać takie ciekawe doświadczenia, jak włożenie jajka do butelki, odczytanie niewidocznego pisma czy stworzenie gazowanej fontanny z mentosów i coca-coli. To dzięki chemicznym prawom przy kuchennym stole radzimy sobie z wieloma niedogodnościami życia codziennego, wiemy jak oczyścić srebro, jak pozbyć się kamienia z czajnika, co zrobić żeby świeca paliła się dłużej a ziemniaki nie czerniały. Celem artykułu jest naukowe wyjaśnienie zjawisk, które można obserwować w domowym laboratorium. Słowa kluczowe: chemia, kuchnia, laboratorium, doświadczenie, porady Czy chemia, kojarząca się większości osób z nauką, w której aż roi się od niezrozumiałych wzorów i regułek może mieć coś wspólnego z codziennym życiem? W niniejszej pracy postaram się udowodnić, że doświadczenia chemiczne niekoniecznie muszą być wykonywane w naukowym laboratorium a każdy z nas, często nieświadomie, jest ich wykonawcą. Spróbujemy razem przez kuchenne drzwi zajrzeć do królestwa chemii. Alchemię poprzedniczkę nowoczesnej chemii uważano za czarną magię, a wielu średniowiecznych alchemików występowało w roli magików, budząc ogromny podziw swymi umiejętnościami. Takie sztuczki chemiczne, które udadzą się na pewno bez tajemniczych zaklęć można wykonać stosując ogólnodostępne produkty spożywcze. Przedstawione doświadczenia naukowe wyjaśniają tajemnicę niektórych na pozór dziwnych i nienaturalnych zjawisk (Kowalska, 1974). Pokażą one, że kuchnia to doskonały warsztat pracy, w którym można odkryć tajniki nauki. CAŁE JAJKO W BUTELCE (1) Na kilka dni przed zademonstrowaniem sztuczki należy jajko włożyć do mocnego octu, w którym skorupka zupełnie zmięknie, po czym uciskając

18 delikatnie skorupkę należy wsunąć jajko przez szyjkę do karafki (butelki z szeroką szyjką). Pozostaje jeszcze dokonać ponownego utwardzenia skorupy. W tym celu należy wlać do butelki bardzo rozcieńczony roztwór sody w wodzie. Trzeba tak często zmieniać roztwór, dopóki skorupka nie stwardnieje. 2CH 3 COOH + CaCO 3 (CH 3 COO) 2 Ca + CO 2 + H 2 O CAŁE JAJKO W BUTELCE (2) Do eksperymentu należy przygotować butelkę z szeroką szyjką, oraz ugotowane na twardo jajka i zapałki. Trzeba upewnić się, że jajko jest szersze niż otwór butelki. Po czym podpalić zapałkę, wrzucić ją do butelki i postawić na niej jajko. Jajko zostanie wessane do środka. Ogień z zapałki podgrzewa powietrze w butelce, przez co cząsteczki gazów oddalają się od siebie. Kiedy płomień gaśnie, cząsteczki w powietrzu schładzają się i zbliżają do siebie. Powietrze z zewnątrz wdarłoby się teraz do butelki, jednak na jego drodze stoi jajko. Ciśnienie powietrza na zewnątrz jest, bowiem tak wysokie, że wepchnie jajko do środka butelki. NIEWIDOCZNY LIST (1) Niewidoczne pismo otrzymuje się pisząc na grubszym papierze stalówką maczaną w occie. Po wyschnięciu kartki pismo jest niewidoczne dla naszego oka. Można je wywołać trzymając kartkę nad płomykiem świecy. W miejscach zwilżanych octem celuloza zostaje przekształcona w acetylocelulozę o niższej temperaturze spalania. I tak ciepło dostarczane przez płomyk świecy powoduje tu najpierw zaczernienie liter. NIEWIDOCZNY LIST (2) Do eksperymentu potrzebna jest cytryna, kartka białego papieru oraz żelazko. Należy napisać swoją tajemniczą wiadomość na kartce używając soku z cytryny. Trzeba pozwolić, aby kartka wyschła, po czym przyłożyć do niej rozpalone żelazko. Kiedy kartka wyschnie pismo stanie się niewidoczne dla oka. Dopiero żelazko pozwoli odczytać ukryty tekst. Dzieje się tak, ponieważ kwaśny sok osłabia papier. Gdy podgrzewa się papier, jego kolor ciemnieje. W miejscu gdzie działa sok z cytryny, odbywa się to szybciej. LAMPA LAWA Przed eksperymentem należy przygotować przezroczystą plastikową butelkę ze szczelną nakrętką, pipetkę, olej kuchenny, barwnik

