Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych"

Transkrypt

1 Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych Wykład 3 Struktura systemu komputerowego Toruń, 2004

2 System komputerowy Struktura komputera Magistrala systemowa Funkcje jednostki centralnej Struktura wejścia/wyjścia Struktura pamięci

3 System komputerowy Sprzęt (ang. hardware) - zasoby o specyficznej architekturze oraz organizacji zarządzane przez system operacyjny System operacyjny - program, który nadzoruje i koordynuje dostęp programów do zasobów Programy użytkowe - realizują potrzeby użytkowników systemu komputerowego (kompilatory, bazy danych, gry,...) Użytkownicy - ludzie, maszyny, komputery..

4 Sprzęt komputerowy (c.d.) dyski drukarki taśma jednostka centralna sterownik dysków sterownik drukarek sterownik taśmy szyna systemowa sterownik pamięci pamięć operacyjna

5 Struktura komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

6 Struktura komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

7 Magistrala systemowa System bus (ang.) Droga zapewniająca komunikację między (modułami): procesorem, pamięcią i wejściemwyjściem Tryb rozgłaszania (ang. broadcast) 50 do 100 oddzielnych linii pogrupowanych w 8, 16, 32 linii zwanych szynami linie danych - do przenoszenia danych np. szyna danych 8b a rozkaz 16b: 2 x transfer z pamięci linie adresowe - do określenia adresu danych linie sterowania - do sterowania liniami linie zasilania

8 Schemat magistrali CPU pamięć pamięć wejściewyjście wejściewyjście sterowanie magistrala adres dane

9 Linie sterowania Kontrola dostępu i wykorzystanie danych i adresów zapis danych z magistrali pod określonym adresem w pamięci odczyt danych spod określonego adresu pamięci zapis do portu we/wy odczyt z portu we/wy potwierdzenie przesłania (ang. transfer ACK) zapotrzebowanie na magistralę (ang. bus request) rezygnacja z magistrali (ang. bus grant) żądanie przerwania (ang. interrupt request) - zawieszenie potwierdzenie przerwania (ang. interrupt ACK) - rozpoznanie zegar - synchronizowanie opercji reset - ustawienie modułów w stanie początkowym

10 Linie sterowania - działanie Moduły chcą przesłać dane między sobą: uzyskanie dostępu do magistrali przekazanie danych za pośrednictwem magistrali Moduł chce uzyskać dane z innego modułu: uzyskanie dostępu do magistrali przekazanie zapotrzebowania przez linie sterowania i adresowe czekanie na dane

11 Stuktury wielomagistralowe Duża ilość modułów opóźnia działanie magistrali można zwiększać szybkość magistrali lub jej szerokość (z 32b na 64b) jednak szybkość modułów (grafika, video) wzrasta bardziej Struktury wielomagistralowe o określonej hierarchii lokalna magistrala: procesor <->pamięć podręczna magistrala systemowa: we/wy komunikując się z pamięcią główną poprzez interfejs szyny rozszerzenia (ang. expansion bus) nie ma wpływu na działanie procesora szyna rozszerzenia buforuje dane między magistralą systemową a sterownikami we/wy dołączonymi do szyny rozszerzenia (ang. expansion bus)

12 Tradycyjna magistrala systemowa (ISA) procesor magistrala lokalna Pamięć podręczna Pamięć główna Lokalny sterownik we/wy magistrala systemowa Sieć SCSI Interfejs szyny rozszerzenia Modem Drukarka szyna rozszerzenia

13 Magistrala o dużej wydajności Pamięć główna Procesor magistrala lokalna Cache/ Bridge magistrala systemowa SCSI FireWire Grafika Wideo LAN szyna szybkiego przesyłania FAX Konsola Interfejs szyny rozszerzenia Modem Drukarka szyna rozszerzenia

14 Przykład Pentium cache(l2), local bus, memory bus PCI bridge chip: local, memory, szyna PCI ISA (ang. Industry Standard Architecture) I/O bus: EIDE (ang. Enhance Integrated Drive Electronics), ATA (ang. Advanced Technology Attachment) - dyski 16,67MBps PCI (ang. Peripheral Component Interconnect) SCSI (ang. Small Computer System Interface) szybkie we/wy do 160MBps (dyski,..) USB (ang. Universal Serial Bus) wolne urządzenia we/wy do 1.5MBps, (mysz, skaner,..) IEEE 1394 (FireWire) - do 50MBps (multimedia) sygnalizacja równoległa

15 Struktura magistralowa Pentium L2 cache magistrala podręczna CPU magistrala lokalna most PCI magistrala pamięci pamięć magistrala pci złącza PCI SCSI USB mysz klawiatura most ISA dysk IDE adapter grafiki monitor magistrala isa złącza ISA modem karta dźwiękowa drukarka

16 Płyta główna

17 PCI-X - architektura CPU processor system bus grafika AGP memory bridge (northbridge) pamięć HubLink USB 1.1 HDD ATA Chipset I/O bridge (southbridge) lokalne we/wy PCI

18 PCI Express - 3GIO multimedialne systemy systemy operacyjne video-on-demand, redystrybucja audio (GbEthernet) PCI Express: szyna III generacji 2xPCI kompatybilna z PCI, zastępuje szynę AGP(ang. Accelerated Graphics Port, 4xPCI) komunikacja szeregowa technologia szyny lokalnej (nie dla szyny pamięci) CHIP 8/2003 technologia transmisji chip-to-chip GBps

19 PCI Express - architektura CPU grafika memory bridge pamięć Gb Ethernet HDD Serial ATA I/O bridge 3GIO USB 2.0 lokalne we/wy mobile docking switch PCI

20 Struktura komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

21 Funkcje jednostki centralnej CPU = procesor = jednostka centralna Pobieranie rozkazów z pamięci Interpretowanie rozkazów Pobieranie danych (z pamięci lub we/wy) Przechowywanie danych w pamięci Przetwarzanie danych - wykonywanie rozkazów Zapisywanie wyników (do pamięci lub na we/wy)

22 Schemat jednostki centralnej CPU We/Wy Komputer System Bus Pamięć CPU Rejestry Połączenia wewnętrzne CPU Jednostka arytmetycznologiczna (ALU) Jednostka sterująca

