Rozdział X. Środki zabezpieczające

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział X. Środki zabezpieczające"

Transkrypt

1 Przed Art Część ogólna Rozdział X. Środki zabezpieczające Literatura: F. Ciepły, Środki zabezpieczające według koncepcji Juliusza Makarewicza, w: A. Grześkowiak (red.), Prawo karne w poglądach Profesora Juliusza Makarewicza, Lublin 2005; A. Chlebowska, Leczniczo-izolacyjne środki zabezpieczające a gwarancje ochrony wolności i praw (w polskim i niemieckim prawie ekarnym), PiP 2009, Nr 7; taż, Umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego w polskim i niemieckim prawie karnym, Prok. i Pr. 2011, Nr 1; A. Chlebowska, J. Długosz, Zasady stosowania środków zabezpieczających o charakterze leczniczo-izolacyjnym w Polsce i w Niemczech, Pal. 2010, Nr 9 10; J. Długosz, Obligatoryjna postpenalna izolacja sprawcy przestępstwa, Prok. i Pr. 2013, Nr 7-8; J. Długosz, E. Weigend, Stosowanie środka zabezpieczającego określonego w art. 95a 1a KK w świetle standardów europejskich. Rozważania na tle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z r. w sprawie M. v. Niemcy, CzPKiNP 2010, Nr 6A; Flatau-Kowalska, Środki zabezpieczające w prawie karnym, Warszawa 1956; J.K. Gierowski, L.K. Paprzycki, Niepoczytalność i psychiatryczne środki zabezpieczające. Zagadnienia prawno-materialne, procesowe, psychiatryczne i psychologiczne, Warszawa 2013; P. Hofmański, L.K. Paprzycki, Środki zabezpieczające, w: Nowa kodyfikacja karna, Nr XXVI, Warszawa 1999; W. Kociubiński, Orzekanie o środku zabezpieczającym z art nowego Kodeksu karnego w świetle nowego Kodeksu postępowania karnego, PS 1999, Nr 3; A. Kwieciński, Terapia sprawców przestępstw przeciwko wolności seksualnej, popełnionych w związku z zakłóceniami czynności psychicznych o podłożu seksualnym, w ramach nowego środka zabezpieczającego (art. 95a k.k.), w: L. Bogunia (red.), Nowa kodyfikacja prawa karnego, t. XXI, red., Wrocław 2007; C. Kulesza, P. Starzyński, Kastracja chemiczna opinia do projektu o zmianie ustawy kodeks karny, ustawy kodeks postępowania karnego, ustawy kodeks karny wykonawczy oraz ustawy o policji z 9 października 2008 r., Pal. 2009, Nr 11; S. Lelental, Środki zabezpieczające orzekane i wykonywane wobec sprawców przestępstw seksualnych, w: A. Adamski i in., Nauki penalne wobec szybkich przemian socjokulturowych, t. II. Księga Jubileuszowa Profesora Mariana Filara, Toruń 2012; K. Liżyńska, W sprawie środka zabezpieczającego z art. 95a k.k., PiP 2012, Nr 4; Paprzycki (red.), System; K. Postulski, Nowe zasady wykonywania przez sąd środka zabezpieczającego określonego w art. 95a Kodeksu karnego, Prok. i Pr. 2010, Nr 10; J. Raglewski, Podstawy orzekania środków zabezpieczających o charakterze administracyjnym w Kodeksie karnym z roku 1997, Prok. i Pr. 2002, Nr 4; R. Rutkowski, O konieczności nowelizacji ustaw karnych w przedmiocie stosowania środków leczniczo-zabezpieczających, w: Materiały VI Konferencji Psychiatrii Sądowej, Warszawa 1998; M. Szwejowska, Stosowanie i wykonywanie leczniczych środków zabezpieczających z art. 94 kk i art. 95a kk, Przegl. Więzien. Pol. 2013, Nr 79; W. Skrzypulec, Wstęp do seksuologii, Katowice 2005; J. Warylewski, Orzekanie przepadku rzeczy tytułem środka zabezpieczającego wobec sprawcy czynu zabronionego, Prok. i Pr. 2000, Nr 6. Uzasadnienie rządowego projektu KK: Rozdział dotyczący środków zabezpieczających obejmuje trzy rodzaje środków: a) związane z popełnieniem przestępstwa w stanie niepoczytalności albo poczytalności ograniczonej określonej w art i 2; b) związane z popełnieniem przestępstwa w związku z uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego; c) o charakterze nie leczniczo-rehabilitacyjnym, lecz administracyjnym. Ujęcie dwóch pierwszych jest zupełnie nowe. Wprowadzenie I. Istota środków zabezpieczających Geneza środków zabezpieczających Charakter środków zabezpieczających 2 II. Rodzaje środków zabezpieczających Środki zabezpieczające w KK z 1932 r Środki zabezpieczające w KK z 1969 r Internowanie na podstawie dekretu o stanie wojennym z 1981 r Spis treści 4. Środki zabezpieczające w KK z 1997 r Nowelizacja Kodeksu karnego III. Nowelizacja z r Nowy model środków zabezpieczających Wzajemne relacje przepisów rozdziału X I. Istota środków zabezpieczających 1. Geneza środków zabezpieczających. Pomysł wyodrębnienia w prawie karnym środków zabezpieczających jako instrumentów polityki kryminalnej stosowanych według kryterium 594 Gałązka