19 spożywczy (może być również atrament) oraz sól. Do butelki nalewa się wody (do dwóch trzecich objętości) i kilka kropel barwnika. Do tak przygotowanego roztworu dodaje się olej, tak by utworzyła się warstwa na powierzchni wody i posypuje się go kilkoma szczyptami soli. Dodanie większej ilości soli wydłuża trwanie eksperymentu. W trakcie doświadczenia woda i olej nie mieszają się. Cząsteczki wody zbudowane są z jeszcze mniejszych ciał, czyli atomów. Wszystkie atomy mają ładunek elektryczny, który może być dodatni, ujemny lub obojętny. Jedna część molekuły wody ma przeważający ładunek dodatni, a druga ujemny. Takie cząsteczki, zwane polarnymi, lubią trzymać się razem. Molekuły oleju są zupełnie inne. Ich ładunki elektryczne są rozłożone dość równo. To są cząsteczki niepolarne. Kiedy próbuje się zmieszać jeden typ molekuł z drugim, polarne cząsteczki wody tak mocno trzymają się razem, że wypychają olej na powierzchnię. Gdy dosypuje się soli, spada ona na dno, ciągnąc za sobą smugi oleju. Dzieje się tak, ponieważ sól ma większą gęstość od wody. W czasie, gdy sól zdąży rozpuścić się w wodzie, olej powróci na powierzchnię. SAMOPOMPUJĄCY SIĘ BALONIK Do wykonania doświadczenia należy przygotować przezroczystą butelkę, sodę oczyszczoną, ocet oraz kolorowy balonik. Sodę wsypuje się do butelki. Im więcej sody wsypie się do butelki, tym bardziej widoczny efekt eksperymentu. Następnie wlewa się ocet i nakłada na szyjkę butelki balonik. W trakcie doświadczenia między sodą oczyszczoną a octem zachodzi reakcja, podczas której wydziela się dwutlenek węgla, dzięki czemu balonik się pompuje: NaHCO 3 + CH 3 COOH CH 3 COONa + H 2 O + CO 2 Jeżeli objętość balonika jest za mała, wówczas pod wpływem nadmiaru gazu pęka. GAZOWANA FONTANNA Do doświadczenia potrzebne jest opakowanie mentosów oraz butelka niesłodzonego (dietetycznego) gazowanego napoju. Należy też przygotować plastikowy pojemnik lub miskę, gdyż tworząca się fontanna z napoju może pozostawić wokół plamy. Otwartą butelkę z napojem stawia się w plastikowym pojemniku, po czym wkłada się mentosy w papierowy rulon i wrzuca wszystkie naraz do butelki. Obserwuje się intensywną fontannę. Do gazowanych napojów jest wtłaczany dwutlenek węgla pod wysokim ciśnieniem. Cząsteczki wody silnie się przyciągają i gromadzą się otaczając bąbelki gazu. Ponieważ napięcie powierzchniowe jest bardzo silne, większość gazu

20 pozostaje zawieszona w cieczy i nie może się rozprzestrzenić. Natomiast w skład mentosów wchodzi guma arabska (sok z afrykańskiego drzewa). Proteiny w gumie arabskiej przełamują napięcie powierzchniowe cząsteczek wody po czym uwalniają dwutlenek węgla. Ponieważ gaz jest uwalniany z dużą szybkością, zabiera on ze sobą dużą część zawartości butelki. WODA GAZOWANA (ORANŻADA) Przygotować należy szklankę wody, sodę oczyszczoną w proszku oraz 10% ocet. Do wody wsypuje się sodę. Następnie do powstałego w ten sposób roztworu dodaje się kilka kropel octu. Obserwuje się wydzielanie się pęcherzyków gazu z otrzymanego roztworu. W wyniku reakcji roztworu sody oczyszczonej z roztworem octu wydzielił się dwutlenek węgla, co przedstawia poniższa reakcja: NaHCO 3 + CH 3 COOH CH 3 COONa + H 2 O + CO 2 BOMBA PIANOWA Do wykonania doświadczenia potrzebna jest soda oczyszczona, kwasek cytrynowy w proszku, woda, mydło w płynie oraz słoik z zakrętką. Wsypuje się torebkę sody oczyszczonej i 2 torebki kwasku cytrynowego do słoika, następnie wlewa się na to mydło w płynie, a potem ostrożnie wodę, tak aby nie miała kontaktu z sodą i kwaskiem. Kolejnym zadaniem jest wykonanie małego otworu w zakrętce, zakręcenie słoika i potrząsanie nim zatykając otwór palcem. Podczas potrząsania słoika, składniki mieszają się. Powstaje dwutlenek węgla, który powoduje eksplozję piany po zdjęciu palca z otworu. Na koniec przytoczę słowa Dymitra Mendelejewa: KIEDY WIESZ JAK SWOBODNIE, SZEROKO I RADOŚNIE ŻYJE SIĘ W DZIEDZINIE CHEMII, MUSISZ ZAPRAGNĄĆ, ABY INNI SKIEROWALI TU SWE KROKI.

