Zastosowanie technik wspomagania komputerowego procesów odlewniczych do projektowania elementów protez serca.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zastosowanie technik wspomagania komputerowego procesów odlewniczych do projektowania elementów protez serca."

Transkrypt

1 Zastosowanie technik wspomagania komputerowego procesów odlewniczych do projektowania elementów protez serca. Jerzy Józef Sobczak, Aleksander Karwiński, Wojciech Leśniewski, Piotr Wieliczko, Andrzej Gil, Stanisław Pysz, Piotr Kowalski Instytut Odlewnictwa w Krakowie Praca realizowana w ramach zadania badawczego pt: Opracowanie technologii modyfikacji powierzchni polimerowych i tytanowych biomateriałów dla trwałego ograniczenia ryzyka wykrzepiania w długookresowej, wszczepialnej protezie serca do wspomagania pracy serca Kierownik zadania: prof.dr hab.inż.bogusław Major Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej im. A. Krupkowskiego PAN w Krakowie 1. Wstęp Podczas opracowywania nowatorskich rozwiązań konstrukcyjnych coraz częściej wykorzystywane są techniki wspomagania komputerowego. Dokumentacja konstrukcyjna powstaje przy wykorzystaniu zaawansowanych programów z pominięciem ręcznie wykonywanych szkiców konstrukcyjnych. Przemysł odlewniczy jako jeden z pierwszych wprowadził do powszechnej praktyki programy komputerowe: MAGMASOFT, ProCAST, SolidWorks, Solid Edge, Pro/ENGINEER, ANSYS, ABAQUS, Flow-3D. Zastosowanie tych programów umożliwiło znaczące skrócenie procesu opracowania nowej konstrukcji odlewów oraz wykonanie oceny rozwiązań konstrukcyjnych na etapie projektowania elementu. Technologia odlewnicza wykorzystuje w procesie produkcyjnym modele umożliwiające odwzorowanie wyrobu w formie odlewniczej. Dzięki zastosowaniu technik szybkiego prototypowania skrócono czas wdrożenia nowego wyrobu do produkcji. Coraz częściej staje się opłacalne wykonywanie prototypowych elementów technikami odlewniczymi. W ciągu jednej dekady odlewnictwo uzyskało rangę przemysłu decydującego o rozwoju gospodarczym całych regionów świata. 184

2 Nowoczesne programy komputerowe pozwalają również na znaczące skrócenie procesu projektowania elementów wykonywanych docelowo różnymi technikami: obróbką plastyczną, obróbką skrawaniem lub coraz częściej stosowanym wydrukiem z proszków metalowych. Rozwiązanie konstrukcyjne może być weryfikowane przy wykorzystaniu technik szybkiego prototypowania na dowolnym etapie procesu produkcyjnego. Rezultaty projektów badawczych i wdrożeniowych prowadzonych w Instytucie Odlewnictwa w Krakowie umożliwiły podjęcie tematyki związanej z zastosowaniem technik szybkiego prototypowania w procesie opracowywania elementów protezy sztucznego serca. Z całej grupy materiałów biozgodnych stosowanych w medycynie istotną rolę odgrywają elementy wykonane ze stopów tytanu zastępujące lub wspomagające pracę elementów kostnych, przenoszących duże obciążenia mechaniczne. Unikalne właściwości fizykochemiczne stopów tytanu, takie jak relatywnie niska gęstość oraz duża odporność na agresywne środowiska korozyjne, pozwalają na wykorzystanie ich w przemyśle chemicznym, lotnictwie oraz medycynie. Główną przeszkodą w powszechnym wykorzystaniu podzespołów wykonywanych ze stopów tytanu jest konieczność zapewnienia wysokiej czystości procesu przetwarzania. Większość elementów jest wykonywana z wykorzystaniem obróbki skrawaniem oraz obróbki plastycznej. Technologia odlewnicza, z uwagi na wysokie wymagania stawiane procesowi produkcyjnemu, jest stosowana w wyjątkowych sytuacjach. Należy wówczas zwrócić szczególną uwagę na parametry procesu topienia stopów tytanu oraz technologii przygotowania formy odlewniczej. Istotny jest sposób topienia stopu, czystość atmosfery ochronnej oraz brak reakcji ciekłego metalu z materiałem tygla i formy. Wykorzystywane technologie odlewnicze bazują na metodzie wytapianych modeli, z wykorzystaniem warstwowych form ceramicznych. Poprawienie parametrów struktury wykonanych odlewów jest prowadzone przez zastosowanie wysokotemperaturowego izostatycznego doprasowania (Hot Isostatic Pressing). Po zakończeniu procesu odlewniczego kontrola jakości wykonanych podzespołów jest prowadzona z wykorzystaniem tradycyjnych badań metalograficznych oraz spektrometrycznych. Coraz częściej do kontroli jakości wykonanych odlewów wykorzystywana jest techniczna tomografia komputerowa umożliwiająca zarówno przeprowadzenie badań defektoskopowych, jak i sprawdzenie poprawności montażu elementów składowych podzespołów, w tym również elementów klejonych lub spawanych. 185

3 W ramach projektu zrealizowano następujące zadania: wykonanie prototypowych elementów pomp wirowych techniką FDM z tworzywa ABS; modernizacja konstrukcji zaworu pneumatycznego w celu zmniejszenia jego masy; wydruk elementów pomp wirowych oraz różnej wielkości pierścieni zastawki serca techniką DodJet firmy Solidscape; prowadzenie kontroli wymiarowej różnych elementów konstrukcyjnych z wykorzystaniem techniki skanowania przestrzennego skanerem optycznym Atos III; opracowanie procesu technologicznego wykonywania odlewów elementów podzespołów układów napędowych z wykorzystaniem programu MAGMASOFT oraz Flow-3D; dobór materiałów ceramicznych przeznaczonych do wykonania warstwowych odlewniczych form ceramicznych; dobór materiałów modelarskich przeznaczonych na modele odlewnicze; wykonanie doświadczalnych pierścieni zastawki serca ze stopów metali lekkich; wykonanie doświadczalnych odlewów elementów podzespołów układów napędowych; przeprowadzenie procesu wysokotemperaturowego izostatycznego doprasowania elementów odlanych ze stopu TiAl6V4; weryfikacja jakości wykonanych elementów przy użyciu technik metalograficznych oraz tomografii komputerowej. Podczas realizacji projektu Instytut Odlewnictwa spełniał funkcję doradczą w trakcie rozwiązywania wszelkich zagadnień technicznych i technologicznych, ze znaczącym udziałem technik szybkiego prototypowania oraz programów wspomagania komputerowego. 2. Wykonanie prototypowych elementów pomp wirowych techniką Fused Deposition Modeling (FDM) Technika FDM umożliwia szybki wydruk elementów z tworzyw sztucznych o dowolnej otwartej geometrii przestrzennej. Modele charakteryzują się stosunkowo wysoką wytrzymałością i mogą być wykorzystywane jako gotowe podzespoły w urządzeniach prototypowych, co znacząco ułatwia opracowanie dokumentacji konstrukcyjnej. 186