23 Rejestry procesora licznik programu (PC) - adres rozkazu do pobrania rejestr rozkazu (IR) - kod rozkazu rejestr adresowy pamięci (MAR) - adres lokacji rejestr buforowy pamięci (MBR) - dane do/z pamięci rejestry PSW (ang. program status word) - słowo stanu programu, informacje o stanie

24 PSW (bity, flagi) znak - bit znaku ostatniej operacji zero - wynik operacji = zero przeniesienie (ang. carry) - przeniesienie w wielokrotnej precyzji równość (ang. equal) - wynik porównania logicznego przepełnienie - (ang. overflow) zezwolenie/blokowanie przerwań nadzorca - tryb systemu lub tryb użytkownika

25 Struktura - Jednostka sterująca Jednostka sterująca CPU ALU CPU Internal Bus Rejestry Jednostka sterująca Rejestry i dekodery Wewnętrzna szyna danych Układy logiczne szeregowania Synchronizacja i sterowanie

26 Technologia mobilna - Centrino Komputery przenośne (laptopy) Wireless LAN (do 11Mbps) Procesor Intel Pentium M modyfikacja Pentium Pro (energooszczędna 0.9GHz-1.6GHz) szyna systemowa 400MHz; L1 cache - 64kB; L2 cache - 1MB; Intel Chipset 855 grafika 3D; USB 2.0; do 2GB pamięci DDR SDRAM Intel PRO/Wireless 2100 standard b zarządzanie zasilaniem

27 Struktura komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

28 Wejście/Wyjście Dlaczego nie łączy się urządzeń peryferyjnych bezpośrednio z magistralą systemową? wielka różnorodność urządzeń we/wy przesyłanie różnej ilości danych z różną prędkością w różnym formacie urządzenia we/wy za wolne dla procesora i pamięci Potrzeba modułu we/wy interfejs z procesorem i pamięcia przez magistralę interfejs z urządzeniami peryferyjnymi

29 Model modułu we/wy linie adresowe linie danych magistrala linie sterowania Moduł wejścia/wyjścia urządzenie we/wy urządzenie we/wy urządzenie we/wy

30 Kategorie wejścia/wyjścia Rodzaje urządzeń we/wy przeznaczone do odczytu przez człowieka (np. monitor ekranowy, wydruk, dźwięk) przeznaczone do odczytu przez maszynę (np. dyski magnetyczne, taśmy, czujniki w robotach ) komunikacyjne (np. modem, karta sieciowa)

31 Funkcje modułu we/wy Sterowanie i taktowanie (zegar) Komunikacja z procesorem Komunikacja z urządzeniem Buforowanie danych Wykrywanie błędów

32 Funkcje modułu we/wy (c.d.) Sterowanie i taktowanie (zegar), np.: procesor żąda statusu urządzenia we/wy moduł we/wy udziela odpowiedzi jeśli urządzenie jest gotowe procesor wydaje rozkaz moduł we/wy otrzymuje dane z urządzenia dane są przenoszone z modułu we/wy do procesora Komunikacja z procesorem dekodowanie rozkazu przez moduł we/wy przesyłanie danych poprzez magistralę przesyłanie informacji o stanie modułu we/wy rozpoznawanie adresu modułu we/wy

33 Funkcje modułu we/wy Komunikacja z urządzeniem sygnały sterujące z modułu we/wy (np. ustaw głowicę dysku) sygnały stanu do modułu we/wy (np. ready, not-ready) dane do/z modułu we/wy dane specyficzne dla urządzenia do/z otoczenia Buforowanie danych dane są buforowane w module we/wy i wysyłane do urządzenia z prędkością stosowaną dla tego urządzenia Wykrywanie błędów, np.: 7-bitowy kod ASCII, ósmy bit ustawiany w zależności od tego czy jest parzysta liczba jedynek czy nie

34 Prędkości urządzeń we/wy klawiatura - 10 bps mysz bps modem (56 kbps) - 7 kbps kanał telefoniczny - 8 kbps ISDN (dual) - 16 kbps drukarka laserowa kbps skaner kbps Ethernet klasyczny MBps USB MBps dysk IDE - 5 MBps 40x CD-ROM - 6 MBps

35 Prędkości urządzeń we/wy (c.d) Fast Ethernet MBps szyna ISA MBps dysk EIDE (ATA-2) MBps FireWire (IEE1394) - 50 MBps monitor XGA - 60 MBps łącze SONET OC MBps dysk SCSI Ultra-2-80 MBps Ethernet gigabitowy MBps klasyczna szyna PCI MBps (32b na 33MHz) szyna PCI MBps (64b na 66MHz) Sun Gigaplane XB backplane - 20 GBps

36 Struktura modułu we/wy interfejs z magistralą systemową interfejs z urządzeniem zewnętrznym linie danych linie adresowe linie sterowania rejestry danych rejestry stanu/sterowania Uklady logiczne wejścia/wyjścia... Uklady logiczne interfejsu z urządzeniem zewnętrznym... Uklady logiczne interfejsu z urządzeniem zewnętrznym dane status sterowanie dane status sterowanie

37 Rodzaje modułów we/wy Sterownik wejścia/wyjścia (urządzenia) - prymitywny, wymaga szczegółowego sterowania mikrokomputery, minikomputery Kanał (procesor) wejścia/wyjścia - przejmuje większość obciążenia we/wy CPU, wysoki priorytet dojścia do procesora superkomputery, duże instalacje

38 Sposoby realizacji we/wy programowane - dane są wymieniane między procesorem a modułem we/wy, procesor czeka na zakończenie operacji we/wy sterowane przerwaniami - procesor wydaje operację we/wy i wykonuje dalsze rozkazy do momentu zakończenia operacji we/wy (przerwanie we/wy) bezpośredni dostęp do pamięci (ang. direct memory access - DMA) - moduł we/wy wymienia dane bezpośrednio z pamięcią bez udziału procesora

39 We/wy progamowane błąd CPU -> we/wy we/wy -> CPU we/wy -> CPU CPU -> pamięć wydaj modułowi we/wy rozkaz odczytu odczytaj stan modułu we/wy sprawdź stan odczytaj słowo w module we/wy zapisz słowo w pamięci wykonane? nie gotowy nie tak następna instrukcja

40 We/wy sterowane przerwaniami wykonaj coś innego przerwanie błąd CPU -> we/wy we/wy -> CPU we/wy -> CPU CPU -> pamięć wydaj modułowi we/wy rozkaz odczytu odczytaj stan modułu we/wy sprawdź stan odczytaj słowo w module we/wy zapisz słowo w pamięci wykonane? nie gotowy nie tak następna instrukcja