21 Gdy sami poczujecie tę radość, będziecie chcieli z całego serca zbliżyć do spraw nauki innych kolegów, będziecie chcieli wprowadzić ich w świat nauki odwdzięczając się w ten sposób tym, którzy w ten świat wprowadzili was. Nigdy nie sądźcie, że w nauce wszystko zostało odkryte, że już nic nie można zdziałać. Starajcie się w swoim życiu osiągnąć to, co w waszej mocy bez względu na to, ile i co osiągniecie, BO CZŁOWIEKA NIC NIE CZYNI BARDZIEJ SZCZĘŚLIWYM POWIADA WIELKI UCZONY JUGOSŁOWIAŃSKI MICHAŁ PUPIN NIŻ JEGO WŁASNE UCZCIWE PRZEKONANIE, ŻE ZROBIŁ NAJLEPIEJ JAK MÓGŁ.

w Kielcach, 2008 w Kielcach, 2008 Chemia od kuchni czyli ciekawe doświadczenia chemiczne w domowym laboratorium

w Kielcach, 2008 w Kielcach, 2008 Chemia od kuchni czyli ciekawe doświadczenia chemiczne w domowym laboratorium Zeszyty Studenckiego Ruchu Materiały 17 Sesji Studenckich Naukowego Uniwersytetu Kół Naukowych Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego Jana Kochanowskiego

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla bez tajemnic.

Dwutlenek węgla bez tajemnic. 1 Dwutlenek węgla bez tajemnic. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - dwutlenek węgla, - reakcja chemiczna. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Dwutlenek węgla można otrzymać w reakcji spalania

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy?

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy? Dwutlenek węgla pożyteczny czy szkodliwy? I. Sposoby otrzymywania i metody wykrywania dwutlenku Wykrywanie obecności dwutlenku węgla za pomocą wody wapiennej OBSERWACJE: Bezbarwna woda wapienna ulega zmętnieniu.

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie 5. Czyszczenie srebra metodą redukcji elektrochemicznej

Doświadczenie 5. Czyszczenie srebra metodą redukcji elektrochemicznej Doświadczenie 5. Czyszczenie srebra metodą redukcji elektrochemicznej Napisz obserwacje i sformułuj wniosek. Odczynniki: sól, woda, folia aluminiowa, srebrny przedmiot pokryty czarnym nalotem. Szkło i

Bardziej szczegółowo

G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów

G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów Odczynnik Postać Piktogram GHS Hasło Zwroty H Mg wiórki NIEBEZPIECZEŃSTWO H228, H252, H261 etanol UWAGA H226 heksan NIEBEZPIECZEŃSTWO H225,

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie bez chemii

Czyszczenie bez chemii Czyszczenie bez chemii Czarne Orły,,Czyszczenie fug 0,5 litra octu spirytusowego 10% soda oczyszczona 0,5 litra wody Mieszamy wodę i ocet, zrobiony płyn wlewamy do butelki. Spryskujemy fugi następnie posypujemy

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł: Reakcja kwasu i wodorotlenku. Powstawanie soli dobrze rozpuszczalnej. Roztwory: HCl, NaOH; fenoloftaleina Probówka, łapa drewniana, palnik, pipeta Do probówki nalewamy ok. 3cm 3 wodorotlenku sodu

Bardziej szczegółowo

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego 16 SOLE KWASU WĘGLOWEGO CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego Zakres obowiązującego materiału Węgiel i pierwiastki 14 grupy układu okresowego, ich związki

Bardziej szczegółowo

I Szkolny Festiwal Nauki r.