2 Rozdział X. Środki zabezpieczające 2 4 Przed Art. 93 stanu niebezpieczeństwa sprawcy narodził się na gruncie szkoły pozytywnej prawa karnego (antropologicznej) w drugiej połowie XIX w. Chodziło o nowe środki, których stosowanie, w przeciwieństwie do kary kryminalnej, nie jest uzależnione od winy sprawcy i wagi popełnionego przez niego czynu zabronionego, pozwala natomiast na ochronę przed ludźmi, co do których stwierdzono szczególnie wysokie prawdopodobieństwo, że mogą zagrozić porządkowi prawnemu. Istotą środków zabezpieczających są zatem ograniczenia nakładane na osobę niebezpieczną, przede wszystkim zaś jej izolacja, ukierunkowane nie na wymiar sprawiedliwości, ale na zabezpieczenie społeczeństwa. 2. Charakter środków zabezpieczających. Środki zabezpieczające w swojej konstrukcji mogą 2 mieć charakter postdeliktualny gdy orzeka się je wyłącznie wobec osób, które dopuściły się popełnienia czynu zabronionego, albo predeliktualny do ich orzeczenia wymagane jest jedynie stwierdzenie stanu niebezpieczeństwa (wysokiego prawdopodobieństwa, że osoba w przyszłości popełni czyn zabroniony). Środki zabezpieczające mogą być stosowane zamiast kary gdy pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie jest możliwe, na przykład ze względu na brak winy; obok kary gdy ich orzeczenie gwarantuje skuteczniejsze zabezpieczenie społeczeństwa, głównie dzięki podjętym oddziaływaniom terapeutycznym i resocjalizacyjnym w trakcie odbywanej kary; po odbyciu kary (środki postpenalne) jeżeli samo odbycie kary za przestępstwo nie uzasadnia stwierdzenia braku niebezpieczeństwa płynącego ze strony sprawcy i należy podjąć dalsze środki w celu jego zniwelowania. Środki zabezpieczające mogą być orzekane bezterminowo albo na czas względnie oznaczony, co wynika z niemożności precyzyjnego określenia czasu potrzebnego do skutecznej terapii zaburzeń psychicznych lub uzależnień. Czynnik ten każe się przyglądać konstruowaniu, orzekaniu i wykonywaniu środków zabezpieczających pod kątem realizacji funkcji gwarancyjnej prawa karnego. II. Rodzaje środków zabezpieczających 1. Środki zabezpieczające w KK z 1932 r. Dzięki postulatom szkoły socjologicznej prawa 3 karnego środki zabezpieczające zaczęto włączać do środków reakcji prawnokarnej obok sankcji karnych, tworząc tzw. kodeksy karne dwutorowe. Takim kodeksem był Kodeks karny z 1932 r., który przewidywał trzy rodzaje środków zabezpieczających: 1) środki izolacyjno-lecznicze: a) umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym dla sprawców nieodpowiedzialnych i o zmniejszonej odpowiedzialności (art KK z 1932 r.), b) umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczniczym dla sprawców nadużywających alkoholu lub środków odurzających (art. 82 KK z 1932 r.); 2) środki izolacyjno-nielecznicze: a) umieszczenie w domu pracy przymusowej dla sprawców ze wstrętem do pracy (art. 83 KK z 1932 r. w praktyce przepis ten pozostał martwy ze względu na brak rozporządzenia wykonawczego), b) umieszczenie w zakładzie dla niepoprawnych: dla wielokrotnych recydywistów, przestępców nałogowych ( z nawyknienia ) i zawodowych (art. 84 KK z 1932 r.); 3) środki administracyjne (art. 85 KK z 1932 r.): a) pozbawienie prawa wykonywania zawodu, b) pozbawienie praw rodzicielskich i opiekuńczych, c) przepadek przedmiotów. 2. Środki zabezpieczające w KK z 1969 r. Kodeks karny z 1969 r. nominalnie zrezygnował 4 z izolacyjnych środków o charakterze nieleczniczym, wprowadził jednak środki postpenalne. Jeden z nich umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego był w istocie rodzajem nieleczniczego izolacyjnego środka zabezpieczającego. Kodeks karny z 1969 r. przewidywał następujące rodzaje środków zabezpieczających: 1) środki izolacyjno-lecznicze: a) umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym albo w innym odpowiednim zakładzie dla sprawców niepoczytalnych i sprawców o ograniczonej poczytalności (art KK z 1969 r.), Gałązka 595

3 Przed Art Część ogólna b) umieszczenie w zakładzie leczenia odwykowego dla sprawców uzależnionych od alkoholu lub środka odurzającego (art. 103 KK z 1969 r.); 2) środki administracyjne stosowane wobec sprawców niepoczytalnych (art. 103 KK z 1969 r.): a) pozbawienie praw rodzicielskich i opiekuńczych, b) zakaz zajmowania określonych stanowisk lub wykonywania określonego zawodu, zakaz prowadzenia określonej działalności, c) zakaz prowadzenia pojazdów, d) przepadek przedmiotów; 3) środki postpenalne stosowane wobec recydywistów w celu ich resocjalizacji (uchylone ustawą z r. o zmianie Kodeksu karnego i niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 14, poz. 84): a) nadzór ochronny sprawowany przez kuratora sądowego (art KK z 1969 r.), b) umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego (art KK z 1969 r.) Internowanie na podstawie dekretu o stanie wojennym z 1981 r. Dekret z r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm.), uznany przez TK wyrokiem z r. za sprzeczny z Konstytucją z 1952 r. oraz prawem międzynarodowym, przewidywał wprowadzenie do polskiego prawa karnego środka zabezpieczającego o charakterze predeliktualnym w postaci internowania osób, w stosunku do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pozostając na wolności nie będą przestrzegać porządku prawnego albo prowadzić będą działalność zagrażającą interesom bezpieczeństwa lub obronności państwa (art. 42 ust. 1 dekretu) Środki zabezpieczające w KK z 1997 r. Kodeks karny z 1997 r. przewiduje następujące rodzaje środków zabezpieczających: 1) środki leczniczo-izolacyjne: a) umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym sprawcy niepoczytalnego (art. 94 KK), b) umieszczenie w zakładzie karnym, w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, sprawcy o poczytalności w znacznym stopniu ograniczonej (art KK), c) umieszczenie w zakładzie zamkniętym, stosowane po odbyciu kary, sprawcy przestępstwa przeciwko wolności seksualnej, popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych (art. 95a KK), d) umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego sprawcy uzależnionego od alkoholu lub innego środka odurzającego (art. 96 KK); 2) środki leczniczo-nieizolacyjne: a) skierowanie na leczenie ambulatoryjne w celu przeprowadzenia terapii farmakologicznej lub psychoterapii sprawcy przestępstwa przeciwko wolności seksualnej, popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych (art. 95a KK), b) skierowanie na leczenie ambulatoryjne lub rehabilitację, połączone z dozorem, sprawcy uzależnionego od alkoholu lub innego środka odurzającego (art. 97 KK); 3) środki nielecznicze (administracyjne) stosowane wobec sprawców niepoczytalnych (art. 99 KK): a) zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, b) zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi, c) obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, d) zakaz wstępu na imprezę masową, e) zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych, f) nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, g) zakaz prowadzenia pojazdów, h) przepadek Nowelizacja Kodeksu karnego (ustawa z r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Druk Nr 2393) przewiduje zasadnicze przemodelowanie systemu 596 Gałązka

