Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki"

Transkrypt

1 Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki Zeszyt 1/2010 ISBN: WSZKiPZ Wszelkie Prawa Zastrzeżone

2 WSTĘP W Wyższej Szkole Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia na Studiach Pierwszego Stopnia na kierunku Kosmetologia przedmiot BIOFIZYKA obejmuje 30 godzin zajęć audytoryjnych (wykładów). Zaliczenie przedmiotu odbywa się w oparciu o wynik egzaminu testowego złożonego z co najmniej 30 pytań. Celem testu jest sprawdzenie znajomości przerobionego materiału, a w tym znajomości: stosowanej terminologii i powszechnie używanych definicji, przebiegu omówionych zjawisk i wpływu opisujących je parametrów, aparatury i metod pomiarów oraz prostych algorytmów obliczeniowych stosowanych w fizyce lub biofizyce. Najniższa pozytywna ocena wymaga udzielenia poprawnych odpowiedzi na 50% plus jedno pytanie. Wyższe oceny z dokładnością do pół stopnia wystawiane są proporcjonalnie do większej liczby poprawnych odpowiedzi. Najwyższa ocena przysługuje tylko tym studentom, którzy w całym teście nie udzielili poprawnej odpowiedzi na co najwyżej jedno pytanie. Zadaniem wykładów z Biofizyki jest zaznajomienie studentów ze zjawiskami fizycznymi zachodzącymi zarówno w przyrodzie nieożywionej jak też i w żywych organizmach. Wprowadzenie usystematyzowanych zasad i terminologii powinno ułatwiać im zrozumienie sposobów działania przyrządów pomiarowych i urządzeń stosowanych w zabiegach kosmetycznych. Uzyskana wiedza winna pozwalać im na dokonywanie ocen i Jacek Michalski Wykłady z bio zyki pomiarów prostych wielkości fizycznych w odniesieniu do organizmów żywych i wykluczania wszelkich działań stanowiących chociażby tylko potencjalne zagrożenie. Z drugiej strony studenci powinni posiąść umiejętność rozumienia fizyki działania podstawowych narządów np. układu krążenia, organów wzroku i słuchu itp. W dalszym etapie kształcenia, wiedza ta pozwoli im oceniać siłę oddziaływania poznawanych zabiegów kosmetycznych na poszczególne narządy i cały organizm. Wykładany materiał podzielony jest na 15 wykładów o czasie prezentacji (od około 0.5 do 3 godzin lekcyjnych) zależnym od złożoności omawianych zagadnień. Poniższy spis przedstawia kolejność wygłaszanych wykładów ich tytuły, czas ich trwania i streszczenie (w punktach) omawianych zagadnień. Światło (czas trwania: 3 godziny), zagadnienia: właściwości i natura światła, cień i półcień, widmo fal elektromagnetycznych, mechanizm przechodzenia światła przez ośrodki przeźroczyste, ośrodki nieprzeźroczyste rozpraszanie światła, filtrowanie światła, widmo źródła światła, mieszanie barw, przyjęte standardy barw podstawowych RGB i CMYK, rozpraszanie światła w układach rozproszonych (mgły, koloidy, zawiesiny), odbicie światła (zwierciadła: płaskie, wypukłe i wklęsłe), załamanie światła (soczewki: wypukła i wklęsła), rozszczepienie białego światła (pryzmat), ugięcie fali (dyfrakcja światła), interferencja (światła), Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

3 interferencja światła na cienkich błonach, polaryzacja światła, emisja światła (źródła światła), widzenie oko ludzkie. Mechanika płynów (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: definicja płynu, pojęcia podstawowe (masa, objętość, gęstość, gęstość średnia), definicje (układ, faza, wielkość fizyczna), pojęcie ciśnienia, ciśnienie hydrostatyczne, wypływ cieczy ze zbiornika, prawo Archimedesa, konsekwencje prawa Archimedesa, naczynia połączone stan równowagi, propagacja ciśnienia w układzie fizycznym (prawo Pascala), zasada działania prasy hydraulicznej i podnośnika hydraulicznego, urządzenia i zasady pomiaru wielkości fizycznych (objętości, gęstości cieczy, gęstości ciał stałych, ciśnienia), napięcie powierzchniowe (na granicy ciecz-gaz i na granicy ciecz ciało stałe), wpływ temperatury na napięcie powierzchniowe, urządzenia i zasady pomiaru napięcia powierzchniowego, kąt zwilżania powierzchni stałych przez ciecze (pojęcia hydrofilowości i hydrofobowości), zjawisko włoskowatości (sił kapilarnych), przepływ płynów zasada ciągłości, lepkość dynamiczna definicja, zachowania reologiczne płynów, urządzenia i zasady pomiaru lepkości płynów, ruch laminarny ruch burzliwy płynów, liczba Reynoldsa jako kryterium, układ krwionośny człowieka. Filtracja (czas trwania 0.5 godziny), zagadnienia: filtracja definicja zjawiska, wpływ siły grawitacji na szybkość filtracji, wpływ różnicy ciśnień na szybkość Jacek Michalski Wykłady z bio zyki filtracji, wykorzystanie siły odśrodkowej do filtracji, zjawiska towarzyszące filtracji. Ruch fal (czas trwania 2.5 godziny), zagadnienia: ruch cykliczny źródło fal, definicje podstawowych wielkości opisujących ruch falowy (częstotliwość, długość fali, prędkość propagacji fali), definicje fal podłużnych i poprzecznych, fale sejsmiczne i ich propagacja w kuli ziemskiej, interferencja fal (mechanicznych), fale stojące definicja, zjawisko Dopplera, fale dziobowe ruch z prędkością naddźwiękową, fala uderzeniowa definicja i źródła, dźwięki (infradźwięki, dźwięki, ultradźwięki), propagacja dźwięków w powietrzu, odbicie fal dźwiękowych, załamanie fal dźwiękowych, częstotliwość własna ciał, rezonans (mechaniczny), interferencja fal dźwiękowych, zjawisko dudnienia, budowa ucha człowieka. Elektrostatyka (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: budowa materii natura ładunków elektrycznych, oddziaływanie na siebie ładunków jedno- i różnoimiennych, hipoteza elektroobojętności Wszechświata, ładunki elementarne, pojęcie izotopu pierwiastka chemicznego, definicja jonu, elektryzowanie się ciał najprostsze źródło ładunków elektrycznych, prawo Coulomba, przewodniki i izolatory, metale gaz elektronowy, prędkość ruchu elektronów w metalach, wpływ pola elektrycznego na ruch elektronów w metalach, mechanizm przepływu prądu elektrycznego w metalach, zjawisko jonizacji, półprzewodniki, wpływ Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