41 Bezpośredni dostęp do pamięci wydaj modulowi DMA rozkaz odczytania bloku CPU -> DMA wykonaj coś innego odczytaj stan modułu DMA DMA -> CPU przerwanie następna instrukcja

42 Struktura komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

43 Pamięć i jej własności Lokalizacja Pojemność Jednostka transferu Metoda dostępu Wydajność Rodzaj fizyczny Własności fizyczne Organizacja

44 Pamięć - lokalizacja, miara CPU wewnętrzna (główna) zewnętrzna (pomocnicza) długość słowa - 8, 16, 32 bitów (b) pojemność pamięci mierzona w ilości słów lub w Bajtach

45 Pamięć - jednostka transferu pamięć wewnętrzna zwykle szerokość szyny danych pamięć zewnętrzna zwykle bloki o wiele większe niż słowo jednostka adresowalna najmniejsza ilość danych dająca się jednoznacznie zaadresować (zwykle słowo ale może być to klaster na dysku) N = ilość adresowalnych jednostek; A = długość adresu zależność: N = 2^A

46 Pamięć - metody dostępu (1) dostęp sekwencyjny (ang. sequential) dostęp liniowy blok po bloku wprzód lub wtył czas dostępu zależy od pozycji bloku względem pozycji bieżącej np. taśmy dostęp bezpośredni (ang. direct) każdy blok ma unikalny adres czas dostępu realizowany przez skok do najbliższego otoczenia i sekwencyjne przeszukiwanie np. dysk magnetyczny

47 Prędkość kątowa a liniowa Dyski magnetyczne obracją się ze stałą prędkością kątową (ang. constant angular velocity) adresowanie bloków za pomocą cylindra, ścieżki i sektora wymagany jest tylko mały ruch głowicy przy zmianie ścieżki oraz oczekiwanie na sektor sporo pustego miejsca miejsca na zewnętrznych ścieżkach Płyty CD obracją się ze stałą prędkością liniową (ang. constant linear velocity) informacje na ścieżkach w segmentach o jednakowej długości dysk obraca się najwolniej na zewnętrznych scieżkach

48 Pamięć - metody dostępu (2) dostęp swobodny (ang. random) każda adresowalna lokacja w pamięci ma unikatowy, fizycznie wbudowany mechanizm adresowania czas dostępu nie zależy od poprzednich operacji i jest stały np. RAM dostęp skojarzeniowy (ang. associative) dane są lokalizowane raczej na podstawie porównania z ich zawartością niż na podstawie adresu czas dostępu nie zależy od poprzednich operacji i jest stały np. pamięć podręczna (ang. cache)

49 Pamięć - wydajność (definicje) czas dostępu dostęp swobodny : czas niezbędny do zrealizowania operacji dostęp nieswobodny : czas potrzebny na ustawienie głowicy czas_cyklu pamięci czas dostępu + czas, który musi upłynąć aby mógła nastąpić kolejna operacja ( zapis, odczyt) szybkość transferu dostęp swobodny : 1/czas_cyklu dostęp nieswobodny : T_n = T_a + n/r T_n - śr. czas operacji na n-bitach;t_a = śr. czas dostępu r - szybkość transferu w b/sek

50 Pamięć - rodzaje fizyczne półprzewodnikowa (ang. semiconductor) RAM magnetyczna dysk & taśma magneto-optyczna CD & DVD

51 Pamięć - własności fizyczne zanikanie, rozpad (ang. decay) ulotność (ang. volatility ) wymazywalność (ang. erasable) zasilanie do utrzymania zawartości

52 Pamięć - organizacja Naturalny porządek bitów w słowie Nie zawsze oczywisty

53 Fundamentalne pytania podstawowe pytania projektowania pamięci komputerów Ile? wszystkiego (otwarte) większa pojemność to mniejszy koszt na bit Jak szybko? większa pojemność to większy czas dostępu Za ile? mniejszy czas dostępu to większy koszt na bit kompromis: hierarchia pamięci

54 Hierarchia pamięci Jak osiągnąć efektywność ze względu na koszt? rejestry w CPU pamięć wewnętrzna lub główna pamięć podręczna (cache) - może być wiele poziomów pamięć główna - RAM pamięć zewnetrzna dyskowa pamięć podręczna pamięć dyskowa pamięć taśmowa lub dysk optyczny

55 Hierarchia pamięci (c.d.) od góry do dołu: malejący koszt na bit rosnąca pojemność rosnący czas dostępu malejąca częstotliwość dostępu do pamięci przez procesor

56 Zasada lokalności odniesień zasada lokalności odniesień (ang. locality of reference) oznacza, że w czasie wykonania programu odwołania do danych i rozkazów mają tendencję do gromadzenia się przyczyna: programy zwykle zawierają tablice deklaracji zmiennych oraz stałych i wiele pętli iteracyjnych i podprogramów wykorzystanie zasady lokalności odniesień pozwala na zmniejszenie częstotliwości dostępu przykład: pamięć podręczna procesora

57 Pamięć podręczna a główna prędkość procesora a prędkość pamięci mała szybka pamięć (droga) wykorzystanie zasady lokalności odniesień CPU Cache Pamięć w bajtach w blokach

58 Pamięć podręczna - działanie cache zawiera fragment pamięci głównej procesor sprawdza czy aktualnie potrzebne do wykonania rozkazu słowo z pamięci jest w cache u jeśli nie, to blok pamięci o ustalonej liczbie K słów zawierający potrzebne słowo jest ściągnięty do pamięci podręcznej

59 Pamięć podręczna (c.d.) rozmiar cache u mały cache poprawia wydajność rozmiar bloku większy blok: większe prawdopodobieństwo, że słowo jest w cache u (zasada lokalności) zbyt duży blok: większe prawdopodobieństwo, że słowo jest w usuniętym bloku funkcja mapująca (ang. mapping function) określa lokalizację bloku w cachu u przykład: 6b adres, 2b tag(znacznik) 01: , , , , , , , , , , , , , , ,

60 Struktura pamięci podręcznej i głównej tag blok C-1... długość bloku (K słów) cache blok (K słów) blok 2^n-1 CPU długość słowa pamięć

61 Pamięć podręczna (c.d.) Algorytm zastępowania określa, który blok należy zastąpić last-recently-used (LRU) - zastąp najdawniej użyty Polityka zapisywania (ang. write policy) określa, kiedy zmieniony blok cache u jest zapisywany do pamięci głównej za każdym razem kiedy jest zmieniony tylko wtedy, gdy jest zastępowany: minimalizuje ilość operacji zapisywania ale pamięć główna może być nieaktualna (np. w połączeniu z DMA)

62 Pamięć podręczna - przykłady brak kB cache Pentium - dwa cache: 8kB dla danych i 8kB dla rozkazów Pentium II - 8kB (rozkazy) i 8kB-16kB (dane) - L1 cache (CPU chip) 256kB->1MB - L2 cache

63 Pamięć półprzewodnikowa RAM (ang. Random Access Memory) nazwa myląca bowiem wszystkie pamięci półprzewodnikowe mają dostęp swobodny odczyt/zapis ulotna sposób wymazywania: elektryczny statyczna (ang. static) lub dynamiczna (ang. dynamic) DIMM (ang. dual in-line memory module) rodzaj pamięci RAM dla PC

64 Pamięć dynamiczna (DRAM) bity zapamiętane jak ładunki w kondensatorach rozładowywanie okresowe odświeżanie ładunku prosta budowa mała tania wolna asynchroniczna zastosowanie: pamięć główna

65 Przykład działania DRAM 16 Mb DRAM - 4 bity czytane i pisane jednocześnie tablica: 2048 wierszy i 2048 kolumn linie adresowe A0-A10 (2^11=2048) 11 sygnałów określa połowę adresu wiersza lub kolumny sygnał wyboru wiersza RAS (ang. row address select) sygnał wyboru kolumny CAS (ang. column address select) DRAM zablokowany podczas odświeżania MUX pozwala na 4-krotne zwiększenie pamięci

66 Pamięć DRAM 16Mb (4Mx4) RAS CAS WE OE taktowanie i sterowanie licznik odświeżania MUX A0 A1 A10... bufor adresu wiersza bufor adresu kolumny dekoder wiersza... Tablica pamięci (2048x2048x4)... wzmacniacz odczytu i bramka we/wy dekoder kolumny wejściowy bufor danych wyjściowy bufor danych D1 D2 D3 D4

67 Inne pamięci DRAM EDRAM (ang. Enhanced DRAM)- wzbogacona o pamięć podręczną statyczną RAM (16b) CDRAM (ang. Cache DRAM)- zawiera pamięć podręczną o 2Kb statycznej RAM SDRAM (ang. Synchronous DRAM) - pamięć synchroniczna, transmisja do/z CPU pod kontrolą zewnętrznego zegara systemowego; bardzo wydajna przy dużych transferach (np. multimedia) DDR (ang. double-data-rate ) SDRAM - ok. 3GBps RDRAM (ang. Rambus DRAM) - do 3.5GBps

68 Pamięć statyczna (SRAM) bity przechowywane za pomocą przerzutników nie wymaga odświeżania bardziej złożona budowa większa droższa szybsza zastosowanie: pamięć podręczna przykład: CMOS (ang. complementary metaloxide-semiconductor) - zasilanie: bateria

69 Pamięć stała (ROM) ROM - ang. read-only memory trwały wzór danych zastosowanie: mikroprogramowanie tablice funkcji programy systemowe (BIOS, ang. Basic Input Output System - niskopoziomowe we/wy) podprogramy biblioteczne dla często wywoływanych funkcji

70 Rodzaje pamięci ROM (1) zapisywana w trakcie produkcji bardzo droga dla małych serii pamięć programowalna (PROM, ang. programmable) do zapisu (tylko raz) wymagane jest specjalne urządzenie pamięć głównie do odczytu (ang. read-mostly memory) optycznie wymazywalna programowalna pamięć stała (ang. Erasable Programmable (EPROM)) wymazywananie : naświetlanie promieniowaniem ultrafioletowym z układu znajdującego się w obudowie

71 Rodzaje pamięci ROM (2) pamięć głównie do odczytu (c.d.) elektrycznie wymazywalna programowalna pamięć stała (ang. Electrically Erasable Programmable (EEPROM)) zapisywane są tylko bajty zaadresowane zapisywanie trwa dłużej niż odczyt (kilka mikrosekund/b) mniej gęsto upakowana niż EPROM pamięć błyskawiczna (ang. Flash memory, Flash EEPROM) wymazywanie elektryczne nie umożliwia wymazywania na poziomie bajtu szybsza niż EPROM tańsza niż EEPROM zastosowanie: BIOS, Cisco IOS, PenDrive= USB flash memory drive (do 2GB)

72 Przykład - router Cisco System IOS FLASH Konfiguracja NVRAM CPU booting ROM interfejs szyny RAM IOS tablice routingu magistrala interfejs we/wy interfejs we/wy interfejs we/wy CPU CPU CPU

73 Literatura W. Stallings - Architektura i organizacja systemu komputerowego, WNT, 2000

74 Strony WWW WWW Computer Architecture Home Page CPU Info Center ACM Special Interest Group on Computer Architecture IEEE Technical Committee on Computer Architecture Intel Technology Journal Strony domowe producentów komputerów Intel, IBM, etc.

75 Grupy dyskusyjne (Usenet) comp.arch comp.arch.arithmetic comp.arch.storage

76 Podsumowanie (1) struktura komputera: CPU wykonuje rozkazy pamięć przechowuje rozkazy i dane zewnętrzna lub wewnętrzna we/wy przesyła dane do/z pamięci magistrala zapewnia komunikację tego wszystkiego przykład Pentium we/wy - realizowane przez moduły we/wy programowo, sterowane przerwaniami, bezpośrednio (DMA)

77 Podsumowanie (2) dostęp do pamięci sekwencyjny, bezpośredni, swobodny, skojarzeniowy pamięć półprzewodnikowa ulotna: RAM dynamiczna lub statyczna stała : ROM PROM, EPROM, Flash

78 Co dalej? - działanie komputera Peryferia Komputer Jednostka centralna (CPU) Pamięć główna Komputer Magistrala systemowa Linie komunikacyjne Wejście- Wyjście

79 Następny wykład działanie komputera rozkazy cykl pobrania, wykonania i przerwania ochrona sprzętowa dualny tryb operacji: monitora i użytkownika uprzywilejowane rozkazy we/wy rejestr bazowy i graniczny machanizm przerwań zegarowych wywołania systemowe w procesie użytkownika