4 Rozdział X. Środki zabezpieczające 8 9 Przed Art. 93 środków zabezpieczających. Propozycja zmian ma charakter kompleksowy i stanowi kontynuację nowelizacji antypedofilskich z lat oraz kodyfikację części rozwiązań z ustawy z r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz.U. z 2014 r. poz. 24), uchwalonej w celu zapobiegnięcia zwolnieniu skazanych uznanych za niebezpiecznych, którym w 1989 r. karę śmierci zamieniono na 25 lat pozbawienia wolności. Najważniejsze propozycje zawarte w projekcie to: 1) stworzenie nowego katalogu środków zabezpieczających. Mają to być: a) elektroniczna kontrola miejsca pobytu, b) terapia, c) terapia uzależnień, d) pobyt w zakładzie psychiatrycznym, e) nakaz i zakazy określone w art. 39 pkt 2 3 KK orzekane tytułem środka zabezpieczającego; 2) rozszerzenie kategorii sprawców, wobec których będzie możliwe stosowanie środków zabezpieczających. Środki zabezpieczające będzie można orzec wobec sprawcy: a) co do którego umorzono postępowanie o czyn zabroniony popełniony w stanie niepoczytalności, b) w razie skazania za przestępstwo popełnione w stanie poczytalności ograniczonej w znacznym stopniu, c) w razie skazania za przestępstwo określone w art. 148, art. 156, art. 197, art. 198, art lub art , popełnione w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych, d) niebezpiecznych przestępców z zaburzeniami osobowości, w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego jej zawieszenia za umyślne przestępstwo określone w rozdziale XIX, XXIII, XXV lub XXVI, popełnione w związku z zaburzeniem osobowości o takim charakterze lub nasileniu, że zachodzi co najmniej wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia, e) w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka; 3) przyjęcie ogólnej reguły dotyczącej momentu rozpoczęcia i czasu wykonywania środków zabezpieczających, co oznacza, że miałyby mieć charakter postpenalny i być stosowane na czas nieokreślony. III. Nowelizacja z r. 1. Nowy model środków zabezpieczających. Duża nowelizacja Kodeksu karnego (ustawa 8 z r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, od r. uchyla art KK i wprowadza w ich miejsce nowe art. 93a 93g, a ponadto zmienia art. 99 oraz uchyla art. 100, przenosząc dotychczasową regulację przepadku orzekanego tytułem środka zabezpieczającego do art. 45a KK. Nowelizacja rozdziału X ma charakter kompleksowy i nowatorski, porządkuje i modyfikuje katalog środków zabezpieczających oraz zmienia zasady ich stosowania. Nowe przepisy określają kolejno: katalog środków zabezpieczających (art. 93a), zasady stosowania środków zabezpieczających (art. 93b), kategorie sprawców, wobec których można zastosować środki zabezpieczające (art. 93c), czas stosowania środków zabezpieczających (art. 93d), obowiązki związane z poszczególnymi środkami zabezpieczającymi (art. 93e 93f), podstawy stosowania pobytu w zakładzie psychiatrycznym (art. 93g), podstawy stosowania środków karnych tytułem środka zabezpieczającego (art. 99). 2. Wzajemne relacje przepisów rozdziału X. Odmiennie niż do tej pory kształtują się wza- 9 jemne relacje pomiędzy przepisami rozdziału X. Dotychczas przepisy funkcjonowały niejako równolegle, odnosząc się do sytuacji w zasadzie nie pokrywających się zakresowo, natomiast przepisy art. 93a 93c są ściśle powiązane, a ich zakresy się krzyżują. Zasadniczo każdy ze środków określonych w art. 93a, przy zastosowaniu zasad określonych w art. 93b, można zastosowaćdo każdego sprawcy określonego w art. 93c, na czas określony w art. 94d. Wyjątkiem jest najsurowszy ze środków zabezpieczających, tzn. pobyt w zakładzie psychiatrycznym, który można orzec jedynie wówczas, gdy tak stanowi ustawa. Gałązka 597

5 Art Część ogólna Art [Podstawy] Sąd może orzec przewidziany w tym rozdziale środek zabezpieczający związany z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym lub skierowaniem na leczenie ambulatoryjne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego związanego z jego chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego; przed orzeczeniem tego środka sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa, a w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych także lekarza seksuologa. Art (uchylony) Uzasadnienie rządowego projektu KK: Do pierwszych dwóch grup odnosi się zasada, nieznana Kodeksowi z 1932 r. i 1969 r., że środek zabezpieczający, polegający na umieszczeniu w zamkniętym zakładzie, można orzec tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego związanego ze stanem jego niepoczytalności albo poczytalności w znacznym stopniu ograniczonej lub ze «znacznym uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego» (art. 93 ultima ratio pozbawienia wolności), przy czym ze względów gwarancyjnych przed orzeczeniem tych środków sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa. Uzasadnienie rządowego projektu nowelizacji KK, druk sejmowy Nr 1276: W art. 93 Kodeksu karnego wprowadzono dodatkową przesłankę orzeczenia środka zabezpieczającego, która będzie stanowiła podstawę umieszczenia sprawcy przestępstwa popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, w zakładzie zamkniętym lub skierowania na leczenie ambulatoryjne. Przed orzeczeniem tego środka sąd zobowiązany będzie do wysłuchania lekarzy psychiatrów, lekarza seksuologa oraz psychologa. (... ) Projekt posługuje się pojęciem «zaburzenia preferencji seksualnych», które jest zdefiniowane w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD 10 ustalonej przez Światową Organizację Zdrowia. Zaburzenia preferencji seksualnych oznaczone są kodem F.65. Spis treści I. Charakter art. 93 KK Rodzaje przesłanek Ogólna norma gwarancyjna II. Ogólne przesłanki stosowania leczniczych środków zabezpieczających Popełnienie czynu zabronionego Zamknięty katalog podstaw biologiczno-psychiatrycznych Zaburzenia preferencji seksualnych Uzależnienie od alkoholu Uzależnienie od innego środka odurzającego Klauzula konieczności Wysłuchanie psychiatrów, psychologa, seksuologa Nowelizacja I. Charakter art. 93 KK 1 1. Rodzaje przesłanek. Przesłanki stosowania leczniczych środków zabezpieczających, a więc tych związanych z umieszczeniem sprawcy w zakładzie zamkniętym (zakładzie psychiatrycznym, zakładzie karnym, w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, zakładzie leczenia odwykowego) albo skierowaniem go na leczenie ambulatoryjne (odbywające się w ramach powszechnej opieki zdrowotnej), dzielą się na ogólne odnoszące się do wszystkich środków leczniczych, oraz szczegółowe właściwe wyłącznie dla poszczególnych środków. Orzeczenie leczniczego środka zabezpieczającego wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek ogólnych określonych w art. 93 KK oraz przesłanek szczegółowych wskazanych w innych przepisach (zob. wyr. SN z r., II KK 326/12, Prok. i Pr. 2013, Nr 3, dodatek Orzecznictwo, s. 6). Należy podkreślić, że ustawodawca dopuszcza możliwość orzekania leczniczych środków zabezpieczających tylko wtedy, gdy zachodzą podstawy określone w art. 93 KK. Zwrot tylko wtedy statuuje zasadę ultima ratio, a więc ostateczności odwoływania się do 183 Art. 93 w brzmieniu ustawy z dnia r. (Dz.U. Nr 206, poz. 1589), która wchodzi w życie r. 184 Art. 93 uchylony ustawą z dnia r., która wchodzi w życie r. 598 Ciepły

