Dave Goldberg Jeff Blomquist. Jak przetrwać

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dave Goldberg Jeff Blomquist. Jak przetrwać"

Transkrypt

1 Dave Goldberg Jeff Blomquist Jak przetrwać

2 Dave Goldberg Jeff Blomquist Jak przetrwać wśród czarnych dziur Przełożył Sławomir Kupisz

3 Tytuł oryginału a user s Guide to the universe Copyright 2010 by Dave Goldberg and Jeff Blomquist All rights reserved Projekt okładki Prószyński Media Zdjęcia s. 66, Akira Tonomura; s. 248, Andrew Fruchter (STScI) i in., WFPC2, HST, NASA; s. 269, NASA/WMAP Science Team; s. 305, J.R. Gott & L-X. Li Redaktor serii Adrian Markowski Redakcja Anna Kaniewska Korekta Małgorzata Denys Łamanie Jolanta Kotas ISBN Warszawa 2014 Wydawca Prószyński Media Sp. z o.o Warszawa, ul. Rzymowskiego 28 Druk i oprawa OPOLGRAF Spółka Akcyjna Opole, ul. Niedziałkowskiego 8 12

4 Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1 Szczególna teoria względności Rozdział 2 Kwantowe szaleństwo Rozdział 3 Przypadek Rozdział 4 Model Standardowy Rozdział 5 Podróż w czasie Rozdział 6 Ekspansja Wszechświata Rozdział 7 Wielki Wybuch Rozdział 8 Życie pozaziemskie Rozdział 9 Przyszłość Podziękowania Lektura Indeks

5 Wprowadzenie A zatem czym się zajmujesz? Nieobecne, oszołomione spojrzenie Rozczochrane, radioaktywne włosy Opadająca szczęka (do łapania myśli) Szkła grubości denka od butelki (do małej czcionki i łatwiejszej obserwacji Księżyca) Mikroskop (bez powodu) Obliczenia kwantowe (lektura do poduszki) Bielizna I Newton (3 rozmiary za mała) Typowy naukowiec

6 Życie fizyka bywa samotne. Wyobraź sobie następującą sytuację: siedzisz w samolocie, a osoba obok Ciebie pyta, czym zajmujesz się zawodowo. Odpowiadasz, że jesteś fizykiem. Od tego momentu konwersacja może potoczyć się dwojako. W dziewięciu przypadkach na dziesięć pierwsze słowa, które usłyszysz od swojego towarzysza podróży, będą brzmieć mniej więcej tak: Fizyka? Jak ja nienawidziłem tego przedmiotu w szkole! *. Resztę lotu (przyjęcia, jazdy windą, randki niepotrzebne skreślić) spędzasz, przepraszając za uraz psychiczny, jakiego za sprawą fizyki doznał Twój niedoszły znajomy. Manifestowane nonszalanckim, chełpliwym tonem lekceważenie, przebijające z tych przypadkowych spotkań, zarezerwowane jest głównie dla nauk ścisłych: fizyki i matematyki. Słowom jestem beznadziejny z algebry towarzyszy wręcz duma, której nigdy nie uświadczysz w wyznaniu mam problemy z czytaniem. Dlaczego tak jest? Fizyka, trochę niezasłużenie, ma opinię trudnej, nudnej i niepraktycznej. Trudna? Być może. Niepraktyczna? Zdecydowanie nie. Próbując sprzedać tę dziedzinę szerszemu gronu odbiorców, mówi się zazwyczaj o jej znaczeniu dla budowy mostów czy programów kosmicznych, tj. akcentuje się rolę fizyki jako fundamentu inżynierii czy chemii. Ale nudna? Tutaj jesteśmy gotowi podjąć rękawicę. Problem, w naszym odczuciu, polega na tym, że niemal zawsze eksponuje się praktyczne oblicze fizyki kosztem tego, co w niej fascynujące i ciekawe. Nawet inżynierowie czy informatycy, ludzie o zainteresowaniach na wskroś technicznych, nie traktują mechaniki czy elektromagnetyzmu jako czegoś fajnego. A szkoda. Mówiąc szcze- * Czytając rękopis tej książki, pani Goldberg wyjawiła wreszcie, że podczas naszej pierwszej randki nieraz musiała ugryźć się w język, by nie wyrwać się z czymś podobnym.

7 Wprowadzenie 9 rze, ostatnimi laty odkrywczych, przełomowych prac badawczych na temat krążków linowych jest jak na lekarstwo. Niechęć do fizyki wydaje się tkwić głęboko i sprawia, że trudno o poważniejszą dyskusję bez nużenia publiczności. Rozpoczynając rozmowę na tematy naukowe z laikiem, my, handlarze fizyki, często czujemy się tak, jakbyśmy próbowali zmusić rozmówcę do zjedzenia szpinaku. Przyczyna jest ta sama. Nigdy nie rozpoczynamy dyskusji na temat fizyki od słów jest fajna!, ale prawie zawsze od jest niezbędna, co rzecz jasna odziera ją z całej zabawy. W czasach kiedy nowe technologie pojawiają się jak grzyby po deszczu, tak powszechny analfabetyzm naukowy wydaje się czymś szokującym i niezrozumiałym. Co prawda nie ma potrzeby odbywania czteroletnich studiów technicznych, aby mieć w nich rozeznanie. Nie potrzebujesz szczegółowej wiedzy na temat istoty funkcjonowania fizyki, aby docenić odkrycia kosmologii czy przełom, jaki dokonał się w dziedzinie obliczeń kwantowych. Istotne jest raczej, aby zrozumieć, dlaczego te wydarzenia mają aż tak doniosłe znaczenie i w jaki sposób mogą przeobrazić technologię, a co za tym idzie nasze życie. Problem nie sprowadza się jedynie do zrozumienia tej czy innej teorii. Fizyka jest archetypową nauką indukcyjną; znajomość zasad jej funkcjonowania pozwala nam lepiej przygotować się do podejmowania świadomych decyzji w wielu kwestiach, począwszy od globalnego ocieplenia, na teoriach inteligentnego projektu skończywszy. Być może dzięki niej tym, którzy nie zgadzają się z wygłaszanymi przez nas opiniami, zaczniemy przeciwstawiać fakty zamiast lakonicznego nie. Stany Zjednoczone mają szczególnie duży problem z edukacją naukową i matematyczną. W porównaniu ze swoimi rówieśnikami z innych krajów rozwiniętych amerykańscy uczniowie szkół średnich wypadają pod tym względem znaczniej poniżej prze-

8 10 Jak przetrwać wśród czarnych dziur ciętnej. Nie możemy jednak ograniczyć się wyłącznie do ganienia nastolatków, ich nauczycieli czy w tym konkretnym przypadku programów rządowych w rodzaju No Child Left Behind *. Problem leży znacznie głębiej i dotyka wszystkich aspektów życia. Jest on najbardziej widoczny wśród nastolatków, gdyż nie spędzamy czasu wśród pięćdziesięciolatków i nie zadajemy im naukowych pytań w rodzaju: jeśli masz dziesięć kurczaków i zjesz pięć, o ile wzrośnie twój poziom cholesterolu?. Już bardzo małe dzieci załamują ręce i pytają: Czy kiedykolwiek będę potrzebować algebry?. Pokutuje przeświadczenie, że jedyną korzyścią, jaką odniosą z nauki matematyki, będzie uzyskanie dobrej oceny w szkole. W znakomitym cyklu książek John Allen Paulos porusza temat epidemii matematycznego analfabetyzmu. Poprzez serię barwnych esejów na tematy, których studenci zazwyczaj nie dostrzegają, próbuje wykształcić w swoich czytelnikach umiejętność krytycznego spojrzenia na kompetencje numeryczne i stara się wykazać (naszym skromnym zdaniem, z powodzeniem), że matematyka jest interesująca sama w sobie, nie tylko z uwagi na jej walory praktyczne, jako narzędzie pozwalające obliczyć wysokość napiwku dla kelnera czy zbilansować książeczkę czekową. Jak zapewne przypuszczasz, fizykę cechuje podobny rozziew między jej stroną praktyczną a tym, co jest w niej przełomowe i ekscytujące. Bezbarwny, oparty na mechanice model nauczania odstręcza od niej ludzi, którzy czasem wracają, skuszeni fantastyką naukową, doniesieniami prasowymi o przełomowych odkryciach lub najnowszymi zdjęciami z Kosmicznego Teleskopu Hubble a. * Pol. Żadne dziecko nie pozostaje w tyle. Ustawa podpisana w styczniu 2002 roku przez George a Busha. Zakłada m.in. wyrównanie szans edukacyjnych dzieci i opanowanie przez nie podstawowych standardów w zakresie matematyki i czytania do 2014 roku (przyp. tłum.)

9 Wprowadzenie 11 Nie spodziewaj się jednak w gazetach informacji na temat przełomowych odkryć w dziedzinie równi pochyłych. Jeśli istnieje coś, co jest w stanie zafascynować szerszy krąg odbiorców, są to raczej ciekawostki na temat Wszechświata, spektakularne eksperymenty w rodzaju Wielkiego Zderzacza Hadronów lub dociekania na temat życia na innych planetach. Powiedzieliśmy wcześniej, że w dziewięciu przypadkach na dziesięć nasze próby podjęcia dyskusji na tematy fizyczne na lotnisku bądź przyjęciu kończą się sromotną klęską: samotnym powrotem do domu taksówką, bez ani jednego nowego numeru telefonu. Pozostaje jednak ten jeden jedyny przypadek, w którym dzieje się coś niezwykłego. Od czasu do czasu szczęście uśmiecha się do nas i zamiast konfrontacji mamy konwersację. Los sadza nas obok kogoś, kto miał w szkole średniej wspaniałego nauczyciela fizyki czy wujka pracującego w NASA lub kto jest inżynierem i uważa, że to, co robimy, jest po prostu odjazdowe. W takich sytuacjach rozmowa przebiega zupełnie inaczej. Dyskusja z takim człowiekiem niezmiennie utwierdza nas w przekonaniu, że są ludzie, którzy od dłuższego czasu duszą w sobie pytanie o funkcjonowanie Wszechświata, ale nie są w stanie znaleźć odpowiednich słów kluczowych do wpisania w wyszukiwarkę. Być może ich ciekawość rozbudziło niedawne wydanie specjalne Novy? Co jak co, ale z niektórych tematów jesteśmy ostatnimi czasy odpytywani dość często: Słyszałem, że Wielki Zderzacz Hadronów będzie produkować miniaturowe czarne dziury, które zniszczą Ziemię. Czy to prawda? (jeszcze jeden dowód na to, że fizycy są postrzegani jako zwariowani naukowcy, którzy niczego nie pragną bardziej niż zniszczenia Ziemi) Czy możliwa jest podróż w czasie?

10 12 Jak przetrwać wśród czarnych dziur Czy istnieją inne, równoległe wszechświaty? Skoro wszechświat się rozszerza, to w co? Co się stanie, jeśli podróżując z prędkością światła, spróbuję przejrzeć się w lustrze? To tego rodzaju pytania wywołują nasze zainteresowanie fizyką. Gwoli ścisłości ostatnie z powyższej listy zadał sam Albert Einstein i to ono stanowiło dla niego jeden z głównych czynników motywujących podczas pracy nad ogólną teorią względności. Innymi słowy, rozmawiając o naszej profesji, odkrywamy, że są ludzie (choć jest ich niezbyt wielu), których fascynują te same aspekty fizyki co nas. Najbardziej oczywistym rozwiązaniem wydaje się uatrakcyjnienie tematu przez zwiększenie przystępności materiałów do nauki fizyki i matematyki dla zwykłego odbiorcy. Próbując zaciekawić potencjalnego czytelnika, autorzy wielu książek poświęconych fizyce opatrują ich okładki w fotografie wulkanów, lokomotyw czy błyskawic *. Zapewne liczą na to, że studenci, spojrzawszy na ich dzieło, wykrzykną: Fantastycznie! Fizyka, jaką lubię!. Doświadczenie uczy nas, że większość studentów nie nabiera się na takie sztuczki, a ci nieliczni, którzy skuszeni okładką zdecydują się na zakup, zakończą lekturę książki na jej przekartkowaniu w poszukiwaniu rozdziału Jak wyprodukować własną błyskawicę. Będą mocno rozczarowani, gdy go nie odnajdą. Oświadczamy, że w naszej książce nie zamierzamy iść tą drogą. Nie zobaczysz tu żadnych efekciarskich zdjęć ** i niczego, co mogło- * Na jednej z humorystycznych, ale raczej nieprzemyślanych okładek kula przewraca kręgle. Miało to symbolizować potęgę fizyki, wobec której studenci są całkowicie bezbronni. ** Tymczasem przynajmniej jeden z autorów utrzymuje, że zamieszczone w książce rysunki są zarówno dowcipne, jak i pouczające.

11 Wprowadzenie 13 by podnieść koszty jej wydania. Nasze podejście jest raczej proste: fizyka jest interesująca sama w sobie. Serio! A jeśli wciąż nie jesteś przekonany, uroczyście przyrzekamy, że w każdym rozdziale znajdziesz co najmniej pięć kiepskich żartów (dowcipy z brodą, zabawy słowne i siermiężne rysunki). Oto próbka humoru, który Cię czeka: Pytanie: Co robił foton na stadionie piłkarskim? Odpowiedź: Falę. Świetlną. Na początku każdego rozdziału książki znajdziesz rysunek z absurdalnym żartem słownym oraz pytanie nawiązujące do któregoś z aspektów funkcjonowania Wszechświata. Próbując na nie odpowiedzieć, zabierzemy Cię w podróż po świecie fizyki, w rejony, gdzie spodziewamy się znaleźć wskazówki i odpowiedź na nasze pytanie. Mamy nadzieję, że pod koniec rozdziału opary tajemnicy unoszące się nad nakreślonym we wstępie zagadnieniem rozwieją się trochę, a Ty, bogatszy o wiedzę wyniesioną w trakcie lektury, uśmiechniesz się, oglądając rysunek raz jeszcze. Robimy wszystko w sposób, jakiego oczekuje się od naukowców: zagmatwany, okrężną drogą. Nie zamierzamy przez to powiedzieć, że aby zrozumieć książkę, musisz być specem od fizyki. Wręcz przeciwnie. Naszym celem jest znaleźć coś na kształt złotego środka pomiędzy tymi, którzy rozsmakowują się w majestatyczności fundamentów fizyki, a tymi, którzy woleliby raczej zjeść swoje buty, niż zbliżyć się do kątomierza choćby na sto metrów. Próbując obywać się bez równań, wielu autorów książek naukowych sięga zazwyczaj po analogie, kłopot polega jednak na tym, że dla przeciętnego odbiorcy nie zawsze jest jasne, czy to, o czym czyta, jest analogią, czy też raczej dosłownym opisem

12 14 Jak przetrwać wśród czarnych dziur problemu. Nie ma się co łudzić: to pewne, że bez matematyki umyka nam niejeden istotny element fizyki. Dla nas najważniejsze jest to, jak podejdziesz do problemu, nawet pozbawiony narzędzi w postaci równań. Innymi słowy, gdy już zrozumiesz, co tak naprawdę się dzieje, matematyka będzie tylko matematyką. W tym momencie możesz zapytać: A tak właściwie, szanowni jajogłowi, czego ode mnie oczekujecie?. Pisząc tę książkę, nie robiliśmy żadnych założeń. Każdy, najmniejszy nawet dowód, który tu przytaczamy, został wyprowadzony od podstaw. Nie jest naszą intencją straszyć Cię matematyką czy onieśmielać tasiemcowymi równaniami. Dlaczego właściwie nie zapomnieć o tych wszystkich równaniach już teraz? E=mc 2 To wszystko. Nie bolało aż tak bardzo, prawda?