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 9 Pamięć operacyjna Właściwości pamięci Położenie Pojemność Jednostka transferu Sposób dostępu Wydajność Rodzaj fizyczny Własności fizyczne Organizacja Położenie pamięci

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 11 Wejście - wyjście Urządzenia zewnętrzne Wyjściowe monitor drukarka Wejściowe klawiatura, mysz dyski, skanery Komunikacyjne karta sieciowa, modem Urządzenie zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej Technologia informacyjna Urządzenia techniki komputerowej System komputerowy = hardware (sprzęt) + software (oprogramowanie) Sprzęt komputerowy (ang. hardware) zasoby o specyficznej strukturze i organizacji

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2009/2010 Wykład nr 7 (15.05.2010) dr inż. Jarosław Forenc Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Ogólny schemat komputera Jak widać wszystkie bloki (CPU, RAM oraz I/O) dołączone są do wspólnych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc Dotyczy jednostek operacyjnych i ich połączeń stanowiących realizację specyfikacji typu architektury

dr inż. Jarosław Forenc Dotyczy jednostek operacyjnych i ich połączeń stanowiących realizację specyfikacji typu architektury Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 6 2/43 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

MAGISTRALE ZEWNĘTRZNE, gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na

MAGISTRALE ZEWNĘTRZNE, gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na , gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na wydajność systemu komputerowego, m.in. ze względu na fakt, że układy zewnętrzne montowane na tych kartach (zwłaszcza kontrolery dysków twardych,

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 8 Magistrale systemowe Magistrala Układy składające się na komputer (procesor, pamięć, układy we/wy) muszą się ze sobą komunikować, czyli być połączone. Układy łączymy ze

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Architektura harwardzka Architektura i organizacja systemu komputerowego Struktura i funkcjonowanie komputera procesor, rozkazy, przerwania

Architektura harwardzka Architektura i organizacja systemu komputerowego Struktura i funkcjonowanie komputera procesor, rozkazy, przerwania Rok akademicki 2010/2011, Wykład nr 7 2/46 Plan wykładu nr 7 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2010/2011

Bardziej szczegółowo

Wstęp do informatyki. Interfejsy, urządzenia we/wy i komunikacja. Linie magistrali

Wstęp do informatyki. Interfejsy, urządzenia we/wy i komunikacja. Linie magistrali Wstęp doinformatyki Architektura interfejsów Interfejsy, urządzenia we/wy i komunikacja Dr inż. Ignacy Pardyka Akademia Świętokrzyska Kielce, 2001 Slajd 1 Slajd 2 Magistrala Linie magistrali Sterowanie

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D.

Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D. 1 WERSJA X Zadanie 1 Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D. I/O Zadanie 2 Na podstawie nazw sygnałów

Bardziej szczegółowo

Wstęp do informatyki. System komputerowy. Magistrala systemowa. Architektura komputera. Cezary Bolek

Wstęp do informatyki. System komputerowy. Magistrala systemowa. Architektura komputera. Cezary Bolek Wstęp do informatyki Architektura komputera Cezary Bolek cbolek@ki.uni.lodz.pl Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania Katedra Informatyki System komputerowy systemowa (System Bus) Pamięć operacyjna ROM,

Bardziej szczegółowo

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania 43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania Typy pamięci Ulotność, dynamiczna RAM, statyczna ROM, Miejsce w konstrukcji komputera, pamięć robocza RAM,

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Zakres przedmiotu 1. Wstęp do systemów mikroprocesorowych. 2. Współpraca procesora z pamięcią. Pamięci półprzewodnikowe. 3. Architektura systemów mikroprocesorowych. 4. Współpraca procesora z urządzeniami

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach:

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach: Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 6 2/46 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Komputer IBM PC niezależnie od modelu składa się z: Jednostki centralnej czyli właściwego komputera Monitora Klawiatury

Komputer IBM PC niezależnie od modelu składa się z: Jednostki centralnej czyli właściwego komputera Monitora Klawiatury 1976 r. Apple PC Personal Computer 1981 r. pierwszy IBM PC Komputer jest wart tyle, ile wart jest człowiek, który go wykorzystuje... Hardware sprzęt Software oprogramowanie Komputer IBM PC niezależnie

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Wykład II Pamięci operacyjne 1 Część 1 Pamięci RAM 2 I. Pamięć RAM Przestrzeń adresowa pamięci Pamięć podzielona jest na słowa. Podczas

Bardziej szczegółowo

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych:

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Pamięć Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Położenie: procesor, wewnętrzna (główna), zewnętrzna (pomocnicza); Pojemność: rozmiar słowa, liczba słów; Jednostka transferu: słowo, blok

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) -

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) - Chipset i magistrala Chipset - Układ ten organizuje przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi podzespołami jednostki centralnej. Idea chipsetu narodziła się jako potrzeba zintegrowania w jednym układzie

Bardziej szczegółowo

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B.

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B. Jednostki informacji Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, składająca się z bitów. Oznaczana jest literą B. 1 kb = 1024 B (kb - kilobajt) 1 MB = 1024 kb (MB -

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki JA-L i Pamięci

Podstawy Informatyki JA-L i Pamięci Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Operator elementarny Proste układy z akumulatorem Realizacja dodawania Realizacja JAL dla pojedynczego bitu 2 Parametry

Bardziej szczegółowo

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE.

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. 8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. Magistrala (ang. bus) jest ścieżką łączącą ze sobą różne komponenty w celu wymiany informacji/danych pomiędzy nimi. Inaczej mówiąc jest to zespół

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Interfejs urządzeń peryferyjnych

Interfejs urządzeń peryferyjnych Interfejs urządzeń peryferyjnych Terminy - Referaty do 08.05.2010 - Egzamin 09.05.2010 lub 22.05.2010 Typy transmisji informacji Transmisja informacji w komputerach odbywa się przy wykorzystaniu magistrali

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO Wykład 14 Zagadnienia związane z systemem IO Wprowadzenie Urządzenia I/O zróżnicowane ze względu na Zachowanie: wejście, wyjście, magazynowanie Partnera: człowiek lub maszyna Szybkość transferu: bajty

Bardziej szczegółowo

Programowanie Niskopoziomowe

Programowanie Niskopoziomowe Programowanie Niskopoziomowe Wykład 5: Elementy typowego komputera x86 i system we/wy Dr inż. Marek Mika Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego W Lesznie Plan Elementy typowego komputera

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1 RODZAJE PAMIĘCI RAM Cz. 1 1 1) PAMIĘĆ DIP DIP (ang. Dual In-line Package), czasami nazywany DIL - w elektronice rodzaj obudowy elementów elektronicznych, głównie układów scalonych o małej i średniej skali

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Rozwój architektury komputerów klasy PC

Architektura Systemów Komputerowych. Rozwój architektury komputerów klasy PC Architektura Systemów Komputerowych Rozwój architektury komputerów klasy PC 1 1978: Intel 8086 29tys. tranzystorów, 16-bitowy, współpracował z koprocesorem 8087, posiadał 16-bitową szynę danych (lub ośmiobitową

Bardziej szczegółowo

Budowa Mikrokomputera

Budowa Mikrokomputera Budowa Mikrokomputera Wykład z Podstaw Informatyki dla I roku BO Piotr Mika Podstawowe elementy komputera Procesor Pamięć Magistrala (2/16) Płyta główna (ang. mainboard, motherboard) płyta drukowana komputera,

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Działanie systemu operacyjnego Jednostka centralna dysku Szyna systemowa (magistrala danych) drukarki pamięci operacyjnej sieci Pamięć operacyjna Przerwania Przerwania Przerwanie

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna komputera

Pamięć operacyjna komputera Pamięć operacyjna komputera Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych

Bardziej szczegółowo

Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola. Pamięci półprzewodnikowe

Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola. Pamięci półprzewodnikowe Opracował: Grzegorz Cygan 2012 r. CEZ Stalowa Wola Pamięci półprzewodnikowe Pamięć Stosowane układy (urządzenia) DANYCH PROGRAMU OPERACYJNA (program + dane) MASOWA KONFIGURACYJNA RAM ROM (EPROM) (EEPROM)

Bardziej szczegółowo

Technika Mikroprocesorowa

Technika Mikroprocesorowa Technika Mikroprocesorowa Dariusz Makowski Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych tel. 631 2648 dmakow@dmcs.pl http://neo.dmcs.p.lodz.pl/tm 1 System mikroprocesorowy? (1) Magistrala adresowa

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera: dr inż. Jarosław Forenc. Zestaw komputerowy Jednostka centralna. płyta główna (przykłady, standardy)

Budowa komputera: dr inż. Jarosław Forenc. Zestaw komputerowy Jednostka centralna. płyta główna (przykłady, standardy) Rok akademicki 2010/2011, Wykład nr 7 2/56 Plan wykładu nr 7 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2010/2011

Bardziej szczegółowo

Architektura komputera

Architektura komputera Architektura komputera Architektura systemu komputerowego O tym w jaki sposób komputer wykonuje program i uzyskuje dostęp do pamięci i danych, decyduje architektura systemu komputerowego. Określa ona sposób

Bardziej szczegółowo

System mikroprocesorowy i peryferia. Dariusz Chaberski

System mikroprocesorowy i peryferia. Dariusz Chaberski System mikroprocesorowy i peryferia Dariusz Chaberski System mikroprocesorowy mikroprocesor pamięć kontroler przerwań układy wejścia wyjścia kontroler DMA 2 Pamięć rodzaje (podział ze względu na sposób

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 2. Przedmowa... 11. Wstęp... 13

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 2. Przedmowa... 11. Wstęp... 13 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 2 Spis treúci Przedmowa... 11 Wstęp... 13 1. Urządzenia peryferyjne i układy wejścia/wyjścia... 15 Wstęp... 15 1.1. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

T2: Budowa komputera PC. dr inż. Stanisław Wszelak

T2: Budowa komputera PC. dr inż. Stanisław Wszelak T2: Budowa komputera PC dr inż. Stanisław Wszelak Ogólny schemat płyty Interfejsy wejścia-wyjścia PS2 COM AGP PCI PCI ex USB PS/2 port komunikacyjny opracowany przez firmę IBM. Jest on odmianą portu szeregowego

Bardziej szczegółowo

Technika mikroprocesorowa. W. Daca, Politechnika Szczecińska, Wydział Elektryczny, 2007/08

Technika mikroprocesorowa. W. Daca, Politechnika Szczecińska, Wydział Elektryczny, 2007/08 Pamięci Układy pamięci kontaktują się z otoczeniem poprzez szynę danych, szynę owa i szynę sterującą. Szerokość szyny danych określa liczbę bitów zapamiętywanych do pamięci lub czytanych z pamięci w trakcie

Bardziej szczegółowo

Architektura komputera. Dane i rozkazy przechowywane są w tej samej pamięci umożliwiającej zapis i odczyt

Architektura komputera. Dane i rozkazy przechowywane są w tej samej pamięci umożliwiającej zapis i odczyt Architektura komputera Architektura von Neumanna: Dane i rozkazy przechowywane są w tej samej pamięci umożliwiającej zapis i odczyt Zawartośd tej pamięci jest adresowana przez wskazanie miejsca, bez względu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC

Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC Części komputera Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC 3. MONITOR 1. JEDNOSTKA CENTRALNA 2. KLAWIATURA 4. MYSZKA? Komputer typu notebook Możemy tu wyróżnić

Bardziej szczegółowo

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka PAMIĘCI Część 1 Przygotował: Ryszard Kijanka WSTĘP Pamięci półprzewodnikowe są jednym z kluczowych elementów systemów cyfrowych. Służą do przechowywania informacji w postaci cyfrowej. Liczba informacji,

Bardziej szczegółowo

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny)

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny) Komputerowa pamięć 1b (bit) - to najmniejsza jednostka informacji w której można zapamiętać 0 lub 1 1B (bajt) - to 8 bitów tzw. słowo binarne (zapamiętuje jeden znak lub liczbę z zakresu od 0-255) 1KB

Bardziej szczegółowo

Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego, na której zamontowano najważniejsze elementy urządzenia, umo

Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego, na której zamontowano najważniejsze elementy urządzenia, umo Zestaw komputera: 1)Płyta główna: 2)Monitor 3)Klawiatura i mysz 4)Głośniki 5) Urządzenia peryferyjne: *skaner *drukarka Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego,

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych 2

Architektura Systemów Komputerowych 2 Architektura Systemów Komputerowych 2 Pytania egzaminacyjne z części pisemnej mgr inż. Leszek Ciopiński Wykład I 1. Historia i ewolucja architektur komputerowych 1.1. Czy komputer Z3 jest zgodny z maszyną

Bardziej szczegółowo

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych parametrów, tym szybszy dostęp do komórek, co przekłada się

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych

Wykład II. Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Wykład II Pamięci półprzewodnikowe 1 Pamięci półprzewodnikowe 2 Pamięci półprzewodnikowe Pamięciami półprzewodnikowymi

Bardziej szczegółowo

System pamięci. Pamięć podręczna

System pamięci. Pamięć podręczna System pamięci Pamięć podręczna Technologia Static RAM (SRAM) Ułamki nanosekund, $500-$1000 za GB (2012r) Dynamic RAM (DRAM) 50ns 70ns, $10 $20 za GB Pamięci Flash 5000-50000 ns, $0.75 - $1 Dyski magnetyczne

Bardziej szczegółowo

Struktura i działanie jednostki centralnej

Struktura i działanie jednostki centralnej Struktura i działanie jednostki centralnej ALU Jednostka sterująca Rejestry Zadania procesora: Pobieranie rozkazów; Interpretowanie rozkazów; Pobieranie danych Przetwarzanie danych Zapisywanie danych magistrala

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2010/2011 Wykład nr 7 (13.05.2011) Rok akademicki 2010/2011, Wykład

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe

Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Sprzęt komputerowy Prowadzący: System Operacyjny + Programy Łatwe użytkowanie szmurlor@iem.pw.edu.pl GE 229 1 Komunikacja z urządzeniami. Komunikacja z urządzeniami

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Układy otoczenia procesora (chipset) Rozwiązania sprzętowe CHIPSET Podstawą budowy płyty współczesnego komputera PC jest Chipset. Zawiera on większość

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Struktura i zasady budowy. Rozdział 1 Wprowadzenie do systemów komputerowych

Systemy operacyjne. Struktura i zasady budowy. Rozdział 1 Wprowadzenie do systemów komputerowych Systemy operacyjne Struktura i zasady budowy Rozdział 1 Wprowadzenie do systemów komputerowych Zadaniem systemu operacyjnego jest pośredniczenie pomiędzy aplikacjami, programami narzędziowymi i użytkownikami

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa.

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. Rys. wg Z. Postawa, UJ 1 pamięć ROM system operacyjny procesor

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA PROCESORA,

ARCHITEKTURA PROCESORA, ARCHITEKTURA PROCESORA, poza blokami funkcjonalnymi, to przede wszystkim: a. formaty rozkazów, b. lista rozkazów, c. rejestry dostępne programowo, d. sposoby adresowania pamięci, e. sposoby współpracy

Bardziej szczegółowo

Informatyka 1. Wykład nr 7 ( ) Plan wykładu nr 7. Politechnika Białostocka. - Wydział Elektryczny. Architektura von Neumanna

Informatyka 1. Wykład nr 7 ( ) Plan wykładu nr 7. Politechnika Białostocka. - Wydział Elektryczny. Architektura von Neumanna Rok akademicki 2007/2008, Wykład nr 7 2/45 Plan wykładu nr 7 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia (zaoczne) Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 9 Jan Kazimirski 1 Pamięć operacyjna 2 Pamięć półprzewodnikowa RAM Złożona z dwustanowych komórek (wartości 0 i 1) Możliwość odczytu i zapisu Ulotna (zawartość znika po odcięciu

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera: dr inż. Jarosław Forenc. IDE - Intelligent Drive Electronics, Integrated Device Electronics inne nazwy:

Budowa komputera: dr inż. Jarosław Forenc. IDE - Intelligent Drive Electronics, Integrated Device Electronics inne nazwy: Rok akademicki 2010/2011, Wykład nr 8 2/56 Plan wykładu nr 8 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2010/2011

Bardziej szczegółowo

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz Test z przedmiotu Urządzenia techniki komputerowej semestr 1 Zadanie 1 Liczba 200 zastosowana w symbolu opisującym pamięć DDR-200 oznacza a) Efektywną częstotliwość, z jaka pamięć może pracować b) Przepustowość

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna.

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna. TEMAT: Pamięć operacyjna. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: zna pojęcia: pamięci półprzewodnikowej, pojemności, czas dostępu, transfer, ROM, RAM; zna podział pamięci RAM i ROM; zna parametry pamięci (oznaczone

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Rozwój płyt głównych - część 2 Magistrale kart rozszerzeń Rozwój magistral komputera PC Płyta główna Czas życia poszczególnych magistral Pentium

Bardziej szczegółowo

Zaleta duża pojemność, niska cena

Zaleta duża pojemność, niska cena Pamięć operacyjna (DRAM) jest przestrzenią roboczą mikroprocesora przechowującą otwarte pliki systemu operacyjnego, uruchomione programy oraz efekty ich działania. Wymianą informacji pomiędzy mikroprocesorem

Bardziej szczegółowo

Temat 2. Logiczna budowa komputera.

Temat 2. Logiczna budowa komputera. Temat 2. Logiczna budowa komputera. 01.03.2015 1. Opis i schemat logicznej budowy komputera (rys. 28.4, ilustracje budowy komputera z uwzględnieniem elementów składowych, głównych podzespołów, procesami

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka urządzeń zewnętrznych

Charakterystyka urządzeń zewnętrznych Charakterystyka urządzeń zewnętrznych PAMIĘĆ OPERACYJNA MIKROPROCESOR KANAŁY WE WY Urządzenia zewnętrzne WE WY Urządzenia pamięci zewnętrznej Urządzenia transmisji danych Budowa jednostki centralnej Pamięć

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie. semestr 1 klasa 2

Podsumowanie. semestr 1 klasa 2 Podsumowanie semestr 1 klasa 2 Interfejsy sprzętowe komputera: interfejsy wewnętrzne (IDE, EIDE, SCSI, Serial ATA) interfejsy zewnętrzne (RS-232, PS/2, FireWire, esata, USB, Ethernet) IDE (wewnętrzny,

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST KARTA GRAFICZNA.

CZYM JEST KARTA GRAFICZNA. Karty Graficzne CZYM JEST KARTA GRAFICZNA. Karta graficzna jest kartą rozszerzeń, umiejscawianą na płycie głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP, która odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany przez monitor.

