Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki"

Transkrypt

1 Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia Jacek A. Michalski Wykłady z Biofizyki Zeszyt 1/2010 ISBN: WSZKiPZ Wszelkie Prawa Zastrzeżone

2 WSTĘP W Wyższej Szkole Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia na Studiach Pierwszego Stopnia na kierunku Kosmetologia przedmiot BIOFIZYKA obejmuje 30 godzin zajęć audytoryjnych (wykładów). Zaliczenie przedmiotu odbywa się w oparciu o wynik egzaminu testowego złożonego z co najmniej 30 pytań. Celem testu jest sprawdzenie znajomości przerobionego materiału, a w tym znajomości: stosowanej terminologii i powszechnie używanych definicji, przebiegu omówionych zjawisk i wpływu opisujących je parametrów, aparatury i metod pomiarów oraz prostych algorytmów obliczeniowych stosowanych w fizyce lub biofizyce. Najniższa pozytywna ocena wymaga udzielenia poprawnych odpowiedzi na 50% plus jedno pytanie. Wyższe oceny z dokładnością do pół stopnia wystawiane są proporcjonalnie do większej liczby poprawnych odpowiedzi. Najwyższa ocena przysługuje tylko tym studentom, którzy w całym teście nie udzielili poprawnej odpowiedzi na co najwyżej jedno pytanie. Zadaniem wykładów z Biofizyki jest zaznajomienie studentów ze zjawiskami fizycznymi zachodzącymi zarówno w przyrodzie nieożywionej jak też i w żywych organizmach. Wprowadzenie usystematyzowanych zasad i terminologii powinno ułatwiać im zrozumienie sposobów działania przyrządów pomiarowych i urządzeń stosowanych w zabiegach kosmetycznych. Uzyskana wiedza winna pozwalać im na dokonywanie ocen i Jacek Michalski Wykłady z bio zyki pomiarów prostych wielkości fizycznych w odniesieniu do organizmów żywych i wykluczania wszelkich działań stanowiących chociażby tylko potencjalne zagrożenie. Z drugiej strony studenci powinni posiąść umiejętność rozumienia fizyki działania podstawowych narządów np. układu krążenia, organów wzroku i słuchu itp. W dalszym etapie kształcenia, wiedza ta pozwoli im oceniać siłę oddziaływania poznawanych zabiegów kosmetycznych na poszczególne narządy i cały organizm. Wykładany materiał podzielony jest na 15 wykładów o czasie prezentacji (od około 0.5 do 3 godzin lekcyjnych) zależnym od złożoności omawianych zagadnień. Poniższy spis przedstawia kolejność wygłaszanych wykładów ich tytuły, czas ich trwania i streszczenie (w punktach) omawianych zagadnień. Światło (czas trwania: 3 godziny), zagadnienia: właściwości i natura światła, cień i półcień, widmo fal elektromagnetycznych, mechanizm przechodzenia światła przez ośrodki przeźroczyste, ośrodki nieprzeźroczyste rozpraszanie światła, filtrowanie światła, widmo źródła światła, mieszanie barw, przyjęte standardy barw podstawowych RGB i CMYK, rozpraszanie światła w układach rozproszonych (mgły, koloidy, zawiesiny), odbicie światła (zwierciadła: płaskie, wypukłe i wklęsłe), załamanie światła (soczewki: wypukła i wklęsła), rozszczepienie białego światła (pryzmat), ugięcie fali (dyfrakcja światła), interferencja (światła), Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

3 interferencja światła na cienkich błonach, polaryzacja światła, emisja światła (źródła światła), widzenie oko ludzkie. Mechanika płynów (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: definicja płynu, pojęcia podstawowe (masa, objętość, gęstość, gęstość średnia), definicje (układ, faza, wielkość fizyczna), pojęcie ciśnienia, ciśnienie hydrostatyczne, wypływ cieczy ze zbiornika, prawo Archimedesa, konsekwencje prawa Archimedesa, naczynia połączone stan równowagi, propagacja ciśnienia w układzie fizycznym (prawo Pascala), zasada działania prasy hydraulicznej i podnośnika hydraulicznego, urządzenia i zasady pomiaru wielkości fizycznych (objętości, gęstości cieczy, gęstości ciał stałych, ciśnienia), napięcie powierzchniowe (na granicy ciecz-gaz i na granicy ciecz ciało stałe), wpływ temperatury na napięcie powierzchniowe, urządzenia i zasady pomiaru napięcia powierzchniowego, kąt zwilżania powierzchni stałych przez ciecze (pojęcia hydrofilowości i hydrofobowości), zjawisko włoskowatości (sił kapilarnych), przepływ płynów zasada ciągłości, lepkość dynamiczna definicja, zachowania reologiczne płynów, urządzenia i zasady pomiaru lepkości płynów, ruch laminarny ruch burzliwy płynów, liczba Reynoldsa jako kryterium, układ krwionośny człowieka. Filtracja (czas trwania 0.5 godziny), zagadnienia: filtracja definicja zjawiska, wpływ siły grawitacji na szybkość filtracji, wpływ różnicy ciśnień na szybkość Jacek Michalski Wykłady z bio zyki filtracji, wykorzystanie siły odśrodkowej do filtracji, zjawiska towarzyszące filtracji. Ruch fal (czas trwania 2.5 godziny), zagadnienia: ruch cykliczny źródło fal, definicje podstawowych wielkości opisujących ruch falowy (częstotliwość, długość fali, prędkość propagacji fali), definicje fal podłużnych i poprzecznych, fale sejsmiczne i ich propagacja w kuli ziemskiej, interferencja fal (mechanicznych), fale stojące definicja, zjawisko Dopplera, fale dziobowe ruch z prędkością naddźwiękową, fala uderzeniowa definicja i źródła, dźwięki (infradźwięki, dźwięki, ultradźwięki), propagacja dźwięków w powietrzu, odbicie fal dźwiękowych, załamanie fal dźwiękowych, częstotliwość własna ciał, rezonans (mechaniczny), interferencja fal dźwiękowych, zjawisko dudnienia, budowa ucha człowieka. Elektrostatyka (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: budowa materii natura ładunków elektrycznych, oddziaływanie na siebie ładunków jedno- i różnoimiennych, hipoteza elektroobojętności Wszechświata, ładunki elementarne, pojęcie izotopu pierwiastka chemicznego, definicja jonu, elektryzowanie się ciał najprostsze źródło ładunków elektrycznych, prawo Coulomba, przewodniki i izolatory, metale gaz elektronowy, prędkość ruchu elektronów w metalach, wpływ pola elektrycznego na ruch elektronów w metalach, mechanizm przepływu prądu elektrycznego w metalach, zjawisko jonizacji, półprzewodniki, wpływ Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