6 Rozdział X. Środki zabezpieczające 2 5 Art. 93 tych środków. Niezbędne zatem się staje wykazanie przesłanek, które w konkretnej sprawie decydują o potrzebie sięgania po ten ostateczny środek (zob. post. SA w Białymstoku z r., II AKz 169/99, OSA 2000, Nr 6, poz. 46). 2. Ogólna norma gwarancyjna. Przepis art. 93 KK ma charakter ogólnej normy gwaran- 2 cyjnej, odnosi się do wszystkich leczniczych środków zabezpieczających, a więc zarówno tych przewidzianych w Kodeksie karnym, jak i określonych w ustawach szczególnych przewidujących odpowiedzialność karną. Przepis ten ponadto nie może stanowić samoistnej podstawy do orzeczenia środka zabezpieczającego (zob. post. SN z r., II KK 138/03, OSNwSK 2003, Nr 1, poz. 1460; wyr. SN z r., II KK 326/12, Prok. i Pr. 2013, Nr 3, dodatek Orzecznictwo, s. 6). Posłużenie się pojęciem sprawca oznacza, że środki zabezpieczające można orzec wyłącznie wobec osób zakwalifikowanych jako sprawcy w myśl art. 18 KK, a nie jest możliwe ich orzeczenie wobec osób, przeciwko którym prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w związku z podejrzeniem popełnienia przez nie czynu zabronionego (post. SN z r., IV KK 288/03, Legalis). Tymczasowe aresztowanie, a nie środek zabezpieczający stosuje się w toku śledztwa wobec sprawcy działającego z poczytalnością zniesioną (art KK), póki nie zostanie przesądzone jego sprawstwo (post. SA w Krakowie z r., II AKz 424/04, Prok. i Pr. 2005, Nr 7 8, poz. 42). II. Ogólne przesłanki stosowania leczniczych środków zabezpieczających 1. Popełnienie czynu zabronionego. Pierwszą ogólną przesłanką warunkującą orzeczenie 3 któregokolwiek z leczniczych środków zabezpieczających jest stwierdzenie popełnienia przez sprawcę czynu zabronionegow związku z jego chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego. Musi zatem dojść do popełnienia czynu zabronionego. Kodeks karny nie przewiduje predeliktualnych środków zabezpieczających, do których orzeczenia byłoby wymagane jedynie stwierdzenie, że osoba jest w wysokim stopniu niebezpieczna dla otoczenia. Ponadto należy wskazać na związek przyczynowy pomiędzy popełnionym czynem a stwierdzoną chorobą psychiczną, zaburzeniem preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem (na temat choroby psychicznej i upośledzenia umysłowego zob. uwagi do art. 31). 2. Zamknięty katalog podstaw biologiczno-psychiatrycznych. Brak wprowadzenia przez 4 ustawodawcę do art. 93 pojęcia innego zakłócenia czynności psychicznych, wymienionego w art KK obok choroby psychicznej oraz upośledzenia umysłowego, oznacza brak możliwości orzeczenia leczniczego środka zabezpieczającego w przypadku popełnienia czynu zabronionego związanego z innym zakłóceniem czynności psychicznych niż choroba psychiczna, zaburzenie preferencji seksualnych, upośledzenie umysłowe czy uzależnienie od alkoholu lub innego środka odurzającego. Jest to rozwiązanie słuszne, trudno sobie bowiem wyobrazić sens orzekania przymusowego leczenia w przypadku popełnienia czynu zabronionego na skutek przejściowych zaburzeń psychicznych, np. wysokiej gorączki, skrajnego przemęczenia, zatrucia organizmu, stanów pośpiączkowych, hipnozy, odurzenia sennego, zaburzeń związanych z okresem dojrzewania, klimakterium, menstruacji, ciąży lub porodu. 3. Zaburzenia preferencji seksualnych (inaczej parafilie, dewiacje, zboczenia, perwersje 5 seksualne) to zaburzenia na tle seksualnym, w których zaspokojenie popędu seksualnego jest uzależnione od pojawienia się specyficznych obiektów, w tym osób, rytuałów czy sytuacji niebędących częścią tzw. stymulacji normatywnej (np. obiektów nieosobowych, cierpienia lub poniżenia, dzieci lub innych niewyrażających zgody osób). Przykłady zaburzeń preferencji seksualnych ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 to m.in.: fetyszyzm (F65.0), ekshibicjonizm (F65.2), oglądactwo (F65.3), pedofilia (F65.4), sadomasochizm (F65.5), inne zaburzenia preferencji seksualnych frotteryzm, nekrofilia, zoofilia (F65.8). Parafilie ujęte w klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-V to m.in.: pedofilia (302.2), ekshibicjonizm (302.4), fetyszyzm (302.81), wojeryzm, czyli oglądactwo (302.82), frotteryzm (302.89). Ciepły 599

7 Art Część ogólna 6 4. Uzależnienie od alkoholu (inaczej alkoholizm, choroba alkoholowa) to zaburzenie psychiczne i zaburzenie zachowania polegające na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu. U osób uzależnionych spożywanie dużej ilości alkoholu jest spowodowane przymusem o charakterze psychicznym oraz somatycznym i nie podlega woli alkoholika. Zakończona powodzeniem terapia pozwala jednak na powstrzymanie się od spożycia alkoholu i utrzymanie abstynencji. Uzależnienie od alkoholu jest ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (F10.20) oraz w klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-V (303.90). Jako przykład przestępstw dość często popełnianych w związku z uzależnieniem od alkoholu można wskazać przestępstwa popełniane z użyciem przemocy, zwłaszcza przeciwko osobie najbliższej zamieszkującej wspólnie ze sprawcą (np. znęcanie się art. 207 KK) czy przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (art. 178a 1 KK) Uzależnienie od innego środka odurzającego (narkomania) to psychiczny lub somatyczny przymus używania substancji chemicznych wpływających na czynności mózgu (substancji psychoaktywnych). Pojęcie uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych definiuje art. 4 pkt 29 NarkU. Narkomania charakteryzuje się tzw. głodem narkotycznym, nieodpartą potrzebą zażywania środków odurzających w celu doznania ich wpływu na psychikę lub dla uniknięcia następstw wywołanych ich brakiem, co może wiązać się chęcią zdobycia narkotyku za wszelką cenę. Przykłady uzależnienia od środków odurzających to: morfinizm, kokainizm, heroinizm, uzależnienie od wziewnych środków odurzających. Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem narkotyków zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (F.11). Przykładem przestępstw popełnianych w związku z uzależnieniem od środków odurzających są przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu czy bezpieczeństwu w komunikacji, do których dochodzi w stanie odurzenia sprawcy, przestępstwa przeciwko mieniu popełniane w celu zdobycia środków finansowych na narkotyki, nielegalne wytwarzanie lub posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych (art. 53 i 62 NarkU), wręczanie korzyści materialnej osobom uprawnionym do wystawiania recept (art. 128 PrFarmaceut) itp. Ze względu na przyjęty przez ustawodawcę zwrot uzależnienie od alkoholu lub innego środka odurzającego (podkreśl. autora) należy przyjąć, że pojęcia środek odurzający na gruncie art. 93 KK nie należy interpretować wąsko wyłącznie za pomocą definicji legalnej z art. 4 pkt. 26 NarkU. Jako środek odurzający na gruncie art. 99 KK należy zatem traktować także środki z grupy substancji psychotropowych czy środków zastępczych odróżnianych od środków odurzających na gruncie art. 4 pkt. 25 i 27 NarkU Klauzula konieczności. Drugą ogólną przesłanką warunkującą orzeczenie leczniczego środka zabezpieczającego jest niezbędność orzeczenia tego środka dla zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego związanego z jego chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego. Z tej przesłanki wynika, że stan sprawcy musi stanowić realne zagrożenie dla porządku prawnego (klauzula konieczności), co oznacza, że zastosowanie środka o charakterze leczniczym stanowi wyłączny sposób zapobiegnięcia ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego (zob. post. SN z r., III KKN 269/01, Legalis). Ryzyko ponownego popełnienia przez niego czynu zabronionego musi jednak się wiązać z jego chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem. Sąd Najwyższy wskazuje konieczność ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, będącego podstawą zastosowania środków zabezpieczających (wyr. SN z r., II KK 210/04, Prok. i Pr. 2005, Nr 10, poz. 2; post. SN z r., III KKN 269/01, Legalis), a przy zastosowaniu umieszczenia w zakładzie zamkniętym wzięcia pod uwagę czy właściwą karą dla takiego sprawcy za popełnienie zarzucanego mu czynu (gdyby mógł ponosić odpowiedzialność karną) byłaby bezwzględna kara pozbawienia wolności (zob. wyr. SN z r., II KK 252/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, Nr 9, poz. 5) Wysłuchanie psychiatrów, psychologa, seksuologa. Trzecią ogólną przesłanką warunkującą orzeczenie leczniczego środka zabezpieczającego jest wysłuchanie przez sąd opinii lekarzy psychiatrów (co najmniej dwóch) oraz psychologa, a w sprawach osób z zaburzeniami prefe- 600 Ciepły

8 Rozdział X. Środki zabezpieczające 1 Art. 93a rencji seksualnych także lekarza seksuologa. Biegli ci mają ustalić stan zdrowia psychicznego sprawcy i sformułować medyczną i psychologiczną prognozę, jakie jest prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez sprawcę czynu zabronionego w związku z jego chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego. Jeżeli sąd nie zgadza się z oceną biegłego lub biegłych, to powinien się zwrócić do tych samych biegłych o ponowne wydanie opinii z uwzględnieniem przedstawionych przez sąd wątpliwości lub też wezwać innych biegłych do wydania opinii w tej samej sprawie. Ostateczną decyzję o zasadności stosowania środka zabezpieczającego podejmuje jednak sąd, a nie biegli (post. SN z r., V KKN 35/96, Prok. i Pr. 1997, Nr 2, poz. 4; wyr. SN z r., V KK 317/07, niepubl.). Wysłuchanie, o którym mowa w komentowanym przepisie, należy rozumieć w ten sposób, że przed orzeczeniem takiego środka sąd jest obowiązany wysłuchać co najmniej ustnej opinii biegłych tych specjalności, nie jest przy tym wystarczające złożenie opinii przez biegłych wyłącznie na piśmie. Treść art. 93 KK formułuje wymóg złożenia przez biegłych opinii ustnej przed sądem (wyr. SN z r., IV KK 20/08, Prok. i Pr. 2008, Nr 6, poz. 9). Wysłuchanie biegłych stanowi przesłankę formalną orzeczenia leczniczych środków zabezpieczających. Zaniechanie obowiązku wysłuchania biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa, a w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych także lekarza seksuologa, stanowi bezwzględną przesłankę uchylenia bądź zmiany orzeczenia sądu na mocy art. 438 pkt 1 KPK. 8. Nowelizacja. Zgodnie z ustawą z r. art. 93 zostanie uchylony od r. 10 Art. 93a. 185 [Katalog środków zabezpieczających] 1. Środkami zabezpieczającymi są: 1) elektroniczna kontrola miejsca pobytu, 2) terapia, 3) terapia uzależnień, 4) pobyt w zakładzie psychiatrycznym. 2. Jeżeli ustawa tak stanowi, tytułem środka zabezpieczającego można orzec nakaz i zakazy określone w art. 39 pkt 2 3. Uzasadnienie rządowego projektu nowelizacji KK: Zmiany dokonywane projektowaną regulacją polegają zarówno na odmiennym niż dotychczas sposobie unormowania środków zabezpieczających, jak i na modyfikacji ich katalogu. Wprowadzone są nowe wolnościowe środki zabezpieczające (... ). Część z dotychczas istniejących środków wolnościowych została uporządkowana, w tym dokonano ich odpowiedniego opisu. Wprowadza się pojęcie terapii, obejmującej zarówno psychoedukację poznawczo-behawioralną (... ) oraz różne formy psychoterapii, realizowane w warunkach wolnościowych, czy w końcu farmakoterapię. Osobnym środkiem jest również terapia uzależnień. Spis treści 1. Systematyka rosnąca Zakazy i nakaz orzekane tytułem środka zabezpieczającego Systematyka rosnąca. Nowelizacja modyfikuje i porządkuje katalog środków zabezpiecza- 1 jących. Zawarty w art. 93a 1 KK katalog jest ułożony według systematyki rosnącej, od środków zabezpieczających najłagodniejszych, aż do najbardziej dolegliwych, najmocniej ingerujących w sferę wolności jednostki. Nowym środkiem zabezpieczającym jest elektroniczna kontrola miejsca pobytu, mająca charakter środka nieleczniczego wykorzystującego system dozoru elektronicznego (zob. uwagi do art. 93e). W dalszej kolejności wyodrębniono środki lecznicze, tj. terapię, obejmującą psychoedukację poznawczo-behawioralną oraz różnorodne formy psychoterapii realizowane w podmiotach leczniczych w warunkach wolnościowych. Osobnym środkiem zabezpieczającym jest terapia uzależnień (zob. uwagi do art. 93f). Najbardziej dolegliwym lecz- 185 Art. 93a dodany ustawą z dnia r., która wchodzi w życie r. Ciepły 601