13 Rozdział 1 Szczególna teoria względności Co się stanie, jeśli podróżując z prędkością światła, spróbuję przejrzeć się w lustrze? Nie nie wiem! To wszystko stało się tak szybko! Tak to wygląda, gdy zmusisz foton, żeby przypomniał sobie wydarzenia z ostatnich stu lat

14 Każdy, kto uczęszczał do liceum, z pewnością zgodzi się z nami: zawsze znajdzie się tam kilku luzaków, którzy odczuwają niezaspokojoną potrzebę wykpiwania wszystkiego i wszystkich wokół nich. Oto dlaczego lubimy myśleć o sobie jako o fizykach luzakach, jeśli ktoś taki w ogóle może istnieć. Damy Ci przykład *. We wstępie pozwoliliśmy sobie na nieco żartów z autorów, którzy aby ożywić fizykę, opisują katastrofy naturalne, sięgają do świata sportu, zaglądają na zawody monster trucków. Nie wycofujemy się bynajmniej z naszych wcześniejszych słów, choć przyznajemy, że niektóre spośród tych bzdurnych przykładów przedstawiają jakąś wartość. W głębi ducha rozumiemy też, że nie uda nam się rozkręcić imprezy z fizyką, dopóki nie odpalimy paru fajerwerków. Jeśli kiedykolwiek uczestniczyłeś w pokazie sztucznych ogni, z pewnością zwróciło Twoją uwagę opóźnienie pomiędzy czerwonym rozbłyskiem rakiety a odgłosem eksplozji w powietrzu. Usłyszałeś wybuch kilka sekund po tym, jak zobaczyłeś rozbłysk. Podobne obserwacje poczyniłeś zapewne również wtedy, gdy zdarzyło Ci się zasiąść w tylnym rzędzie podczas koncertu: muzyka i wykonawcy nie zgrywali się ze sobą. Dźwięk rozchodzi się szybko, ale światło porusza się jeszcze szybciej. W 1638 roku Galileusz z Pizy (jeden z prawdziwych fizyków luzaków) wymyślił sposób pomiaru prędkości światła. Eksperyment przebiegał następująco: Galileusz, z latarnią w dłoni, zajął miejsce na wzgórzu, a jego asystent, uzbrojony we własną latarnię, usadowił się na innym, odległym wzniesieniu. Obaj dawali sobie sygnały. Za każdym razem gdy Galileusz dostrzegał rozbłysk latarni asystenta, otwierał i zamykał swoją. Tak samo robił jego pomocnik. Zwiększając stopniowo dystans pomiędzy wzniesie- * A przy okazji zrobimy majtkowanie.

15 Szczególna teoria względności 17 niami, Galileusz miał nadzieję zmierzyć prędkość światła. Trudno tu mówić o precyzji pomiaru, jednak nikt nie może mu zarzucać pomysłowości wyzwania. W efekcie uczony doszedł do niezwykle interesującej konkluzji: Prędkość światła, jeśli nie jest nieskończona, jest co najmniej piekielnie duża. A teraz jak? Dalej Oto nauka Galileusz opracował doskonałą metodę urywania się z nudnych randek Przez kolejne stulecia fizycy wymyślali coraz to dokładniejsze metody pomiaru, nie zamierzamy jednak zasypywać Cię szczegółami na temat ich instrumentarium czy zawiłościami przeprowa-

16 18 Jak przetrwać wśród czarnych dziur dzonych eksperymentów. Wystarczy, jeśli powiemy, że z biegiem czasu naukowcy byli coraz bardziej zdeterminowani, aby rzucić więcej światła na światło. Współczesna wartość prędkości światła w próżni to ,458 metra na sekundę. Zamiast mozolnie wypisywać wszystkie cyfry jedna po drugiej, określamy ją po prostu jako c, od łacińskiego słowa celeritas szybkość. Tak dokładnego pomiaru raczej nie uzyskasz za pomocą linijki i minutnika do jajek. Aby zmierzyć wartość c z taką precyzją, potrzebujesz zegara atomowego bazującego na drganiach atomów cezu-133. Społeczność naukowa definiuje sekundę jako czas równy okresom drgań promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma poziomami energetycznymi nadsubtelnej struktury stanu podstawowego atomu cezu o liczbie masowej 133. Być może uznasz tę definicję za zbyt zagmatwaną, ale uwierz, że naprawdę upraszcza ona wiele spraw *. Sekunda, podobnie jak rozmiar Twojego kapelusza, nabiera wymiaru czegoś, co definiujemy w kategoriach realnych; wielu naukowców potrafi konstruować zegary atomowe, a ponieważ atomy cezu zachowują się zawsze w ten sam sposób, każde urządzenie wskaże taki sam czas. Udało nam się w dość wyrafinowany sposób zdefiniować pojęcie sekundy, ale czy pomoże nam to w zmierzeniu prędkości światła? Prędkość to stosunek drogi do czasu, w jakim ta została przebyta (np. kilometr na godzinę) zdefiniowanie sekundy da nam więc pewien punkt odniesienia. Pozostało jedynie określić długość metra. Na pozór kwestia wydaje się oczywista: metr ma jeden metr długości. Wystarczy wyciągnąć linijkę i po sprawie. Ale ile to właściwie jest? * A ściślej mówiąc, ułatwia tym naukowcom, którzy wiedzą, czym jest przejście między dwoma poziomami energetycznymi. Ty nie musisz tego wiedzieć, na klasówce tego nie będzie.

17 Szczególna teoria względności 19 W latach , jeśli chciałeś zmierzyć swój wzrost, musiałeś pofatygować się do siedziby Międzynarodowego Biura Miar i Wag w podparyskim Sèvres, zejść do jego skarbca, a następnie wydobyć przechowywany tam platynowy wzorzec metra. Takie przedsięwzięcie było nader kłopotliwe (i nielegalne, o ile wcześniej uprzejmie nie poprosiłeś o zgodę), a sam pomiar obarczony pewnym błędem. Większość materiałów, w tym platyna, rozszerza się pod wpływem ciepła. Zgodnie ze starszym systemem w cieplejsze dni metr był zatem dłuższy niż w dni o niższej temperaturze. Zamiast sięgać po prawdziwą linijkę, wykorzystamy zegar, za pomocą którego odmierzymy sekundę. Metr zdefiniujemy natomiast jako 1/ ,458 dystansu przebytego przez światło w czasie jednej sekundy. Innymi słowy, to, co zrobiliśmy, można wyrazić w następujący sposób: Znamy dokładną wartość prędkości światła. Z kolei pomiar metra, jaki znaliśmy do tej pory, niesie w sobie pewną niedokładność. Cały ten trud pozwolił nam znormalizować sekundę i metr, dzięki czemu każdy ma możliwość posługiwania się tym samym systemem miar. Kluczowe jest tu stwierdzenie, że światło nie porusza się nieskończenie szybko. Nie zrobiło to na Tobie wrażenia? Przygotuj się w takim razie na filozoficzną bombę: skończona prędkość światła oznacza, że nieustannie spoglądasz w przeszłość. Czytając tę książkę, znajdującą się w odległości zaledwie kilkudziesięciu centymetrów przed Tobą, widzisz ją taką, jaka była przed miliardową częścią sekundy. Światło wyemitowane przez Słońce dociera do Ziemi po mniej więcej ośmiu minutach, jeżeliby więc zdarzyło się, że nasza gwiazda wypaliła się pięć minut temu, w żaden sposób nie bylibyśmy w stanie się tego dowiedzieć *. Światło * Przynajmniej przez kolejne 180 sekund.

18 20 Jak przetrwać wśród czarnych dziur gwiazd w naszej Galaktyce biegnie do nas setki, a nawet tysiące lat. Jest więc wielce prawdopodobne, że część widocznych na niebie gwiazd już nie istnieje. Dlaczego nie można określić szybkości statku we mgle? Do tej pory nie udało się eksperymentalnie uzyskać cząsteczki poruszającej się z prędkością większą od prędkości światła *. Nawet gdybyśmy chcieli, nie jesteśmy w stanie przekroczyć narzuconego nam przez Wszechświat ograniczenia prędkości. Tymczasem stała prędkość światła jest pierwszym z dwóch składników dania, które miało się okazać jedną z najsmaczniejszych potraw fizyki, jakie znamy. Jeśli chodzi o drugi, musimy się zastanowić, co to w ogóle znaczy poruszać się. Pozwól nam przedstawić sobie Zardzewiałego, włóczęgę i pasjonata fizyki, przemierzającego kraj w wagonach towarowych, wykluczonego ze społeczeństwa ze względu na specyficzne standardy higieny charakterystyczne dla środowiska, w którym się obraca. Zardzewiałemu sobie tylko znanym sposobem udało się wypożyczyć platynowy wzorzec metra z Międzynarodowego Biura Miar i Wag w Sèvres (który, choć niedoskonały, jest jak na włóczęgowskie standardy wystarczająco dokładny), ma też sporo atomów cezu, których użyje do skonstruowania zegara atomowego. * Ci z Was, którzy dobrze orientują się w tematyce science fiction, z pewnością słyszeli o hipotetycznej cząstce zwanej tachionem, poruszającej się wyłącznie z prędkością większą od prędkości światła. Do tej pory jednak nikomu nie udało się jej odkryć. Jako rzeczywista cząstka (w odróżnieniu od czysto matematycznej konstrukcji) tachion pasuje raczej do fantastyki naukowej niż do naszej dyskusji.

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Elementy astronomii w nauczaniu przyrody dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Szkic referatu Krótki przegląd wątków tematycznych przedmiotu Przyroda w podstawie MEN Astronomiczne zasoby

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne zostały sporządzone z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Google Science Fair wskazówki dla uczestników

Google Science Fair wskazówki dla uczestników Strona 1 z 7 Google Science Fair wskazówki dla uczestników Google Science Fair to ogólnoświatowy konkurs naukowy online dla uczniów w wieku 13-18 lat. Wszystkie potrzebne informacje znajdziesz na www.googlesciencefair.com.

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Fabryka czekolady konkurs. Etap I

Fabryka czekolady konkurs. Etap I Fabryka czekolady konkurs. Etap I Wprowadzenie do konkursu Duże przedsiębiorstwo produkujące różne rodzaje czekolad i czekoladek zdecydowało się otworzyć fabrykę w Twoim mieście. Niestety właściciele fabryki

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Praktyczny Kurs Modlitwy

Praktyczny Kurs Modlitwy ks. Zbigniew Paweł Maciejewski Praktyczny Kurs Modlitwy Czy chcesz wreszcie poznać prosty sposób modlitwy, który zmieni Twoje życie? Wydawnictwo NATAN Copyright by Wydawnictwo NATAN Copyright by ks. Zbigniew

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE-

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- WCZEŚNIEJSZA GWIAZDKA KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- ZAPEWNE TAKŻE, WIĘC SPOTKAJMY SIĘ

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Dimitris Matzarakis Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Zawiera praktyczne testy O książce Matematyka

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum klasy I-III

Gimnazjum klasy I-III Tytuł pokazu /filmu ASTRONAWIGATORZY doświadczenia wiąże przyczynę ze skutkiem; - uczeń podaje przybliżoną prędkość światła w próżni, wskazuje prędkość światła jako - nazywa rodzaje fal elektromagnetycznych;

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. Rozmiary kątowe str. 1 / 5

Zestaw 1. Rozmiary kątowe str. 1 / 5 Materiały edukacyjne Tranzyt Wenus 2012 Zestaw 1. Rozmiary kątowe Czy zauważyliście, że drzewo, które znajduje się daleko wydaje się być dużo mniejsze od tego co jest blisko? To zjawisko nazywane jest

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ Temat: Jak przygotować cv i list motywacyjny? Cel: Przybliżenie zasad konstruowania cv oraz listu motywacyjnego. Czas przeznaczony na warsztat: 45

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Einstein na półmetku Przy pisaniu kolejnego artykułu o projekcie postanowiliśmy wykorzystać opinie uczestników, czyli uczniów szkół Powiatu Lubańskiego. Oto co sądzą o Einsteinie: Na zajęciach byliśmy

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Ankietę przeprowadzono wśród uczniów klasy Ic w dniu 17 września 2012r. Stan klasy: 20. Liczba uczniów wypełniających ankietę: 17.

Ankietę przeprowadzono wśród uczniów klasy Ic w dniu 17 września 2012r. Stan klasy: 20. Liczba uczniów wypełniających ankietę: 17. Opracowanie wyników ankiety, przeprowadzonej wśród uczniów klasy Ic (profil: bezpieczeństwo wewnętrzne) w związku z przystąpieniem szkoły do projektu Comenius Regio Matematyka nowego wymiaru Ankietę przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Wszechświat?

Jaki jest Wszechświat? 1 Jaki jest Wszechświat? Od najmłodszych lat posługujemy się terminem KOSMOS. Lubimy gry komputerowe czy filmy, których akcja rozgrywa się w Kosmosie, na przykład Gwiezdne Wojny. Znamy takie słowa, jak

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

FIZYKA. Podręcznik dla nauczyciela. Tłumaczyli z języka angielskiego Aniela Nowicka, Piotr Decowski PAŃSTWOWE ZAKŁADY WYDAWNICTW SZKOLNYCH

FIZYKA. Podręcznik dla nauczyciela. Tłumaczyli z języka angielskiego Aniela Nowicka, Piotr Decowski PAŃSTWOWE ZAKŁADY WYDAWNICTW SZKOLNYCH FIZYKA Podręcznik dla nauczyciela Tłumaczyli z języka angielskiego Aniela Nowicka, Piotr Decowski PAŃSTWOWE ZAKŁADY WYDAWNICTW SZKOLNYCH Tytuł oryginału NUFFIELD PHYSICS TEACHER S GUIDE V Okładkę projektował

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o zdrowiu i uzdrawianiu Copyright 2008 ECKANKAR

Bardziej szczegółowo

Temat 12. Rozkaz Wykonać! Języki programowania

Temat 12. Rozkaz Wykonać! Języki programowania Temat 12 Rozkaz Wykonać! Języki programowania Streszczenie Do programowania komputerów używa się zazwyczaj informatycznego języka, który składa się ze słów-instrukcji zrozumiałych dla maszyn. Tym, co może

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Badania marketingowe, czyli jak pomóc dyrektorowi ZOO? prof. ndzw. dr hab. Katarzyna Majchrzak Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 21 kwiecień 2015 r. Od pewnego czasu do zoo

Bardziej szczegółowo

Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce

Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce ks. Paweł Tambor Wydział Filozofii, Katedra Fizyki Teoretycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Przyrodoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Jak moje dziecko może nauczyć się koncentracji

Jak moje dziecko może nauczyć się koncentracji Jak moje dziecko może nauczyć się koncentracji Uta Reimann-Höhn Jak moje dziecko może nauczyć się koncentracji Zawiera praktyczne testy O książce Umiejętność koncentracji to potencjał, który jest ogromnie

Bardziej szczegółowo

Uczeń z zespołem Aspergera

Uczeń z zespołem Aspergera Joanna Święcicka Uczeń z zespołem Aspergera Praktyczne wskazówki dla nauczyciela Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 Redakcja wydawnicza: Beata Bednarz Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Stephen Hawking. case study

Stephen Hawking. case study Stephen Hawking case study 1955 (13 lat): Młody Stephen nudzi się na fizyce i patrzy w gwiazdy Gdy jako mały chłopiec uczęszcza do szkoły, fizyka to dla niego najnudniejszy przedmiot, bo wszystko wydaje

Bardziej szczegółowo

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku...

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wyznania Wyznania Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wolę być chwilą w Twoim życiu niż wiecznością w życiu innej!!! Nie wiem, czy chcesz ze mną chodzić,

Bardziej szczegółowo

Metoda 5-WHY. Metoda 5-WHY. Wydanie 1. Zbigniew Huber. Maj 2006. Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl.

Metoda 5-WHY. Metoda 5-WHY. Wydanie 1. Zbigniew Huber. Maj 2006. Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl. Metoda 5-WHY Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 Wstęp Rozwiązanie jakiegoś problemu i wprowadzenie skutecznego

Bardziej szczegółowo

Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu

Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu Profesjonalne CV oto podstawy dobrego życiorysu Czy zastanawiałeś się nad tym, jak powinno wyglądać profesjonalne CV? Przeczytałeś masę poradników dostępnych w internecie i nadal nie wiesz, jak zabrać

Bardziej szczegółowo

IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III

IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III (4, 5 latki) Prowadząca: Aleksandra Sysło Opis metody Metoda projektów badawczych - polega na doświadczaniu, eksperymentowaniu, zadawaniu pytań o otaczającym

Bardziej szczegółowo

SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski -

SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski - S t r o n a 2 SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski - Copyright by Artur Niewiarowski 2013 ISBN: 978-83-937802-0-4 - Artur Niewiarowski Self-Publishing - All rights reserved. Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

http://server.phys.us.edu.pl/~ztpce/

http://server.phys.us.edu.pl/~ztpce/ Pokazany poniżej wykaz bardzo dobrych pozycji literatury popularnonaukowej na wskazane tematy można znaleźć na stronie internetowej Zakładu Teorii Pola i Cząstek Elementarnych Instytutu Fizyki Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejsza publikacja ani żadna jej część, nie może być kopiowana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana ani odczytywana w środkach publicznego

Bardziej szczegółowo

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka.

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka. Spirala czasu Czy doświadczasz czegoś co w prosty sposób można nazwać przyspieszeniem czasu? Odczuwasz, że dni mijają coraz szybciej? Przestajesz liczyć minuty i godziny? Żyjesz raczej od tygodnia do tygodnia,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL

TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL TRENING UMYSŁU ALEKSANDER DYDEL ZBIÓR ZADAŃ I ŁAMIGŁÓWEK ROZWIJAJĄCYCH UMYSŁ I WYOBRAŹNIĘ PODSTAWY WIEDZY PRAKTYCZNEJ NA TEMAT SPRAWNEGO FUNKCJONOWANIA MÓZGU TRENING UMYSŁU Zbiór zadań i łamigłówek rozwijających

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny opis przejścia GRY-OnLine do gry. Myst III: Exile. autor: Bolesław Void Wójtowicz

Nieoficjalny opis przejścia GRY-OnLine do gry. Myst III: Exile. autor: Bolesław Void Wójtowicz Nieoficjalny opis przejścia GRY-OnLine do gry Myst III: Exile autor: Bolesław Void Wójtowicz Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa do użytych w tej publikacji tytułów,

Bardziej szczegółowo

Praca w grupie UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się 81

Praca w grupie UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się 81 Praca w grupie 81 ABY PRACOWAĆ JAK DRUŻYNA Zamierzamy: 1.- Czytamy tekst. Zadanie pomaga w : odkrywaniu własnych cech charakteru; osiąganiu wspólnego celu. Potrafimy rozpoznać cechy osoby, która prowadzi

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA Komunikację międzyludzką możemy podzielić na werbalną oraz niewerbalną. Komunikacja werbalna to inaczej słowa, które wypowiadamy, a niewerbalna to kanał wizualny, czyli nasze

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa - rodzice

Grupa docelowa - rodzice Wyniki badań ankietowych badania przeprowadzone przed wdrożeniem projektu Z seksem za pan brat problematyka okresu dojrzewania i dorastania" Grupa docelowa - rodzice Na 37 osób uczestniczących w spotkaniu

Bardziej szczegółowo

Maria Rozenbajgier, Ryszard Rozenbajgier, Małgorzata Godlewska, Danuta Szot-Gawlik. Świat fizyki

Maria Rozenbajgier, Ryszard Rozenbajgier, Małgorzata Godlewska, Danuta Szot-Gawlik. Świat fizyki Maria Rozenbajgier, Ryszard Rozenbajgier, Małgorzata Godlewska, Danuta Szot-Gawlik Świat fizyki Zeszyt przedmiotowo-ćwiczeniowy dla uczniów gimnazjum Część 1A Właścicielem tego zeszytu jest: Klasa Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

tydzień 2: unikalna pozycja

tydzień 2: unikalna pozycja brand ach pionierów program uniqalna tydzień 2: unikalna pozycja archetika. brand ach pionierów Strona 1 Wprowadzenie uniqalnej podróży część kolejna! Mając świadomość na temat tego jaki jest fundament

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Klub Parlamentarny. Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP. Szanowny Panie Marszałku!

Klub Parlamentarny. Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP. Szanowny Panie Marszałku! Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 191 i 192 Regulaminu Sejmu RP niniejszym składam na Pana ręce interpelację poselską

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Małgorzata Floraszczek. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-8-5

Colorful B S. Autor: Małgorzata Floraszczek. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-8-5 Autor: Małgorzata Floraszczek Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-8-5 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Marzena Targońska, Agnieszka Banasik

Marzena Targońska, Agnieszka Banasik Marzena Targońska, Agnieszka Banasik SZUKASZ PRACY I CHCESZ DOBRZE WYPAŚĆ PRZED PRACODAWCĄ? Nie wiesz, jak zaprezentować swoje zalety i pokazać się z jak najlepszej strony? Przeczytaj nasz poradnik! 2

Bardziej szczegółowo

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw.

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Koszmar Zdrady Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Przejmij stery swojego życia. 1 Czy mój partner jest mi wierny?

Bardziej szczegółowo

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy!

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Dobrze od samego początku Inteligentna praca to wielka różnica Dobry początek to

Bardziej szczegółowo

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii Brandle.pl Przykładowe opisy kampanii Opis kampanii to zestaw wytycznych dla wykonawców (agentów). Jest on najważniejszym elementem założeń, które tworzysz za pomocą kreatora kampanii. Poniżej stworzyliśmy

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć prędkość światła?

Jak zmierzyć prędkość światła? 1. Trochę historii www.pl.euhou.net mgr inŝ. Tomasz Karol Pietrzak Koło Naukowe Fizyków przy Politechnice Warszawskiej www.knf.pw.edu.pl Festiwal nauki Jak to działa? www.jtd.edu.pl Wydział Fizyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów Ankieta przeprowadzona wśród uczniów klas IV V w Szkole Podstawowej nr 79. Jej celem zbadanie atmosfery panującej wśród uczniów w szkole, korelacji nauczyciel

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE SZKOŁA EMOCJI Ewa Danuta Bia ek 2 Ewa Danuta Białek Szkoła emocji CYKL WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO: SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE 3

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Podstawa Programowa. Jan Mostowski. Fizyka. Toruń, 6 grudnia 2012 r.

Podstawa Programowa. Jan Mostowski. Fizyka. Toruń, 6 grudnia 2012 r. Podstawa Programowa Fizyka Jan Mostowski Toruń, 6 grudnia 2012 r. 1 Autorzy Podstawę programową stworzyła komisja, pod kierunkiem wiceministra Edukacji Narodowej, Zbigniewa Marciniaka Byłem jednym z autorów

Bardziej szczegółowo

B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y

B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y D O K U M E N T Ó W E L E K T R O N I C Z N Y C H Faktura elektroniczna dla MŚP: przydatna

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 1 im. Noblistów Polskich w Pyrzycach. Kompetencje Kluczowe Drogą do Kariery Zespół Z1i w składzie:

Zespół Szkół Nr 1 im. Noblistów Polskich w Pyrzycach. Kompetencje Kluczowe Drogą do Kariery Zespół Z1i w składzie: Zespół Szkół Nr 1 im. Noblistów Polskich w Pyrzycach Kompetencje Kluczowe Drogą do Kariery Zespół Z1i w składzie: Katarzyna Apostoluk, Joanna Prymus, Joanna Parzonko, Kinga Nowakowska, Sandra Synowiec,

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części:

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części: Zestaw zdającego egzaminu Pytania rozluźniające: Zestaw 1 1. Nie miałeś (miałaś) wczoraj kłopotu z zaśnięciem? 2. Co dziś jadłeś (jadłaś) na śniadanie? 3. Były dziś korki na mieście gdy jechałeś (jechałaś)

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia W bibliotece W bibliotece Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia W bibliotece W bibliotece Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Dzieci lubią bajki. Dzieci lubią czytać. tygodniowy Temat dnia W bibliotece W bibliotece Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI MATEMATYKI W KLASIE IV

SCENARIUSZ LEKCJI MATEMATYKI W KLASIE IV SCENARIUSZ LEKCJI MATEMATYKI W KLASIE IV Opracowała: Hanna Nowakowska Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Żydowie TEMAT : ŻEGNAMY FIGURY PŁASKIE Cel ogólny: Utrwalenie wiadomości o figurach płaskich

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT PETYA (BG) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA TECHNICZNA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka techniczna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4 S t r o n a

Spis treści. 4 S t r o n a Spis treści POZNAJ POSTĘPOWANIE SĄDOWE... 7 Sąd powszechny, sąd polubowny - co wybrać?... 8 Sąd polubowny... 8 Sąd powszechny... 9 Jaki wybór?... 9 Właściwy tryb postępowania A raczej, czy zawsze będzie

Bardziej szczegółowo

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania.

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania. Alina Kalinowska Jak to powiedzieć? Każdy z nas doświadczał z pewnością sytuacji, w której wiedział, ale nie wiedział, jak to powiedzieć. Uczniowie na lekcjach matematyki często w ten sposób przekonują

Bardziej szczegółowo

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł

Lawrence W. Reed. Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Lawrence W. Reed Czy Jezus był Socjalistą? Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Wydawnictwo: MESODECOR Jakub Kozieł Oryginał angielski: Rendering Unto Caesar: Was Jesus a Socialist? Copyright

Bardziej szczegółowo

Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android

Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android Aby znaleźć interesującą nas aplikację, należy skorzystać z usługi zaprojektowanej przez twórców systemu operacyjnego. Obojętnie,

Bardziej szczegółowo