4 Jacek Michalski Wykłady z bio zyki stężenia i rodzaju domieszek na przewodnictwo półprzewodników i występujące w nich nośniki prądu, własności złącz n-p, nadprzewodniki (zjawisko nadprzewodnictwa), przepływ prądu przez roztwory elektrolitów, kationy i aniony jako nośniki prądu elektrycznego w roztworach, sposoby elektryzowania ciał, natura wyładowań atmosferycznych, polaryzacja ładunkowa dipol, dipole występujące naturalnie w przyrodzie, pole elektryczne, natężenie pola i linie jego sił, ekranowanie pola elektrycznego, potencjał elektryczny, kondensator powietrzny, wpływ wsunięcia dielektryka do kondensatora powietrznego na ładunek w nim zgromadzony, generator van de Graaffa. Prąd elektryczny (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: definicja prądu elektrycznego, warunki przepływu prądu elektrycznego, napięcie i natężenie prądu, definicja obwodu elektrycznego, obwód elektryczny zamknięty, opór elektryczny prawo Ohma, wpływ temperatury na oporność właściwą materiałów, stosowane powszechnie oznaczenia dla wielkości elektrycznych (rezystancji, napięcia i natężenia prądu), urządzenia i zasady pomiarów wielkości elektrycznych (rezystancji, napięcia i natężenia prądu), prawo Ohma a porażenie elektryczne, warunki bezpiecznego posługiwania się energią elektryczną, rodzaje prądu elektrycznego (stały, zmienny, przemienny), prostowanie prądu przemiennego, dioda półprzewodnikowa zasada działania, prędkość elektronów w obwodzie elektrycznym, przyczyny niezerowej rezystancji materiałów, moc prądu elektrycznego, zużycie mocy urządzenia i metody pomiaru, obwód szeregowy definicja (zalety i wady), obwód równoległy definicja (zalety i wady ), przeciążenie obwodu elektrycznego, układ nerwowy człowieka. Magnetyzm (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: budowa magnesu, wzajemne oddziaływania biegunów różno- i równoimiennych biegunów magnesu, igła kompasu zasada działania, położenie linii pola magnetycznego pomiędzy przyciągającymi się i odpychającymi się biegunami, przyczyny obojętności magnetycznej większości atomów pierwiastków, wirowanie elektronów wokół własnej osi jako źródło pola magnetycznego, domeny magnetyczne, warunki magnesowania się materiałów, pole magnetyczne prądu elektrycznego, sposoby dowolnego kształtowania pola magnetycznego, elektromagnes (budowa i zastosowanie), przyszłe zastosowania pól magnetycznych, siła pola magnetycznego a ruch ładunku, elektryczne przyrządy pomiarowe (budowa i zasada działania), silnik elektryczny prądu stałego (budowa i zasada działania), pole magnetyczne Ziemi i jego hipotetyczne źródło, pole magnetyczne Słońca, pole magnetyczne Ziemi jako ochrona przed promieniowaniem kosmicznym, zorza polarna mechanizm jej powstawania, biomagnetyzm, tomografia rezonansu magnetycznego (zasady pomiaru). Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

5 Indukcja magnetyczna (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zmienny prąd elektryczny jako źródło zmiennego pola magnetycznego (odkrycie Oersteda), prawo Faradaya i jego fizyczne konsekwencje, pojęcie indukcyjności cewki, generatory prądów zmiennych (budowa i zasada działania), źródła mocy (początki energetyki), prądnica trójfazowa (budowa i zasada działania), generatory magnetohydrodynamiczne (budowa i zasada działania), transformator (budowa i zasada działania), przekładnia transformatora definicja, natężenie prądu w uzwojeniu wtórnym transformatora jako funkcja jego przekładni (podwyższającej lub obniżającej), zjawisko samoindukcji, przesyłanie energii elektrycznej. Ciepło (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: potoczne rozumienie ciepła, pojęcie energii mechanicznej (translacyjnej, rotacyjnej i oscylacyjnej) skumulowanej w każdej molekule, temperatura jako miara średniej energii molekuł, skala temperatur Celsjusza, skala temperatur Farenheita, bezwzględne skale temperatur Kelvina i Rankine a, termometry i zasady pomiaru temperatury, fizyczna definicja ciepła, definicja energii wewnętrznej substancji (układu), jedyny uprzywilejowany kierunek przepływu ciepła (od ciała o wyższej do ciała o niższej temperaturze), pomiar ciepła lub temperatury (zasady), ciepło właściwe definicja, właściwości wody a stabilizacja klimatu (temperatury) w pobliżu dużych zbiorników wodnych, Jacek Michalski Wykłady z bio zyki rozszerzalność cieplna definicja, wpływ zjawiska rozszerzalności cieplnej na konstrukcje budowlane, bimetal (budowa, zasada działania, zastosowania), rozszerzalność cieplna wody i jej wpływ na faunę i florę. Przenoszenie ciepła (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko przewodzenia ciepła, rola gazu elektronowego w przewodnictwie cieplnym, izolacja termiczna (morfologia stosowanych materiałów), zjawisko konwekcji wywołane przenoszeniem ciepła, ruch molekuł gazu w atmosferze i ich wpływ na przenoszenie ciepła, zjawisko ucieczki lekkich molekuł z powierzchni Ziemi, wpływ freonów na środowisko naturalne, oziębianie się gazów podczas ich rozprężania (efekt Joule a Thomsona), mechanizm powstawania wiatrów w atmosferze, promieniowanie cieplne definicja, temperatura ciała a jego barwa, pochłanianie i odbicie promieniowania (opis zjawisk i ich uwarunkowania), emisja wypromieniowywanego ciepła, prawo Newton a (prawo stygnięcia), efekt cieplarniany i globalne ocieplenie (opis jakościowy), zasada działania cieplarni, dopływ energii słonecznej do powierzchni Ziemi, naczynie Dewar a termos (zasada i warunki działania). Przemiany fazowe (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: równanie stanu definicja, zjawisko parowania cieczy (zwykle jej ochłodzenie), pojęcie prężności pary nasyconej, bio- zastosowanie parowania wody dla Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

6 Jacek Michalski Wykłady z bio zyki ochładzania ciał zwierząt, zjawisko skraplania-kondensacji, kondensacja w atmosferze (opady, chmury, mgła), różnice w powstawaniu mgieł i chmur, zjawisko wrzenia, wpływ ciśnienia na temperaturę wrzenia, mechanizm działania gejzeru, zjawisko jednoczesnego wrzenia i zamarzania, zjawiska topnienia i krzepnięcia, zjawiska sublimacji i desublimacji, zjawisko regelacji, pojęcie ciepła przemiany fazowej, opis innych przemian fazowych np. absorpcji lub desorpcji. Przenoszenie masy (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko rozchodzenia się zapachów opis fenomenologiczny, dyfuzja przenoszenie masy skutkiem chaotycznego ruchu molekuł (gazy, ciecze i ciało stałe), definicja strumienia dyfundującej masy (Isze prawo Ficka), wyrównanie stężeń a ruch molekuł, konwekcja wpływ gęstości przenoszonej substancji na ruch makroskopowych fragmentów płynu, konwekcja naturalna, równowaga międzyfazowa ciśnienie pary nasyconej i rozpuszczalność, wpływ temperatury na prężność pary nasyconej, wpływ temperatury na rozpuszczalność cieczy i ciał stałych oraz gazów w cieczach, zjawisko adsorpcji, stężenie powierzchniowe definicja, zjawisko chemisorpcji definicja, zjawisko przenikania masy przez powierzchnię międzyfazową, układ limfatyczny człowieka. Wytrzymałość materiałów (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: potoczne rozumienie wytrzymałości i elastyczności materiałów, prawo Hooke a i jego zastosowanie, opis doświadczalnych metod oceny wytrzymałości materiałów, wytrzymałość na rozciąganie, interpretacja wykresu zależności naprężeń rozciągających od wydłużenia próbki, badania niszczące definicja, zjawisko zerwania próbki mechanizm, izotropia i anizotropia materiałów oraz ich wpływ na wytrzymałość, wytrzymałość na ściskanie, wytrzymałość na ścinanie, wytrzymałość na skręcanie, wytrzymałość na wyboczenie, wytrzymałość na rozdzieranie, twardość powierzchni definicja, metody pomiaru twardości powierzchni, związek wytrzymałości materiałów i twardości powierzchni z kosmetyką. Osmoza, elektroforeza, jontoforeza (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: zjawisko osmozy (opis i geneza), schematyczny mechanizm działania błony półprzepuszczalnej, ciśnienie osmotyczne definicja, terminologia i znaczenie (roztwór hipotoniczny, hipertoniczny, izotoniczny), wpływ stężenia substancji rozpuszczonej i temperatury na ciśnienie osmotyczne, żywe komórki a zjawisko osmozy, zjawiska hemolizy i plazmolizy, osmoza odwrócona definicja i praktyczne zastosowania, zjawisko elektroforezy definicja, współczynnik ruchliwości elektroforetycznej definicja i znaczenie, zastosowania elektroforezy, stosowane techniki laboratoryjne (elektroforeza swobodna, elektroforeza bibułowa, elektroforeza żelowa) i ich znaczenie, zjawisko jontoforezy (jonoforezy) opis i zastosowanie, prąd stały a prąd impulsowy jako Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

7 czynnik wymuszający wnikanie jonów, materiał stosowanych elektrod a odczyn (zasadowy lub kwaśny) pojawiający się na ich styku ze skórą. Zasady dynamiki (czas trwania 2 godziny), zagadnienia: geneza praw rządzących ruchem ciał materialnych, pierwsza zasada dynamiki definicja i jej konsekwencje, definicje wielkości podstawowych (masa, ciężar, siła), uniwersalność pojęcia bezwładności ciał obdarzonych niezerową masą, druga zasada dynamiki definicja, przyspieszenie a siła i masa, składanie sił określanie siły wypadkowej, równowaga mechaniczna czyli ruch bez przyspieszenia, tarcie definicja i właściwości, tarcie statyczne i tarcie poślizgowe, spadek swobodny ciał ruch z przyspieszeniem g, spadek z tłumieniem czyli spadek z przyspieszeniem mniejszym od g, opór ośrodka, i jego wpływ na prędkość opadania ciał, pojęcie prędkości granicznej, trzecia zasada dynamiki definicja, konsekwencje fizyczne wynikające z trzeciej zasady dynamiki. Ze względu na brak w cyklu kształcenia kursu matematyki stosowany aparat matematyczny został ograniczony do poziomu wymaganego na egzaminie maturalnym. Podawane równania mają formę wynikową, a ich sposoby wyprowadzenia są pozostawione dociekliwości studentów. Stosowane gdzie niegdzie przekształcenia matematyczne są pokazane explicite bez dowodów matematycznych. Jacek Michalski Wykłady z bio zyki Literatura: 1. Paul G. Hewitt, Fizyka wokół nas, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa, 2008 (Podręcznik). 2. Atlas anatomiczny człowieka (dowolnego autora i dowolnego wydawnictwa) Biofizyka, pod redakcją Feliksa Jaroszyka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2008 (Literatura uzupełniająca). Zeszyty Dydaktyczne Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia

8 ŚWIATŁO CECHY I NATURA

9 Właściwości światła: Ruch prostoliniowy Barwa Zdolność do odbijania się od gładkich powierzchni Zdolność do załamywania się przy przechodzeniu przez ośrodki przeźroczyste

10 CIEŃ I PÓŁCIEŃ

11 Wyjaśnianie zjawisk optycznych dokonuje się na podstawie: Teorii korpuskularnej światła zakładającej, że strumień światła złożony jest z kwantów ( porcji ) energii; Teorii falowej światła zakładającej, że światło zachowuje się jak fala elektromagnetyczna. Podane sposoby opisu natury światła nie konkurują ze sobą, ale wzajemnie uzupełniają się stanowiąc istotę dualizmu falowo-korpuskularnego. Prędkość światła wyznaczona na ich podstawie wynosi m/s.

12 f = λ λ = f f częstotliwość [Hz] λ długość fali [m]

13 Ośrodki przeźroczyste: o W całym zakresie widma o W wycinku widma (filtry optyczne)

14 Ośrodki nieprzeźroczyste o Równomiernie rozpraszające całe widmo (ciała o różnym odcieniu szarości, od białego do czarnego) o Selektywnie rozpraszające widmo światła

15 Widmo źródła światła Widmo światła słonecznego

16 Mieszanie barw Są to trzy barwy podstawowe addytywne RGB (Red, Green, Blue). Mieszanie ich w odpowiednich proporcjach pozwala na wytworzenie dowolnej barwy. Skutkiem złudzenia takie wrażenie będzie odnosił postronny obserwator (człowiek).

17 Wynik zmieszania barw RGB

18 Złudzenie widzenia przez człowieka danej barwy można uzyskać mieszając również inne kolory. W drukarstwie stosuje się jako barwy podstawowe: turkusową, purpurową i żółtą oraz czarną (CMYK Cyan, Magenta, Yellow, K-black). Warto zauważyć, że barwy RGB są dopełniającymi do barw CMYK (z wyjątkiem czarnego) i vice versa.