4 Metoda FDM polega na warstwowym nakładaniu przez dwudyszową głowicę roztopionego materiału modelowego i podporowego. Materiały w postaci prętów o średnicy 1,8 mm pobierane są z kaset umieszczonych w dolnej części maszyny. Pręty są odwijane i podawane do głowicy, a następnie podgrzewane do stanu półpłynnego i nanoszone w postaci nitek, które szybko zastygają tworząc kolejne warstwy budowanego modelu. Głowice wykonują ruch w osiach poziomych OX OY, natomiast w osi pionowej OZ porusza się stolik roboczy z naklejoną folią podkładową, na której budowany jest model. Po nałożeniu jednej warstwy stolik obniża się i głowica rozpoczyna wydruk kolejnej warstwy. Tabela 1. Parametry techniczne sytemu RPS FDM Titan Wymiary komory roboczej [mm] Materiały Grubość warstwy dla poszczególnych materiałów [mm] ABS, ABSi, PC, PC ABS, PC ISO, PPSF ABS; ABSi 0,33; 0,254; 0,178; 0,127 PC ABS 0,254; 0,178; 0,127 PC i PC ISO 0,254; 0,178 PPSF 0,254 Ilość materiału modelowego [cm 3 ] Dwie kasety z materiałem (2 1508) * Ilość materiału podporowego [cm 3 ] Dwie kasety z materiałem ( ) * *Automatyczne przełączanie pomiędzy kasetami Systemem FDM umożliwia wykonanie elementów z materiałów, takich jak: ABS (akrylobutadienostyren) - przeznaczony do modeli łatwo obrabialnych o zadowalającej odporności termicznej, stosowanych na słabo obciążone elementy demonstracyjne; ABSi - przeznaczony do wykonywania transparentnych części użytkowych wyróżniających się dokładnością wymiarową, wytrzymałością i niezmienną w czasie stabilnością kształtu. Charakteryzuje się wyższą wytrzymałością niż ABS; PC (poliwęglan) - tworzywo o dużo większej wytrzymałości i odporności termicznej niż ABS, w kolorze białym lub transparentne. Modyfikacją poliwęglanu jest materiał o nazwie PC ISO, wykorzystywany w medycynie, gdzie wymagana jest odpowiednia biozgodność. Modele mogą być z powodzeniem stosowane jako średnio obciążone modele funkcjonalne; PC ABS - połączenie (blenda) tworzyw PC i ABS w kolorze czarnym, łączące wysoką wytrzymałość poliwęglanu oraz możliwość stosowania rozpuszczalnych podpór; 187

5 PPSF (polifenylosulfon) - charakteryzuje się najwyższą, w porównaniu z innymi materiałami, wytrzymałością, twardością i odpornością cieplną (temperatura mięknienia wynosi ok. 190 C). Wykazuje dość dużą odporność na działanie benzyny oraz olejów. Tabela 2. Charakterystyka techniczna materiałów przeznaczonych do technologii FDM* ABS ABSi PC PC ISO PC ABS PPSF Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] Moduł sprężystości liniowej [MPa] Wytrzymałość na zginanie [MPa] Temperatura odkształcania dla 264 psi [ C] Temperatura mięknienia [ C] Współczynnik rozszerzalności cieplnej [ 10-5 m/m C] ,08 1,21 6,84-7,38 5,58 Ciężar właściwy [g/cm 3 ] 1,05 1,08 1,2 1,2 1,2 1,28 Twardość wg skali Rockwell a R105 R108 R115 - R110 M86 *Wartości średnie dla celów porównawczych, warstwa materiału modelowego 0,245 mm Wydajność wydruku można zwiększyć umieszczając na płycie podporowej większą liczbę elementów. Po zakończeniu wydruku należy oddzielić materiał podporowy od modelu. Materiał podpory można usunąć mechanicznie lub poprzez rozpuszczenie go w wodnym roztworze silnej zasady. 188

6 Rys. 1. Elementy konstrukcyjne pomp wirowych wydrukowane techniką FDM z tworzywa ABS Rys. 2. Kompletny zawór pneumatyczny zewnętrznej komory wspomagania serca oraz jego elementy po modernizacji wykonane techniką FDM Wprowadzone zmiany konstrukcyjne pozwoliły na zmniejszenie masy zaworu wykonanego ze stopu PA6 z 1237 g, do wartości 230 g dla zaworu wykonanego z poliwęglanu. Technikę FDM zastosowano podczas przeprowadzania modernizacji zaworu pneumatycznego do zewnętrznej komory wspomagania pracy serca. Zachowując opracowany sposób działania zaworu wprowadzono zmiany konstrukcyjne, zmniejszające znacząco objętość poszczególnych elementów. Wykonana dokumentacja konstrukcyjna pozwoliła na wydrukowanie wszystkich elementów zaworu z poliwęglanu. 189

7 3. Wydruk elementów pomp wirowych technologią DodJet firmy Solidscape Tradycyjna technologia odlewania precyzyjnego wykorzystuje modele woskowe wykonywane w produkcji wielkoseryjnej metodą wtrysku do metalowej matrycy. Wykonanie metalowej matrycy jest stosunkowo drogie i ma uzasadnienie ekonomiczne jedynie w przypadku dużych serii produkcyjnych. Prototypowe modele wykonane techniką DodJet umożliwiają sprawdzenie założeń konstrukcyjnych i znacząco skracają czas opracowania i weryfikacji procesu odlewniczego. Budowa modelu odbywa się przez warstwowe nanoszenie materiału konstrukcyjnego na powierzchnię stolika roboczego. Stolik jest opuszczany wzdłuż osi OZ po nałożeniu kolejnej warstwy materiału. Jako podłoże modelu stosuje się płytkę polistyrenową. Ustalenie punktu początkowego oraz autokalibracja w osiach OX i OY są realizowane automatycznie i poprzedzają każdy kolejny cykl pracy drukarki. Rys. 3. Wydruk elementów pompy wirowej na drukarce DodJet firmy Solidscape Materiał konstrukcyjny tworzący model oraz materiał pomocniczy nanoszone są na podłoże w postaci ciekłych kropelek. Każda z kropli stanowi serię jednorodnych objętościowo mikrokropelek, co jest charakterystyczną cechą techniki natryskiwania ciśnieniowego w systemie DodJet. Technologia ta pozwala na umieszczenie kropelek w dowolnie wybranym miejscu podłoża z całkowitą dokładnością do 25,4 µm. Kropelki o średnicy 76,2 μm przyklejają się jedna do drugiej w czasie krzepnięcia wosku, tworząc jednolitą, stałą masę. Proces twardnienia przebiega na tyle szybko, iż pozwala na mechaniczne wygładzenie powierzchni. Cykle przesuwu głowicy są zsynchronizowane z wtryskowo generowanymi kroplami. Stopień, w jakim kropelki na siebie zachodzą lub 190

8 są od siebie dystansowane, jest precyzyjnie sterowany przez program komputerowy. Gładkość powierzchni zapewnia prowadzenie kilkukrotnego ciągłego nanoszenia wosku po obrysie modelu, a następnie wypełnienie wnętrza modelu naprzemiennie wzdłuż osi OX i OY. Operacje te są wykonywane we wszystkich warstwach modelu, co powoduje wewnętrzne związanie struktury modelu, zwiększając jego wytrzymałość i trwałość. Po wypełnieniu powierzchni materiałem konstrukcyjnym nanoszony jest materiał pomocniczy niezbędny do podbudowy występów lub zagłębień. Materiał podporowy nie wnika w konstrukcję modelu, dzięki czemu nie tworzy się struktura rusztowania, charakterystyczna dla innych metod addytywnych posługujących się tylko jednym materiałem konstrukcyjnym. Wykonany model woskowy jest obudowany materiałem podporowym, który należy wypłukać w podgrzanym roztworze rozpuszczalnika organicznego. Tabela 3. Parametry techniczne urządzenia Solidscape T612 Benchtop Wymiary komory roboczej [mm] Grubość warstwy [mm] 0,0127 0,1016 Formaty plików stl, dxf, odj, slc Średnie kwadratowe odchylenie chropowatości RMS 0,8 1,6 Dokładność wydruku wzdłuż osi OX, OY, OZ [mm] 0,025 Wysoka dokładność wydruku jest niestety związana z relatywnie długim czasem wydruku. Modele doświadczalne detali wykonane podczas opracowania technologii odlewniczych wykonano, stosując najcieńszą warstwę wydruku o grubości równej 0,0127 mm. Poniżej zestawiono czasy wydruków modeli oraz zastosowaną grubość wydruku: obudowa pompy odśrodkowej: 51 h d = 0,0254 mm wirnik pompy odśrodkowej: 23 h d = 0,0254 mm obudowa pompy osiowej: 55 h d = 0,0127 mm wirnik pompy osiowej: 30,5 h d = 0,0127 mm pierścień zastawki wraz z naddatkami zasilającymi: 13,5 h d = 0,0127 mm 191