9 Art. 93b Część ogólna niczym izolacyjnym środkiem zabezpieczającym jest pobyt w zakładzie psychiatrycznym (zob. uwagi do art. 93g) Zakazy i nakaz orzekane tytułem środka zabezpieczającego. Przepis art. 93a 2 KK daje możliwość orzeczenia przez sąd, jeżeli ustawa tak stanowi, niektórych środków karnych tytułem środka zabezpieczającego. Te środki to: 1) zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej; 2) zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi; 3) zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu; 4) zakaz wstępu na imprezę masową; 5) zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych; 6) nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym; 7) zakaz prowadzenia pojazdów (zob. uwagi do art. 99). Zawarty w art. 93a 2 KK wymóg stosowania zakazów lub nakazu orzekanych tytułem środka zabezpieczającego w oparciu o szczególną podstawę ustawową ( jeżeli ustawa tak stanowi ) oznacza konieczność stwierdzenia przez sąd realizacji przesłanek koniecznych dla orzeczenia poszczególnych środków karnych przewidzianych w przepisach art KK. Art. 93b. 186 [Zasady stosowania] 1. Sąd może orzec środek zabezpieczający, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego, a inne środki prawne określone w tym kodeksie lub orzeczone na podstawie innych ustaw nie są wystarczające. Środek zabezpieczający, o którym mowa w art. 93a 1 pkt 4, można orzec jedynie, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości. 2. Sąd uchyla środek zabezpieczający, gdy dalsze jego stosowanie nie jest już konieczne. 3. Środek zabezpieczający i sposób jego wykonywania powinien być odpowiedni do stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, który sprawca może popełnić, oraz prawdopodobieństwa jego popełnienia, a także uwzględniać potrzeby i postępy w terapii lub terapii uzależnień. Sąd może zmienić orzeczony wobec sprawcy środek zabezpieczający lub sposób jego wykonywania, jeżeli poprzednio orzeczony środek stał się nieodpowiedni lub jego wykonywanie nie jest możliwe. 4. Wobec tego samego sprawcy można orzec więcej niż jeden środek zabezpieczający; przepisy 1 i 3 stosuje się, biorąc pod uwagę wszystkie orzekane środki zabezpieczające. 5. Sąd orzeka pobyt w zakładzie psychiatrycznym tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Uzasadnienie rządowego projektu nowelizacji KK: Projekt reguluje wyraźnie, zgodne z Konstytucją RP, zasady orzekania środków zabezpieczających. W projektowanym art. 93b 1 k.k. wyrażona została zasada konieczności. Przepis ten stanowi, że sąd może orzec środek zabezpieczający jedynie wówczas, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości, a inne dostępne środki prawne nie są wystarczające; sąd uchyla środek zabezpieczający, gdy dalsze jego stosowanie nie jest już konieczne. 186 Art. 93b dodany ustawą z dnia r., która wchodzi w życie r. 602 Ciepły

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa Przedmowa do 2. wydania... V Przedmowa... VII Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Istota środków zabezpieczających.... 1 1. Pojęcie i istota środków zabezpieczających.... 3 2. Środki zabezpieczające a kary

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym.

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Kazimierz Postulski WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Tezy wykładu: 1. Cel, kierunki i zakres proponowanych zmian 2. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2.

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2. Część ogólna Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. 2. W stosunku do osoby

Bardziej szczegółowo

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3 Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3 Alternatywy lecznicze alternatywy lecznicze pozostające w dyspozycji sądu: w fazie wyrokowania;

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka UZASADNIENIE Sygn. akt III KK 460/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 maja 2014 r. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk SSA del. do SN Jacek Błaszczyk Protokolant

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

MS-S10 SPRAWOZDANIE z sądowego wykonywania orzeczeń według właściwości rzeczowej

MS-S10 SPRAWOZDANIE z sądowego wykonywania orzeczeń według właściwości rzeczowej MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI, Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa SO w Tarnowie Okręg Sądu Apelacyjnego Apelacja Krakowska Numer identyfikacyjny REGON MS-S10 SPRAWOZDANIE z sądowego wykonywania orzeczeń

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r.

Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Aktualności. Uzasadnienie. I. W proponowanej wersji zmiany ustawy Art. 92 2 i 3 stanowi:

Aktualności. Uzasadnienie. I. W proponowanej wersji zmiany ustawy Art. 92 2 i 3 stanowi: List do czytelników Psychiatrii Polskiej i członków Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego zawierający uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z 2 listopada

Bardziej szczegółowo

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu PRZYMUSOWE LECZENIE OSÓB UZALEŻNIONYCH. I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu Artykuł 21.2. ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce. Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański

Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce. Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański Art.115 16 k.k. i art.46 ust.3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

MS-S10 SPRAWOZDANIE z sądowego wykonywania orzeczeń według właściwości rzeczowej

MS-S10 SPRAWOZDANIE z sądowego wykonywania orzeczeń według właściwości rzeczowej MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI, Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa MS-S10R 09.11.2015 SR w Suwałkach Okręg Sądu Okręgowego Apelacyjnego w W Apelacja Białostocka Numer identyfikacyjny REGON MS-S10 SPRAWOZDANIE

Bardziej szczegółowo

1. Przeprowadzają na Ŝądanie uprawnionych organów wywiady środowiskowe

1. Przeprowadzają na Ŝądanie uprawnionych organów wywiady środowiskowe Kuratorzy zawodowi z mocy art. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych, realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo - resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym

Bardziej szczegółowo

W toku przeprowadzonych przez pracowników mojego Biura wizytacji szpitali

W toku przeprowadzonych przez pracowników mojego Biura wizytacji szpitali RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-726171-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55! 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska Sygn. akt I CSK 825/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 kwietnia 2015 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Iwona Koper Protokolant Beata Rogalska w

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 19 stycznia 2015 r. Druk nr 809 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 Przedmiotem ochrony przepisu art. 45 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468, w brzmieniu przed nowelizacją

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Projekt Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Art. 1. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011

Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011 Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011 Przeciwdziałanie Przemocy w Rodzinie Nowe rozwiązania prawne Jarosław Polanowski PROKURATURA OKRĘGOWA W WARSZAWIE 1 Zespoły interdyscyplinarne

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Sygn. akt V KK 359/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 grudnia 2014 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

Bardziej szczegółowo

WYKONYWANIE ŚRODKÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW KODEKSU KARNEGO WYKONAWCZEGO

WYKONYWANIE ŚRODKÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW KODEKSU KARNEGO WYKONAWCZEGO ROCZNIKI NAUK PRAWNYCH Tom XXIV, numer 1 2014 KATARZYNA OŻÓG-WRÓBEL WYKONYWANIE ŚRODKÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW KODEKSU KARNEGO WYKONAWCZEGO Choćbyście mieli najlepsze ustawy, najlepszych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r.