19 Rozproszenie i absorpcja światła w mgłach, koloidach, zawiesinach Wzrost stężenia fazy rozproszonej zwiększa absorpcję światła w takim ośrodku, Według kolejności najsilniej absorbowane są barwy: nadfioletowa, fioletowa, niebieska, zielona, itd. W ośrodkach, w których stężenie masowe lub objętościowe są w przybliżeniu stałe, zmniejszanie wymiarów zawieszonych cząstek (kropel) powoduje przesunięcie rozpraszanych barw w stronę ich wyższych częstotliwości (krótszych fal), czyli w kierunku fioletu.

20 Odbicie światła θ P = θ O Kąt padania promienia światła jest równy kątowi jego odbicia. Ponadto oba promienie i normalna do powierzchni leżą w tej samej płaszczyźnie.

21 Zwierciadło płaskie Widziany obraz konstruuje się jako symetryczne odbicie względem płaszczyzny zwierciadła. Jest to obraz pozorny o tej samej wielkości. Obraz pozorny to taki, którego nie da się wyświetlić na ekranie (matówce) usytuowanej w miejscu jego postrzegania.

22 Zwierciadło wklęsłe Promienie biegnące równolegle do osi symetrii zwierciadła odbijają się od jego powierzchni i przechodzą przez ognisko F. W wyniku odbicia powstaje obraz rzeczywisty możliwy do wyświetlenia na ekranie (matówce). Ogniskiem nazywamy punkt, przez który przechodzą wszystkie promienie odbite od powierzchni zwierciadła.

23 Zwierciadło wypukłe Promienie biegnące równolegle do osi symetrii zwierciadła odbijają się od jego powierzchni wzdłuż linii przecinających się (za zwierciadłem) w ognisku F. W wyniku odbicia powstaje obraz pozorny. Ogniskiem nazywamy punkt, przez który przechodzą wszystkie linie pokrywające się z promieniami odbitymi od powierzchni zwierciadła. W przypadku zwierciadeł sferycznych, ogniskową nazywamy odległość pomiędzy ogniskiem i powierzchnią zwierciadła.

24 Załamanie światła Zjawisko to występuje podczas przechodzenia promienia światła z jednego ośrodka do drugiego. υ A,υ sinθp sinθ B Z υ A = υ B = n n B A prędkości fali w ośrodkach A i B n,n A B współczynniki załamania światła ośrodków A i B

25 Zwykle załamanie promienia światła występuje wraz z jego częściowym odbiciem

26 Soczewki: skupiająca i rozpraszająca Soczewki tworzą obrazy rzeczywiste. Obrazy te nie są odwrócone chyba, że jest to soczewka skupiająca, a obserwator (ekran) znajduje się od niej dalej niż długość ogniskowej f. Soczewka skupiająca ma zdolność do koncentracji energii świetlnej na niewielkiej powierzchni (blisko ogniska). Może być to przyczyną poparzenia lub nawet zapalenia oglądanego przedmiotu.

27 Związek pomiędzy ogniskową a wymiarami soczewki podaje równanie: 1 f = n n p 1 1 R R 2 Współczynnik załamania powietrza n p praktycznie jest równy jedności, a współczynnik n zależy od materiału z jakiego wykonana jest soczewka (dla szkła n= ). R 1 i R 2 stanowią promienie krzywizn soczewki wyrażone w metrach. Podczas wyprowadzenia równania przyjęto, że dla soczewki skupiającej promienie mają wartości dodatnie, dla rozpraszającej mają wartości ujemne. Stąd też, ogniskowa soczewki skupiającej będzie miała wartość dodatnią a rozpraszającej wartość ujemną. Odwrotność ogniskowej wyrażonej w metrach nazywa się zdolnością zbierającą soczewki i wyraża się ją w dioptriach.

28 Pryzmat rozszczepienie białego światła Wartość współczynnika załamania światła ośrodków przeźroczystych wytworzonych z dostępnych materiałów zależy od częstotliwości fali świetlnej czyli barwy światła. Skutkuje to rozszczepieniem promienia białego światła na poszczególne składowe barwy wewnątrz ośrodka, do którego on wpada. Rozszczepienie ulegnie dodatkowemu wzmocnieniu gdy światło będzie opuszczać ten ośrodek przez drugą ścianę nierównoległą do poprzedniej.

29

30 Ugięcie fali (dyfrakcja światła) Zasada Huygensa Każdy punkt ośrodka, do którego dotarło czoło fali można uważać za źródło nowej fali kulistej.

31 Interferencja fal (światła) Nakładanie się fal światła powoduje w jednych miejscach sumowanie się ich amplitud (jasne prążki), a w innych ich odejmowanie (ciemne prążki). Zarówno ugięcie jak też interferencja fal uwidaczniają się w świetle koherentnym tzn. gdy źródło światła emituje fale z niezmiennym przesunięciem fazy. Światło słoneczne nie ma tej własności.

32 Interferencja światła na cienkich błonach Oświetlenie cienkiej błony cieczy światłem jednobarwnym (monochromatycznym) pozwala zaobserwować ciemne prążki spowodowane znoszeniem się fal odbitych od dolnej i górnej granicy faz. Położenie prążków zmienia się wraz z ze zmianą położenia oka.

33 Identyczne zjawisko może być wywołane przez cienką warstwę cieczy pokrywającej inną ciecz (np. plama benzyny na kałuży). Oświetlenie takiej warstwy białym światłem spowoduje, że pojawią się na jej powierzchni różnokolorowe linie lub plamy. Zjawisko to spowodowane jest tym, że w widmie odbitym wygaszeniu ulegną tylko niektóre fale o określonej długości (barwie). Wraz ze zmianą kąta patrzenia barwne refleksy będą przemieszczały się i zmieniały kolory.

34 Polaryzacja światła Fala światła jest falą poprzeczną tzn. taką, w której zaburzenie (pole elektrostatyczne i pole magnetyczne) oscyluje w kierunku prostopadłym do kierunku rozchodzenia się fali.

35 Fale spolaryzowane to takie, w których oscylacje zaburzenia występują w jednej płaszczyźnie. Fale świetlne spolaryzowane pionowo to takie, w których wahania pola elektrostatycznego występują w płaszczyźnie pionowej. Natomiast pozioma polaryzacja tych fal oznacza poziome oscylacje tegoż pola. Z natury fal świetlnych wynika, że płaszczyzna oscylacji pola magnetycznego musi być prostopadła do płaszczyzny oscylacji pola elektrostatycznego. Światło spolaryzowane wytwarza się korzystając ze zjawiska dichroizmu. Polega ono na tym, że promień światła niespolaryzowanego przepuszcza się przez materiał, który jest przeźroczysty jedynie dla światła o określonej polaryzacji, a pozostałe jego składniki bardzo silnie tłumi. Dwie płytki takiego materiału usytuowane jedna za drugą, po obróceniu jednej z nich o 90 o, stają się całkowicie nieprzeźroczyste dla światła.

36 Częściową polaryzację powoduje odbicie światła od powierzchni niemetalicznych. Takie właściwości przejawia między innymi woda i szkło. Wiele związków organicznych (chiralnych) wykazuje aktywność optyczną czyli zdolność do skręcania płaszczyzny światła spolaryzowanego. Właściwość ta jest wykorzystywana w analizie chemicznej np. do określania stężenia sacharozy w roztworach wodnych. Ponadto światło spolaryzowane jest wykorzystywane w: filtrach polaryzacyjnych, okularach przeciwsłonecznych, kolorowych wyświetlaczach ciekłokrystalicznych, projektorach obrazu trójwymiarowego (kina IMAX), defektoskopii urządzeń mechanicznych, mikroskopie polaryzacyjnym (geologia). Ciekawym jest, że niektórzy przedstawiciele świata zwierzęcego korzystają z tego światła przy nawigacji (owady np. pszczoły) lub do wymiany informacji (kałamarnice).

37 Emisja światła Jako źródła światła wykorzystujemy: Emisję światła przez materiały rozgrzane do wysokiej temperatury (pochodnia, świeca, lampa naftowa,, żarówka); Emisję światła (głównie monochromatycznego) przy wykorzystaniu widma spektroskopowego metali (lampa sodowa, lampa rtęciowa, lampa neonowa); Fluorescencyjną emisję światła (świetlówki); Fosforescencyjną emisję światła (cyferblaty zegarków); Elektroluminescencyjną emisję światła (diody LED); Wzbudzenia stanów elektronowych cząsteczek chemicznych (Laser).

38 Budowa: Widzenie oko ludzkie Uproszczona budowa siatkówki będącej stosem kilku warstw neuronalnych. Światło przechodzi przez te warstwy (od lewej do prawej) trafiając na fotoreceptory pręciki i czopki (warstwa po prawej). Zachodząca chemiczna przemiana powoduje przeniesienie sygnału do komórek dwubiegunowych i horyzontalnych (środkowa żółta warstwa). Powstały sygnał jest dalej przewodzony do komórek amakrynowych i neuronów zwojowych. Te neurony mogą wytworzyć potencjał czynnościowy rozchodzący się do ich aksonów (neurytów).

39 Siatkówka ludzkiego oka zawiera około 6 mln czopków i około 100 mln pręcików. Pręciki są wrażliwe na natężenie światła i umożliwiają widzenie czarno-białe. Komórki te w swoich zewnętrznych strukturach zawierają światłowrażliwy barwnik rodopsynę. Pręciki nie występują w dołku środkowym, ale jest ich bardzo dużo na obrzeżach siatkówki. Czopki znajdują się w części centralnej siatkówki i są odpowiedzialne za widzenie barwne. Zawierają one trzy barwniki wrażliwe na światło czerwone, zielone i niebieskie (RGB?). Są one też odpowiedzialne za ostrość widzenia. Największa ilość receptorów znajduje się na plamce żółtej, a na ślepej plamce nie ma ani jednego. Za siatkówką znajduje się warstwa komórek wypełnionych czarnym barwnikiem. Ich zadaniem jest pochłanianie nadmiaru światła wpadającego do oka i zapobieganie zacieraniu konturów przez światło odbite od spodniej warstwy gałki ocznej. Na siatkówce powstaje obraz rzeczywisty, odwrócony i pomniejszony.

40 Mechanika płynów

41 Płynem nazywamy każdą substancję, która może płynąć tj. dowolnie zmieniać swój kształt w zależności od wypełnionego przez nią naczynia oraz może swobodnie przemieszczać się (przepływać) gdy jest np. przepompowywana przez rury. Tak sformułowana definicja wskazuje na to, że płynami są: gazy i ich mieszaniny (w tym również pary); ciecze i ich mieszaniny (w tym również roztwory); piany; emulsje; zawiesiny; pasty; mgły; dymy.

42 Jednymi z podstawowych wszystkich ciał fizycznych są: i mierzalnych cech ich masa; zajmowana przez nie objętość. Stosunek tych dwóch wielkości pozwala wyznaczyć gęstość ciała. Jednak w przypadku mieszanin będzie to tylko gęstość średnia w całej objętości, a wartość gęstości lokalnej może od niej odbiegać. W fizyce termin układ oznacza zbiór elementów (ciał), pomiędzy którymi zachodzą interakcje istotne do opisania i wyjaśnienia zachowania układu. W wyniku interakcji elementy układu mogą zmieniać swoje parametry, wymieniać między sobą materię i energię a tym samym informację. Często dla odróżnienia od innych układów układ fizyczny nazywamy układem ciał.

43 Faza (termodynamiczna) to jednolita część układu fizycznego oddzielona od innych powierzchniami międzyfazowymi, zwanymi granicami faz, na których zachodzi skokowa zmiana własności fizycznych lub chemicznych. Najprostszym przykładem zawsze odrębnych faz są jednorodne ciała będące w różnych stanach skupienia (np. lód w wodzie lub para nad powierzchnią cieczy). Oddzielne fazy mogą też istnieć w ciele o tym samym stanie skupienia (np. gdy składa się ono z dwóch różnych form krystalicznych). Wielkość fizyczna to właściwość fizyczna ciała lub zjawiska, którą można określić ilościowo czyli zmierzyć. Przykładem takiej wielkości jest zdefiniowana poprzednio gęstość średnia.

44 Mechanika płynów powszechnie posługuje się wielkością fizyczną zwaną ciśnieniem. Wielkość ta jest definiowana jako wartość siły działającej prostopadle do powierzchni podzielona przez powierzchnię na jaką ona działa. ciś nienie = siła powierzchnia Jednostką ciśnienia jest Pascal [Pa]. Jest on równy działaniu siły jednego Newtona na jeden metr kwadratowy. Należy podkreślić, że ta sama siła działająca na coraz mniejszą powierzchnie skutkuje wzrostem ciśnienia.

45 Ciecz znajdująca się w naczyniu oddziałuje na jego ściany z pewną siłą. Również obserwator znajdujący się pod powierzchnią będzie odczuwał nacisk cieczy znajdującej się ponad nim. Co więcej, nacisk będzie rósł proporcjonalnie do wzrostu głębokości zanurzenia. Oznacza to, że ciśnienie działające na obserwatora (jego powierzchnię) będzie rosło proporcjonalnie do wzrostu jego odległości od powierzchni cieczy. Ciśnienie wywierane przez ciecz na zanurzone w niej przedmioty lub ściany naczynia nazywa się ciśnieniem hydrostatycznym. Wyraża je zależność: ciśnienie * przyspieszenie hydrostatyczne ziemskie = * gęstość głębokość cieczy * zanurzenia

46 Z podanego równania wynika, że ciśnienie hydrostatyczne będzie większe na dnie wąskiej głębokiej studni niż płytkiego rozległego stawu. Ciśnienie hydrostatyczne ma jeszcze i tą właściwość, że oprócz dna oddziałuje również na ściany naczynia. Oznacza to, że przemieszczając się w głąb naczynia będzie rosła siła oddziaływania cieczy na ścianę.

47 Oznacza to, że gdyby wywiercić kilka otworów wzdłuż wysokości naczynia to ciecz wypływająca z nich płynęłaby z prędkością rosnącą w miarę oddalania się od powierzchni swobodnej (tutaj górnej). Dlatego też strumień osiągający największą odległość wypływałby z najniższego otworu.

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału w

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3

POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3 DO ZDOBYCIA 44 PUNKTY POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3 Jest to powtórka przed etapem szkolnym, na którym określono wymagania: ETAP SZKOLNY 1) Ruch prostoliniowy i siły. 2) Energia. 3) Właściwości materii.

Bardziej szczegółowo

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste:

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste: Fale świetlne Światło jest falą elektromagnetyczną, czyli rozchodzącymi się w przestrzeni zmiennymi i wzajemnie przenikającymi się polami: elektrycznym i magnetycznym. Szybkość światła w próżni jest największa

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje Kryteria oceniania z fizyki. Moduł I, klasa I. - zna pojęcia: substancja, ekologia, wzajemność oddziaływań, siła. - zna cechy wielkości siły, jednostki siły. - wie, jaki przyrząd służy do pomiaru siły.

Bardziej szczegółowo

Pytania do ćwiczeń na I-szej Pracowni Fizyki

Pytania do ćwiczeń na I-szej Pracowni Fizyki Ćw. nr 5 Oscylator harmoniczny. 1. Ruch harmoniczny prosty. Pojęcia: okres, wychylenie, amplituda. 2. Jaka siła powoduje ruch harmoniczny spręŝyny i ciała do niej zawieszonego? 3. Wzór na okres (Studenci

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki.

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki. ELEKTROSTATYKA Ładunkiem elektrycznym nazywamy porcję elektryczności. Ładunkiem elementarnym e nazywamy najmniejszą wartość ładunku zaobserwowaną w przyrodzie. Jego wartość jest równa wartości ładunku

Bardziej szczegółowo

Świat fizyki Gimnazjum Rozkład materiału - WYMAGANIA KLASA II

Świat fizyki Gimnazjum Rozkład materiału - WYMAGANIA KLASA II Świat fizyki Gimnazjum Rozkład materiału - WYMAGANIA KLASA II Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe Uczeń: Wymagania rozszerzone i dopełniające Uczeń: Wymagania z podstawy/ Uwagi 5. Siły w

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień

Bardziej szczegółowo

Koło ratunkowe fizyka moduł I - IV I. Oddziaływania II. Właściwości i budowa materii.

Koło ratunkowe fizyka moduł I - IV I. Oddziaływania II. Właściwości i budowa materii. Koło ratunkowe fizyka moduł I - IV Opanowanie zawartych poniżej wiadomości i umiejętności umożliwia otrzymanie oceny dopuszczającej jako poprawy oceny niedostatecznej. I. Oddziaływania odróżnia pojęcia:

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Świat fizyki

Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Świat fizyki Klasa II Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji i podręcznika Świat fizyki 6. Praca. Moc. Energia 6.1. Praca mechaniczna podaje przykłady wykonania pracy w sensie fizycznym podaje jednostkę pracy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra Rozdział 1. Elektrostatyka wymienia dwa rodzaje

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania (propozycja)

Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra 1 2 3 4 wymienia

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Elektrostatyka

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze Temat Energia wewnętrzna i jej zmiany przez wykonanie pracy Cieplny przepływ energii. Rola izolacji cieplnej Zjawisko konwekcji Ciepło właściwe Przemiany energii podczas topnienia. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe.

Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe. Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe. Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające zna pojęcia położenia równowagi, wychylenia, amplitudy;

Bardziej szczegółowo

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i

Bardziej szczegółowo

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)185 4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne Fale akustyczne Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość ciśnienie atmosferyczne Fale podłużne poprzeczne długość fali λ = v T T = 1/ f okres fali

Bardziej szczegółowo

36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY

36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY 36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V Drgania Fale Akustyka Optyka geometryczna POZIOM PODSTAWOWY Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era

Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era 1. Drgania i fale Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry

Bardziej szczegółowo

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon Klasa III Elektryzowanie przez tarcie. Ładunek elementarny i jego wielokrotności opisuje budowę atomu i jego składniki elektryzuje ciało przez potarcie wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. III Semestr I Drgania i fale Rozpoznaje ruch drgający Wie co to jest fala Wie, że w danym ośrodku fala porusza się ze stałą szybkością Zna pojęcia:

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Test 2 1. (4 p.) Wskaż zdania prawdziwe i zdania fałszywe, wstawiając w odpowiednich miejscach znak. I. Zmniejszenie liczby żarówek połączonych równolegle powoduje wzrost natężenia II. III. IV. prądu w

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry

Bardziej szczegółowo

podać przykład wielkości fizycznej, która jest iloczynem wektorowym dwóch wektorów.

podać przykład wielkości fizycznej, która jest iloczynem wektorowym dwóch wektorów. PLAN WYNIKOWY FIZYKA - KLASA TRZECIA TECHNIKUM 1. Ruch postępowy i obrotowy bryły sztywnej Lp. Temat lekcji Treści podstawowe 1 Iloczyn wektorowy dwóch wektorów podać przykład wielkości fizycznej, która

Bardziej szczegółowo

Feynmana wykłady z fizyki. [T.] 1.2, Optyka, termodynamika, fale / R. P. Feynman, R. B. Leighton, M. Sands. wyd. 7. Warszawa, 2014.

Feynmana wykłady z fizyki. [T.] 1.2, Optyka, termodynamika, fale / R. P. Feynman, R. B. Leighton, M. Sands. wyd. 7. Warszawa, 2014. Feynmana wykłady z fizyki. [T.] 1.2, Optyka, termodynamika, fale / R. P. Feynman, R. B. Leighton, M. Sands. wyd. 7. Warszawa, 2014 Spis treści Spis rzeczy części 1 tomu I X 26 Optyka: zasada najkrótszego

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie prędkości dźwięku

Wyznaczanie prędkości dźwięku Wyznaczanie prędkości dźwięku OPRACOWANIE Jak można wyznaczyć prędkość dźwięku? Wyznaczanie prędkości dźwięku metody doświadczalne. Prędkość dźwięku w powietrzu wynosi około 330 m/s. Dokładniejsze jej

Bardziej szczegółowo

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Zjawiska fizyczne Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Co to są zjawiska fizyczne??? Zjawiska fizyczne są to przemiany na skutek, których zmieniają się tylko właściwości fizyczne ciała lub obiektu fizycznego.

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia

DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia ODDZIAŁYWANIA DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia 1. Organizacja pracy na lekcjach fizyki w klasie I- ej. Zapoznanie z wymaganiami na poszczególne oceny. Fizyka jako nauka przyrodnicza.

Bardziej szczegółowo

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: 1. wymienia źródła światła 2. wyjaśnia, co to jest promień światła 3. wymienia rodzaje wiązek światła 4. wyjaśnia, dlaczego

Bardziej szczegółowo

Widmo fal elektromagnetycznych

Widmo fal elektromagnetycznych Czym są fale elektromagnetyczne? Widmo fal elektromagnetycznych dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe pojęcia związane z falami - przypomnienie pole falowe część przestrzeni objęta w danej chwili falą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach.

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Beata Cieślik KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który - Opanował treści elementarne użyteczne w pozaszkolnej

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią?

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Własności optyczne materii Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Właściwości optyczne materiału wynikają ze zjawisk: Absorpcji Załamania Odbicia Rozpraszania Własności elektrycznych Refrakcja

Bardziej szczegółowo

P Y T A N I A. 8. Lepkość

P Y T A N I A. 8. Lepkość P Y T A N I A 1. Moment bezwładności 1.1 Co to jest bryła sztywna? 1.2 Co to jest środek masy ciała? 1.3 Co to jest moment bezwładności? 1.4 Co to jest wahadło torsyjne? 1.5 Jak zapisać II zasadę dynamiki

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania

Rozkład materiału nauczania 1 Rozkład materiału nauczania Temat lekcji i główne treści nauczania Liczba godzin na realizację Osiągnięcia ucznia R treści nadprogramowe Praca eksperymentalno-badawcza Przykłady rozwiązanych zadań (procedury

Bardziej szczegółowo

Opis poszczególnych przedmiotów (Sylabus)

Opis poszczególnych przedmiotów (Sylabus) Opis poszczególnych przedmiotów (Sylabus) Fizyka techniczna, studia pierwszego stopnia Nazwa Przedmiotu: Fizyka elementarna Kod przedmiotu: Typ przedmiotu: obowiązkowy Poziom przedmiotu: rok studiów, semestr:

Bardziej szczegółowo

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy:

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy: Rozważania rozpoczniemy od ośrodków jednorodnych. W takich ośrodkach zależność między indukcją pola elektrycznego a natężeniem pola oraz między indukcją pola magnetycznego a natężeniem pola opisana jest

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Wymagania Temat lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów podstawowe Ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające

Bardziej szczegółowo

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych.

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. 5. Fale mechaniczne 5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. Ruch falowy jest zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym w przyrodzie. Spotkałeś się z pewnością w życiu codziennym z takimi pojęciami

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) lekcji Cele operacyjne uczeń: Wymagania podstawowe po nadpod stawowe Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry 1 2 3 4 5 6 1. Światło i cień wymienia źródła światła wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 2. Drgania i fale sprężyste Ruch drgający wskazuje w otoczeniu

Bardziej szczegółowo

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg WZORY CIĘŻAR F = m g F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg 1N = kg m s 2 GĘSTOŚĆ ρ = m V ρ gęstość substancji, z jakiej zbudowane jest ciało [ kg m 3] m- masa [kg] V objętość [m

Bardziej szczegółowo

Gęstość i ciśnienie. Gęstość płynu jest równa. Gęstość jest wielkością skalarną; jej jednostką w układzie SI jest [kg/m 3 ]

Gęstość i ciśnienie. Gęstość płynu jest równa. Gęstość jest wielkością skalarną; jej jednostką w układzie SI jest [kg/m 3 ] Mechanika płynów Płyn każda substancja, która może płynąć, tj. dowolnie zmieniać swój kształt w zależności od naczynia, w którym się znajduje oraz może swobodnie się przemieszczać (przepływać), np. przepompowywana

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA I Budowa materii Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia. Uczeń: rozróżnia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z FIZYKI W KLASIE III Dział XI. DRGANIA I FALE (9 godzin lekcyjnych) Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: wskaże w otaczającej rzeczywistości przykłady

Bardziej szczegółowo

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym.

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym. Rozkład materiału nauczania z fizyki. Numer programu: Gm Nr 2/07/2009 Gimnazjum klasa 1.! godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w ciągu roku. Klasa 1 Podręcznik: To jest fizyka. Autor: Marcin Braun, Weronika

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry Drgania i fale wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego doświadczenia, wyjaśnia rolę użytych przyrządów i wykonuje schematyczny rysunek

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM DZIAŁ I. PRĄD ELEKTRYCZNY - co to jest prąd elektryczny - jakie są jednostki napięcia elektrycznego - jaki jest umowny kierunek płynącego prądu - co to

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do ćwiczeń laboratoryjnych z fizyki

Zagadnienia do ćwiczeń laboratoryjnych z fizyki Zagadnienia do ćwiczeń laboratoryjnych z fizyki M.1 1. Gęstość, ciężar właściwy, masa właściwa - definicja, jednostka 2. Różnica pomiędzy masą a ciężarem, ciężarem a siłą grawitacji 3. Ogólna zależność

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej rok szkolny 2015/2016

Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej rok szkolny 2015/2016 Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej rok szkolny 2015/2016 Warszawa, 31 sierpnia 2015r. Zespół Przedmiotowy z chemii i fizyki Temat

Bardziej szczegółowo

Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu "Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość"

Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu "Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość" 1. Informacje ogólne Kierunek studiów: Profil kształcenia: Forma

Bardziej szczegółowo

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki.

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. 1. Przeliczanie jednostek. Po co człowiek wprowadził jednostki dla różnych wielkości fizycznych? Wymień kilka znanych ci jednostek fizycznych. Kiedy

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy fizyka rozszerzona klasa 3a

Plan wynikowy fizyka rozszerzona klasa 3a Plan wynikowy fizyka rozszerzona klasa 3a 1. Hydrostatyka Temat lekcji dostateczną uczeń Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala zdefiniować ciśnienie, objaśnić pojęcie ciśnienia hydrostatycznego, objaśnić

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory (Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia Fizyka klasa III 1 Zapoznanie z wymaganiami edukacyjnymi i kryteriami oceniania. Regulamin pracowni i przepisy BHP. 1. Drgania i fale spręŝyste (8.1-8.12)

Bardziej szczegółowo

zadania zamknięte W zadaniach od 1. do 10. wybierz i zaznacz jedną poprawną odpowiedź.

zadania zamknięte W zadaniach od 1. do 10. wybierz i zaznacz jedną poprawną odpowiedź. zadania zamknięte W zadaniach od 1. do 10. wybierz i zaznacz jedną poprawną odpowiedź. Zadanie 1. (1 p.) Wybierz ten zestaw wielkości fizycznych, który zawiera wyłącznie wielkości skalarne. a. ciśnienie,

Bardziej szczegółowo

Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY

Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY 1.Wielkości fizyczne: - wielkości fizyczne i ich jednostki - pomiary wielkości fizycznych - niepewności pomiarowe - graficzne przedstawianie

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja)

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Temat lekcji Siła wypadkowa siła wypadkowa, składanie sił o tym samym kierunku, R składanie sił o różnych kierunkach, siły równoważące się.

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 5

Podstawy fizyki wykład 5 Podstawy fizyki wykład 5 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Grawitacja Pole grawitacyjne Prawo powszechnego ciążenia Pole sił zachowawczych Prawa Keplera Prędkości kosmiczne Czarne

Bardziej szczegółowo

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3.

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3. 1. Odpowiedź c) Obraz soczewki będzie zielony. Każdy punkt obrazu powstaje przez poprowadzenie promieni przechodzących przez wszystkie części soczewki. Suma czerwonego i zielonego odbierana jest jako kolor

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM DRGANIA I FALE MECHANICZNE - Uczeń nie opanował wiedzy i umiejętności niezbędnych w dalszej nauce. -Wie, że fale sprężyste nie mogą rozchodzić się w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI NAUCZYCIEL PROWADZĄCY MGR EWELINA KISZKA WIADOMOŚCI WSTĘPNE na ocenę dopuszczającą / dostateczną uczeń: rozumie pojęcia: materia, ciało fizyczne, substancja chemiczna, zjawisko

Bardziej szczegółowo

Układ termodynamiczny Parametry układu termodynamicznego Proces termodynamiczny Układ izolowany Układ zamknięty Stan równowagi termodynamicznej

Układ termodynamiczny Parametry układu termodynamicznego Proces termodynamiczny Układ izolowany Układ zamknięty Stan równowagi termodynamicznej termodynamika - podstawowe pojęcia Układ termodynamiczny - wyodrębniona część otaczającego nas świata. Parametry układu termodynamicznego - wielkości fizyczne, za pomocą których opisujemy stan układu termodynamicznego,

Bardziej szczegółowo

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3)

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3) KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) (oceny:2,3) Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) 1. Praca praca jest wykonywana wtedy, gdy pod działaniem siły

Bardziej szczegółowo

Utrwalenie wiadomości. Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie

Utrwalenie wiadomości. Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie Utrwalenie wiadomości Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie Za tydzień sprawdzian Ciało fizyczne a substancja Ciało Substancja gwóźdź żelazo szklanka szkło krzesło drewno Obok podanych

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Krzysztof Horodecki, Artur Ludwikowski, Fizyka 2. Podręcznik dla gimnazjum, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 1. Przemiany energii w zjawiskach cieplnych Zmiana energii

Bardziej szczegółowo

Ponadto, jeśli fala charakteryzuje się sferycznym czołem falowym, powyższy wzór można zapisać w następujący sposób:

Ponadto, jeśli fala charakteryzuje się sferycznym czołem falowym, powyższy wzór można zapisać w następujący sposób: Zastosowanie laserów w Obrazowaniu Medycznym Spis treści 1 Powtórka z fizyki Zjawisko Interferencji 1.1 Koherencja czasowa i przestrzenna 1.2 Droga i czas koherencji 2 Lasery 2.1 Emisja Spontaniczna 2.2

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU. Fizyka elementarna. dr hab. Czesław Kizowski prof.ur

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU. Fizyka elementarna. dr hab. Czesław Kizowski prof.ur Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno - Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu według

Bardziej szczegółowo

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III 1.Ruch punktu materialnego: rozróżnianie wielkości wektorowych od skalarnych, działania na wektorach opis ruchu w różnych układach odniesienia obliczanie prędkości

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z FIZYKI. Klasa III DRGANIA I FALE

WYMAGANIA Z FIZYKI. Klasa III DRGANIA I FALE WYMAGANIA Z FIZYKI Klasa III DRGANIA I FALE dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Fizyka Podręcznik: Świat fizyki, cz.1 pod red. Barbary Sagnowskiej. 4. Jak opisujemy ruch? Lp Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe Uczeń:

Fizyka Podręcznik: Świat fizyki, cz.1 pod red. Barbary Sagnowskiej. 4. Jak opisujemy ruch? Lp Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe Uczeń: Fizyka Podręcznik: Świat fizyki, cz.1 pod red. Barbary Sagnowskiej 4. Jak opisujemy ruch? Lp Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe Wymagania rozszerzone i dopełniające 1 Układ odniesienia opisuje

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Geofizyki. Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski

Wstęp do Geofizyki. Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski Wstęp do Geofizyki Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski Wykład 3 Wstęp do Geofizyki - Fizyka atmosfery 2 /43 Powietrze opisuje się równaniem stanu gazu doskonałego,

Bardziej szczegółowo

POMIARY OPTYCZNE 1. Wykład 1. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

POMIARY OPTYCZNE 1. Wykład 1.  Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak POMIARY OPTYCZNE Wykład Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej Pokój 8/ bud. A- http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/ OPTYKA GEOMETRYCZNA Codzienne obserwacje: światło

Bardziej szczegółowo

9. Plan wynikowy (propozycja)

9. Plan wynikowy (propozycja) 9. Plan wynikowy (propozycja) lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów Wymagania podstawowe po nadpod stawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Optyka 1. Światło

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne- kl. I

Wymagania edukacyjne- kl. I mgr Szczeklik Jerzy MOS Łysa Góra 2015/2016 Wymagania edukacyjne Wstęp: Wymagania edukacyjne- kl. I Nauka, metoda naukowa, nauki przyrodnicze, Mierzenie, jednostki miar, wzorce jednostek Ruch i siły: Tor

Bardziej szczegółowo

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki.

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki. Spis treści 1 Podstawowe definicje 11 Równanie ciągłości 12 Równanie Bernoulliego 13 Lepkość 131 Definicje 2 Roztwory wodne makrocząsteczek biologicznych 3 Rodzaje przepływów 4 Wyznaczania lepkości i oznaczanie

Bardziej szczegółowo