Bardziej szczegółowo

Standard transmisji równoległej LPT Centronics

Standard transmisji równoległej LPT Centronics Standard transmisji równoległej LPT Centronics Rodzaje transmisji szeregowa równoległa Opis LPT łącze LPT jest interfejsem równoległym w komputerach PC. Standard IEEE 1284 został opracowany w 1994 roku

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki. Michał Pazdanowski

Podstawy Informatyki. Michał Pazdanowski Podstawy Informatyki Michał Pazdanowski 30 grudnia 2006 Michał Pazdanowski 2006 2 Jednostki Informacji Bit (b)( - Binary digit - jednostka podstawowa Bajt (B)( - 8 bitów Wielokrotności: 1 kb - 1024 B 1

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Techniki. Klasa I TI 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA.

Urządzenia Techniki. Klasa I TI 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA. 5. PAMIĘĆ OPERACYJNA. Pamięć cyfrowa - układ cyfrowy lub mechaniczny przeznaczony do przechowywania danych binarnych. Do prawidłowego funkcjonowania procesora potrzebna jest pamięć operacyjna, która staje

Bardziej szczegółowo

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego. Komputer (z ang. computer od łac. computare obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych

Wykład I. Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Wykład I Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe 1 Część 1 Podstawowe pojęcia 2 I. Pojęcie komputera Cyfrowe

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1(rok)/1(sem) Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci półprzewodnikowe, Betty Prince, WNT Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci statyczne i dynamiczne Pamięci statyczne SRAM przechowywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera Test wiedzy z UTK Dział 1 Budowa i obsługa komputera Pytanie 1 Który z elementów nie jest niezbędny do pracy z komputerem? A. Monitor B. Klawiatura C. Jednostka centralna D. Drukarka Uzasadnienie : Jednostka

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych przez program oraz ciągu rozkazów,

Bardziej szczegółowo

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne.

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. 1. Pamięci są układami służącymi do przechowywania informacji w postaci ciągu słów bitowych. Wykonuje się jako układy o bardzo dużym stopniu scalenia w

Bardziej szczegółowo

Budowa i sposób działania płyt głównych

Budowa i sposób działania płyt głównych Budowa i sposób działania płyt głównych Podstawowe komponenty płyty głównej Nowoczesna płyta główna jest wyposażona w kilka wbudowanych komponentów takich jak układy scalone, gniazda, złącza, itp. Większość

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci Układ Podstawy Informatyki - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu Układ 1 Układ Wymiana informacji Idea Zasady pracy maszyny W Architektura

Bardziej szczegółowo

Architektura komputera PC cd. Cezary Bolek. cbolek@ki.uni.lodz.pl. Uniwersytet Łódzki. Wydział Zarządzania. Katedra Informatyki

Architektura komputera PC cd. Cezary Bolek. cbolek@ki.uni.lodz.pl. Uniwersytet Łódzki. Wydział Zarządzania. Katedra Informatyki Wstęp do informatyki Architektura komputera PC cd. Cezary Bolek cbolek@ki.uni.lodz.pl Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania Katedra Informatyki Chipset Zestaw układów scalonych zarządzających transferami

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH. Rodzaje sytuacji wyjątkowych. Przerwania definicja i przypadki. wyjątki, przerwania, I/O, struktury

ARCHITEKTURA SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH. Rodzaje sytuacji wyjątkowych. Przerwania definicja i przypadki. wyjątki, przerwania, I/O, struktury ARCHITETURA SYSTEMÓW OMPUTEROWYCH wyjątki, przerwania, I/O, struktury c Dr inż. Ignacy Pardyka UNIWERSYTET JANA OCHANOWSIEGO w ielcach 1 Rok akad. 2015/2016 1 Instytut Fizyki, Zakład Informatyki, e-mail:

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian BUDOWA KOMPUTERA Monika Słomian Kryteria oceniania O znam podstawowe elementy zestawu komputerowego O wiem, jakie elementy znajdują się wewnątrz komputera i jaka jest ich funkcja O potrafię wymienić przykładowe

Bardziej szczegółowo

Magistrale systemowe: Magistrala PCI

Magistrale systemowe: Magistrala PCI Systemy komputerowe Magistrale systemowe: Magistrala PCI Magistrala jest - - do jednego lub kilku miejsc przeznaczenia.! $ $ magistrali. Natomiast % & $( Sposób wykorzystania - linii magistrali danych

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

System pamięci. Pamięć podręczna

System pamięci. Pamięć podręczna System pamięci Pamięć podręczna Technologia Static RAM (SRAM) Ułamki nanosekund, $500-$1000 za GB (2012r) Dynamic RAM (DRAM) 50ns 70ns, $10 $20 za GB Pamięci Flash 5000-50000 ns, $0.75 - $1 Dyski magnetyczne

Bardziej szczegółowo

UTK ARCHITEKTURA PROCESORÓW 80386/ Budowa procesora Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386

UTK ARCHITEKTURA PROCESORÓW 80386/ Budowa procesora Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386 Budowa procesora 80386 Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386 Pierwszy prawdziwy procesor 32-bitowy. Zawiera wewnętrzne 32-bitowe rejestry (omówione zostaną w modułach następnych), pozwalające przetwarzać

Bardziej szczegółowo

dr hab. Joanna Jędrzejowicz Podstawy informatyki i komputeryzacji Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna

dr hab. Joanna Jędrzejowicz Podstawy informatyki i komputeryzacji Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna dr hab. Joanna Jędrzejowicz Podstawy informatyki i komputeryzacji Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna Literatura B. Siemieniecki, W. Lewandowski Internet w szkole, Wyd. A. Marszałek 2001, B. Siemieniecki

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Przegląd mikrokontrolerów 8-bit: -AVR -PIC

Wykład 2. Przegląd mikrokontrolerów 8-bit: -AVR -PIC Wykład 2 Przegląd mikrokontrolerów 8-bit: -AVR -PIC Mikrokontrolery AVR Mikrokontrolery AVR ATTiny Główne cechy Procesory RISC mało instrukcji, duża częstotliwość zegara Procesory 8-bitowe o uproszczonej

Bardziej szczegółowo

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor Plan wykładu 1. Pojęcie podsystemu graficznego i karty graficznej 2. Typy kart graficznych 3. Budowa karty graficznej: procesor graficzny (GPU), pamięć podręczna RAM, konwerter cyfrowo-analogowy (DAC),

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo