Długi cień Fukushimy: skutki dla elektroenergetyki Europy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Długi cień Fukushimy: skutki dla elektroenergetyki Europy"

Transkrypt

1 Długi cień Fukushimy: skutki dla elektroenergetyki Europy Autor: Jacek Malko ( Rynek Energii październik 2011) Słowa kluczowe: polityka energetyczna, struktura mocy wytwórczych, awaria jądrowa Fukushima, konsekwencja dla Europy Streszczenie: Ogromne spustoszenia, wywołane trzęsieniem ziemi i falą tsunami w Japonii w marcu tego roku, skłaniają do oceny skutków tej katastrofy dla struktury mocy wytwórczych w Europie, jeżeli kraje tego regionu porzucą inwestowanie w energetykę jądrową. Powstał problem działań w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych (CCS) dla elektrowni węglowych i gazowych. Inwestorzy wymagają większej pewności, jeżeli Europa ma utrzymać się na ścieżce rozwoju niskowęglowego. 1. WPROWADZENIE W przededniu ważnej imprezy naukowo-technicznej Power-Gen Europe 2011 ukazał się okolicznościowy numer flagowego wydawnictwa tej imprezy: Power Engineering International (PEI), skupiony na prezentacji czynników i technologii, kształtujących dzień dzisiejszy i przyszłość energetyki, zwłaszcza europejskiej. Niewątpliwy wpływ na ten sektor wywarła jeszcze nie w pełni zdiagnozowana katastrofa, będąca skutkiem trzęsienia ziemi i fali tsunami, które dotknęły japońska wyspę Honshiu. Zdarzenia te były swoistym crash-test em dla kompleksu elektrowni nuklearnych Fukushima Daiichi i już dziś nie ma wątpliwości, iż zaskutkują poważnymi następstwami w koncepcjach doboru struktury mocy wytwórczych. Postawione w PEI pytanie, czy dla technologii nuklearnych oznacza to spowolnienie, czy też totalne wykolejenie ( delayed or derailed ) jest dylematem o podstawowym znaczeniu dla elektroenergetyki świata, Europy i Polski. Najpełniej problem ten naświetlają dwa artykuły, rozważające przyszłość sektora energii elektrycznej w Europie [1, 2], przy czym w pierwszym z nich dominantę stanowi konsekwencja największej po Czarnobylu katastrofy nuklearnej, zaś drugi rozważa skutki ekspansji technologii gazowych, zdynamizowanych przez wydarzenia w Fukushimie. Kontekst europejski obserwowany jest przez politykę klimatyczną UE, zdefiniowaną w dokumencie [3] z marca 2011 roku i poprzedzoną analizami Europejskiej Fundacji Klimatycznej [4] i PricewaterhouseCoopers [5]. Osiągnięcie nader ambitnych celów redukcji gazów cieplarnianych (ekwiwalentu CO 2 ) oparte jest na scenariuszach, które dla elektroenergetyki w perspektywie roku 2050 zakładają redukcję emisji węglowych w odniesieniu do roku 1990 o 93 99%. Scenariusze, opisujące strukturę mocy wytwórczych krajów unijnych, zakładają warianty power mix oparte na trzech klasach technologii; OZE, technologiach spalania paliw kopalnych z układami wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla (CCS) oraz technologiach nuklearnych. Stabilność tych trzech filarów strukturalnych została poważnie naruszona przez nowo ożywające obawy przed zagrożeniami bezpieczeństwa jądrowego. 2. FUKUSHIMA I PRZYSZŁOŚĆ TECHNOLOGII ENERNETYCZNYCH W EUROPIE Tak jak awarie elektrowni jądrowych w Three Mile Island i Czarnobylu, sytuacja w Fukushimie (oceniana jako siódmy, maksymalny stopień w międzynarodowej skali zdarzeń nuklearnych INES) jest kamieniem milowym w historii rozwoju technologii jądrowych. Waga awarii w Fukushimie wynika nie tyle z rozmiaru skażeń radiacyjnych i ich następstw, ale z niejasności relacji oraz wiarygodności operatora i władz państwowych. Wydarzenie to naruszyło kruchą naturę kontaktów przemysłu nuklearnego ze społeczeństwem. Przeciwnicy opcji jądrowej uzyskali potwierdzenie swych tez o niewiarygodności i ryzykowności przyjętych rozwiązań. Mimo tego energetyka jądrowa znajduje się nadal w agendzie międzynarodowej energetyki z uwagi na jej potencjał w ograniczaniu emisji węglowych i spełnianiu celów narodowych w tym przedmiocie. Sytuacja europejska jest tu charakterystyczna z uwagi na obserwowany do niedawna renesans technologii jądrowych, zagrożony obecnie co najmniej opóźnieniem decyzji i działań. Jak zatem ocenić można kryzys japoński z perspektywy globalnego rynku energii? 1

2 Nic nie będzie takie jak dawniej Dość powszechna jest opinia, iż mimo że strategia business as usual nie jest dziś do przyjęcia, to kraje takie jak USA, Chiny czy Indie nie odstąpią od swych planów energetyki jądrowej. Tak samo zapewne postąpi Francja, ale Niemcy drastycznie zmieniły ostatnio swoją politykę energetyczną na fali sukcesów wyborczych partii zielonych. Koszt bezpieczeństwa jądrowego będzie rósł, co uczyni opcję gazowo-parową (CCGT) bardziej atrakcyjną. Państwa, przystępujące do programów energetyki jądrowej, takich jak Białoruś, Polska i Włochy będą potrzebować więcej czasu niż oczekiwały poprzednio dla wstąpienia do klubu atomowego, bowiem bardziej rygorystycznie potraktować muszą studia wykonalności [1] Wszędzie wydłużenie czasu żywotności elektrowni jądrowych będzie zadaniem o skrajnej trudności, przy niewątpliwych kosztach ekonomicznych z tego wynikających. Znaczna liczba reaktorów europejskich znajduje się w przedziale wiekowym lat. Oceny firmy Forst & Sullivan podają, że wydłużenie ich eksploatacji o tylko 5 lat prowadzi do korzyści bln i wytworzonej energii 7200 TWh. Przed rokiem w fazie planowania lub budowy znajdowało się 16 bloków o mocy 22 GW. Będą one poddane w najbliższej przyszłości rygorystycznym testom bezpieczeństwa, a szefowie energetyki będą się obwiniać o zwłokę w odnawianiu licencji lub w budowie nowych obiektów, które to czynniki wpływają ujemnie na udział technologii nuklearnych w strukturze mocy wytwórczych. W dalszej perspektywie nieunikniony zdaje się wzrost kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych elektrowni jądrowych, co wynika z zastosowanych globalnych regulacji, podczas gdy działania w zakresie OZE i efektywności energetycznej uzyskają priorytet, a technologie gazowe i czyste technologie węglowe umacniają swoją pozycję. Opcja opóźnienia nuklearnego Wszystkie poważnie zaangażowane w opcję jądrową kraje (USA, Francja, Chiny, Indie) zleciły ponowną ocenę bezpieczeństwa na bazie obszernego zakresu prawdopodobnych scenariuszy awarii. Podczas gdy Niemcy mogą pozostawać osamotnione w swej negacji technologii jądrowych, polityczne konsekwencje kryzysu dotkną w pewnym stopniu całą Europę, skutkując większą trudnością w finansowaniu nowych inwestycji i zwiększeniem ich kosztów. Zwiastunem tych tendencji mogą być inwestycje w Finlandii (Olkiluoto 3) i Francji (Flamanville), które znacząco wydłużyły czasy realizacji i preliminowane koszty. W obydwu tych przypadkach oceniane koszty 6000 USD/kW mocy zainstalowanej okazały się znacząco wyższe. Koszty inwestycyjne przyszłych elektrowni zapewne zwiększą się w sposób istotny z uwagi na strategię zwielokrotnionej redundancji przy projektowaniu i wykonawstwie. Ponadto koszty eksploatacji obciążone zostaną testami bezpieczeństwa i wprowadzeniem środków zarządzania katastrofami; również nauka Fukushimy będzie skutkować wzrostem kosztów bezpieczeństwa. Konsekwencje Fukushimy prowadzą do licznych efektów towarzyszących. Przykładowo rządy znajdują się pod presją nadania priorytetu działaniom w obszarze OZE i efektywności energetycznej, co spowoduje kontynuację subsydiowania, wypaczającego działanie mechanizmów rynkowych. Prowadzi to do skrajności: w przypadku Niemiec przemysł energetyki wiatrowej zadeklarował w strategii długoterminowej pokrycie 62% potrzeb energetycznych kraju, całkowicie zastępując energetykę nuklearną. Rosnące ceny gazu Rynki gazu ziemnego z pewnością będą beneficjentami rysującego się kryzysu energetycznego, gdyż opcja gazowa zdolna jest pokryć zapotrzebowanie zarówno w podstawie wykresu obciążenia jak i w strefie szczytowej. Jednakże geopolityka zasobów (z dominacją Rosji i Kataru jako eksporterów) powoduje niepokój o bezpieczeństwo dostaw. Rozpowszechnienie technologii LNG i łączy transkontynentalnych sprawdziło się w praktyce i nie stwarza problemów technicznych. Technologie czystego węgla, realizowane w wersjach technologicznych pre-combustion i postcombustion CCS w niektórych krajach europejskich korzystają ze wsparcia finansowego rządów i UE. Polityczne meandry strategii energetycznej Niemiec są ostrożnie krytykowane przez przedsiębiorstwa energetyczne. Znamienne jest oświadczenie rzecznika RWE: Nadal jesteśmy przekonani, że szeroka struktura energy mix stanowi najlepszą podstawę dla bezpiecznego, przyjaznego środowiska i uzasadnia ekonomicznie koszty dostarczania energii [1]. Nawet przy wzroście do 40% udziału OZE w strukturze zużycia do r i przy wy- 2

3 cofaniu z energetyki jądrowej Niemcy nie będą w stanie zredukować swych emisji CO 2. W takich warunkach nie istnieją zachęty do postępu technologicznego. Opcja paliw kopalnych w opinii RWE wymaga najnowszych technologii dla poprawy sprawności i stworzenia warunków gotowości do wprowadzenia CCS ( CCS-ready ). Co więcej moratorium nuklearne prowadzi do wzrostu cen hurtowych energii elektrycznej, zagrażając gospodarce i jej zdolnościom konkurencyjnym w bliskim horyzoncie czasowym. Paradoksalnie podczas gdy doświadczenia przemysłu niemieckiego, aktywnego w rozwijaniu technologii nuklearnych, mogą nie mieć odzewu na narodowym rynku wewnętrznym, firmy takie jak RWE i E.on pozostają aktywne na rynku europejskim (Holandia, Wielka Brytania) również w obszarze technologii jądrowych. Skutkiem alternatywnym wobec opcji nuklearnej w obliczu dynamiki zwiększenie zapotrzebowania jest wzrost roli technologii gazowych w strukturze mocy wytwórczych elektroenergetyki. Japoński kryzys nuklearny pogorszył warunki konkurowania energetyki jądrowej w kategoriach finansowych. Powstał nowy problem odpowiedzialności za usuwanie skutków awarii, co powoduje dalece idącą ostrożność potencjalnych inwestorów. Rosnące koszty opcji nuklearnej Ostatnie wydarzenia rzutują na tzw. premię za profil ryzyka; inwestorzy w sposób naturalny będą ostrożniejsi i wymagający wyższej stopy zwrotu niż w epoce przed Fukushimą. Z punktu widzenia planowania nowe uwarunkowania czynią trudniejszym uzyskanie poparcia społecznego dla opcji nuklearnej, zwłaszcza w sytuacji obfitości taniego paliwa gazowego i rewolucji, wywołanej pojawieniem się gazu łupkowego w USA, wraz z szansą upowszechnienia się tego nośnika w innych krajach. Elektrownie gazowe cechuje wysokie tempo budowy i szybkość reakcji w czasie rzeczywistym. Ogólnie gaz jest lepszym partnerem dla technologii OZE niż energia jądrowa, przy czym jest opcją znacząco tańszą. W silnym kontraście do Niemiec Francja pozostaje zdecydowaną zwolenniczką opcji jądrowej, ale też dokonała poważnego wysiłku w kierunku wprowadzenia źródeł OZE; państwowe przedsiębiorstwo EdF z mocą zainstalowaną 25 GW jest piątym co do wielkości producentem w sektorze energetyki odnawialnej. Wraz z energetyką jądrową udział w energii odwęglonej wynosi 74%, a firma EdF oprócz rynku narodowego angażuje się silnie w przedsięwzięcia na terenie Wielkiej Brytanii, Włoch, Belgii i Niemiec. Wielkie nadzieje związane są z czystymi technologiami węglowymi przy widocznym postępie w tej dziedzinie. Jednakże tempo uczenia się tych nowych technologii może okazać się niewystarczające, a przewidywania w pespektywie roku 2050 cechuje znaczna niepewność. Jeżeli CCS spełni oczekiwania, to pod nieobecność wariantu nuklearnego można oczekiwać odegrania przez tę opcję znaczącej roli, ale nie jest jeszcze pewne, czy optymistyczne programy sprawdzą się w wielkiej skali. Wsparcie polityczne wielkoskalowej CCS jest wysoce niepewne, a niepewność ta będzie prawdopodobnie wzmocniona przez niedawne i szybko zmieniające się decyzje odnośnie do niemieckiej polityki energetycznej. W W.Brytanii pilnie śledzone są przez rząd europejskie postępy w zakresie zarządzania zmianami klimatycznymi, ale ostatnio w maju 2011 roku ogłoszono, iż w ciągu najbliższego dziesięciolecia będzie konieczne wybudowanie o dwa bloki więcej w sektorze energetyki jądrowej niż to planowano wcześniej, aby spełnić warunki celu redukcji emisji w sposób efektywny kosztowo. Równocześnie zakomunikowano o konieczności spowolnienia planów zainstalowania dodatkowego tysiąca turbin wiatrowych do końca następnej dekady. Przyczyną tego są koszty, ocenione przez brytyjski raport komitetu ds. zmian klimatycznych (CCC) [1]. Raport wspomina o wielu obiecujących technologiach OZE, które mogą pokryć do 45% całkowitego zapotrzebowania na energię elektryczną do 2030 r. (przy 3% wg stanu obecnego i przewidywanych 15% w r r.). Przewiduje się również, że energetyka jądrowa będzie prawdopodobnie najtańszym sposobem zapewnienia niskowęglowej energii elektrycznej w następnym dziesięcioleciu. Energetyka jądrowa nadal najtańszą opcją niskowęglową Prawdopodobnie do końca dekady 2020 opcja nuklearna pozostanie najtańszą taka jest teza raportu CCC. Plany budowy 12 reaktorów w siedmiu lokalizacjach w latach zostały ostatnio rozszerzone o dalsze 3

4 dwa bloki o budżecie każdego 7,4 mld USD. Komitet CCC, doradzający rządowi spełnienie unijnego celu redukcji emisji, zaleca również podjęcie jeszcze zobowiązania wsparcia mniej dojrzałych komercyjnie technologii (jak źródła wiatrowe w lokalizacjach morskich) z pełną świadomością faktu, iż nie będą one konkurencyjne względem innych technologii niskowęglowych przez wiele lat. Do roku 2030 konieczne może być zainstalowanie co najmniej 8000 turbin wiatrowych w lokalizacji lądowej i to pomimo silnej opozycji ze strony społeczności lokalnych i organizacji pozarządowych. Ocena dynamiki wzrostu brytyjskiego sektora OZE spowodowana jest chęcią spełnienia unijnej triady celów 3 x 20 do Cel ten jest ambitny i nie tylko wynika z chęci pilnego obniżenia emisji gazów cieplarnianych (GHG). W.Brytania jest obecnie importerem netto paliw kopalnych (oprócz ropy ok. 50 mln t. węgla), a zwiększenie udziału OZE przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju. W opinii ważnej pozarządowej organizacji Bellona Foundation Europa nawet przed wydarzeniami w Fukushimie nie było podstaw do wiary w opcję nuklearną. Scenariusz globalnej emisji według tej organizacji [6] wykazuje, jak świat może do r ograniczyć emisje o 85% w odniesieniu do roku 1990 bez udziału energetyki jądrowej. W tej projekcji sektor energii elektrycznej staje się emisyjnie negatywny, co wynika ze znacznego udziału OZE oraz stosowania technologii CCS. Przechwytywanie biogennych emisji CO 2 ma odwrócić tendencję i absorbować węgiel z atmosfery. Wszystkie zrównoważone rozwiązania w energetyce są potrzebne i wymagają sprawdzenia. Niewielu mogło w roku 1971 przewidywać, że większość inwestycji w moce wytwórcze Europy czterdzieści lat później będzie dotyczyć źródeł bazujących na zasobach odnawialnych. Podobnie w roku 2011 nie możemy być pewni tego, jakie technologie zwyciężą w roku Możemy jednie zastosować system zachęt dla rozwijania wszelkich prawdziwie zrównoważonych rozwiązań mocy wytwórczych elektroenergetyki [6]. Odpowiedź na wyzwanie Fukushimy W opinii PwC pierwsza odpowiedź przemysłu elektroenergetycznego na katastrofę japońską była przewidywalna: zamrożenie planów w oczekiwaniu na różne analizy bezpieczeństwa. Ale utrzymuje się powszechne (mimo wyjątków) poparcie dla nowych inwestycji jądrowych w Europie. Wynika to z oceny faktów: jeżeli kraje zadecydują, iż nie ma miejsca dla energetyki jądrowej po roku 2020, to jak wypełnić zobowiązania redukcji CO 2? Czy jest to w ogóle możliwe i jakie mogą być potencjalne koszty energy mix bez opcji jądrowej? Trudno sobie wyobrazić realizację celu klimatycznego bez elektrowni jądrowych [1]. Nieuchronnie konieczna jest większa rola OZE. Na początek niezbędne jest zwiększenie penetracji technologii OZE, ale nie jest rozstrzygnięte, jaki rodzaj tych technologii jest najkorzystniejszy. Jeżeli dysponuje się jednostkami wiatrowymi (morskimi i lądowymi) o nieciągłej charakterystyce generacji, konieczne jest bardziej sprzyjające otoczenie regulacyjne dla wykorzystania tego potencjału. Istnieje zatem szereg problemów, które rozwiązać należy dla akceptacji źródeł wiatrowych, ale są to rozwiązania kosztotwórcze. Podobnie jak w przypadku energetyki nuklearnej, rozwiązania z zakresu OZE generują wysokie koszty inwestycyjne. Zatem gdy zastępować źródła jądrowe źródłami odnawialnymi, to konsekwencje takich działań prędzej czy później (chociaż raczej prędzej) dotkną konsumentów energii elektrycznej. Wyraźna jest tendencja do zwiększenia restrykcyjności regulacji klimatycznych, ale wyłaniają się stąd nowe czynniki ryzyka i dążenie do renegocjacji wyznaczonych celów emisyjnych w imię interesów narodowych. Istnieje silna tendencja do podejmowania działań w skali europejskiej w rodzaju budowy interkonektorów i sieci, łączących źródła wiatrowe offshore. Co raz istotniejszy staje się dostęp w strefie UE do źródeł niskoemisyjnych. Wielką przeszkodą jest w tych okolicznościach możliwość wykorzystania nowych mocy. Kraje konkurują ze sobą dla uzyskania kapitału z tego samego źródła finansowania dla budowy OZE. Uzasadnionym dążeniem jest przedstawienie swego rynku jako równie (a nawet bardziej) atrakcyjnego w porównaniu z innymi rynkami. Dla większości krajów podstawowe decyzje muszą zapaść przed rokiem 2020 i to jest zasadniczym wyzwaniem. W krajach dotychczas zwlekających z opcją nuklearną rosnącą rolę w energy mix odgrywać będą technologie gazowe i odnawialne i są to tendencje długoterminowe. Co prawda źródła gazowe nie rozwiązują wszystkich problemów z bilansowaniem nocy, ale mogą stosunkowo szybko wypełnić lukę, wynikającą z długotrwałości procesu budowy nowych źródeł jądrowych. W krótkich horyzontach czasowych w trudnej sytuacji znajdują się morskie elektrownie wiatrowe, nawet mimo znacznego podwyższenia ich parametrów eksploatacyjnych i lepszych lokalizacji. Bardziej korzystne otoczenie występuje dla źródeł lądowych. Z ekonomicznego punktu widzenia korzystniejsza jest budowa jednostek offshore jest szybsza, łatwiejsza, tańsza i obarczona mniejszym ryzykiem. Za źródłami offshore przemawiają większe zasoby energii wiatrowej, ale przewaga ta ujawnia się dopiero w dłuższej perspektywie czasowej. 4

5 W opinii firmy konsultingowej Frost & Sullivan [1] sytuacja w Niemczech jest specyficzna: aczkolwiek koszt nowych źródeł jądrowych rośnie, to nie uzasadnia to wycofania się z nowych inwestycji w tym obszarze. Wzrost kosztów wynika z wydłużenia procesów przygotowania inwestycji i wprowadzenia bardziej wyrafinowanych systemów bezpieczeństwa, także proces budowy ulega wydłużeniu, mimo iż uzyskane doświadczenia do niedawna przejawiały się skróceniem cyklu inwestycyjnego. Takie odwrócenie tendencji obserwowane jest dla nowych reaktorów w Finlandii i we Francji. Może to podziałać odstraszająco na kraje, które wcześniej zdecydowały się na energetykę jądrową. Ale Francja i kilka innych krajów europejskich nie odstępują od planów rozwoju opcji nuklearnej. 3. TENDENCJE ROZWOJOWE SEKTORA WYTWÓRCZEGO ENERGII ELEKTRYCNEJ Z PER- SPEKTYWY W.BRYTANII Artykuł [2] przedstawia opinie czołowego konsultanta firmy Mott MacDonald odnośnie do tendencji, oddziałujących na procesy inwestycyjne w obszarze paliw gazowych, CCS, OZE i technologii nuklearnych w W. Brytanii. Mimo specyfiki tego kraju zaobserwowane tendencje ewolucji energy mix mają charakter uniwersalny i korespondują z wnioskami, przedstawionymi z perspektywy całej Europy [1]. Silnym czynnikiem stymulującym zmiany o charakterze strategicznym okazało się wejście na rynek USA i kilku innych krajów gazu łupkowego. Zmieniło to poglądy na długoterminowe tendencje cenowe w sektorze gazu i bezpieczeństwo dostaw. Kształtują się dopiero poglądy na rolę gazu w zdekarbonizowanej gospodarce i energetyce. Krótki cykl projektowoinwestycyjny elektrowni gazowych skutkuje wysokim stopniem zaufania w krótkich horyzontach czasowych i obiecującymi wskaźnikami efektywności kosztowej. Ale trudno mieć pewność w perspektywie najbliższych 15 lat, zwłaszcza w obliczu restrykcyjnej polityki klimatycznej UE. Obserwowane dziś tendencje nie są przełomem, ale w dalszych horyzontach czasowych są przyczyną uzasadnionej troski o rozwój sektora w perspektywie roku Niepewność celów OZE Problemy z akceptacją i wprowadzeniem celów w zakresie energetyki odnawialnej różnią między sobą poszczególne kraje Europy, przy czym nie jest oczywiste, jakie restrykcje spotkać mogą za niedopełnienie zobowiązań w tym zakresie. Trwają dyskusje o karach pieniężnych, przy czym mają to być kary dotkliwe. W końcu powstają wątpliwości na temat zachowań unijnej wspólnoty i czy znajdują się jakieś kraje, wyłamujące się z przyjętych reguł. Jeżeli powstanie sytuacja, że znaczna większość znajdzie się poniżej założonych celów, ale dystans ten nie będzie wielki, a tylko garstka krajów będzie daleka do ich pełnienia, to można sobie wyobrazić, że większość domagać się będzie sankcji w stosunku od outsiderów. Jeżeli sytuacja ulegnie odwróceniu, spodziewać się można dążeń do złagodzenia wymagań. Jeżeli to nastąpi, oznaczać będzie zły sygnał w kontekście dążeń do zapobiegania zmianom klimatycznym. Nadal data 2020 jest dość odległa i można oczekiwać wielu istotnych zdarzeń w rodzaju porozumień międzynarodowych i ekstremalnych zjawisk klimatycznych w skali globalnej, które mogą wpłynąć na opinię publiczną i priorytety wydatków, prowadzących do dekarbonizacji. Nacisk na rozwój technologii OZE Szereg wyzwań oczekuje nas w procesie rozwoju projektów w zakresie źródeł odnawialnych. Każdy z krajów cechuje specyfika uwarunkowań zasobowych, systemów taryfowych i różny stopień zależności energetycznej. Odmienny jest także zbiór graczy, poszukujących sposobów finansowania projektów lub nie ubiegających się o takie finansowanie. Przykładowo dla krajowego systemu feed-in tariff dla technologii solarnych istnieje silna zachęta dla inwestujących w takie rozwiązania i boom inwestycyjny może zaskoczyć polityków, którzy gotowi są zmienić preferencje w obronie konsumentów energii elektrycznej czy też podatników. Przykładem takiej sytuacji jest decyzja rządu brytyjskiego o drastycznej redukcji taryf feed in dla dużych projektów solarnych. Możliwe będzie wykorzystanie ogromnego potencjału energii słonecznej, ale warunkiem jest znaczne obniżenie kosztów tych technologii. Można zrozumieć, że władze stają wobec dylematu między poparciem opcji solarnych a utrzymaniem niskiego poziomu cen energii dla konsumentów. Warunkiem jest istnienie takiego potencjału solarnego, by możliwe było kontynuowanie ulepszeń technologicznych bez destabilizacji rynku. OZE. Przykładowo oferując źródła wiatrowe w lokalizacji morskiej musimy sprostać nowym wyznawaniom w łańcuchu logistyki budowy i eksploatacji obiektów. 5

6 Wyzwania te nie są nowością i wszystkie mogą zostać rozwiązane, ale konieczny jest skoordynowany wysiłek wszystkich uczestników procesu. Dla trzeciej już rundy brytyjskiego programu wiatrowego offshore podstawowym problemem jest znalezienie dostatecznej liczby graczy inwestorów i prawidłowych mechanizmów zarządzania ryzykiem. Nie zapadły jeszcze decyzje w ramach reformy brytyjskiego rynku energii elektrycznej (EMR) w jaki sposób udoskonalić system promowania OZE. Funkcjonuje jeszcze do r system subsydiowania (Renewables Obligation), ale trwają prace nad jego reformą. Nieuchronnie jednak nieklarowność samego rynku energii elektrycznej przenosi się na niepewność reguł, obowiązujących przemysł energetyczny. Bezpiecznym założeniem jest przyjęcie, że polityka brytyjska pozostanie ukierunkowana na budowę morskich farm wiatrowych i że uruchomiony będzie system taryfowy, dostatecznie satysfakcjonujący inwestorów, aczkolwiek nie można pominąć faktu, iż dziś wiatrowe technologie morskie są nader kosztownym systemem pozyskiwania energii. Nie można jednak pominąć ryzyk, związanych z realizacją projektów wiatrowych, ale cenne wskazówki wynikają z doświadczeń wcześniejszych projektów. Rola węgla Paliwo węglowe z technologiami CCS wydają się bardzo znaczącą opcją i jeżeli unijne projekty demonstracyjne programu NER 300 i inne mechanizmy spełnią pokładane w nich nadzieje, to będą silnym impulsem rozwojowym. Jeżeli udane okażą się wielkoskalowe projekty CCS, węgiel nie będzie napotykać na ostre sprzeciwy ekologów. Jednak w analizach finansowych elektrownia węglowa z CCS postrzegana jest jako inwestycja o znacznym stopniu niepewności z uwagi na niejasności w obszarze legislacji emisyjnej i handlu pozwoleniami na emisje węglowe. Ogólną tendencją jest zaostrzenie ograniczeń legislacyjnych i nie należy oczekiwać zmiany tego trendu. Jednakże w Europie utrzymuje się obawa zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego; skutkiem bardziej restrykcyjnych regulacji może okazać się celowe wycofanie istniejących zbyt drogich mocy wytwórczych. Moce te mogą mieć istotne znaczenie dla poszczególnych krajów. Ogromne fundusze przeznaczono w Europie dla uzyskania komercyjnych CCS, i oczekuje się, iż w ciągu najbliższego pięciolecia szereg projektów demonstracyjnych wykaże prawidłowość obranych rozwiązań. Oprócz tego znacznym wysiłkiem opracowuje się stosowne rozwiązania rynkowe, korzystne dla wszystkich inwestorów i elementów łańcucha wartości. Koncerny naftowe, dysponujące oświadczeniem i majątkiem, są poważnymi inwestorami, ale skłaniają się one do modelu stopy zwrotu oraz profilu ryzyka, charakterystycznych dla spółek wydobywania ropy i gazu. Przewidywany profil ryzyka przedsiębiorstw zaangażowanych w technologie CCS jest znacznie bardziej stabilny, co może ograniczyć ich atrakcyjność spekulacyjną. Pozostaje wiele do zrobienia z CCS, ale są to działania nieuniknione. Jeżeli zamiarem jest kontynuacja spalania paliw kopalnych i utrzyma się wiara w antropogenne zmiany klimatyczne, to konieczne jest rozwijanie CCS. Oczekuje się stałej redukcji kosztów, ale musimy teraz podążyć za krzywą uczenia się nowych technologii. Konieczne są zachęty do magazynowania CO 2 w podmorskich złożach geologicznych, wyrażone w /USD za tonę uwięzionego gazu, ale nadal nie rozstrzygnięte są kwestie zagwarantowania zdolności magazynowych w rezultacie gry rynkowej oferenta i dostarczyciela CO 2. Tu również korzystać można z doświadczeń przemysłu ropy i gazu. W warunkach brytyjskich budowa sieci rurociągów CO 2 wydaje się sprzyjać rozwiązaniom w rodzaju monopolu regulowanego z opłatami za obciążenie przemysłu, a przedsiębiorstwa generujące energię elektryczną zawierać winny kontrakty komercyjne z przedsiębiorstwami, zarządzającymi CO 2. W zasadzie magazynowanie CO 2 winno stać się jeszcze jednym składnikiem kosztów wytwarzania (jak to ma miejsce z popiołem z elektrowni). Koszty te zwracane będą przez sprzedaż energii elektrycznej i emisji unikniętych. Energetyka jądrowa: opóźniona czy zaniechana? Zbyt wcześnie na wnioski o zwiększeniu kosztów energetyki jądrowej; decydują o nich czynniki, zarządzane przez regulacje narodowe, dotyczące głównie standardów bezpieczeństwa i kontroli obiektów. Dziś jeszcze nie wiemy, jak różne państwowe inspekcje, przeprowadzone w obiektach jądrowych, wpływają na wymagania, stawiane przemysłowi nuklearnemu w skali globalnej i jaki przyrost kosztów będzie tego skutkiem. Dziś już wiemy, to że występują opóźnienia w realizacji programów, ale niezbędny jest czas na dogłębne analizy zjawiska oraz 6

7 sformułowanie wniosków i zaleceń. Niejasne pozostaje jeszcze, jak zareagują instytucje finansowe, jak zmienią się mechanizmy ubezpieczeniowe, jak organy regulacyjne oceniają niezbędny poziom redundancji i bezpieczeństwa i wreszcie jaka będzie reakcja opinii publicznej i poziom akceptacji dla opcji jądrowej. Z drugiej jednak strony pewne uwarunkowania nie ulegną zmianie, a niektóre czynniki po okresie perturbacji ulegną ustabilizowaniu. Jednakże zbyt wcześnie na konkluzje. Na razie nie wiemy nawet jaki jest finał awarii w samym obiekcie Fukushima Daiichi [2]. Ostatnio EdF wydała przeszło 20 mld USD na jądrową spółkę córkę British Energy i jasne jest, iż zamierza utrzymać pozycję dominującego gracza w sektorze energii jądrowej tak w W.Brytanii jak i w skali globalnej. Niewątpliwie dążeniem jest budowanie nowych reaktorów tak szybko, jak to będzie tylko możliwe, ale nauka płynąca z opóźnień inwestycyjnych w Finlandii i Francji (dwa reaktory OPR) nie będzie zapomniana. Jednak korporacje w rodzaju EdF czy Horizon nadal mają dodatnią wartość dodaną są to firmy duże i zdolne do wprowadzenia do swego bilansu inwestycji nuklearnych z refinansowaniem po ich zakończeniu, ale nie są to możliwości nieograniczone. W okresie przed Fukushimą dyskusje o finansowaniu projektów jądrowych trwały w różnych krajach świata, ale jest to obszar wrażliwych decyzji i wymagający często mechanizmów wsparcia publicznego. Przykładowo w W.Brytanii taką rolę odegrać może cena pozwoleń emisyjnych. Ważnym czynnikiem, rzutującym na finansowanie, jest konsekwencja przyspieszonego odstawiania bloków jądrowych. Innym obszarem niepewności dla energetyki jądrowej są koszty budowy w kontrakcie pod klucz. Stałość ceny kontraktowej nie jest czynnikiem bez sprzeciwu akceptowanym przez rynek. EdF przyjęło strategię odpowiedzialności za pełny cykl inwestycyjny, wykorzystując własne zdobyte doświadczenia w sektorze nuklearnym. Wszyscy domagają się wyraźnych sygnałów ze strony organów regulacyjnych i to jeszcze przed rozpoczęciem budowy. Świeża jest pamięć niedobrych praktyk regulatora w USA, gdzie następowała zmiana reguł gry, często nawet na półmetku procesu inwestycyjnego. Możliwa jest także zmiana nastawienia rządów do uprzednio zaakceptowanego programu energetyki jądrowej. Pokrycia zwiększonych kosztów obiektów jądrowych politycy poszukiwać mogą na drodze zwiększenia opłat za emisje węglowe lub przez inne mechanizmy wsparcia. Rola efektywności energetycznej Istnieje powszechna świadomość, że dostarczenie bezpiecznej, niezawodnej i niskowęglowej energii elektrycznej wymaga pełnej mobilizacji wszelkich zasobów. Każda z dostępnych technologii ma swoją rolę do odegrania. Ale rzeczywistym gigantem w tej rywalizacji jest efektywność energetyczna. Wszelkie analizy wykazują, iż zużywając mniej energii na skutek lepszego pod względem zużycia energii budownictwa, zwiększenia efektywności wyposażenia, integracji wytwarzania elektryczności, ciepła i chłodu w układach trigeneracyjnych oraz udostępniając wszelkie zasoby naturalne, uzyskuje się efekty kosztem daleko mniejszym, niż inwestując w źródła o niższej emisji węglowej. Niezbędne jest, by fakt ten dotarł do świadomości społeczeństwa i uzyskał polityczne solidarne wsparcie rządów. Literatura 1. Ch.Webb: Fukushima: The impact on the European power mix. Power Eng. Int. Vol. 19, Issue 5, May S. Harrison: Stroll for gas? Project investment in the UK. Power Eng. Int. Vol. 19, Issue 5, May Komisja Europejska: Komunikat Komisji ( ): Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r., KOM (2011) 112 wersja ostateczna, Bruksela European Climatic Foundation: Roadmap A practical guide to a prosperous low carbon Europe. ECF, Apr PricewaterhouseCoopers: 100% renewable electricity A roadmap to 2050 for Europe and North Africa. PwC, Apr Bellona Foundation Europa: How to combat global warming, Brussels

8 A long shadow of the Fukushima over European energy future Summary: With the terrible devastation caused by the Japanese earthquake and tsunami on 11 March now is the time assess what the impact might be on Europe s power generation mix if countries in this region turn their back on new nuclear. Issue is about what do regarding carbon capture and storage for coal and gas fired plants. Investors need more certainty if Europe is stay on low carbon path. Key words: energy policy, energy mix, Fukushima nuclear accident, European consequence 8

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DEMONSTRACYJNY CCS. ROZWÓJ CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH w GRUPIE TAURON PE

PROGRAM DEMONSTRACYJNY CCS. ROZWÓJ CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH w GRUPIE TAURON PE PROGRAM DEMONSTRACYJNY CCS ROZWÓJ CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH w GRUPIE TAURON PE Joanna Schmid Wiceprezes Zarządu Tauron PE Warszawa, 16.06.2011r. 1 13,9 % udział w krajowym rynku energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Ambitnie ale realnie Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Polska stoi przed ważnym wyborem optymalnego miksu energetycznego kraju w kontekście potrzeb ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI

IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych 1 Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju O projekcie Podstawowe przesłania Idea projektu Uczestnicy Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

CZYSTE ENERGIE na NewConnect Co to są Czyste Energie? 2 Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Światowe Inwestycje

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski?

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? W najbliższych dniach sejm zadecyduje o przyszłości energetyki odnawialnej w Polsce. Poparcie dla rozwoju tych technologii wyraża aż trzy czwarte społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Działania Prezesa URE dla zapewnienia bezpieczeństwa sieci energetycznych

Działania Prezesa URE dla zapewnienia bezpieczeństwa sieci energetycznych 1 Działania Prezesa URE dla zapewnienia bezpieczeństwa sieci energetycznych dr inż. Tomasz Kowalak, Centrum Koordynacji Rozwoju Inteligentnych Sieci Bezpieczeństwo sieci Smart Grid Warszawa, 7 maja 2013

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej.

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum wiodący partner energetyczny działa w 12 krajach, głównie na obszarze krajów skandynawskich, nadbałtyckich,

Bardziej szczegółowo

Europejska gra o łupki

Europejska gra o łupki Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Europejska gra o łupki BOGUSŁAW SONIK deputowany do Parlamentu Europejskiego Od redakcji Sprawa wydobycia gazu

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego 0 Potrzeby inwestycyjne w sektorze Po okresie głębokich zmian regulacyjnych, organizacyjnych i własnościowych, branża stoi w obliczu nowego wyzwania,

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE PROGNOZY ENERGETYCZNE DO ROKU 2035. Autor: Jacek Malko - Politechnika Wrocławska. ( Energetyka nr 2/2012) WPROWADZENIE

GLOBALNE PROGNOZY ENERGETYCZNE DO ROKU 2035. Autor: Jacek Malko - Politechnika Wrocławska. ( Energetyka nr 2/2012) WPROWADZENIE GLOBALNE PROGNOZY ENERGETYCZNE DO ROKU 2035 Autor: Jacek Malko - Politechnika Wrocławska ( Energetyka nr 2/2012) Możliwe i konieczne jest prowadzenie zdecydowanych polityk, zapewniających obywatelom pewny

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII

EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII C Politechnika Śląska CEP Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Debata NOWE ŹRÓDŁA ENERGII JAKA ENERGIA DLA POLSKI? EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Jan Popczyk Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych ENERGETYCZNE DYLEMATY POLSKI Potencjał krajowych zasobów Wielkoskalowa generacja

Bardziej szczegółowo

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015)

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) 14/04/2015 Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) Kontekst badań Spadek cen węgla kamiennego na światowych

Bardziej szczegółowo

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Rynkowe i regulacyjne otoczenie krajowego rynku energii 18 września 2013 r.

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Energetyka systemowa konkurencyjna, dochodowa i mniej emisyjna warunkiem rozwoju OZE i energetyki rozproszonej. 6 maja 2013 r. Stanisław Tokarski

Energetyka systemowa konkurencyjna, dochodowa i mniej emisyjna warunkiem rozwoju OZE i energetyki rozproszonej. 6 maja 2013 r. Stanisław Tokarski Energetyka systemowa konkurencyjna, dochodowa i mniej emisyjna warunkiem rozwoju OZE i energetyki rozproszonej 6 maja 2013 r. Stanisław Tokarski Agenda I. Kontekst Europejski II. Sytuacja w KSE III. Inwestycje

Bardziej szczegółowo

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich Mariusz Wójcik Prezentacja Wybrane dotychczasowe działania FNEZ Program rozwoju morskiej

Bardziej szczegółowo

Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI

Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI Maciej Majchrowicz Centrum Analiz Strategicznych i Bazy Zasobowej 15 lipca, Wrocław Agenda

Bardziej szczegółowo

mechanizmie aukcyjnym - streszczenie

mechanizmie aukcyjnym - streszczenie Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Warszawa, grudzień 2013 r. Analiza porównawcza systemów wsparcia energetyki odnawialnej bazujących na 1 mechanizmie aukcyjnym - streszczenie Analiza porównawcza

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski 1 Warszawa, 6 sierpnia 2013 Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski SPIS TREŚCI I. Zasady tworzenia Polityki Energetycznej

Bardziej szczegółowo

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Warszawa 22.10.2015r Polska jest dobrym kandydatem na pozycję lidera rozwoju wysokosprawnej

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU Światowy potencjał energii odnawialnej i nieodnawialne Roczny strumień energii promieniowania słonecznego docierający do powierzchni Ziemi przekracza

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

CCS w Europie historia ostatnich dwóch lat

CCS w Europie historia ostatnich dwóch lat Jacek Malko Politechnika Wrocławska 1. Wprowadzenie CCS w Europie historia ostatnich dwóch lat Na czołowej europejskiej imprezie naukowo-techniczno-komercyjnej, reprezentatywnej dla sektora energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery ITC Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery Janusz Lewandowski Sulechów, listopad 2011 Ogólne uwarunkowania 1. Kogeneracja jest uznawana w Polsce za jedną z najefektywniejszych technologii

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Koszty energetyki jądrowej

Koszty energetyki jądrowej Energetyka jądrowa i odnawialne źródła energii w świetle zrównoważonego rozwoju Koszty energetyki jądrowej Dr inż. A. Strupczewski Wiceprezes Stowarzyszenia Ekologów na Rzecz Energii Nuklearnej SEREN Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski System (gr. σύστηµα systema rzecz złoŝona) - jakikolwiek obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym moŝna wyróŝnić jakieś wzajemnie powiązane dla obserwatora

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Urząd Marszałkowski w Łodzi POLITYKA ENERGETYCZNA PLAN PREZENTACJI 1. Planowanie energetyczne w gminie 2. Polityka energetyczna państwa 3. Udział samorządu

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Prezentacja Ernst & Young oraz Tundra Advisory Wstęp Zapomnijmy na chwile o efekcie ekologicznym,

Bardziej szczegółowo

Ryzyka inwestycyjne w warunkach wspólnego rynku energii.

Ryzyka inwestycyjne w warunkach wspólnego rynku energii. Ryzyka inwestycyjne w warunkach wspólnego rynku energii. Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Finansowanie projektów sektora energii w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Warszawa 4 lipca

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE...

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE... NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE......TAK JAK 170 TYS. KM NASZYCH GAZOCIĄGÓW. 2 MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG Jesteśmy nowoczesnym przedsiębiorstwem o bogatych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Piotr Danielski wiceprezes DB ENERGY Przewodniczący zespołu ds. Efektywności energetycznej Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

dr inż. Piotr Danielski wiceprezes DB ENERGY Przewodniczący zespołu ds. Efektywności energetycznej Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Energetyka przemysłowa, a bezpieczeństwo energetyczne dr inż. Piotr Danielski wiceprezes DB ENERGY Przewodniczący zespołu ds. Efektywności energetycznej Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Niniejszy wniosek obejmuje rozszerzenie przedmiotu działalności Spółki, określonego w 5 ust. 1 Statutu Spółki, o następujące punkty:

Niniejszy wniosek obejmuje rozszerzenie przedmiotu działalności Spółki, określonego w 5 ust. 1 Statutu Spółki, o następujące punkty: Zwyczajne Walne Zgromadzenie TAURON Polska Energia S.A. Działając na podstawie 14 ust. 2 pkt 15) w związku 35 ust. 1 pkt 18) Statutu Spółki, Zarząd TAURON Polska Energia S.A. wnioskuje do Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii W 2010 roku duńska Komisja ds. Zmian Klimatu stwierdziła, że realne jest uniezależnienie się od paliw kopalnych. Na tych danych

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel?

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? GŁÓWNA MYŚL Rosnące zapotrzebowanie na energię skłania Indie do szukania partnerów zagranicznych dla rodzimego przemysłu. To dobra okazja dla Polski do

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Jak technologia może rozwiązać europejski trylemat energetyczny

Jak technologia może rozwiązać europejski trylemat energetyczny Jak technologia może rozwiązać europejski trylemat energetyczny Kongres Green Power, Warszawa wrzesień 2014 r. Christoph Glaser CFO GGO Europe & GE Niemcy Imagination at work. Globalne Środowisko Energia

Bardziej szczegółowo

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Jednym z głównych celów każdego państwa jest zapewnienie swoim obywatelom komfortu cieplnego 1. Aby móc to uczynić w warunkach geograficznych

Bardziej szczegółowo