9 Rys. 4. Wydruk woskowy obudowy pompy odśrodkowej Rys. 5. Obudowa pompy odśrodkowej po usunięciu materiału podporowego Dostarczoną dokumentację konstrukcyjną zmodyfikowano o elementy uwzględniające wymagania procesu odlewniczego. Zmiany wprowadzono w miejscach umożliwiających ich usunięcie podczas końcowej obróbki mechanicznej odlewu. Wirnik pompy osiowej rozdzielono na dwie części łączone za pomocą wielokątnego niesymetrycznego wpustu, pozwalającego na jednoznaczne ich połączenie zarówno podczas przygotowaniu zestawu odlewniczego, jak i po wykonaniu odlewów. 4. Projektowanie zestawu pierścienia zastawki serca w programie MAGMASOFT Pierwszym krokiem na drodze weryfikacji komputerowej procesu odlewniczego jest przygotowanie parametrów geometrycznych odlewu wraz z układem zalewania i zasilania formy. W tym celu można wykorzystać programy SolidWorks, Solid Edge, Catia lub Unigraphics, umożliwiające przygotowanie dokumentacji 3D w formacie stl. Standardowy system MAGMASOFT rozwiązuje równania przepływu masy i ciepła w oparciu o metodę różnic skończonych. Przed przystąpieniem do symulacji 192

10 użytkownik definiuje parametry procesu technologicznego. W obliczeniach wykorzystano dane termofizyczne stopu TiAl6V4, dostarczone przez firmę MAGMASOFT. Tabela 4. Ciepło właściwe, przewodność cieplna oraz gęstość stopu TiAl6V4 w funkcji temperatury t [ C] C p [J/kg K] [W/m K] [kg/m 3 ] , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , t solidudus = 1660 C, t likwidus = 1688 C, Ciepło topnienia 300 kj/kg Podczas opracowywania geometrii formy należy uwzględnić naddatki odlewnicze oraz uchwyty umożliwiające przeprowadzenie końcowej obróbki mechanicznej. Duże 193

11 znaczenie odgrywa prawidłowa lokalizacja węzłów cieplnych oraz prawidłowy dobór sytemu zasilania odlewu. Zmieniając kształt lub wielkość nadlewu można zmieniać sposób wypełnienia formy ciekłym metalem, szybkość oraz kierunek krzepnięcia. Kształt pierścienia zastawki umożliwia umieszczenie nadlewu w miejscu przewidywanego naddatku technologicznego, niezbędnego przy mechanicznej obróbce końcowej. Obliczenia przeprowadzono dla trzech kolejno rosnących układów zasilających. Wprowadzane kolejno zmiany konstrukcji nadlewu zaznaczono na rysunku elipsą. Rys. 6. Układy geometrii odlewu i nadlewu wykorzystane w obliczeniach Uzyskane wyniki wskazują, że wszystkie testowane rozwiązania połączenia odlewu z nadlewem o stopniowo zwiększanej objętości w podobny sposób wpływają na wypełnienia formy metalem, co pozwoliło na wybranie rozwiązania optymalnego z punktu widzenia końcowej obróbki mechanicznej. Nadlew należy zaprojektować w taki sposób, aby do minimum sprowadzić ilość porowatości odlewniczych w obrębie odlewanego elementu. Jeżeli jest to trudne do uzyskania, to należy dążyć do sytuacji, aby powstające porowatości znajdowały się w obrębie tych fragmentów odlewu, które nie są krytyczne z perspektywy zapewnienia poprawnej pracy projektowanej konstrukcji urządzenia. Poniżej przedstawiono wyznaczony przebieg krzepnięcia metalu w projektowanym odlewie. Proces krzepnięcia metalu jest zgodny z założoną geometrią formy. Końcowe fazy krzepnięcia obejmują nadlew i układ wlewowy. Krzepnięcie metalu w układzie wlewowym nie ma istotnego wpływu na procesy zachodzące w obrębie wyraźnie oddzielonego układu odlew nadlew. Końcowy etap obliczeń to ocena porowatości metalu w różnych miejscach odlewu. Ocenę przeprowadzono dla każdej analizowanej geometrii odlewu. 194

12 Rys. 7. Przestrzenny rozkład temperatury ilustrujący kolejne etapy wypełniania formy metalem Rys. 8. Przestrzenny rozkład temperatury ilustrujący kolejne etapy krzepnięcia metalu w formie 195

13 Rys. 9. Przestrzenny rozkład porowatości skurczowej dla różnych układów geometrii odlewu i nadlewu Podczas wszystkich serii obliczeń uzyskano poprawną strukturę odlewu w obrębie palców podtrzymujących w zastawce dysk węglowy. W każdym przypadku występowała porowatość w obrębie samego pierścienia. Niewielka porowatość odlewu jest możliwa do usunięcia w procesie izostatycznego doprasowania na gorąco (HIP). 5. Weryfikacja wymiarowa wydrukowanych modeli przestrzennym skanerem optycznym Atos III Kontrolę wymiarową przygotowanych części przeprowadzono z wykorzystaniem optycznego skanera przestrzennego. Skanowanie przestrzenne wykorzystano zarówno dla oceny jakości wykonanych prototypów z tworzyw sztucznych oraz woskowych, jak i końcowej oceny elementów wykonanych ze stopów tytanu. Skanowanie przestrzenne umożliwia bezdotykowe określenie współrzędnych przestrzennych rzeczywistych obiektów pomiarowych. Możliwe jest wygenerowanie dokumentacji 3D przedmiotów o praktycznie dowolnej geometrii powierzchni. Technika skanowania przestrzennego jest szczególnie przydatna dla przygotowania dokumentacji przedmiotów wykonanych z delikatnych materiałów podatnych na uszkodzenia mechaniczne. Rzutnik optyczny skanera oświetla mierzony obiekt zestawem linii światła białego o określonej gęstości upakowania. Zastosowanie większej ilości linii pozwala uzyskać dokładniejszy obraz obiektu. Do pomiarów wykorzystywane są dane z dwóch kamer 196

14 cyfrowych rejestrujących obraz prążków światła strukturalnego leżących na powierzchni obiektu. Tabela 5. Specyfikacja techniczna skanera optycznego Atos III Rozdzielczość matrycy kamery cyfrowej Liczba punktów pomiarowych Czas pomiaru [s] 2 Przestrzeń pomiarowa [mm] Ogniskowa obiektywów [mm] 65 Do obliczeń wykorzystywane są tylko te obrazy fragmentów powierzchni, które w momencie oświetlenia są widoczne przez obie kamery cyfrowe. Pełny obraz przestrzenny jest zestawiany z obrazów uzyskanych dla kolejno wybranych położeń przedmiotu. Sklejenie poszczególnych obrazów jest możliwe dzięki analizie położenia punktów referencyjnych naklejanych na skanowany przedmiot. Uzyskane dane tworzą przestrzenną chmurę punktów, którą należy przetworzyć na siatkę przylegających trójkątów. Utworzona siatka poligonalna podlega jeszcze powtórnemu przeliczeniu w celu usunięcia punktów referencyjnych, wypełnienia nieciągłości powierzchni oraz jej wygładzeniu. Końcowy rezultat stanowi dokumentacja obiektu w formacie stl. Rys. 10. Element pierścienia zastawki serca oraz porównanie modelu z rysunkiem wykonawczym Uzyskane dane pozwalają przygotować pełną dokumentacje techniczną łącznie z przekrojami wykonanymi wzdłuż dowolnie wybranych płaszczyzn. Możliwe jest 197