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowości informacji umieszczanych w karcie rejestracyjnej i w zawiadomieniu Na

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Elektronicznie podpisany przez Beata Jaszczyk Data: 2015.03.20 15:55:39 +01'00' rcl.go v.p l DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 marca 2015 r. Poz. 396 US T AW A z dnia 20 lutego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej Kancelaria Sejmu s. 1/141 USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony

Bardziej szczegółowo

Michał Wysocki. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej. Art. 4 k.k. Art. 7 k.k.

Michał Wysocki. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej. Art. 4 k.k. Art. 7 k.k. Informacja od autora: Nie w każdym porównaniu jest komentarz, ponieważ nie zawsze uważałem to za konieczne. Nie kopiowałem także całych przepisów, ale tylko to, co się zmieniło. Rozdział I Michał Wysocki.

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny. Art. 1

Ustawa. z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny. Art. 1 Ustawa z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny Art. 1 W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 1997 Nr 88 poz. 553 z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) W art. 44 6 otrzymuje

Bardziej szczegółowo

Przymusowe leczenie sprawców czynów zabronionych popełnionych w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych

Przymusowe leczenie sprawców czynów zabronionych popełnionych w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych Adam Strzelec Przymusowe leczenie sprawców czynów zabronionych popełnionych w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej są w oczach społeczeństwa czynami

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie polskim na rzecz zwiększenia ochrony małoletnich w sieci

Zmiany w prawie polskim na rzecz zwiększenia ochrony małoletnich w sieci Zmiany w prawie polskim na rzecz zwiększenia ochrony małoletnich w sieci Rafał Lew-Starowicz Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Traktowania Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Warszawa, 29 września

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014

ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014 MONOGRAFIE PRAWNICZE ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014 Redaktor ADAM KWIECIŃSKI Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ADAM KWIECIŃSKI ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 21 LIPCA 2011 R., I KZP 9/11

POSTANOWIENIE Z DNIA 21 LIPCA 2011 R., I KZP 9/11 POSTANOWIENIE Z DNIA 21 LIPCA 2011 R., I KZP 9/11 Okres wykonywania środka zabezpieczającego, o którym mowa w art. 96 1 k.k. jest niezależny od wymierzonej sprawcy kary pozbawienia wolności, a jego ramy

Bardziej szczegółowo

WINA jako element struktury przestępstwa

WINA jako element struktury przestępstwa WINA jako element struktury przestępstwa Art. 1 k.k. 1 Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej.

Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej. Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553) (zm. Dz.U. 2011 Nr 240, poz. 1431, Dz.U. 2011 Nr 217, poz. 1280, Dz.U. 2011 Nr 191, poz. 1135, Dz.U. 2011 Nr 160, poz. 964, Dz.U. 2011 Nr 133,

Bardziej szczegółowo

Warunki wykonywania środków wychowawczych stosowanych przez sąd rodzinny

Warunki wykonywania środków wychowawczych stosowanych przez sąd rodzinny Warunki wykonywania środków wychowawczych stosowanych przez sąd rodzinny Środki wychowawcze wymienione w art. 6 UPN 1) udzielić upomnienia; 2) zobowiązać do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 136/15 P 128/15 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z pytaniami prawnymi Sądu Okręgowego we Wrocławiu I Wydział Cywilny:

Bardziej szczegółowo

(tekst uwzględnia zmiany wprowadzone Dz.U.Nr 611 z 2012 roku)

(tekst uwzględnia zmiany wprowadzone Dz.U.Nr 611 z 2012 roku) (tekst uwzględnia zmiany wprowadzone Dz.U.Nr 611 z 2012 roku) USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz. U. z dnia 2 sierpnia 1997 r.) CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art.

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r.

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-116-03 Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów Wykaz skrótów................................................. 11 Wstęp.......................................................... 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 255/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 stycznia 2014 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSA del. do

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

- o przeciwdziałaniu narkomanii,

- o przeciwdziałaniu narkomanii, SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-63-05 Do druku nr 4024 Warszawa, 30 maja 2005 r. Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 314/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Rozdział I

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Rozdział I Kancelaria Sejmu s. 1/125 USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony

Bardziej szczegółowo

Środek karny zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi

Środek karny zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi Ryszard A. Stefański Środek karny zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi I. Wprowadzenie Ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie

Bardziej szczegółowo

! Cotygodniowa audycja w każdą środę po godz. 11:00 w Programie 1 Polskiego Radia.

! Cotygodniowa audycja w każdą środę po godz. 11:00 w Programie 1 Polskiego Radia. Czy rzeczywiście polskie przepisy łagodnie traktują pijanych kierowców? Czy tylko za spożycie alkoholu czeka nas odpowiedzialność karna? Jakiego rodzaju zachowania na drogach kodeks karny oraz kodeks wykroczeń

Bardziej szczegółowo

1. Kodeks karny. z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553)

1. Kodeks karny. z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553) KK 1 1. Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553) (sprost.: Dz.U. 1997, Nr 128, poz. 840; zm.: Dz.U. 1999, Nr 64, poz. 729, Nr 83, poz. 931; 2000, Nr 48, poz. 548, Nr 93, poz. 1027,

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w sprawach przymusowego leczenia alkoholików i narkomanów

Postępowanie w sprawach przymusowego leczenia alkoholików i narkomanów Rejent" * rok 7 * nr 1 (69) styczeń 1997 r. Kazimierz Korzan Postępowanie w sprawach przymusowego leczenia alkoholików i narkomanów Alkoholizm i narkomania są zjawiskiem wysoce szkodliwym społecznie. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich z dnia 26 października 1982 r. (Dz.U. Nr 35, poz. 228) Tekst jednolity z dnia 20 lutego 2014 r. (Dz.U. 2014, poz. 382) Spis treści Art. Dział I. Przepisy ogólne............................