4 Jacek Michalski Wykłady z bio zyki stężenia i rodzaju domieszek na przewodnictwo półprzewodników i występujące w nich nośniki prądu, własności złącz n-p, nadprzewodniki (zjawisko nadprzewodnictwa), przepływ prądu przez roztwory elektrolitów, kationy i aniony jako nośniki prądu elektrycznego w roztworach, sposoby elektryzowania ciał, natura wyładowań atmosferycznych, polaryzacja ładunkowa dipol, dipole występujące naturalnie w przyrodzie, pole elektryczne, natężenie pola i linie jego sił, ekranowanie pola elektrycznego, potencjał elektryczny, kondensator powietrzny, wpływ wsunięcia dielektryka do kondensatora powietrznego na ładunek w nim zgromadzony, generator van de Graaffa. Prąd elektryczny (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: definicja prądu elektrycznego, warunki przepływu prądu elektrycznego, napięcie i natężenie prądu, definicja obwodu elektrycznego, obwód elektryczny zamknięty, opór elektryczny prawo Ohma, wpływ temperatury na oporność właściwą materiałów, stosowane powszechnie oznaczenia dla wielkości elektrycznych (rezystancji, napięcia i natężenia prądu), urządzenia i zasady pomiarów wielkości elektrycznych (rezystancji, napięcia i natężenia prądu), prawo Ohma a porażenie elektryczne, warunki bezpiecznego posługiwania się energią elektryczną, rodzaje prądu elektrycznego (stały, zmienny, przemienny), prostowanie prądu przemiennego, dioda półprzewodnikowa zasada działania, prędkość elektronów w obwodzie elektrycznym, przyczyny niezerowej rezystancji materiałów, moc prądu elektrycznego, zużycie mocy urządzenia i metody pomiaru, obwód szeregowy definicja (zalety i wady), obwód równoległy definicja (zalety i wady ), przeciążenie obwodu elektrycznego, układ nerwowy człowieka. Magnetyzm (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: budowa magnesu, wzajemne oddziaływania biegunów różno- i równoimiennych biegunów magnesu, igła kompasu zasada działania, położenie linii pola magnetycznego pomiędzy przyciągającymi się i odpychającymi się biegunami, przyczyny obojętności magnetycznej większości atomów pierwiastków, wirowanie elektronów wokół własnej osi jako źródło pola magnetycznego, domeny magnetyczne, warunki magnesowania się materiałów, pole magnetyczne prądu elektrycznego, sposoby dowolnego kształtowania pola magnetycznego, elektromagnes (budowa i zastosowanie), przyszłe zastosowania pól magnetycznych, siła pola magnetycznego a ruch ładunku, elektryczne przyrządy pomiarowe (budowa i zasada działania), silnik elektryczny prądu stałego (budowa i zasada działania), pole magnetyczne Ziemi i jego hipotetyczne źródło, pole magnetyczne Słońca, pole magnetyczne Ziemi jako ochrona przed promieniowaniem kosmicznym, zorza polarna mechanizm jej powstawania, biomagnetyzm, tomografia rezonansu magnetycznego (zasady pomiaru). Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

5 Indukcja magnetyczna (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zmienny prąd elektryczny jako źródło zmiennego pola magnetycznego (odkrycie Oersteda), prawo Faradaya i jego fizyczne konsekwencje, pojęcie indukcyjności cewki, generatory prądów zmiennych (budowa i zasada działania), źródła mocy (początki energetyki), prądnica trójfazowa (budowa i zasada działania), generatory magnetohydrodynamiczne (budowa i zasada działania), transformator (budowa i zasada działania), przekładnia transformatora definicja, natężenie prądu w uzwojeniu wtórnym transformatora jako funkcja jego przekładni (podwyższającej lub obniżającej), zjawisko samoindukcji, przesyłanie energii elektrycznej. Ciepło (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: potoczne rozumienie ciepła, pojęcie energii mechanicznej (translacyjnej, rotacyjnej i oscylacyjnej) skumulowanej w każdej molekule, temperatura jako miara średniej energii molekuł, skala temperatur Celsjusza, skala temperatur Farenheita, bezwzględne skale temperatur Kelvina i Rankine a, termometry i zasady pomiaru temperatury, fizyczna definicja ciepła, definicja energii wewnętrznej substancji (układu), jedyny uprzywilejowany kierunek przepływu ciepła (od ciała o wyższej do ciała o niższej temperaturze), pomiar ciepła lub temperatury (zasady), ciepło właściwe definicja, właściwości wody a stabilizacja klimatu (temperatury) w pobliżu dużych zbiorników wodnych, Jacek Michalski Wykłady z bio zyki rozszerzalność cieplna definicja, wpływ zjawiska rozszerzalności cieplnej na konstrukcje budowlane, bimetal (budowa, zasada działania, zastosowania), rozszerzalność cieplna wody i jej wpływ na faunę i florę. Przenoszenie ciepła (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko przewodzenia ciepła, rola gazu elektronowego w przewodnictwie cieplnym, izolacja termiczna (morfologia stosowanych materiałów), zjawisko konwekcji wywołane przenoszeniem ciepła, ruch molekuł gazu w atmosferze i ich wpływ na przenoszenie ciepła, zjawisko ucieczki lekkich molekuł z powierzchni Ziemi, wpływ freonów na środowisko naturalne, oziębianie się gazów podczas ich rozprężania (efekt Joule a Thomsona), mechanizm powstawania wiatrów w atmosferze, promieniowanie cieplne definicja, temperatura ciała a jego barwa, pochłanianie i odbicie promieniowania (opis zjawisk i ich uwarunkowania), emisja wypromieniowywanego ciepła, prawo Newton a (prawo stygnięcia), efekt cieplarniany i globalne ocieplenie (opis jakościowy), zasada działania cieplarni, dopływ energii słonecznej do powierzchni Ziemi, naczynie Dewar a termos (zasada i warunki działania). Przemiany fazowe (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: równanie stanu definicja, zjawisko parowania cieczy (zwykle jej ochłodzenie), pojęcie prężności pary nasyconej, bio- zastosowanie parowania wody dla Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

6 Jacek Michalski Wykłady z bio zyki ochładzania ciał zwierząt, zjawisko skraplania-kondensacji, kondensacja w atmosferze (opady, chmury, mgła), różnice w powstawaniu mgieł i chmur, zjawisko wrzenia, wpływ ciśnienia na temperaturę wrzenia, mechanizm działania gejzeru, zjawisko jednoczesnego wrzenia i zamarzania, zjawiska topnienia i krzepnięcia, zjawiska sublimacji i desublimacji, zjawisko regelacji, pojęcie ciepła przemiany fazowej, opis innych przemian fazowych np. absorpcji lub desorpcji. Przenoszenie masy (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko rozchodzenia się zapachów opis fenomenologiczny, dyfuzja przenoszenie masy skutkiem chaotycznego ruchu molekuł (gazy, ciecze i ciało stałe), definicja strumienia dyfundującej masy (Isze prawo Ficka), wyrównanie stężeń a ruch molekuł, konwekcja wpływ gęstości przenoszonej substancji na ruch makroskopowych fragmentów płynu, konwekcja naturalna, równowaga międzyfazowa ciśnienie pary nasyconej i rozpuszczalność, wpływ temperatury na prężność pary nasyconej, wpływ temperatury na rozpuszczalność cieczy i ciał stałych oraz gazów w cieczach, zjawisko adsorpcji, stężenie powierzchniowe definicja, zjawisko chemisorpcji definicja, zjawisko przenikania masy przez powierzchnię międzyfazową, układ limfatyczny człowieka. Wytrzymałość materiałów (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: potoczne rozumienie wytrzymałości i elastyczności materiałów, prawo Hooke a i jego zastosowanie, opis doświadczalnych metod oceny wytrzymałości materiałów, wytrzymałość na rozciąganie, interpretacja wykresu zależności naprężeń rozciągających od wydłużenia próbki, badania niszczące definicja, zjawisko zerwania próbki mechanizm, izotropia i anizotropia materiałów oraz ich wpływ na wytrzymałość, wytrzymałość na ściskanie, wytrzymałość na ścinanie, wytrzymałość na skręcanie, wytrzymałość na wyboczenie, wytrzymałość na rozdzieranie, twardość powierzchni definicja, metody pomiaru twardości powierzchni, związek wytrzymałości materiałów i twardości powierzchni z kosmetyką. Osmoza, elektroforeza, jontoforeza (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko osmozy (opis i geneza), schematyczny mechanizm działania błony półprzepuszczalnej, ciśnienie osmotyczne definicja, terminologia i znaczenie (roztwór hipotoniczny, hipertoniczny, izotoniczny), wpływ stężenia substancji rozpuszczonej i temperatury na ciśnienie osmotyczne, żywe komórki a zjawisko osmozy, zjawiska hemolizy i plazmolizy, osmoza odwrócona definicja i praktyczne zastosowania, zjawisko elektroforezy definicja, współczynnik ruchliwości elektroforetycznej definicja i znaczenie, zastosowania elektroforezy, stosowane techniki laboratoryjne (elektroforeza swobodna, elektroforeza bibułowa, elektroforeza żelowa) i ich znaczenie, zjawisko jontoforezy (jonoforezy) opis i zastosowanie, prąd stały a prąd impulsowy jako Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

7 czynnik wymuszający wnikanie jonów, materiał stosowanych elektrod a odczyn (zasadowy lub kwaśny) pojawiający się na ich styku ze skórą. Zasady dynamiki (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: geneza praw rządzących ruchem ciał materialnych, pierwsza zasada dynamiki definicja i jej konsekwencje, definicje wielkości podstawowych (masa, ciężar, siła), uniwersalność pojęcia bezwładności ciał obdarzonych niezerową masą, druga zasada dynamiki definicja, przyspieszenie a siła i masa, składanie sił określanie siły wypadkowej, równowaga mechaniczna czyli ruch bez przyspieszenia, tarcie definicja i właściwości, tarcie statyczne i tarcie poślizgowe, spadek swobodny ciał ruch z przyspieszeniem g, spadek z tłumieniem czyli spadek z przyspieszeniem mniejszym od g, opór ośrodka, i jego wpływ na prędkość opadania ciał, pojęcie prędkości granicznej, trzecia zasada dynamiki definicja, konsekwencje fizyczne wynikające z trzeciej zasady dynamiki. Ze względu na brak w cyklu kształcenia kursu matematyki stosowany aparat matematyczny został ograniczony do poziomu wymaganego na egzaminie maturalnym. Podawane równania mają formę wynikową, a ich sposoby wyprowadzenia są pozostawione dociekliwości studentów. Stosowane gdzie niegdzie przekształcenia matematyczne są pokazane explicite bez dowodów matematycznych. Jacek Michalski Wykłady z bio zyki Literatura: 1. Paul G. Hewitt, Fizyka wokół nas, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa, 2008 (Podręcznik). 2. Atlas anatomiczny człowieka (dowolnego autora i dowolnego wydawnictwa) Biofizyka, pod redakcją Feliksa Jaroszyka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2008 (Literatura uzupełniająca). Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

8 ŚWIATŁO CECHY I NATURA

9 Właściwości światła: Ruch prostoliniowy Barwa Zdolność do odbijania się od gładkich powierzchni Zdolność do załamywania się przy przechodzeniu przez ośrodki przeźroczyste

10 CIEŃ I PÓŁCIEŃ

11 Wyjaśnianie zjawisk optycznych dokonuje się na podstawie: Teorii korpuskularnej światła zakładającej, że strumień światła złożony jest z kwantów ( porcji ) energii; Teorii falowej światła zakładającej, że światło zachowuje się jak fala elektromagnetyczna. Podane sposoby opisu natury światła nie konkurują ze sobą, ale wzajemnie uzupełniają się stanowiąc istotę dualizmu falowo-korpuskularnego. Prędkość światła wyznaczona na ich podstawie wynosi m/s.

12 f = λ λ = f f częstotliwość [Hz] λ długość fali [m]

13 Ośrodki przeźroczyste: o W całym zakresie widma o W wycinku widma (filtry optyczne)

14 Ośrodki nieprzeźroczyste o Równomiernie rozpraszające całe widmo (ciała o różnym odcieniu szarości, od białego do czarnego) o Selektywnie rozpraszające widmo światła

15 Widmo źródła światła Widmo światła słonecznego

16 Mieszanie barw Są to trzy barwy podstawowe addytywne RGB (Red, Green, Blue). Mieszanie ich w odpowiednich proporcjach pozwala na wytworzenie dowolnej barwy. Skutkiem złudzenia takie wrażenie będzie odnosił postronny obserwator (człowiek).

17 Wynik zmieszania barw RGB

18 Złudzenie widzenia przez człowieka danej barwy można uzyskać mieszając również inne kolory. W drukarstwie stosuje się jako barwy podstawowe: turkusową, purpurową i żółtą oraz czarną (CMYK Cyan, Magenta, Yellow, K-black). Warto zauważyć, że barwy RGB są dopełniającymi do barw CMYK (z wyjątkiem czarnego) i vice versa.

19 Rozproszenie i absorpcja światła w mgłach, koloidach, zawiesinach Wzrost stężenia fazy rozproszonej zwiększa absorpcję światła w takim ośrodku, Według kolejności najsilniej absorbowane są barwy: nadfioletowa, fioletowa, niebieska, zielona, itd. W ośrodkach, w których stężenie masowe lub objętościowe są w przybliżeniu stałe, zmniejszanie wymiarów zawieszonych cząstek (kropel) powoduje przesunięcie rozpraszanych barw w stronę ich wyższych częstotliwości (krótszych fal), czyli w kierunku fioletu.

20 Odbicie światła θ P = θ O Kąt padania promienia światła jest równy kątowi jego odbicia. Ponadto oba promienie i normalna do powierzchni leżą w tej samej płaszczyźnie.

21 Zwierciadło płaskie Widziany obraz konstruuje się jako symetryczne odbicie względem płaszczyzny zwierciadła. Jest to obraz pozorny o tej samej wielkości. Obraz pozorny to taki, którego nie da się wyświetlić na ekranie (matówce) usytuowanej w miejscu jego postrzegania.

22 Zwierciadło wklęsłe Promienie biegnące równolegle do osi symetrii zwierciadła odbijają się od jego powierzchni i przechodzą przez ognisko F. W wyniku odbicia powstaje obraz rzeczywisty możliwy do wyświetlenia na ekranie (matówce). Ogniskiem nazywamy punkt, przez który przechodzą wszystkie promienie odbite od powierzchni zwierciadła.

23 Zwierciadło wypukłe Promienie biegnące równolegle do osi symetrii zwierciadła odbijają się od jego powierzchni wzdłuż linii przecinających się (za zwierciadłem) w ognisku F. W wyniku odbicia powstaje obraz pozorny. Ogniskiem nazywamy punkt, przez który przechodzą wszystkie linie pokrywające się z promieniami odbitymi od powierzchni zwierciadła. W przypadku zwierciadeł sferycznych, ogniskową nazywamy odległość pomiędzy ogniskiem i powierzchnią zwierciadła.

24 Załamanie światła Zjawisko to występuje podczas przechodzenia promienia światła z jednego ośrodka do drugiego. υ A,υ sinθp sinθ B Z υ A = υ B = n n B A prędkości fali w ośrodkach A i B n,n A B współczynniki załamania światła ośrodków A i B

25 Zwykle załamanie promienia światła występuje wraz z jego częściowym odbiciem

26 Soczewki: skupiająca i rozpraszająca Soczewki tworzą obrazy rzeczywiste. Obrazy te nie są odwrócone chyba, że jest to soczewka skupiająca, a obserwator (ekran) znajduje się od niej dalej niż długość ogniskowej f. Soczewka skupiająca ma zdolność do koncentracji energii świetlnej na niewielkiej powierzchni (blisko ogniska). Może być to przyczyną poparzenia lub nawet zapalenia oglądanego przedmiotu.

27 Związek pomiędzy ogniskową a wymiarami soczewki podaje równanie: 1 f = n n p 1 1 R R 2 Współczynnik załamania powietrza n p praktycznie jest równy jedności, a współczynnik n zależy od materiału z jakiego wykonana jest soczewka (dla szkła n= ). R 1 i R 2 stanowią promienie krzywizn soczewki wyrażone w metrach. Podczas wyprowadzenia równania przyjęto, że dla soczewki skupiającej promienie mają wartości dodatnie, dla rozpraszającej mają wartości ujemne. Stąd też, ogniskowa soczewki skupiającej będzie miała wartość dodatnią a rozpraszającej wartość ujemną. Odwrotność ogniskowej wyrażonej w metrach nazywa się zdolnością zbierającą soczewki i wyraża się ją w dioptriach.

28 Pryzmat rozszczepienie białego światła Wartość współczynnika załamania światła ośrodków przeźroczystych wytworzonych z dostępnych materiałów zależy od częstotliwości fali świetlnej czyli barwy światła. Skutkuje to rozszczepieniem promienia białego światła na poszczególne składowe barwy wewnątrz ośrodka, do którego on wpada. Rozszczepienie ulegnie dodatkowemu wzmocnieniu gdy światło będzie opuszczać ten ośrodek przez drugą ścianę nierównoległą do poprzedniej.

29

30 Ugięcie fali (dyfrakcja światła) Zasada Huygensa Każdy punkt ośrodka, do którego dotarło czoło fali można uważać za źródło nowej fali kulistej.

31 Interferencja fal (światła) Nakładanie się fal światła powoduje w jednych miejscach sumowanie się ich amplitud (jasne prążki), a w innych ich odejmowanie (ciemne prążki). Zarówno ugięcie jak też interferencja fal uwidaczniają się w świetle koherentnym tzn. gdy źródło światła emituje fale z niezmiennym przesunięciem fazy. Światło słoneczne nie ma tej własności.

32 Interferencja światła na cienkich błonach Oświetlenie cienkiej błony cieczy światłem jednobarwnym (monochromatycznym) pozwala zaobserwować ciemne prążki spowodowane znoszeniem się fal odbitych od dolnej i górnej granicy faz. Położenie prążków zmienia się wraz z ze zmianą położenia oka.

33 Identyczne zjawisko może być wywołane przez cienką warstwę cieczy pokrywającej inną ciecz (np. plama benzyny na kałuży). Oświetlenie takiej warstwy białym światłem spowoduje, że pojawią się na jej powierzchni różnokolorowe linie lub plamy. Zjawisko to spowodowane jest tym, że w widmie odbitym wygaszeniu ulegną tylko niektóre fale o określonej długości (barwie). Wraz ze zmianą kąta patrzenia barwne refleksy będą przemieszczały się i zmieniały kolory.

34 Polaryzacja światła Fala światła jest falą poprzeczną tzn. taką, w której zaburzenie (pole elektrostatyczne i pole magnetyczne) oscyluje w kierunku prostopadłym do kierunku rozchodzenia się fali.

35 Fale spolaryzowane to takie, w których oscylacje zaburzenia występują w jednej płaszczyźnie. Fale świetlne spolaryzowane pionowo to takie, w których wahania pola elektrostatycznego występują w płaszczyźnie pionowej. Natomiast pozioma polaryzacja tych fal oznacza poziome oscylacje tegoż pola. Z natury fal świetlnych wynika, że płaszczyzna oscylacji pola magnetycznego musi być prostopadła do płaszczyzny oscylacji pola elektrostatycznego. Światło spolaryzowane wytwarza się korzystając ze zjawiska dichroizmu. Polega ono na tym, że promień światła niespolaryzowanego przepuszcza się przez materiał, który jest przeźroczysty jedynie dla światła o określonej polaryzacji, a pozostałe jego składniki bardzo silnie tłumi. Dwie płytki takiego materiału usytuowane jedna za drugą, po obróceniu jednej z nich o 90 o, stają się całkowicie nieprzeźroczyste dla światła.

36 Częściową polaryzację powoduje odbicie światła od powierzchni niemetalicznych. Takie właściwości przejawia między innymi woda i szkło. Wiele związków organicznych (chiralnych) wykazuje aktywność optyczną czyli zdolność do skręcania płaszczyzny światła spolaryzowanego. Właściwość ta jest wykorzystywana w analizie chemicznej np. do określania stężenia sacharozy w roztworach wodnych. Ponadto światło spolaryzowane jest wykorzystywane w: filtrach polaryzacyjnych, okularach przeciwsłonecznych, kolorowych wyświetlaczach ciekłokrystalicznych, projektorach obrazu trójwymiarowego (kina IMAX), defektoskopii urządzeń mechanicznych, mikroskopie polaryzacyjnym (geologia). Ciekawym jest, że niektórzy przedstawiciele świata zwierzęcego korzystają z tego światła przy nawigacji (owady np. pszczoły) lub do wymiany informacji (kałamarnice).

37 Emisja światła Jako źródła światła wykorzystujemy: Emisję światła przez materiały rozgrzane do wysokiej temperatury (pochodnia, świeca, lampa naftowa,, żarówka); Emisję światła (głównie monochromatycznego) przy wykorzystaniu widma spektroskopowego metali (lampa sodowa, lampa rtęciowa, lampa neonowa); Fluorescencyjną emisję światła (świetlówki); Fosforescencyjną emisję światła (cyferblaty zegarków); Elektroluminescencyjną emisję światła (diody LED); Wzbudzenia stanów elektronowych cząsteczek chemicznych (Laser).

38 Budowa: Widzenie oko ludzkie Uproszczona budowa siatkówki będącej stosem kilku warstw neuronalnych. Światło przechodzi przez te warstwy (od lewej do prawej) trafiając na fotoreceptory pręciki i czopki (warstwa po prawej). Zachodząca chemiczna przemiana powoduje przeniesienie sygnału do komórek dwubiegunowych i horyzontalnych (środkowa żółta warstwa). Powstały sygnał jest dalej przewodzony do komórek amakrynowych i neuronów zwojowych. Te neurony mogą wytworzyć potencjał czynnościowy rozchodzący się do ich aksonów (neurytów).

39 Siatkówka ludzkiego oka zawiera około 6 mln czopków i około 100 mln pręcików. Pręciki są wrażliwe na natężenie światła i umożliwiają widzenie czarno-białe. Komórki te w swoich zewnętrznych strukturach zawierają światłowrażliwy barwnik rodopsynę. Pręciki nie występują w dołku środkowym, ale jest ich bardzo dużo na obrzeżach siatkówki. Czopki znajdują się w części centralnej siatkówki i są odpowiedzialne za widzenie barwne. Zawierają one trzy barwniki wrażliwe na światło czerwone, zielone i niebieskie (RGB?). Są one też odpowiedzialne za ostrość widzenia. Największa ilość receptorów znajduje się na plamce żółtej, a na ślepej plamce nie ma ani jednego. Za siatkówką znajduje się warstwa komórek wypełnionych czarnym barwnikiem. Ich zadaniem jest pochłanianie nadmiaru światła wpadającego do oka i zapobieganie zacieraniu konturów przez światło odbite od spodniej warstwy gałki ocznej. Na siatkówce powstaje obraz rzeczywisty, odwrócony i pomniejszony.