I Szkolny Festiwal Nauki r. I Szkolny Festiwal Nauki 10.06.2009 r. Zajęcia z przyrody i kółka przyrodniczego: "Kuchenne laboratorium" Działania edukacyjne, projekty badawcze, eksperymenty w Szkole Podstawowej w Konarzewie Jak dochodzi

Bardziej szczegółowo

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016 XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego II Etap - 18 stycznia 2016 Nazwisko i imię ucznia: Liczba uzyskanych punktów: Drogi Uczniu, przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń Online 1. Autor: Iwona Zdunek 2. Grupa docelowa: uczniowie klas II gimnazjum 3. Liczba godzin: 2 4. Temat

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: wojewódzki 13 marca 2013 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Postawy: Uczeń: - Odpowiada za bezpieczeństwo własne i kolegów, - Jest dociekliwy i dokładny, - Wykazuje postawę badawczą.

Postawy: Uczeń: - Odpowiada za bezpieczeństwo własne i kolegów, - Jest dociekliwy i dokładny, - Wykazuje postawę badawczą. Temat: Udział tlenu w niektórych przemianach chemicznych scenariusz lekcji przyrody klasie V. Dział: Podstawowe właściwości i budowa materii. Zakres treści: - rola tlenu w niektórych procesach chemicznych,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 93 S t r o n a VI. SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 1.Temat zajęć: Projekt: Niezwykłości zwykłej wody Temat: Woda niezwyczajna ciecz 2. Czas pracy: 1 godzina 3. Materiały i narzędzia:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 7

Scenariusz zajęć nr 7 Autor scenariusza: Olga Lech Blok tematyczny: Bezpieczeństwo Scenariusz zajęć nr 7 I. Tytuł scenariusza: Nie igraj z ogniem! II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące): Polonistyczna,

Bardziej szczegółowo

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka.

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. 1 Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - ekstrakcja, - chromatografia, - adsorpcja, - sedymentacja, - dekantacja, - odparowywanie oraz z

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE Ćwiczenie 3 Obowiązujące zagadnienia: Zjawiska fizyczne i chemiczne (z przykładami); Przemiany fazowe; Energia sieci krystalicznej; Energia hydratacji, rozpuszczanie, roztwarzanie.

Bardziej szczegółowo

Sprzęt laboratoryjny: Pływająca świeczka Szalka Petriego ( =12cm), zlewka 200cm 3

Sprzęt laboratoryjny: Pływająca świeczka Szalka Petriego ( =12cm), zlewka 200cm 3 Doświadczenie: Badanie właściwości powietrza. Tytuł: Wpływ powietrza na spalanie. Badanie składu powietrza. Powietrze Zlewka bez dzióbka, 2 świeczki Zapalamy dwie świeczki, jedną z nich nakrywamy zlewkę.

Bardziej szczegółowo

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu V. Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli Zagadnienia Kwasy i metody ich otrzymywania Wodorotlenki i metody ich otrzymywania Sole i metody ich otrzymywania

Bardziej szczegółowo

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA 9 KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z procesami katalitycznymi oraz wpływem stężenia, temperatury i obecności katalizatora na szybkość reakcji chemicznej. Zakres obowiązującego

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Badanie temperatury topnienia mieszaniny chlorku sodu i wody. Możliwe zastosowanie doświadczenia: Badanie właściwości soli.

Tytuł: Badanie temperatury topnienia mieszaniny chlorku sodu i wody. Możliwe zastosowanie doświadczenia: Badanie właściwości soli. Doświadczenie: Sole badanie właściwości. Tytuł: Wpływ NaCl na wzrost roślin. Roztwory NaCl o stężeniu: 0,1%, 0,5%, 1%, Szalki Petriego 6, bibuła. 1,5%, 2%, woda z kranu, rzeżucha Na każdą szalkę Petriego

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

III. 5)... wykazuje zwi¹zki pomiêdzy p³ytow¹ budow¹ litosfery a wystêpowaniem zjawisk wulkanicznych i trzêsieñ ziemi

III. 5)... wykazuje zwi¹zki pomiêdzy p³ytow¹ budow¹ litosfery a wystêpowaniem zjawisk wulkanicznych i trzêsieñ ziemi 2. JAK ZBUDOWAÆ MODEL WULKANU, Z KTÓREGO WYP YWA LAWA? 1. Realizowane treœci podstawy programowej Chemia Geografia Przedmiot Realizowana treœæ podstawy programowej Uczeñ: IX ) bada i opisuje w³aœciwoœci

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V-1. Otrzymywanie węglowodorów nienasyconych i badanie ich właściwości (palność; reakcje z wodą bromową i KMnO 4 ) a) acetylenu (POKAZ)

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

[Wpisz tekst] Tok zasadniczy: 1-przedstawienie celu lekcji. 2-eksperyment

[Wpisz tekst] Tok zasadniczy: 1-przedstawienie celu lekcji. 2-eksperyment Typ szkoły: Ponadgimnazjalne. Dział: Aerostatyka i hydrostatyka : Sprawdzamy istnienie ciśnienia atmosferycznego oraz skutki jego działania. Cel główny: uczeń wskazuje na powszechność występowania ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła?

Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła? Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła? Zadanie: 2 (1 pkt) Woda twarda powoduje tworzenie się kamienia kotłowego. Uzasadnij, pisząc odpowiednie równania

Bardziej szczegółowo

Zabawy z powietrzem. Cześć dzieciaki! ZAPRASZAM. Czy chcecie pobawić się powietrzem?

Zabawy z powietrzem. Cześć dzieciaki! ZAPRASZAM. Czy chcecie pobawić się powietrzem? Cześć dzieciaki! Czy chcecie pobawić się powietrzem? Przygotowałem wam do wykonania kilka doświadczeń, które pozwolą wam odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących powietrza. Zaproś do zabawy koniecznie kogoś

Bardziej szczegółowo

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny:

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny: Tytuł: Woda - badanie właściwości - woda jako mieszanina. Wykazanie, że woda występująca w przyrodzie jest mieszaniną. Woda destylowana, mineralna, z kranu 3 zlewki, 3 palniki, 3 trójnogi, 3 siatki Do

Bardziej szczegółowo

PODKARPACKI GIMNAZJALNY KONKURS CHEMICZNY

PODKARPACKI GIMNAZJALNY KONKURS CHEMICZNY 12 stycznia 2017 r. PODKARPACKI GIMNAZJALNY KONKURS CHEMICZNY Szkoła (pieczątka) Imię i nazwisko ucznia Klasa Imię i nazwisko nauczyciela (tabelkę poniżej wypełnia zespół sprawdzający) Test 1 2 3 4 5 6

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje rejonowe II stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje rejonowe II stopień POUFNE Pieczątka szkoły 28 stycznia 2016 r. Kod ucznia (wypełnia uczeń) Imię i nazwisko (wypełnia komisja) Czas pracy 90 minut KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje rejonowe

Bardziej szczegółowo

Przykłady doświadczeń i eksperymentów przyrodniczych z wykorzystaniem pudełka pomysłów

Przykłady doświadczeń i eksperymentów przyrodniczych z wykorzystaniem pudełka pomysłów Przykłady doświadczeń i eksperymentów przyrodniczych z wykorzystaniem pudełka pomysłów Zima Z czego składa się powietrze? Przygotuj miseczkę, świeczkę, duży słoiki zapałki. Umocuj świeczkę na dnie miseczki,

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

10. Wznoszenie się wody

10. Wznoszenie się wody . Wznoszenie się wody Autor: Michał Dziuba MegaEpsilon Treść problemu: Napełnij spodek wodą i umieść pośrodku świecę. Po zapaleniu świecy nakryj ją przezroczystą zlewką. Zbadaj i wyjaśnij zjawisko, które

Bardziej szczegółowo

Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy.

Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy. 1 Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - dyfuzja, - ciecz, - temperatura, - stężenie, - ruchy cząsteczek, - materia. Hipoteza sformułowana

Bardziej szczegółowo

Substancje chemiczne Powietrze

Substancje chemiczne Powietrze strona 1/9 Substancje chemiczne Powietrze Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Substancje i przemiany chemiczne w otoczeniu człowieka. Metale i niemetale, mieszaniny,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Wpływ temperatury na szybkość reakcji chemicznej.

Wpływ temperatury na szybkość reakcji chemicznej. 1 Wpływ temperatury na szybkość reakcji chemicznej. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - szybkość reakcji chemicznej, - temperatura, - zderzenia cząsteczek, - energia cząsteczek. Hipoteza sformułowana

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: rejonowy 21 stycznia 2013 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Ściąga eksperta. Mieszaniny. - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne?

Ściąga eksperta. Mieszaniny.  - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaniny Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaninami nazywamy substancje złożone z kilku skład, zachowujących swoje właściwości. Mieszaniny uzyskuje się na drodze mechanicznego mieszania ze sobą

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

Elektroliza - rozkład wody, wydzielanie innych gazów. i pokrycia galwaniczne.

Elektroliza - rozkład wody, wydzielanie innych gazów. i pokrycia galwaniczne. 1 Elektroliza - rozkład wody, wydzielanie innych gazów i pokrycia galwaniczne. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektroliza, - elektrody, - katoda, - anoda, - potencjał ujemny, - potencjał

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów.

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Poznanie metod otrzymywania oraz badania właściwości węglowodorów alifatycznych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli.

Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli. Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli. Zadanie 1. (0.1) Które zdanie jest prawdziwe? A. W 100 g wody morskiej znajduje się 3,5 g soli. B. W 103,5 g wody morskiej znajduje się

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: rozszerzony Punkty

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: rozszerzony Punkty Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym zestawie tlenków podkreśl te, które reagują z mocnymi kwasami i zasadami a nie reagują z wodą: MnO2, ZnO, CrO3, FeO,

Bardziej szczegółowo

... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów ... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) 21 listopada 2008 roku PoniŜej podano treść pięciu zadań, za rozwiązanie których moŝesz uzyskać 50 punktów. Rozwiązania i

Bardziej szczegółowo

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A.1. POKAZ: Synteza aspiryny (kwas acetylosalicylowy) III-A.2. Badanie odczynu wodnych roztworów popularnych leków III-A.3. Reakcja leku na zgagę z kwasem solnym

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

żelaza(iii). Obserwacje: Wnioski:

żelaza(iii). Obserwacje: Wnioski: Tytuł: Czerwony klucz. Jako doświadczenie ukazujące jeden z objawów zajścia reakcji chemicznej zmiana barwy. Metoda otrzymania soli typu: metal + sól. Badanie aktywności metali, poprzez wypieranie metali

Bardziej szczegółowo

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY 12 PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z wpływem zmiany parametrów stanu (temperatura, stężenie, ciśnienie) na położenie równowagi chemicznej w reakcjach odwracalnych.

Bardziej szczegółowo

KWASY I WODOROTLENKI. 1. Poprawne nazwy kwasów H 2 S, H 2 SO 4, HNO 3, to:

KWASY I WODOROTLENKI. 1. Poprawne nazwy kwasów H 2 S, H 2 SO 4, HNO 3, to: KWASY I WODOROTLENKI 1. Poprawne nazwy kwasów H 2 S, H 2 SO 4, HNO 3, to: 1. kwas siarkowy (IV), kwas siarkowy (VI), kwas azotowy, 2. kwas siarkowy (VI), kwas siarkowy (IV), kwas azotowy (V), 3. kwas siarkowodorowy,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Przyczyny i skutki zanieczyszczeń powietrza.

Przyczyny i skutki zanieczyszczeń powietrza. SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine 1. Autor: Maria Szamraj 2. Grupa docelowa: Gimnazjum nr 2 w Bydgoszczy 3. Liczba godzin: 3 godziny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

Dział: Zadania powtórzeniowe Poziom: Gimnazjum

Dział: Zadania powtórzeniowe Poziom: Gimnazjum Dział: Zadania powtórzeniowe Poziom: Gimnazjum Zadanie 1. (8 pkt) Uzupełnij podane niżej zdania. a. Rodzaj materii o określonych właściwościach... i... to substancje. b. Mieszanina siarki i wody jest mieszaniną...

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

I edycja. Instrukcja dla uczestnika. II etap Konkursu

I edycja. Instrukcja dla uczestnika. II etap Konkursu I edycja rok szkolny 2015/2016 Instrukcja dla uczestnika II etap Konkursu 1. Sprawdź, czy arkusz konkursowy, który otrzymałeś zawiera 12 stron. Ewentualny brak stron lub inne usterki zgłoś nauczycielowi.

Bardziej szczegółowo

TEST NA EGZAMIN POPRAWKOWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM

TEST NA EGZAMIN POPRAWKOWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM TEST NA EGZAMIN PPRAWKWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM I. Część pisemna: 1. Które z poniższych stwierdzeń jest fałszywe? a.) Kwasy są to związki chemiczne zbudowane z wodoru i reszty kwasowej.

Bardziej szczegółowo

Korozja - na czym polega rdzewienie - korozja jako proces. nielokalny.

Korozja - na czym polega rdzewienie - korozja jako proces. nielokalny. 1 Korozja - na czym polega rdzewienie - korozja jako proces nielokalny. Czas trwania zajęć: 90 minut Pojęcia kluczowe: - korozja, - niszczenie, - metale, - stopy metali. Hipoteza sformułowana przez uczniów:

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3.

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3. Zad: 1 Oblicz wartość ph dla 0,001 molowego roztworu HCl Zad: 2 Oblicz stężenie jonów wodorowych jeżeli wartość ph wynosi 5 Zad: 3 Oblicz stężenie jonów wodorotlenkowych w 0,05 molowym roztworze H 2 SO

Bardziej szczegółowo

Skały wapienne i ich właściwości

Skały wapienne i ich właściwości Skały wapienne i ich właściwości Małgorzata Lech Cele ogólne lekcji: zapoznanie uczniów z rodzajami skał wapiennych, ich pochodzeniem, występowaniem, składem, właściwościami i zastosowaniem, doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Powietrze i inne gazy. Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu.

Powietrze i inne gazy. Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu. Składniki powietrza Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu. Doświadczenie nr 1 Temat: Badanie składników powietrza. Schemat doświadczenia: Obserwacje:

Bardziej szczegółowo

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ Beata Mendak fakultety z chemii II tura Test rozwiązywany na zajęciach wymaga powtórzenia stężenia procentowego i rozpuszczalności. Podaję również pytania do naszej zaplanowanej wcześniej MEGA POWTÓRKI

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY 14 WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY CEL ĆWICZENIA: Wyznaczanie równoważnika chemicznego oraz masy atomowej magnezu i cyny na podstawie pomiaru objętości wodoru wydzielonego

Bardziej szczegółowo

Część I. TEST WYBORU 18 punktów

Część I. TEST WYBORU 18 punktów Część I TEST WYBORU 18 punktów Test zawiera zadania, w których podano propozycje czterech odpowiedzi: A), B), C), D). Tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X. W razie

Bardziej szczegółowo

Substancje i ich właściwości

Substancje i ich właściwości Pierwsza partia materiału i dobrane do nich zadania typu egzaminacyjnego. Materia jest to wszystko co nas otacza. Materię tworzą substancje, posiadające określony stały skład i określone właściwości. Właściwości

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia.

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Cele dydaktyczno- wychowawcze: Wyjaśnienie mechanizmu reakcji estryfikacji Poznanie

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

III-B. Chemia w kuchni

III-B. Chemia w kuchni III-B. Chemia w kuchni III-B.1. POKAZ: Właściwości napoju typu coca-cola. III-B.2. Wykrywanie białek: a) POKAZ: reakcja ksantoproteinowa, b) reakcja biuretowa III-B.3 Badanie składu pierwiastkowego białka

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest

SPRAWDZIAN NR Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest SRAWDZIAN NR 1 JOANNA BOROWSKA IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUA A 1. Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub, jeśli jest rawo ascala dotyczy A. możliwości zwiększenia ilości

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 (3 pkt) Przyporządkuj substancje oznaczone numerami od 1 do 8 odpowiednim kategoriom (A-C). Wstaw znak X we właściwe miejsca tabeli.

Zadanie 3 (3 pkt) Przyporządkuj substancje oznaczone numerami od 1 do 8 odpowiednim kategoriom (A-C). Wstaw znak X we właściwe miejsca tabeli. SUBSTANCJE I ICH PRZEMIANY Zadanie 1 (2 pkt) Tabela obok przedstawia wyznaczone przez uczniów koła chemicznego objętości i masy różnych próbek metali. Określ, który metal ma najmniejszą (a), a który największą

Bardziej szczegółowo

Ta co nigdy nie znika

Ta co nigdy nie znika Ta co nigdy nie znika Weronika Kutermak klasa III Gimnazjum w Łączanach Michał Antos klasa II Gimnazjum w Brzeźnicy Jakub Różycki klasa III Gimnazjum w Brzeźnicy Energia Wulkan Cytrynowy obwód Woskowe

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) Uzupełnij schemat reakcji estryfikacji. Wybierz spośród podanych wzór kwasu karboksylowego A albo B oraz wzór alkoholu 1 albo 2.

Zadanie 2. (0 1) Uzupełnij schemat reakcji estryfikacji. Wybierz spośród podanych wzór kwasu karboksylowego A albo B oraz wzór alkoholu 1 albo 2. Zadanie 1. (0 1) W celu odróżnienia kwasu oleinowego od stopionego kwasu palmitynowego wykonano doświadczenie, którego przebieg przedstawiono na schemacie. W probówce I wybrany odczynnik zmienił zabarwienie.

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje rejonowe

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje rejonowe kod ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Uzyskane punkty.. WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje rejonowe Zadanie

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki O O O O. I n. I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach.

Wodorotlenki O O O O. I n. I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach. Wodorotlenki I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach. Wodorotlenki są to związki chemiczne zbudowane z atomu metalu i grupy wodorotlenowej. Wzór ogólny wodorotlenków: wartościowość metalu M n ( ) grupa wodorotlenowa

Bardziej szczegółowo

Sprzęt Probówki, stojak na probówki. Sprzęt laboratoryjny: NH 4 Cl (s), 40% NaOH, Kolba destylacyjna 100cm 3, wkraplacz (na korku), wężyk.

Sprzęt Probówki, stojak na probówki. Sprzęt laboratoryjny: NH 4 Cl (s), 40% NaOH, Kolba destylacyjna 100cm 3, wkraplacz (na korku), wężyk. Tytuł: Wpływ gazowego amoniaku na bibułę z fenoloftaleiną Otrzymywanie amoniaku. Udowodnienie, że w wodnych roztworach zasad powstają jony wodorotlenowe. NH 4 Cl (s), 40% NaOH, Kolba destylacyjna 100cm

Bardziej szczegółowo

Dziennik laboratoryjny.

Dziennik laboratoryjny. Dziennik laboratoryjny. Zespół. Kto jest w naszym zespole i jakie ma zainteresowania? Tę część Dziennika wypełniacie podczas tworzenia zespołu. Podajcie swoje imiona i jeśli chcecie, napiszcie kilka słów

Bardziej szczegółowo

Poznajemy warunki życia w stawie.

Poznajemy warunki życia w stawie. Poznajemy warunki życia w stawie. Cel zajęć: określenie właściwości fizykochemicznych wody w stawie. Cele operacyjne: Uczeń: - określa zapach wody, - oznacza ph wody, - mierzy temperaturę wody, - wykrywa

Bardziej szczegółowo

... A. kwas siarkowodorowy B. kwas siarkowy (IV) C. kwas siarkowy (VI)

... A. kwas siarkowodorowy B. kwas siarkowy (IV) C. kwas siarkowy (VI) 1. (2pkt) Uzupełnij zdania, zaznaczając odpowiedzi wybrane spośród A - H, tak aby zdania były prawdziwe. Po rozpuszczeniu w wodzie tlenku fosforu (V) powstanie A/B. Roztwór tej substancji zabarwi oranż

Bardziej szczegółowo

Roztwór Ca (OH) 2. roztwór KNO 3. Rozpuszczalność Temp [g / 100 g H [ C]

Roztwór Ca (OH) 2. roztwór KNO 3. Rozpuszczalność Temp [g / 100 g H [ C] 1. Do 50 g wody wsypano 15 g octanu wapnia. Temperatura roztworu wynosi 40ºC. Otrzymano roztwór: A) nasycony, B) nienasycony, C) przesycony, D) nie da się określić na podstawie tych danych, jaki to roztwór

Bardziej szczegółowo

Pakiet doświadczeń i obserwacji

Pakiet doświadczeń i obserwacji Pakiet doświadczeń i obserwacji WODA-INTERESUJĄCA SUBSTANCJA CELE: UCZEŃ -DBA O WŁASNE BEZPIECZEŃSTWO -FORMUŁUJE ODPOWIEDŹ NA PYTANIE Dlaczego łatwo oparzyć język herbatą? -POZNAJE NIEKTÓRE ZJAWISKA FIZYCZNE

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Odczyn roztworu Skala ph Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Wskaźniki a odczyn Ph Wskaźniki, to związki, które w zależności od odczynu roztworu zmieniają barwę. Najczęściej spotykanymi w naszym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu ĆWICZENIE IV - WYKRYWANIE WITAMIN Odczynniki: - chloroform bezwodny, - bezwodnik kwasu octowego, - trójchlorek antymonu roztwór nasycony w chloroformie, - 1,3-dichlorohydryna gliceryny - żelazicyjanek

Bardziej szczegółowo