15 porównanie przedmiotu z modelem konstrukcyjnym, porównanie dwóch przedmiotów oraz wykonanie przestrzennych map odchyłek wymiarowych. Wymagania konstrukcyjne dla pierścienia zastawki serca, w tym zmienne okresowe obciążenia, stawiają szczególnie wysokie wymagania podczas opracowywania procesu wykonawczego. Rys. 11. Różne wersje pierścieni zastawki serca otrzymane przy pomocy drukarki DodJet W tym przypadku wydruki wykonano dla różnych wielkości pierścieni zastawek serca oraz różnych wielkości i położenia układu zasilającego. Wydrukowane modele wykorzystano podczas opracowywania i montażu doświadczalnych zestawów odlewniczych o geometrii przetestowanej z wykorzystaniem programu Flow-3D. 6. Obliczenia numeryczne przepływu ciekłego stopu tytanu w wirującym układzie odniesienia przeprowadzone z wykorzystaniem programu Flow-3D Wykorzystanie siły odśrodkowej w procesie wypełniania formy metalem pozwala znacząco przyspieszyć proces wypełniania formy ciekłym metalem i w rezultacie poprawić dokładność wykonanych odlewów. Wartość przyspieszenia dośrodkowego o wartości a = 20 g uzyskuje się na wylocie tygla odległego od osi obrotu o 0,24 m i obrotach ramienia równych 270 rpm. W przypadku odlewów wykonywanych w odśrodkowym piecu próżniowym SuperCast, maksymalna długość formy ceramicznej może wynosić 0,34 m. Jest to wartość porównywalna z odległością układu wlewowego 198

16 od osi obrotu. W takim przypadku o sposobie wypełniania formy metalem decydują głównie efekty związane z siłą Coriolisa. Bogata baza danych dotyczących pola sił generowanych w różnych zjawiskach fizycznych, programu Flow-3D umożliwia przeprowadzenie dokładnej symulacji dynamicznego procesu przepływu cieczy w wirującej formie. W przypadku każdego programu numerycznego podstawowym problemem jest prawidłowe dobranie warunków brzegowych obliczeń. Dokładność i czas obliczeń rosną proporcjonalnie do liczby komórek dzielących przestrzeń obliczeniową na sześcienne komórki elementarne. Akceptowalne z punktu wymagań technologicznych są czasy obliczeń na poziomie kilkunastu godzin, aby podczas przeprowadzania obliczeń wykorzystywać czas odpoczynku operatora. Zastosowanie metody FAVOR pozwala podzielić przestrzenie obliczeniowe na zagęszczane stopniowo siatki prostopadłościenne. Należy jedynie pamiętać o zachowaniu całkowitych wielokrotności zmiany skali. Atutem FLOW-3D jest możliwość określenia przez algorytm obliczeniowy powierzchni swobodnej i założenie odpowiednich warunków brzegowych dla danego procesu. Program pozwala na symulację całego szeregu symulacji przepływów dynamicznych cieczy i gazów w szerokim zakresie różnorodnych procesów fizycznych. Poprawne przygotowanie symulacji wymaga dokonania wstępnej analizy parametrów występujących podczas rzeczywistego procesu odlewania. Podstawą takiej analizy jest przygotowana wcześniej geometria odwzorowująca konstrukcję formy, układu wlewowego oraz modelu. W programie Flow-3D należy przygotować tzw. przestrzeń roboczą, w której zostaną umieszczone wszystkie pliki związane z geometrią modelu oraz opisem warunków brzegowych. Wykorzystanie opcji fit to geometry pozwala na dobranie siatki do geometrii modelu. Ilość elementów siatki powinna być tak dobrana, aby podczas obliczeń model był dokładnie odwzorowany. Po przeanalizowaniu dokładności dobranej siatki należy określić matematyczny model zjawiska wykorzystany przez algorytm obliczeniowy podczas symulacji. Program Flow- 3D wyposażony jest w modele fizyczne pozwalające na symulację zjawisk zachodzących podczas zalewania i krzepnięcia metalu. Dla przypadku odlewania odśrodkowego wykorzystywane są modele fizyczne opisane w bibliotece programu: Air Entrainment opisuje zamykanie powietrza przez ciekły stop odlewniczy; 199

17 Defect Tracking analizuje wady powstające pod wpływem turbulencji przepływu; Heat transfer oblicza proces wymiany ciepła między ciekłym stopem a formą; Non-inertial reference frame wylicza ruch obiektu w przestrzeni; Surface tension uwzględnia wpływ napięcia powierzchniowego na analizowany proces; Viscosity and tubrulence uwzględnia charakter przepływu przez układ wlewowy. Rys. 12. Schemat wykorzystywany do symulacji przedstawiający podział analizowanej objętości na fragmenty o rosnącej dokładności obliczeń 200 Rys. 13. Wybrane fragmenty obliczeń prędkości przepływu metalu podczas procesu odśrodkowego zalewania formy

18 W odlewaniu odśrodkowym poza przyspieszeniem grawitacyjnym na ciekły stop działają przyspieszenie wywołane siłami bezwładności. Określane są trzy współrzędne osi obrotu, prędkości liniowej, prędkości obrotowej i przyśpieszenia kątowego. Przeprowadzone obliczenia umożliwiły wizualne przedstawienie prędkości i ciśnienia ciekłego stopu wypełniającego formę oraz potencjalnych wad strukturalnych. Uzyskane rezultaty obliczeń pozwoliły na określenie sposobu wypełnienia formy ciekłym metalem dla różnych geometrii modeli odlewniczych. Weryfikacja przyjętego rozwiązania była możliwa na etapie projektowania zestawu modelowego, co znacząco ułatwiło opracowanie technologii odlewniczej. Rys. 14. Obliczony rozkład ciśnienia gazu zamykanego w ciekłym stopie po 2 s od uruchomienia procesu zalewania formy Rys. 15. Obliczony rozkład koncentracji defektów powierzchniowych po 2 s od uruchomienia procesu zalewania formy 201

19 7. Dobór materiałów ceramicznych oraz ocena reakcji materiału formy ceramicznej z ciekłym tytanem W przypadku zastosowania techniki odlewniczej wykorzystującej stopy tytanu należy pamiętać zarówno o wysokiej temperaturze topnienia, jak i dużej aktywności chemicznej ciekłego metalu. Ciekły tytan rozpuszcza większość materiałów stosowanych na tygle ceramiczne i formy. Określenie reakcji zachodzącej na granicy ceramiki i ciekłego tytanu jest trudne, jednak wynik takiej reakcji ma decydujące znaczenie przy wyborze materiału ceramicznego na formy odlewnicze. Dane literaturowe wskazują, że na konstrukcję form ceramicznych można wykorzystać następujące materiały ceramiczne: Al 2 O 3, TiO 2, Y 2 O 3, ZrO 2, CaO i MgO. Rys. 16. Doświadczalne pastylki ceramiczne wykonane z Y 2 O 3, CeO 2 oraz ZrO 2 Z wybranych materiałów ceramicznych przygotowano materiał ceramiczny w formie pastylek o średnicy 17 mm. Do wykonania pastylek wykorzystano zarówno mączki ceramiczne, jak i czysty materiał uzyskany po odparowaniu koloidalnych spoiw na bazie tlenków CeO 2, Y 2 O 3 oraz ZrO 2. Wykonane w foremkach silikonowych pastylki suszono, a następnie wygrzewano przez 2 h w temperaturze 1250 C. Badania wpływu składu materiału formy na jej oddziaływanie fizykochemiczne z ciekłym tytanem wykonano w Centrum Badań Wysokotemperaturowych Metali i Stopów w Instytucie Odlewnictwa w Krakowie. Podczas badań wykorzystano metodę kropli leżącej, umożliwiającą obserwację i rejestracją przebiegu wspólnego nagrzewania pary badanych materiałów, w tym przypadku przygotowanej próbki ceramicznej oraz próbki czystego tytanu. Metoda umożliwia określenie kinetyki 202

20 zwilżania podłoża stałego przez ciekły metal oraz pozwala na pomiar wielkości kąta zwilżania w dowolnym momencie badanego procesu. Przeprowadzone badania wykazały, że w oparciu o mączkę ZrO 2 możliwe jest wykonanie warstwowych form odlewniczych przeznaczonych dla ciekłych stopów tytanu. Rys. 17. Ocena reakcji ciekłego tytanu z podłożem uzyskanym ze spoiwa koloidalnego SiO 2 oraz mączki ZrO 2 metodą kropli leżącej W celu potwierdzenia uzyskanego rezultatu badań dla większych próbek metalu, wykonano doświadczalne tygle ceramiczne (o średnicy 50 mm) technologią warstwowych form ceramicznych. Temperaturę wygrzewania tygli ustalono oceniając wynik zarysowania cienkich próbek ceramiki ostrzem korundowym, przeprowadzając tzw. próbę rysy. Uzyskane wyniki pozwoliły na określenie technologicznej temperatury wygrzewania ceramiki w zakresie temperatur od 1200 do 1400 C. Rys. 18. Ocena reakcji ciekłego tytanu z podłożem uzyskanym ze spoiwa koloidalnego Y 2 O 3 oraz mączki ZrO 2 metodą kropli leżącej 203

21 Wygrzewania próbek prowadzono w piecu PDR 1750/25, programując przyrost temperatury 10 C/min w całym zakresie badania. Powierzchnia formy ceramicznej ma bezpośredni kontakt z intensywnym przepływem metalu i jej powierzchnia powinna tworzyć zwartą warstwę, odporną na obciążenia mechaniczne, aby zapobiec przemieszczaniu się cząstek formy do ciekłego metalu. Rys. 19. Fotografia próbek wygrzewanych w temperaturach 1150 oraz 1750 C po przeprowadzeniu próby rysy Przygotowany zestaw doświadczalny: tygiel ( = 50 mm) oraz wsad metalowy przygotowany z czystego tytanu umieszczano w większym tyglu osłonowym, dostosowanym do pieca próżniowego Titancast 700. Skład wyjściowego stopu oraz przetopionego metalu określono za pomocą spektrometru Niton XL3 wykorzystującego zjawisko mikrofluorescencji rentgenowskiej. Rys. 20. Tytan po przetopieniu w doświadczalnym tyglu wykonanym z ZrO 2 oraz wyniki analizy składu wsadu tytanowego i metalu po przetopieniu w tyglu, określone spektrometrem Niton XL3 204

22 8. Dobór materiałów modelarskich przeznaczonych na modele odlewnicze Podstawowym materiałem wykorzystywanym w badaniach był tlenek cyrkonu o różnym stopniu uziarnienia. Jako stabilizatory testowano tlenki magnezu, wapnia, itru oraz hafnu. Próby wykonywania form ceramicznych prowadzono wykorzystując koloidalne wodne spoiwa cyrkonowe, cerowe oraz itrowe. Badano reakcję zachodzącą na powierzchni formy ceramicznej podczas procesu wytapiania różnych gatunków mas modelowych. Rys. 21. A Próbki różnych gatunków mas modelowych, B doświadczalna foremka przygotowana z wosku czerwonego Castaldo Do badań wykorzystano ciekłe masy ceramiczne, wykonane z czystej mączki tlenku cyrkonu oraz mączek, stabilizowane tlenkami magnezu, wapnia, itru oraz hafnu (uziarnienie 325 mesh). Mączki mieszano z wodnymi koloidalnymi spoiwami: cyrkonowym, cerowym lub itrowym, a następnie wlewano do przygotowanych foremek doświadczalnych wykonanych z różnych mas modelowych. Powierzchnię wylanej ciekłej masy ceramicznej posypywano piaskiem ZrO 2 o uziarnieniu 0,1 do 0,3 mm w celu usunięcia nadmiaru spoiwa. Próbki suszono na wolnym powietrzu, a następnie wytapiano wosk w suszarce powietrznej w temp. 300 C. Otrzymano w ten sposób próbki o wymiarach mm. Następnym etapem badań było wygrzewanie próbek w piecu komorowym VMK-170 firmy Linn High Therm. Szybkość przyrostu temperatury ustawiono na 10 C/min do wartości 1200 C. Próbki przetrzymano w tej temperaturze przez 30 minut, a następnie chłodzono wraz z piecem z prędkością 10 C/min do temperatury otoczenia. 205

IKiFP im. J. Habera PAN

IKiFP im. J. Habera PAN IKiFP im. J. Habera PAN Określenie parametrów technologicznych procesu wykonywania odlewów ze stopów Ti z udziałem materiałów cyrkonowych i itrowych oraz wykonanie modelowych odlewów 15.04.2014 30.09.2014

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRUKU 3D

ZASTOSOWANIE DRUKU 3D ZASTOSOWANIE DRUKU 3D w odlewnictwie autoryzowany przedstawiciel 3D Lab s.c. 02-949 Warszawa // ul. Ostra 13C T/F: (+48 22) 885 63 23 // M: +48 505 10 10 33 Formy odlewnicze z piasku kwarcowego Budowa

Bardziej szczegółowo

ul. Zakopiańska 73 30-418 Kraków, Polska tel: +48 (12) 261-83-24 fax +48 (12) 266-08-70 iod@iod.krakow.pl Rok założenia Established in 1946

ul. Zakopiańska 73 30-418 Kraków, Polska tel: +48 (12) 261-83-24 fax +48 (12) 266-08-70 iod@iod.krakow.pl Rok założenia Established in 1946 ul. Zakopiańska 73 30-418 Kraków, Polska tel: +48 (12) 261-83-24 fax +48 (12) 266-08-70 iod@iod.krakow.pl Rok założenia Established in 1946 Propozycje badawczo-wdrożeniowe Instytutu Odlewnictwa Konwersja

Bardziej szczegółowo

ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH

ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH Zbigniew Bonderek, Stefan Chromik Kraków 2006 r. WYDAWNICTWO NAUKOWE AKAPIT Recenzenci: Prof. Dr hab. Inż. Józef Dańko Prof. Dr

Bardziej szczegółowo

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy.

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Raport z przeprowadzonych pomiarów. Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Spis treści 1.Cel pomiaru... 3 2. Skanowanie 3D- pozyskanie geometrii

Bardziej szczegółowo

Techniki druku 3D. Jan BIS Marek KRET

Techniki druku 3D. Jan BIS Marek KRET Techniki druku 3D przykłady zastosowań Jan BIS Marek KRET Paweł PŁATEK Laboratorium szybkiego prototypowania Laboratorium szybkiego prototypowania... Panel sterujący Zbiornik do wypłukiwania struktury

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH. Tomasz Kamiński. Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE. dr inż. Leszek Nakonieczny

PRACA DYPLOMOWA W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH. Tomasz Kamiński. Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE. dr inż. Leszek Nakonieczny Politechnika Wrocławska - Wydział Mechaniczny Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji PRACA DYPLOMOWA Tomasz Kamiński Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH Promotor: dr inż. Leszek

Bardziej szczegółowo

2. Oferta usług. 3. Partnerzy

2. Oferta usług. 3. Partnerzy 2. Oferta usług Oferujemy naszym klientom współpracę w następujących dziedzinach: Rozwój, produkcja i próby prototypów Analizy obliczeniowe, opracowanie dokumentacji technicznych Analizy projektowe, projekty

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa TECHNOLOGIA MASZYN Wykład dr inż. A. Kampa Technologia - nauka o procesach wytwarzania lub przetwarzania, półwyrobów i wyrobów. - technologia maszyn, obejmuje metody kształtowania materiałów, połączone

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA DO WY- TWARZANIA ODLEWANYCH ENDOPROTEZ TYTANO- WYCH O SPECJALNIE UKSZTAŁTOWANEJ GEOMETRII POWIERZCHNI

ZASTOSOWANIE SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA DO WY- TWARZANIA ODLEWANYCH ENDOPROTEZ TYTANO- WYCH O SPECJALNIE UKSZTAŁTOWANEJ GEOMETRII POWIERZCHNI Dawid Myszka, Grzegorz Wróblewski, Jarosław Modzelewski, Roman Haratym, Aleksander Karwiński ZASTOSOWANIE SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA DO WY- TWARZANIA ODLEWANYCH ENDOPROTEZ TYTANO- WYCH O SPECJALNIE UKSZTAŁTOWANEJ

Bardziej szczegółowo

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni ScrappiX Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni Scrappix jest innowacyjnym urządzeniem do kontroli wizyjnej, kontroli wymiarów oraz powierzchni przedmiotów okrągłych

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

Drukarki 3D. Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów.

Drukarki 3D. Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów. Drukarki 3D Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów. Drukarki 3D Na całym świecie stosuje się dzisiaj oprogramowanie CAD za pomocą którego, projektanci tworzą dokładne wizualizacje swoich

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH.

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. W programie COMSOL multiphisics 3.4 Wykonali: Łatas Szymon Łakomy Piotr Wydzał, Kierunek, Specjalizacja, Semestr, Rok BMiZ, MiBM, TPM, VII, 2011 / 2012 Prowadzący: Dr hab.inż.

Bardziej szczegółowo

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej 1. Zasady metody Zasada metody polega na stopniowym obciążaniu środka próbki do badania, ustawionej

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Wykorzystanie pakietu MARC/MENTAT do modelowania naprężeń cieplnych Spis treści Pole temperatury Przykład

Bardziej szczegółowo

MECHANICZNYCH STOPU CHROMO-KOBALTOWEGO W ZALEśNO NOŚCI OD TECHNOLOGII ODLEWANIA. Joanna Wasylów

MECHANICZNYCH STOPU CHROMO-KOBALTOWEGO W ZALEśNO NOŚCI OD TECHNOLOGII ODLEWANIA. Joanna Wasylów ANALIZA WŁAŚCIWOW CIWOŚCI MECHANICZNYCH STOPU CHROMO-KOBALTOWEGO W ZALEśNO NOŚCI OD TECHNOLOGII ODLEWANIA Joanna Wasylów Błędy podczas projektowania, modelowania i odlewania szkieletu koryguje się w kolejnych

Bardziej szczegółowo

technologie przyszłości rapid prototyping Andrzej Sobaś

technologie przyszłości rapid prototyping Andrzej Sobaś technologie przyszłości rapid prototyping Andrzej Sobaś najpopularniejsze technologie: 3D printing utwardzanie proszku skrobiowego przy pomocy kleju PolyJet utwardzanie światłem UV ciekłej żywicy akrylowej

Bardziej szczegółowo

WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM

WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM KATARZYNA BIRUK-URBAN WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM 1. WPROWADZENIE W ostatnich latach można zauważyć bardzo szerokie zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Recykling złomu obiegowego odlewniczych stopów magnezu poprzez zastosowanie innowacyjnej metody endomodyfikacji

Recykling złomu obiegowego odlewniczych stopów magnezu poprzez zastosowanie innowacyjnej metody endomodyfikacji PROJEKT NR: POIG.01.01.02-00-015/09 Zaawansowane materiały i technologie ich wytwarzania Recykling złomu obiegowego odlewniczych stopów magnezu poprzez zastosowanie innowacyjnej metody endomodyfikacji

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS

Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS Dominik Wyszyński, Maria Chuchro Zakład Niekonwencjonalnych Technologii Produkcyjnych Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania w Krakowie Definicja Spiekania

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Krzysztof Szwedt Karol Wenderski M-2 WBMiZ MiBM 2013/2014 1 SPIS TREŚCI 1 Analiza przepływu powietrza wokół lecącego airbusa a320...3 1.1 Opis badanego obiektu...3 1.2 Przebieg

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera ANALIZA POŁĄCZENIA WARSTW CERAMICZNYCH Z PODBUDOWĄ METALOWĄ Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Tadeusz Zdziech CEL PRACY Celem

Bardziej szczegółowo

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne dr inż. Ireneusz Wróbel ATH Bielsko-Biała, Evatronix S.A. iwrobel@ath.bielsko.pl mgr inż. Paweł Harężlak mgr inż. Michał Bogusz Evatronix S.A. Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów Wykład 12 Lutowanie miękkie (SOLDERING) i twarde (BRAZING) dr inż. Dariusz Fydrych Kierunek

Bardziej szczegółowo

Zigma inżynieria przemysłowa ul. Lewkoniowa 2 60-175 Poznań

Zigma inżynieria przemysłowa ul. Lewkoniowa 2 60-175 Poznań Oferujemy usługi wydruku modeli 3D przy użyciu niezawodnych drukarek amerykańskiej firmy 3D Systems!!! Drukowane modele są w pełni zgodne z przesłanym projektem 3D. Drukujemy modele o skomplikowanych kształtach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WIELOLETNI pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy II etap, okres realizacji: lata 2011-2013

PROGRAM WIELOLETNI pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy II etap, okres realizacji: lata 2011-2013 PROGRAM WIELOLETNI pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy II etap, okres realizacji: lata 2011-2013 Numer projektu: Nazwa projektu: II.B.12 Nowe rozwiązania materiałowe przegród warstwowych w projektowaniu

Bardziej szczegółowo

5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody

5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody INFOMACJE TECHNICZNE 5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody POLO-ECOSAN ML 5 SYSTEMY UOWE . Postęp w dziedzinie wielowarstwowej technologii PP- POLOPLAST udoskonaliło swój niezwykle popularny system

Bardziej szczegółowo

WIRTUALIZACJA WYTWARZANIA MODELI ODLEWNICZYCH

WIRTUALIZACJA WYTWARZANIA MODELI ODLEWNICZYCH 6/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WIRTUALIZACJA WYTWARZANIA MODELI ODLEWNICZYCH ST. M. DOBOSZ 1 Wydział

Bardziej szczegółowo

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 204234 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363401 (51) Int.Cl. C23C 14/34 (2006.01) B22D 23/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI)

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) Metalurgia proszków jest dziedziną techniki, obejmującą metody wytwarzania proszków metali lub ich mieszanin z proszkami niemetali oraz otrzymywania wyrobów z tych proszków

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt Wykonali: Maciej Sobkowiak Tomasz Pilarski Profil: Technologia przetwarzania materiałów Semestr 7, rok IV Prowadzący: Dr hab. Tomasz STRĘK 1. Analiza przepływu ciepła.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie druku przestrzennego we wzornictwie przemysłowym.

Zastosowanie druku przestrzennego we wzornictwie przemysłowym. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie Wydział Wzornictwa Przemysłowego dr inż. Przemysław Siemiński e-mail: przemyslaw.sieminski@asp.waw.pl www.3druk.pl Zastosowanie druku przestrzennego we wzornictwie przemysłowym.

Bardziej szczegółowo

GNIAZDO FORMIERSKIE Z WIELOZAWOROWĄ GŁOWICĄ IMPULSOWĄ

GNIAZDO FORMIERSKIE Z WIELOZAWOROWĄ GŁOWICĄ IMPULSOWĄ GNIAZDO FORMIERSKIE Z WIELOZAWOROWĄ GŁOWICĄ IMPULSOWĄ Tadeusz Mikulczyński Zdzisław Samsonowicz Mirosław Ganczarek *Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej Janusz Polański

Bardziej szczegółowo

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH "BUMAR" Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH BUMAR Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR Sp. z o.o. ul. Fabryczna 6 73-200 CHOSZCZNO ODLEWY ALUMINIOWE 1.PIASKOWE DO 100 KG 2.KOKILOWE DO 30 KG 3.CISNIENIOWE DO 3 KG 1. Zapewniamy atesty i sprawdzenie odlewów

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa Maszyn Grupa M2 Semestr V Metoda Elementów Skończonych prowadzący: dr hab. T. Stręk, prof. nadzw. wykonawcy: Grzegorz Geisler

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA W BUDOWIE MASZYN

TECHNIKI SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA W BUDOWIE MASZYN Mgr inż. Artur ANDREARCZYK Dr inż. Grzegorz ŻYWICA Instytut Maszyn Przepływowych PAN DOI: 10.17814/mechanik.2015.7.208 TECHNIKI SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA W BUDOWIE MASZYN Streszczenie: W artykule omówiono

Bardziej szczegółowo

2013-06-12. Konsolidacja Nanoproszków I - Formowanie. Zastosowanie Nanoproszków. Konsolidacja. Konsolidacja Nanoproszków - Formowanie

2013-06-12. Konsolidacja Nanoproszków I - Formowanie. Zastosowanie Nanoproszków. Konsolidacja. Konsolidacja Nanoproszków - Formowanie Konsolidacja Nanoproszków I - Formowanie Zastosowanie Nanoproszków w stanie zdyspergowanym katalizatory, farby, wypełniacze w stanie zestalonym(?): układy porowate katalizatory, sensory, elektrody, układy

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym

Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym Ze względu na coraz większe techniczne wymagania, nowe materiały i krótkie cykle produkcyjne, przemysł ceramiczny stoi przed nowymi technicznymi

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO NR 113/TZ/IM/2013 Zestaw ma umożliwiać analizę termiczną próbki w symultanicznym układzie

Bardziej szczegółowo

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne:

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne: Metody łączenia metali rozłączne nierozłączne: Lutowanie: łączenie części metalowych za pomocą stopów, zwanych lutami, które mają niższą od lutowanych metali temperaturę topnienia. - lutowanie miękkie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska. Metoda Elementów Skończonych

Politechnika Poznańska. Metoda Elementów Skończonych Politechnika Poznańska Metoda Elementów Skończonych Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk, prof. nadzw. Wykonały: Górna Daria Krawiec Daria Łabęda Katarzyna Spis treści: 1. Analiza statyczna rozkładu ciepła

Bardziej szczegółowo

PIECE DO PORCELANY. Kompaktowy piec do ceramiki

PIECE DO PORCELANY. Kompaktowy piec do ceramiki PIECE DO PORCELANY Kompaktowy piec do ceramiki Jedyny na świecie piec z komorą do wypalania o średnicy wewnętrznej 120 mm! 500 dowolnie programowalnych miejsc w pamięci Możliwość indywidualnego zaprogramowania

Bardziej szczegółowo

Oferujemy możliwość zaprojektowania i wdrożenia nietypowego czujnika lub systemu pomiarowego dedykowanego do Państwa potrzeb.

Oferujemy możliwość zaprojektowania i wdrożenia nietypowego czujnika lub systemu pomiarowego dedykowanego do Państwa potrzeb. Projekty dedykowane - wykonywane w przypadkach, gdy standardowe czujniki z oferty katalogowej ZEPWN nie zapewniają spełnienia wyjątkowych wymagań odbiorcy. Każdy projekt rozpoczyna się od zebrania informacji

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE

MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE PAWEŁ URBAŃCZYK Streszczenie: W artykule przedstawiono klasyfikację materiałów stosowanych na powłoki przeciwzużyciowe. Przeanalizowano właściwości fizyczne

Bardziej szczegółowo

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów Tel.: (17) 854 47 91 Fax: (17) 854 48 32 E-mail: jansien@prz.edu.pl Projekt

Bardziej szczegółowo

I Wymagania techniczne dla projektowania:

I Wymagania techniczne dla projektowania: Rzeszów, 28.05.2015 Adamet Witold Gajdek, Adam Pęczar sp. jawna ul. Chmaja 4 35-021 Rzeszów Dot. Zapytanie ofertowe dotyczące projektu Opracowanie technologii i uruchomienie produkcji wyrobów ze stopów

Bardziej szczegółowo

Opis procesu technologicznego wytwarzania pasywnych detektorów promieniowania jonizującego na bazie glinianu litu

Opis procesu technologicznego wytwarzania pasywnych detektorów promieniowania jonizującego na bazie glinianu litu Opis procesu technologicznego wytwarzania pasywnych detektorów promieniowania jonizującego na bazie glinianu litu Wojciech Gieszczyk Raport sporządzony w ramach czwartego etapu Umowy o Dzieło Autorskie

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Wraz z rozwojem elektronicznych maszyn obliczeniowych jakimi są komputery zaczęły pojawiać się różne numeryczne metody do obliczeń wytrzymałości różnych konstrukcji. Jedną

Bardziej szczegółowo

Metoda Elementów Skończonych. Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4.

Metoda Elementów Skończonych. Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4. Politechnika Poznańska Metoda Elementów Skończonych Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4. Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk Wykonali: Widerowski Karol Wysocki Jacek Wydział: Budowa Maszyn i Zarządzania Kierunek:

Bardziej szczegółowo

Samoczynne instalacje gaśnicze w PyroSim modelowanie i wpływ na parametry pożaru.

Samoczynne instalacje gaśnicze w PyroSim modelowanie i wpływ na parametry pożaru. Samoczynne instalacje gaśnicze w PyroSim modelowanie i wpływ na parametry pożaru. 1. Wstęp: Wysokie wymagania ochrony przeciwpożarowej coraz częściej stawiają inwestorów przed koniecznością wyposażenia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA LUBELSKA

POLITECHNIKA LUBELSKA Badania opływu turbiny wiatrowej typu VAWT (Vertical Axis Wind Turbine) Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze Cel prezentacji Celem prezentacji jest opis przeprowadzonych badań CFD oraz tunelowych

Bardziej szczegółowo

Odzież ochronna przeznaczona dla pracowników przemysłu narażonych na działanie czynników gorących.

Odzież ochronna przeznaczona dla pracowników przemysłu narażonych na działanie czynników gorących. Odzież chroniąca przed gorącymi czynnikami termicznymi Na wielu stanowiskach pracy m.in. w hutach i zakładach metalurgicznych, podczas spawania, akcji przeciwpożarowych pracownik narażony jest na działanie

Bardziej szczegółowo

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA)

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) ISO 9001:2008, ISO/TS 16949:2002 ISO 14001:2004, PN-N-18001:2004 PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) *) PVD - PHYSICAL VAPOUR DEPOSITION OSADZANIE

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechnika Poznańska Metoda Elementów Skończonych Prowadzący: dr hab. T. Stręk prof. PP Autorzy: Maciej Osowski Paweł Patkowski Kamil Różański Wydział: Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Kierunek: Mechanika

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny Politechnika Śląska Wydział Mechaniczny Technologiczny Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki Praca dyplomowa inżynierska Temat pracy Symulacja komputerowa działania hamulca tarczowego

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

Szanowni Studenci, Szanowne Studentki,

Szanowni Studenci, Szanowne Studentki, Szanowni Studenci, Szanowne Studentki, Pracownia Sztucznego Serca zaprasza chętne osoby (po III roku studiów inżynierskich) na miesięczne lub dłuższe praktyki studenckie. Proponujemy Wam realizację ciekawych

Bardziej szczegółowo

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76 Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA

KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA II Konferencja: Motoryzacja-Przemysł-Nauka ; Ministerstwo Gospodarki, dn. 26 listopada 2014 KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA Dr hab. inż. Jerzy Myalski

Bardziej szczegółowo

Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD

Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD Wstęp Obecnie praktycznie każdy z projektów budowlanych, jak i instalacyjnych, jest tworzony z wykorzystaniem rysunków wspomaganych komputerowo.

Bardziej szczegółowo

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych...

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... Spis treści Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... 1. Spoiwa mineralne... 1.1. Spoiwa gipsowe... 1.2. Spoiwa wapienne... 1.3. Cementy powszechnego użytku... 1.4. Cementy specjalne...

Bardziej szczegółowo

Karta Techniczna Spectral KLAR 505 Dwuskładnikowy bezbarwny lakier akrylowy VHS. PRODUKTY POWIĄZANE. Utwardzacz standardowy, szybki, wolny

Karta Techniczna Spectral KLAR 505 Dwuskładnikowy bezbarwny lakier akrylowy VHS. PRODUKTY POWIĄZANE. Utwardzacz standardowy, szybki, wolny Dwuskładnikowy bezbarwny lakier akrylowy VHS. H 6115 PLAST 775 HS-D11 EXTRA 835 EXTRA 895 PRODUKTY POWIĄZANE Lakier akrylowy VHS Utwardzacz standardowy, szybki, wolny Dodatek zwiększający elastyczność

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA

PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA Tom LI Rok 2011 Zeszyt 2 BADANIE KINETYKI KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA MASY MODELOWEJ W MATRYCY THE STUDY OF THE KINETICS OF SOLIDIFICATION AND COOLING OF PATTERN MATERIAL IN A

Bardziej szczegółowo

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski Jarosław Rochowicz Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Praca magisterska Wpływ napięcia podłoża na właściwości mechaniczne powłok CrCN nanoszonych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Wykaz urządzeń Lp Nazwa. urządzenia 1. Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER. Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0.. 200/2000/20000/ 200000 lux

Wykaz urządzeń Lp Nazwa. urządzenia 1. Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER. Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0.. 200/2000/20000/ 200000 lux Wykaz urządzeń Lp Nazwa urządzenia 1 Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0 200/2000/20000/ 200000 lux 2 Komora klimatyczna Komora jest przeznaczona do badania oporu

Bardziej szczegółowo

Opis wyników projektu

Opis wyników projektu Opis wyników projektu Nowa generacja wysokosprawnych agregatów spalinowoelektrycznych Nr projektu: WND-POIG.01.03.01-24-015/09 Nr umowy: UDA-POIG.01.03.01-24-015/09-01 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ

Bardziej szczegółowo

Urządzenie wielofunkcyjne Stamos Selection S-MULTI 525H S-MULTI 525H

Urządzenie wielofunkcyjne Stamos Selection S-MULTI 525H S-MULTI 525H Urządzenie wielofunkcyjne Stamos Selection S-MULTI 525H S-MULTI525H SPECYFIKACJA TECHNICZNA Model S-MULTI 525H Nr katalogowy 2049 Stan artykułu Znamionowe wejściowe Częstotliwość sieciowa napięcie Znamionowy

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska,

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska, 42/44 Solidification of Metals and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No. 44 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 44 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 MODYFIKACJA SILUMINU AK20 F. ROMANKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA

RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA KARTA TECHNICZNA IMMERLAYER PE-RT/AL/PE-RT RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA Podstawowe dane rury grzewczej IMMERLAYER PE-RT/AL/PE-RT Kod Średnica Ø Grubość ścianki Ilość rury w krążku Maksymalne ciśnienie

Bardziej szczegółowo

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków 1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków Gęstością teoretyczną spieku jest stosunek jego masy do jego objętości rzeczywistej, to jest objętości całkowitej pomniejszonej o objętość

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Nr pracy Temat Cel Zakres Prowadzący 001/I8/Inż/2013 002/I8/Inż/2013 003/I8/ Inż /2013 Wykonywanie otworów gwintowanych na obrabiarkach CNC. Projekt

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT BUDOWY MASZYN

INSTYTUT BUDOWY MASZYN 1 IBM INSTYTUT BUDOWY MASZYN LABORATORIUM (z przedmiotu) TECHNIKI WYTWARZANIA Wykrawanie i tłocznictwo Temat ćwiczenia: Kucie i wyciskanie 1. Cel i zakres ćwiczenia: - poznanie procesów wykrawania i tłoczenia;

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH

PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH Właściwości ogólne Kolor standardowy Odporność na wpły UV Jednostki - - - - g/cm 3 % - Stan próbki - - - - suchy - suchy natur (biały) 1,14 3 HB /

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości - Ceramika Tlenkowa Materiały, zastosowanie i właściwości Grupy i obszary zastosowania 02 03 Materiały i typowe zastosowania 04 05 Właściwości materiału 06 07 Grupy i obszary zastosowania - Ceramika Tlenkowa

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MES PROCESU WYTWARZANIA WYPRASKI, BĘDĄCEJ INTEGRALNYM ELEMENTEM KARABINKA WOJSKOWEGO

ANALIZA MES PROCESU WYTWARZANIA WYPRASKI, BĘDĄCEJ INTEGRALNYM ELEMENTEM KARABINKA WOJSKOWEGO IX Konferencja naukowo-techniczna Programy MES w komputerowym wspomaganiu analizy, projektowania i wytwarzania ANALIZA MES PROCESU WYTWARZANIA WYPRASKI, BĘDĄCEJ INTEGRALNYM ELEMENTEM KARABINKA WOJSKOWEGO

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 Specyfikacja techniczna obrabiarki wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 KONSTRUKCJA OBRABIARKI HURCO VMX42 U ATC40 Wysoka wytrzymałość mechaniczna oraz duża dokładność są najważniejszymi

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI Mariusz Prażmowski 1, Henryk Paul 1,2, Fabian Żok 1,3, Aleksander Gałka 3, Zygmunt Szulc 3 1 Politechnika Opolska, ul. Mikołajczyka 5, Opole. 2 Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN, ul. Reymonta

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I SYMULACJA PROCESÓW WYTWARZANIA Modeling and Simulation of Manufacturing Processes Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy specjalności PSM Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn 1. WSTĘP Przedwojenny Polski pistolet VIS skomplikowana i czasochłonna obróbka skrawaniem Elementy składowe pistoletu podzespoły

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SUPERTWARDE

MATERIAŁY SUPERTWARDE MATERIAŁY SUPERTWARDE Twarde i supertwarde materiały Twarde i bardzo twarde materiały są potrzebne w takich przemysłowych zastosowaniach jak szlifowanie i polerowanie, cięcie, prasowanie, synteza i badania

Bardziej szczegółowo

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI Opracował: Paweł Urbańczyk Zawiercie, marzec 2012 1 Charakterystyka stali stosowanych w energetyce

Bardziej szczegółowo

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Wykorzystanie technik komputerowych w projektowaniu elementów z tworzyw sztucznych Tematyka wykładu Techniki komputerowe, Problemy występujące przy konstruowaniu

Bardziej szczegółowo

Moduł 2/3 Projekt procesu technologicznego obróbki przedmiotu typu bryła obrotowa

Moduł 2/3 Projekt procesu technologicznego obróbki przedmiotu typu bryła obrotowa Moduł 2/3 Projekt procesu technologicznego obróbki przedmiotu typu bryła obrotowa Zajęcia nr: 2 Temat zajęć: Określenie klasy konstrukcyjno-technologicznej przedmiotu. Dobór postaci i metody wykonania

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT TECHNOLOGII MECHANICZNYCH

INSTYTUT TECHNOLOGII MECHANICZNYCH Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki INSTYTUT TECHNOLOGII MECHANICZNYCH 1 Instytut Technologii Mechanicznych Dyrektor: Dr hab. inż. T. Nieszporek, prof. PCz Z-ca Dyrektora:

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLEŃ FEMAP. Nasza oferta: Solid Edge najefektywniejszy dostępny obecnie na rynku system CAD klasy mid-range,

PLAN SZKOLEŃ FEMAP. Nasza oferta: Solid Edge najefektywniejszy dostępny obecnie na rynku system CAD klasy mid-range, PLAN SZKOLEŃ FEMAP Firma GM System Integracja Systemów Inżynierskich Sp. z o.o. została założona w 2001 roku. Zajmujemy się dostarczaniem systemów CAD/CAM/CAE/PDM. Jesteśmy jednym z największych polskich

Bardziej szczegółowo

S Y S T E M Y S P A L A N I A PALNIKI GAZOWE

S Y S T E M Y S P A L A N I A PALNIKI GAZOWE S Y S T E M Y S P A L A N I A PALNIKI GAZOWE Zaawansowana technologia Wysoka wydajność Palnik gazowy jest wyposażony w elektroniczny system zapłonu i rurę płomieniową, która jest wytwarzana ze specjalnego

Bardziej szczegółowo

Więcej niż automatyka More than Automation

Więcej niż automatyka More than Automation Więcej niż automatyka More than Automation ZASTOSOWANIE SIŁOWNIKI PNEUMATYCZNE MEMBRANOWE WIELOSPRĘŻYNOWE TYP P5/R5 Z INTEGRALNYM USTAWNIKIEM ELEKTROPNEUMATYCZNYM Siłowniki pneumatyczne membranowe wielosprężynowe

Bardziej szczegółowo