40 Mechanika płynów

41 Płynem nazywamy każdą substancję, która może płynąć tj. dowolnie zmieniać swój kształt w zależności od wypełnionego przez nią naczynia oraz może swobodnie przemieszczać się (przepływać) gdy jest np. przepompowywana przez rury. Tak sformułowana definicja wskazuje na to, że płynami są: gazy i ich mieszaniny (w tym również pary); ciecze i ich mieszaniny (w tym również roztwory); piany; emulsje; zawiesiny; pasty; mgły; dymy.

42 Jednymi z podstawowych wszystkich ciał fizycznych są: i mierzalnych cech ich masa; zajmowana przez nie objętość. Stosunek tych dwóch wielkości pozwala wyznaczyć gęstość ciała. Jednak w przypadku mieszanin będzie to tylko gęstość średnia w całej objętości, a wartość gęstości lokalnej może od niej odbiegać. W fizyce termin układ oznacza zbiór elementów (ciał), pomiędzy którymi zachodzą interakcje istotne do opisania i wyjaśnienia zachowania układu. W wyniku interakcji elementy układu mogą zmieniać swoje parametry, wymieniać między sobą materię i energię a tym samym informację. Często dla odróżnienia od innych układów układ fizyczny nazywamy układem ciał.

43 Faza (termodynamiczna) to jednolita część układu fizycznego oddzielona od innych powierzchniami międzyfazowymi, zwanymi granicami faz, na których zachodzi skokowa zmiana własności fizycznych lub chemicznych. Najprostszym przykładem zawsze odrębnych faz są jednorodne ciała będące w różnych stanach skupienia (np. lód w wodzie lub para nad powierzchnią cieczy). Oddzielne fazy mogą też istnieć w ciele o tym samym stanie skupienia (np. gdy składa się ono z dwóch różnych form krystalicznych). Wielkość fizyczna to właściwość fizyczna ciała lub zjawiska, którą można określić ilościowo czyli zmierzyć. Przykładem takiej wielkości jest zdefiniowana poprzednio gęstość średnia.

44 Mechanika płynów powszechnie posługuje się wielkością fizyczną zwaną ciśnieniem. Wielkość ta jest definiowana jako wartość siły działającej prostopadle do powierzchni podzielona przez powierzchnię na jaką ona działa. ciś nienie = siła powierzchnia Jednostką ciśnienia jest Pascal [Pa]. Jest on równy działaniu siły jednego Newtona na jeden metr kwadratowy. Należy podkreślić, że ta sama siła działająca na coraz mniejszą powierzchnie skutkuje wzrostem ciśnienia.

45 Ciecz znajdująca się w naczyniu oddziałuje na jego ściany z pewną siłą. Również obserwator znajdujący się pod powierzchnią będzie odczuwał nacisk cieczy znajdującej się ponad nim. Co więcej, nacisk będzie rósł proporcjonalnie do wzrostu głębokości zanurzenia. Oznacza to, że ciśnienie działające na obserwatora (jego powierzchnię) będzie rosło proporcjonalnie do wzrostu jego odległości od powierzchni cieczy. Ciśnienie wywierane przez ciecz na zanurzone w niej przedmioty lub ściany naczynia nazywa się ciśnieniem hydrostatycznym. Wyraża je zależność: ciśnienie * przyspieszenie hydrostatyczne ziemskie = * gęstość głębokość cieczy * zanurzenia

46 Z podanego równania wynika, że ciśnienie hydrostatyczne będzie większe na dnie wąskiej głębokiej studni niż płytkiego rozległego stawu. Ciśnienie hydrostatyczne ma jeszcze i tą właściwość, że oprócz dna oddziałuje również na ściany naczynia. Oznacza to, że przemieszczając się w głąb naczynia będzie rosła siła oddziaływania cieczy na ścianę.

47 Oznacza to, że gdyby wywiercić kilka otworów wzdłuż wysokości naczynia to ciecz wypływająca z nich płynęłaby z prędkością rosnącą w miarę oddalania się od powierzchni swobodnej (tutaj górnej). Dlatego też strumień osiągający największą odległość wypływałby z najniższego otworu.

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste:

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste: Fale świetlne Światło jest falą elektromagnetyczną, czyli rozchodzącymi się w przestrzeni zmiennymi i wzajemnie przenikającymi się polami: elektrycznym i magnetycznym. Szybkość światła w próżni jest największa

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje Kryteria oceniania z fizyki. Moduł I, klasa I. - zna pojęcia: substancja, ekologia, wzajemność oddziaływań, siła. - zna cechy wielkości siły, jednostki siły. - wie, jaki przyrząd służy do pomiaru siły.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania (propozycja)

Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra 1 2 3 4 wymienia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra Rozdział 1. Elektrostatyka wymienia dwa rodzaje

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Elektrostatyka

Bardziej szczegółowo

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon Klasa III Elektryzowanie przez tarcie. Ładunek elementarny i jego wielokrotności opisuje budowę atomu i jego składniki elektryzuje ciało przez potarcie wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez

Bardziej szczegółowo

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze Temat Energia wewnętrzna i jej zmiany przez wykonanie pracy Cieplny przepływ energii. Rola izolacji cieplnej Zjawisko konwekcji Ciepło właściwe Przemiany energii podczas topnienia. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające zna pojęcia położenia równowagi, wychylenia, amplitudy;

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach.

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Beata Cieślik KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który - Opanował treści elementarne użyteczne w pozaszkolnej

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: 1. wymienia źródła światła 2. wyjaśnia, co to jest promień światła 3. wymienia rodzaje wiązek światła 4. wyjaśnia, dlaczego

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III Dział XI. DRGANIA I FALE (9 godzin lekcyjnych) Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: wskaże w otaczającej rzeczywistości przykłady

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM DZIAŁ I. PRĄD ELEKTRYCZNY - co to jest prąd elektryczny - jakie są jednostki napięcia elektrycznego - jaki jest umowny kierunek płynącego prądu - co to

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) lekcji Cele operacyjne uczeń: Wymagania podstawowe po nadpod stawowe Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry 1 2 3 4 5 6 1. Światło i cień wymienia źródła światła wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 2. Drgania i fale sprężyste Ruch drgający wskazuje w otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym.

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym. Rozkład materiału nauczania z fizyki. Numer programu: Gm Nr 2/07/2009 Gimnazjum klasa 1.! godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w ciągu roku. Klasa 1 Podręcznik: To jest fizyka. Autor: Marcin Braun, Weronika

Bardziej szczegółowo

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry Drgania i fale wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego doświadczenia, wyjaśnia rolę użytych przyrządów i wykonuje schematyczny rysunek

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Wymagania Temat lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów podstawowe Ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające

Bardziej szczegółowo

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg WZORY CIĘŻAR F = m g F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg 1N = kg m s 2 GĘSTOŚĆ ρ = m V ρ gęstość substancji, z jakiej zbudowane jest ciało [ kg m 3] m- masa [kg] V objętość [m

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3)

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3) KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) (oceny:2,3) Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) 1. Praca praca jest wykonywana wtedy, gdy pod działaniem siły

Bardziej szczegółowo

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki.

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. 1. Przeliczanie jednostek. Po co człowiek wprowadził jednostki dla różnych wielkości fizycznych? Wymień kilka znanych ci jednostek fizycznych. Kiedy

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory (Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia Fizyka klasa III 1 Zapoznanie z wymaganiami edukacyjnymi i kryteriami oceniania. Regulamin pracowni i przepisy BHP. 1. Drgania i fale spręŝyste (8.1-8.12)

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM DRGANIA I FALE MECHANICZNE - Uczeń nie opanował wiedzy i umiejętności niezbędnych w dalszej nauce. -Wie, że fale sprężyste nie mogą rozchodzić się w

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3.

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3. 1. Odpowiedź c) Obraz soczewki będzie zielony. Każdy punkt obrazu powstaje przez poprowadzenie promieni przechodzących przez wszystkie części soczewki. Suma czerwonego i zielonego odbierana jest jako kolor

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z FIZYKI. Klasa III DRGANIA I FALE

WYMAGANIA Z FIZYKI. Klasa III DRGANIA I FALE WYMAGANIA Z FIZYKI Klasa III DRGANIA I FALE dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

9. Plan wynikowy (propozycja)

9. Plan wynikowy (propozycja) 9. Plan wynikowy (propozycja) lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów Wymagania podstawowe po nadpod stawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Optyka 1. Światło

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLASY III Gimnazjum. Temat dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLASY III Gimnazjum. Temat dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry Lekcja organizacyjna. Zapoznanie z systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z oraz warunkami i trybem otrzymywania oceny wyższej niż przewidywana. Pole elektryczne wie, co to jest pole elektryczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 1. Przemiany energii w zjawiskach cieplnych Zmiana energii

Bardziej szczegółowo

Teresa Wieczorkiewicz. Fizyka i astronomia. Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H

Teresa Wieczorkiewicz. Fizyka i astronomia. Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H Teresa Wieczorkiewicz Fizyka i astronomia Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H Wg podstawy programowej z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23

Bardziej szczegółowo

Zakres wymagań ma charakter kaskadowy to znaczy że uczeń chcąc uzyskać ocenę wyższą musi spełnić wymagania na oceny niższe.

Zakres wymagań ma charakter kaskadowy to znaczy że uczeń chcąc uzyskać ocenę wyższą musi spełnić wymagania na oceny niższe. Rozkład materiału nauczania z fizyki do klasy III gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 opracowany w oparciu o program nauczania fizyki w gimnazjum Spotkania z fizyką, autorstwa Grażyny Francuz-Ornat, Teresy

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum

Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum 8. Drgania i fale sprężyste 8.1. Ruch drgający wskazuje w otoczeniu przykłady ciał wykonujących ruch drgający objaśnia, co to są drgania gasnące podaje

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Maria Majewska. Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą.

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Maria Majewska. Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą. Wymagania programowe na poszczególne oceny klasa III Maria Majewska Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą. Ocena dopuszczająca [1] - zna pojęcia: położenie równowagi,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Tabela wymagań programowych i kategorii celów poznawczych Temat lekcji w podręczniku 22. Ruch drgający podać

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim. ROZDZIAŁ I. Właściwości materii określa warunki zmian stanu skupienia; określa zmiany stanu skupienia na porównuje

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

Fizyka program nauczania gimnazjum klasa III 2014/2015

Fizyka program nauczania gimnazjum klasa III 2014/2015 Fizyka program nauczania gimnazjum klasa III 2014/2015 Roman Grzybowski wydawnictwo OPERON Program nauczania do nowej podstawy programowej Treści nauczania i osiągnięcia szczegółowe ucznia Fale mechaniczne

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa III etap edukacyjny

Podstawa programowa III etap edukacyjny strona 1/5 Źródło: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej Więcej: www.reformaprogramowa.men.gov.pl/rozporzadzenie Podstawa programowa III etap

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z fizyki i astronomii Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z FIZYKI TEMATY TESTÓW WSTĘPNYCH Na użytek testów wstępnych, zostały podzielone na 5 działów (Ciepło, Elektryczność, Mechanika, Optyka, Pozostałe ). Testy wstępne do każdego obejmują

Bardziej szczegółowo

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 METODY OCENY OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW Celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Test. ( p.) Wzdłuż wiszących swobodnie drutów telefonicznych przesuwa się fala z prędkością 4 s m. Odległość dwóch najbliższych grzbietów fali wynosi 00 cm. Okres i częstotliwość drgań wynoszą: A. 4 s;

Bardziej szczegółowo

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE INSTRUKCJA Test składa się z 28 pytań. Pytania są o zróżnicowanym stopniu trudności, ale ułożone w takiej kolejności aby ułatwić Ci pracę.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

S16. Elektryzowanie ciał

S16. Elektryzowanie ciał S16. Elektryzowanie ciał ZADANIE S16/1: Naelektryzowanie plastikowego przedmiotu dodatnim ładunkiem polega na: a. dostarczeniu protonów, b. odebraniu części elektronów, c. odebraniu wszystkich elektronów,

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012

Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012 Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012 Celem Konkursu Fizycznego jest rozwijanie zainteresowań prawidłowościami świata przyrody, umiejętność prezentacji wyników

Bardziej szczegółowo

TEST nr 1 z działu: Optyka

TEST nr 1 z działu: Optyka Grupa A Testy sprawdzające TEST nr 1 z działu: Optyka imię i nazwisko W zadaniach 1. 17. wstaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi. klasa data 1 Gdy światło rozchodzi się w próżni, jego prędkć

Bardziej szczegółowo

PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH

PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH Ocenę DOPUSZCZAJĄCĄ otrzymuje uczeń, który : podaje przykłady, w których na skutek wykonania pracy wzrosła energia wewnętrzna ciała podaje przykłady przewodników

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka. Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Elektrostatyka. Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Elektrostatyka Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący wie, że ciała można naelektryzować przez tarcie; wie, że istnieją dwa rodzaje elektryczności: ebonitu (bursztynu) i szkła +. wie, że

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej Materiały pomocnicze 4 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej. Zwierciadło płaskie. Zwierciadło płaskie jest najprostszym przyrządem optycznym. Jest to wypolerowana płaska powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2013/2014

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2013/2014 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2013/2014 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: finał wojewódzki 10 marca 2014 r. 90 minut Informacje dla

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M.

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M. Zwierciadło płaskie, prawo odbicia. +OPTYKA.stacjapogody.waw.pl K.M. Promień padający, odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie, prostopadłej do płaszczyzny zwierciadła Obszar widzialności punktu w

Bardziej szczegółowo

FIZYKA. Nauczanie fizyki odbywa się według programu: Barbary Sagnowskiej Świat fizyki (wersja 2) wydawnictwo Zamkor

FIZYKA. Nauczanie fizyki odbywa się według programu: Barbary Sagnowskiej Świat fizyki (wersja 2) wydawnictwo Zamkor FIZYKA 1. Uwagi wstępne. Ocenianie wewnątrzszkolne ma na celu: 1) poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie; 2) udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE 1 W S E i Z W WARSZAWIE WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE Ćwiczenie Nr 3 Temat: WYZNACZNIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI METODĄ STOKESA Warszawa 2009 2 1. Podstawy fizyczne Zarówno przy przepływach płynów (ciecze

Bardziej szczegółowo

Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016. I.

Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016. I. Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 I. Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa szczegółowe wymagania i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 53. Soczewki

Ćwiczenie 53. Soczewki Ćwiczenie 53. Soczewki Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Pomiar ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiająca i rozpraszająca), obliczenie ogniskowej soczewki rozpraszającej.

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Spotkania z fizyką, część 4 Test 1 1. (1 p.) Na lekcji fizyki uczniowie demonstrowali zjawisko załamania światła na granicy wody i powietrza, po czym sporządzili rysunek przedstawiający bieg promienia

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

ICT w nauczaniu przedmiotów matematycznych i przyrodniczych w gimnazjach

ICT w nauczaniu przedmiotów matematycznych i przyrodniczych w gimnazjach Projekt ICT w na uczaniu prz e dmio tów ma tematycz nyc h i przyro dn iczyc h w gimnazjac h współfina nsowany prz ez U ni ę E uro p ej ską w r amac h Euro pe jski e go Fu n d usz u Społecz n ego Materiały

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP WOJEWÓDZKI CZĘŚĆ I] ROK SZKOLNY 2010/2011 Czas trwania: 90 minut

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP WOJEWÓDZKI CZĘŚĆ I] ROK SZKOLNY 2010/2011 Czas trwania: 90 minut MIEJSCE NA KOD UCZESNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP WOJEWÓDZKI CZĘŚĆ I] ROK SZKOLNY 2010/2011 Czas trwania: 90 minut Część pierwsza zawiera 6 zadań otwartych, za które możesz otrzymać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1 Wykład 7 Układ krążenia krwi Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka 2014-11-18 Biofizyka 1 Układ krążenia krwi Source: INTERNET 2014-11-18 Biofizyka 2 Co

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 6

Podstawy fizyki wykład 6 Podstawy fizyki wykład 6 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Elementy termodynamiki Temperatura Rozszerzalność cieplna Ciepło Praca a ciepło Pierwsza zasada termodynamiki Gaz doskonały

Bardziej szczegółowo

Interferencja jest to zjawisko nakładania się fal prowadzące do zwiększania lub zmniejszania amplitudy fali wypadkowej. Interferencja zachodzi dla

Interferencja jest to zjawisko nakładania się fal prowadzące do zwiększania lub zmniejszania amplitudy fali wypadkowej. Interferencja zachodzi dla Interferencja jest to zjawisko nakładania się fal prowadzące do zwiększania lub zmniejszania amplitudy fali wypadkowej. Interferencja zachodzi dla wszystkich rodzajów fal, we wszystkich ośrodkach, w których

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Mechanika klasyczna Tadeusz Lesiak Wykład nr 4 Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Energia i praca T. Lesiak Mechanika klasyczna 2 Praca Praca (W) wykonana przez stałą

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ POMIAR OGNISKOWYCH SOCZEWEK CIENKICH 1. Cel dwiczenia Zapoznanie z niektórymi metodami badania ogniskowych soczewek cienkich. 2. Zakres wymaganych zagadnieo: Prawa odbicia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od Autorów... 7

Spis treści. Od Autorów... 7 Spis treści Od Autorów... 7 Drgania i fale Ruch zmienny... 10 Drgania... 17 Fale mechaniczne... 25 Dźwięk... 34 Przegląd fal elektromagnetycznych... 41 Podsumowanie... 49 Optyka Odbicie światła... 54 Zwierciadła

Bardziej szczegółowo