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 627/14. Dnia 17 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 627/14. Dnia 17 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 627/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 września 2015 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Niepoczytalność sprawcy jako okoliczność wyłączająca winę

Niepoczytalność sprawcy jako okoliczność wyłączająca winę EDYTA TRZYNA-KLOC Niepoczytalność sprawcy jako okoliczność wyłączająca winę We współczesnej doktrynie prawa karnego podkreśla się, że przypisanie sprawcy winy może nastąpić jedynie wówczas, gdy sprawca

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do odebrania dziecka rodzinie przez Policję lub jej udziału w tej czynności może dojść w sytuacjach:

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do odebrania dziecka rodzinie przez Policję lub jej udziału w tej czynności może dojść w sytuacjach: Odebranie dziecka Odebranie dziecka rodzinie i umieszczenie go w obcym środowisku to dla niego sytuacja traumatyczna. Od wszystkich podmiotów uprawnionych do odebrania dziecka rodzinie wymagana jest wyjątkowa

Bardziej szczegółowo

USTAWA. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1

USTAWA. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1 USTAWA z dnia o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1 Art. 1. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Bardziej szczegółowo

1. Kodeks karny. z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553)

1. Kodeks karny. z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553) KK 1 1. Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 88, poz. 553) (sprost.: Dz.U. 1997, Nr 128, poz. 840; zm.: Dz.U. 1999, Nr 64, poz. 729, Nr 83, poz. 931; 2000, Nr 48, poz. 548, Nr 93, poz. 1027,

Bardziej szczegółowo

DEK KARNY. PRZESŁANKI ORZEKANIA

DEK KARNY. PRZESŁANKI ORZEKANIA Temat opracowania: Autor opracowania: ZAKAZ PROWADZENIA POJAZDÓW JAKO ŚRO- DEK KARNY. PRZESŁANKI ORZEKANIA aplikant adwokacki Paweł Dziekański Data: 01.08.2014 r. A. WSTĘP Zakaz prowadzenia pojazdów jest

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Art. 1. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. Projekt z 29 grudnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie standardu podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego.

Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego. Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego. Przygotował: Krzysztof Stasiak Kurator okręgowy Sądu Okręgowego w Gdańsku Sąd Okręgowy Administracja i inne jednostki

Bardziej szczegółowo

Dział 1. Osądzeni wg rodzajów przestępstw i kar

Dział 1. Osądzeni wg rodzajów przestępstw i kar MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI, Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa SO w Krakowie [WYDZIAL] Okręg Sadu Apelacyjnego w Apelacja Krakowska Numer identyfikacyjny REGON Dział 1. Osądzeni wg rodzajów przestępstw

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z upoważnienia ministra na interpelację nr 4922

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z upoważnienia ministra na interpelację nr 4922 Interpelacja nr 4922 do ministra sprawiedliwości w sprawie handlu ludźmi oraz ochrony przed wykorzystywaniem seksualnym osób między 15. a 18. rokiem życia Panie Ministrze! Kodeks karny nie reguluje jednoznacznie

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 2 Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja prawa karnego 2015

Nowelizacja prawa karnego 2015 Nowelizacja prawa karnego 2015 Komentarz Włodzimierz Wróbel redakcja Autorzy Agnieszka Barczak-Oplustil Marek Bielski Grzegorz Bogdan Wojciech Górowski Mikołaj Iwański Michał Jakubowski Jan Jodłowski Piotr

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359) Warszawa, 27 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 359) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona Senatowi ustawa o zmianie ustawy Kodeks

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Orzeczenia sądownictwa Bibliografia Wstęp Rozdział I. Zagadnienia terminologiczne

Spis treści Wykaz skrótów Orzeczenia sądownictwa Bibliografia Wstęp Rozdział I. Zagadnienia terminologiczne Wykaz skrótów... Orzeczenia sądownictwa... Bibliografia... XIII XVII XXI Wstęp... XXXIII Rozdział I. Zagadnienia terminologiczne... 1 1. Grzywna jako sankcja wielopłaszczyznowa... 1 2. Samoistność grzywny...

Bardziej szczegółowo

OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE

OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE Nowelizacja ustawy zakłada rozszerzenie form udzielanej pomocy ofiarom przemocy w rodzinie o możliwość m.in. bezpłatnego badania lekarskiego dla ustalenia przyczyn

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej

USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Kancelaria Sejmu s. 1/100 USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1276 Warszawa, 31 października 2008 r.

Druk nr 1276 Warszawa, 31 października 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-170-08 Druk nr 1276 Warszawa, 31 października 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 5/12. Dnia 30 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 5/12. Dnia 30 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 5/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 30 marca 2012 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie z urzędu na

Bardziej szczegółowo

Marek Michalak. RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, września 2013 roku Rzecznik Praw Dziecka. ZSR SOO/l 3/2013/ER

Marek Michalak. RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, września 2013 roku Rzecznik Praw Dziecka. ZSR SOO/l 3/2013/ER Kodeks S RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, września 2013 roku Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak ul. Przemysłowa 30132, 00-450 Warszawa ZSR SOO/l 3/2013/ER Pan Marek Biernacki Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

PORADNIK: PRZERWA i ODROCZENIE WYKONANIA KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI ZE WZGLĘDÓW ZDROWOTNYCH

PORADNIK: PRZERWA i ODROCZENIE WYKONANIA KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI ZE WZGLĘDÓW ZDROWOTNYCH PORADNIK: PRZERWA i ODROCZENIE WYKONANIA KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI ZE WZGLĘDÓW ZDROWOTNYCH PRZERWA W WYKONANIU KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI ZE WZGLĘDÓW ZDROWOTNYCH Kiedy sąd może udzielić przerwy w wykonaniu

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjna postpenalna izolacja sprawcy przestępstwa

Obligatoryjna postpenalna izolacja sprawcy przestępstwa Obligatoryjna postpenalna izolacja sprawcy przestępstwa Joanna Długosz Obligatoryjna postpenalna izolacja sprawcy przestępstwa Streszczenie Opracowanie zawiera rozwaŝania na temat konstrukcji, zakresu

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej

USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 35/14. Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 35/14. Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon Sygn. akt V KK 35/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2014 r. SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

Prawne i etyczne aspekty psychiatrii. Katedra i Klinika Psychiatrii PUM

Prawne i etyczne aspekty psychiatrii. Katedra i Klinika Psychiatrii PUM Prawne i etyczne aspekty psychiatrii Katedra i Klinika Psychiatrii PUM Ocena poczytalności Kodeks karny: POCZYTALNOŚĆ ZNIESIONA Art. 31. 1 Nie popełnia przestępstwa, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia

Bardziej szczegółowo

SANKCJE KARNE JAKO PRZYKŁAD MECHANIZMÓW OGRANICZAJĄCYCH WOLNOŚĆ SŁOWA W LOKALNYCH MEDIACH. Dawid Sześciło

SANKCJE KARNE JAKO PRZYKŁAD MECHANIZMÓW OGRANICZAJĄCYCH WOLNOŚĆ SŁOWA W LOKALNYCH MEDIACH. Dawid Sześciło SANKCJE KARNE JAKO PRZYKŁAD MECHANIZMÓW OGRANICZAJĄCYCH WOLNOŚĆ SŁOWA W LOKALNYCH MEDIACH Dawid Sześciło Prawne ograniczenia wolności prasy lokalnej Odpowiedzialność karna (Kodeks karny) Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo