Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów w świetle prawa polskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów w świetle prawa polskiego"

Transkrypt

1 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 ISSN Adam Olszewski * Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów w świetle prawa polskiego 1. Wprowadzenie Na portalach internetowych często można spotkać oferty zawarcia umowy, której przedmiotem jest rzecz występująca w MMOG 1. Zasadniczo gracz może uzyskać występujące w grze komputerowej wirtualne przedmioty na trzy sposoby: Może postępować zgodnie z podstawowymi regułami gry, wykonywać postawione przed nim przez twórcę gry zadania i sam zdobywać kolejne rzeczy (np. samochody, nieruchomości, miecze). Stojące przed graczem zadania zależą tylko od inwencji twórcy gry. Może to być zbieranie wirtualnych pomarańczy, ale równie dobrze palenie i grabienie wirtualnych wiosek. Wielokroć, co także mieści się w regułach gry, gracz może także wymieniać już posiadane wirtualne przedmioty z innymi grającymi w daną grę osobami. Wreszcie, gracz może również nabywać wirtualne przedmioty już za jak najbardziej realne dobra, na przykład gotówkę. Przekazanie wirtualnego przedmiotu między graczami może odbyć się na różne sposoby. Jednym z nich jest na przykład spotkanie się w świecie gry dwóch wirtualnych postaci, z których * Doktorant na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. 1 MMOG (ang. Massively Multiplayer Online Game) to rodzaj gry komputerowej, w której występuje bardzo wielu graczy komunikujących się wyłącznie za pomocą sieci Internet. Jej odmianą jest MMORPG, która polega na odtwarzaniu przez gracza określonej roli: data przeglądania 4 września 2010 r. Omawiane tutaj kwestie stały się już nawet, chociaż nie na gruncie prawa polskiego, przedmiotem rozważań sądów (zob. J. Zimmer Czekaj: Prawo własności intelektualnej w wirtualnych światach, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej 2009, z. 105, s. 94 i 95, 102 i 103). 65

2 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 jedna przekazuje, wydając odpowiednie komendy, określony wirtualny przedmiot drugiej. Inną możliwością, związaną raczej z nabyciem wirtualnego przedmiotu od twórcy gry, jest proste oddanie do dyspozycji gracza danego wirtualnego przedmiotu, na przykład poprzez zwiększenie ilości przysługującej mu wirtualnej gotówki 3. Czas poświęcony na grę jest traktowany przez niektórych graczy jako inwestycja, która przyniesie im zysk po sprzedaniu określonej liczby wirtualnych przedmiotów 4. Wiąże się z tym zjawisko tzw. farmingu, który oznacza żmudne wykonywanie tych samych czynności w grze celem uzyskania określonych korzyści w postaci właśnie wirtualnych przedmiotów 5. Gracze operują także pojęciem krajów farmerskich, do których należą między innymi Chiny, skąd pochodzi wyjątkowo dużo wyhodowanych tylko na potrzeby handlowe wirtualnych przedmiotów. Celem niniejszego artykułu jest określenie, czym tak właściwie są wirtualne przedmioty występujące w grach internetowych oraz na jakiej konstrukcji prawnej opierają się umowy ich zbycia w zamian za dobra występujące w realnym świecie. Autor skoncentrował się na samej istocie zagadnienia, pozostawiając pewne kwestie szczegółowe na marginesie głównych rozważań. Poniższe uwagi zostały oparte na założeniu, iż umowy licencyjne, których przedmiotem jest MMOG, nie zawierają postanowień dotyczących wirtualnych przedmiotów 6. Do analizy prawnej posłużył zasadniczo model, w którym występują trzy podmioty twórca gry oraz dwóch graczy, zaś w samej grze nie znajdują się obiekty będące przedmiotem praw osób trzecich. Jedną z cech Internetu, a wraz z nim MMOG, jest ogromna dynamika występujących w nim zmian. Dlatego niezwykle trudno jest wskazywać na jednoznaczne przykłady. To, co dziś jest dla czytelnika wręcz oczywiste, jutro będzie zamierzchłą przeszłością. Niemniej, opisując wybrane zjawisko, trzeba, choćby w ograniczonym zakresie, wskazać na jego przejawy. Poniższy tekst odnosi się zasadniczo do gier, które były stosunkowo popularne w chwili jego pisania, a więc FarmVille, World of 3 Dane przykłady mają na celu zilustrowanie opisywanego zjawiska. Nie można jednak zapominać, że wirtualne przedmioty są niczym innym niż fragmentem programu komputerowego. W konsekwencji z łatwością można je zwielokrotniać, a ich przekazanie należy traktować jako bardzo daleko idące uproszczenie. 4 Są to oczywiście różne wirtualne przedmioty, których wartość rynkowa zależna jest m.in. od popularności danej gry i rodzaju wirtualnego przedmiotu, a co za tym idzie czasu koniecznego do jego uzyskania. 5 data przeglądania 21 sierpnia 2010 r. 6 Stosowne postanowienia są zawarte np. w umowie, która dotyczy gry FarmVille. Zgodnie z pkt 3 rzeczonej umowy wirtualne przedmioty mogą być nabywane w zamian za inne wirtualne przedmioty lub realne dobra jedynie od licencjodawcy. Jednocześnie, poza przypadkami wyraźnie wskazanymi, obrót wirtualnymi przedmiotami między graczami jest zabroniony. Brak odpowiedniego zastrzeżenia spowodowałby bezprzedmiotowość znacznej części dalszych wywodów, gdyż wystarczyłoby powiedzieć, że większość umów zawieranych między graczami jest sprzeczna z umowami licencji i rodzi odpowiedzialność ex contractu. Powyższe uproszczenie ma na celu zachowanie jasności wywodu oraz skoncentrowanie się na najistotniejszych aspektach badanego zagadnienia. Współczesne gry MMOG dysponują niezwykle zaawansowanymi szatami graficznymi i oprawami dźwiękowymi, a także posiadają bardzo bogate scenariusze. Umowy licencyjne zawierają w związku z tym odpowiednie postanowienia (np. Second Life). Niemniej na potrzeby omówienia przedmiotowego zagadnienia taki prosty model jest wystarczający. 66

3 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów Warcraft oraz Second Life. Mając zatem na uwadze powyższą okoliczność, niniejszy artykuł posiada bardzo duży stopień ogólności, tak aby zachował swoją aktualność także w razie powstania nowych i utraty popularności przez dotychczasowe gry. 2. Charakter prawny wirtualnego przedmiotu Podstawowym zagadnieniem związanym z umową zbycia wirtualnego przedmiotu jest wskazanie jego charakteru prawnego. Punktem wyjścia dla dalszych rozważań musi być zatem określenie wirtualnego przedmiotu z punktu widzenia art. 1 ust. 1 pr.aut. oraz kodeksu cywilnego 9. W powyższym względzie pomocne może się okazać wyeksponowanie podstawy prawnej, na jakiej gracz włada wirtualnym przedmiotem. Bezsporne wydaje się, że dostęp danej osoby fizycznej do określonego wirtualnego świata gry opiera się na umowie licencji niewyłącznej zawartej z licencjodawcą 10. Przedmiotem umowy licencji niewyłącznej jest utwór, co w tym przypadku oznacza program komputerowy. Scenariusz gry, muzyka, jej elementy graficzne składają się na jeden utwór w rozumieniu prawa autorskiego, same zasadniczo będąc utworami. Z tego punktu widzenia pojedynczy wirtualny przedmiot jest częścią programu komputerowego, sam będąc utworem podlegającym ochronie prawnoautorskiej 11. Gracz może korzystać z danego wirtualnego przedmiotu na podstawie udzielonej mu licencji na korzystanie z gry, w której ów wirtualny przedmiot występuje 12. Odpowiednie umowy łączące graczy z twórcami owych gier są dostępne pod poniższymi adresami internetowymi: FarmVille of service.php, data przeglądania 4 września 2010 r.; World of Warcraft data przeglądania 4 września 2010 r.; Second Life data przeglądania 4 września 2010 r. Wskazane gry zostały wybrane ze względu na swoją specyfikę. FarmVille jest darmową grą, World of Warcraft jest obecnie najpopularniejszą grą MMOG, a z kolei Second Life stanowi, w pewnym zakresie, wirtualne odbicie rzeczywistego życia graczy. 9 Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.; dalej: pr.aut.); ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). 10 Wskazuje na to nie tylko praktyka, lecz także ograniczenie ustawowe z art. 67 ust. 5 pr.aut., zgodnie z którym umowa licencyjna wyłączna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Ponadto należy zauważyć, że zawarcie umowy licencyjnej wyłącznej pozbawiłoby sensu działania gry typu MMOG. W zależności od przyjętej koncepcji (J. Barta i R. Markiewicz zajmują stanowisko, że umowa licencji wyłącznej nie musi wykluczać samego licencjodawcy; przeciwny pogląd reprezentuje M. Kępiński), licencjobiorca znajdowałby się w wirtualnym świecie gry sam lub z licencjodawcą. To z kolei uderzałoby w istotę gier MMOG. J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, pod red. J. Barty, M. Czajkowskiej Dąbrowskiej, Z. Ćwiąkalskiego, R. Markiewicza, E. Traple, Zakamycze 2005, s. 521; M. Kępiński (w:) System prawa prywatnego, t. XIII, Prawo autorskie, pod red. J. Barty, Warszawa 2007, s Słusznie zauważa M. Kępiński, wbrew literalnemu brzmieniu art. 67 ust. 1 pr.aut., że: ( ) licencjodawcą może być zarówno twórca, jak i też jego następca prawny, a także osoby uprawnione autorsko w sposób pierwotny, ibidem, s W doktrynie nie budzi wątpliwości fakt, że także poszczególne fragmenty programu komputerowego mogą być uznane za utwór w świetle prawa autorskiego, o ile same spełniają kryteria z art. 1 ust. 1 pr.aut.; J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie, op. cit., s Charakter prawny umowy licencyjnej należy do najbardziej spornych na gruncie przepisów dotyczących praw na dobrach niematerialnych. W największym uproszczeniu można wskazać trzy grupy poglądów dotyczą- 67

4 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy przedmiot umowy należący do gracza nie został przez niego w żaden sposób zmodyfikowany lub gracz w ogóle nie ma możliwości dokonania zmian w wirtualnych przedmiotach. Wówczas jedynym twórcą wirtualnego przedmiotu jest twórca danej gry. Istnieje jednak także możliwość, że reguły gry pozwalają łączyć ze sobą poszczególne elementy wirtualne, tak dalece, że taki zmodyfikowany przedmiot wirtualny sam stanie się utworem zależnym, którego twórcą będzie gracz 13. Wirtualny przedmiot nie jest rzeczą w rozumieniu art. 45 k.c., ponieważ takimi są tylko przedmioty materialne. Tymczasem wirtualny przedmiot jest jedynie pewnym zapisem na elektronicznym nośniku danych. Skoro tak, to nie mogą w stosunku do niego znaleźć zastosowania przepisy dotyczące rzeczy. W konsekwencji wykluczyć należy nie tylko przepisy dotyczące przeniesienia własności rzeczy, lecz także ochrony własności oraz ochrony posiadania. Powyższy pogląd kłóci się ze sposobem, w jaki gracze traktują wirtualne przedmioty. Wirtualny przedmiot określany jest angielskim mianem item lub po prostu przedmiot. Ponadto, sprzedający starają się chronić przed ewentualnym zarzutem naruszenia cudzych praw, ale czynią to w sposób, który sugeruje utożsamienie wirtualnego przedmiotu z rzeczami w rozumieniu kodeksu cywilnego 14. Przyjęta praktyka jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia prawa cywilnego. Dostrzeżenie jej pozwala jednak na przyjęcie pewnego kierunku interpretacji. Jeśli bowiem gracze utożsamiają przedmioty wirtualne z rzeczami, to w ten sposób wskazują na pewne potrzeby związane z tymi przedmiotami. Przede wszystkim chcą widzieć w nich korelat poświęconego czasu i wysiłku dla ich zdobycia. Ponadto, wirtualne przedmioty są dla nich niczym innym jak tylko rzeczami przeniesionymi do wirtualnego świata. Wcześniej, aby zdobyć na przykład kamień, trzeba było wyjść cych tego zagadnienia. Według pierwszej umowa licencji jest czynnością prawną zobowiązaniową, według drugiej czynnością prawną rozporządzającą, natomiast według trzeciej czynnością prawną upoważniającą. Przeglądu stanowisk w tym względzie, przy jednoczesnym opowiedzeniu się za pierwszą z wymienionych wyżej koncepcji, dokonał Z. Okoń: Charakter prawny umowy licencyjnej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej 2009, z Kwestie związane z zagadnieniem, kiedy dany zmodyfikowany przedmiot wirtualny nabierze cech, które pozwolą nadać graczowi przymiot twórcy utworu zależnego, pozostają na marginesie głównych rozważań zawartych w niniejszym tekście. J. Barta i R. Markiewicz zajmują stanowisko, że: ( ) treść autorskich praw majątkowych do programu komputerowego sięga dalej niż to ma miejsce w przypadku innych, tradycyjnych utworów. Wynika to z ( ) wyłączenia w sferze korzystania z programów dozwolonego użytku osobistego; przesądza to m.in. o tym, że monopolem autorskim objęte zostaje już samo dokonywanie opracowań programu lub innych jego zmian wiążących się ze zwielokrotnieniem ( ) (J. Barta, R. Markiewicz (w:) System prawa prywatnego, t. XIII, Prawo autorskie, pod red. J. Barty, Warszawa 2007, s. 863). Tak też E. Traple (w:) Prawo autorskie, op. cit., s Powyższy pogląd podzielił J. Zimmer Czekaj, uznając za dopuszczalne tworzenie utworów zależnych przedmiotów wirtualnych z elementów, które same nie stanowią programów komputerowych (w: Prawo własności, op. cit., s ). 14 Jako przykład dążenia do uniknięcia ewentualnej odpowiedzialności można przywołać następujący fragment jednego z ogłoszeń: Przedmioty znajdujące się w grze World of Warcraft są własnością firmy Blizzard Entertaiment. Opłata pobierana jest za czas poświęcony na ich zebranie, data przeglądania 18 sierpnia 2010 r. Oczywiście dalece wątpliwa jest skuteczność takiego zastrzeżenia. 68

5 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów z domu i go poszukać. Obecnie można to zrobić w świecie gry, siedząc przed ekranem komputera. Można go też zamienić na coś innego, także jedynie wydając określone komendy. Z powyższych względów, mając na uwadze treść art. 45 k.c., trzeba zadać pytanie o konieczność poszukiwania konstrukcji prawnej, która, przy posiadaniu podstaw w ramach obowiązującego systemu prawnego, uzupełniałaby regulacje prawa autorskiego, a która zaspokajałaby wskazane wyżej potrzeby graczy. Innymi słowy czy do objaśnienia istoty wirtualnego przedmiotu wystarczy prawo autorskie, czy też trzeba czegoś więcej? Nie wydaje się, aby do zaakceptowania na gruncie prawa polskiego były koncepcje własności wirtualnej lub egzemplarza niematerialnego. Przede wszystkim nie mają one żadnego umocowania w obowiązujących przepisach, a poza tym burzyłyby przyjętą przez polskiego ustawodawcę konstrukcję praw rzeczowych. W swojej istocie są one niczym innym jak próbą uzasadnienia stosowania do przedmiotów wirtualnych przepisów kodeksu cywilnego dotyczących rzeczy. Jednak, nawet przy założeniu użyteczności owych koncepcji, problemy, które zostałyby w ten sposób rozwiązane, nie równoważą potencjalnych wątpliwości. Czy kupujący mógłby dochodzić roszczenia z tytułu wad fizycznych wirtualnej rzeczy? Czy właściciel mógłby zniszczyć wirtualną rzecz? 15 Co by się stało, gdyby program komputerowy nie przewidywał możliwości zniszczenia wirtualnej rzeczy? To tylko niektóre z pytań, które można by sobie wyobrazić w razie przyjęcia któregokolwiek ze wskazanych wyżej rozwiązań 16. Także postulat rozszerzenia zamkniętego katalogu ograniczonych praw rzeczowych nie znajduje uzasadnienia 17. Klasycznym sposobem utrwalenia utworu jest zapisanie go na nośniku materialnym. W rezultacie istnieją dwa odrębne prawa prawo własności corpus mechanicum oraz majątkowe prawo autorskie do zapisanego na danym nośniku utworu. To rozgraniczenie jest jedną z podstawowych reguł prawa autorskiego, a która to reguła znalazła swoje odzwierciedlenie w art. 52 ust. 1 i 2 pr.aut. 18 Można więc spojrzeć na materialny nośnik utworu jak na zło konieczne, które musi zaistnieć, aby można go było utrwalić 19. W przypadku przedmiotów wirtualnych mamy jednak 15 Zniszczenie rzeczy wchodzi w skład atrybutu korzystania z rzeczy na podstawie art. 140 k.c. J. Ignatowicz, K. Stefaniuk: Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, s Niewiele mogłoby pomóc także odpowiednie stosowanie przepisów o własności. W tym wypadku zaistniałaby konieczność tak dalekiego ograniczenia zastosowania poszczególnych przepisów, przy jednoczesnej modyfikacji rozumienia innych, że zostałby wykreowany sui generis poza prawem zobowiązań, prawem rzeczowym i prawem autorskim. W rezultacie powstałaby daleko idąca niepewność co do prawa, gdyż ów nowy porządek prawny byłby całkowicie nieskorelowany z pozostałymi przepisami. 17 Musiałoby to być ograniczone prawo rzeczowe na programie komputerowym, czyli utworze. 18 J. Barta, R. Markiewicz: Prawo autorskie, Warszawa 2008, s Zgodnie z treścią art. 52 pr.aut., jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych do utworu (ust. 1), ani też przejście autorskich praw majątkowych nie powoduje przeniesienia na nabywcę własności egzemplarza utworu (ust. 2). 19 Warto zauważyć, że istnieją kultury, które nie wytworzywszy pisma, oparły się na tradycji mówionej. 69

6 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 do czynienia tylko z utworem. Nośnik materialny nie występuje. Co więcej, taki nośnik nie jest w ogóle potrzebny. Skoro przedmiot wirtualny jest czystym utworem, to uprawnione jest twierdzenie, iż w tym przypadku nie znajdą po prostu zastosowania reguły dotyczące materialnego nośnika utworu 20. Następstwem powyższego stanowiska jest konieczność przyjęcia, że do zbywania wirtualnych przedmiotów w Internecie nie znajdzie zastosowania art. 51 ust. 1 pr.aut., zgodnie z którym wprowadzenie do obrotu oryginału albo egzemplarza utworu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego wyczerpuje prawo do zezwalania na dalszy obrót takim egzemplarzem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem jego najmu lub użyczenia. Ustawowa definicja wprowadzenia utworu do obrotu znajduje się w art. 6 ust. 1 pkt 6 pr.aut. i oznacza publiczne udostępnienie jego oryginału albo egzemplarzy drogą przeniesienia ich własności dokonanego przez uprawnionego lub za jego zgodą. Ustawodawca, posługując się pojęciem własności, powiązał wprowadzenie do obrotu z materialnym nośnikiem, na którym znajduje się utwór, a zatem wprowadzenie do obrotu to nic innego jak wprowadzenie do obrotu nośnika, na którym znajduje się utwór 21. Z tego wypływa konstatacja, że w stosunku do przedmiotu wirtualnego nie znajdzie zastosowania instytucja wyczerpania prawa 22. Powyższe wnioski bardzo dobrze wpisują się we własnościowy model kształtowania treści majątkowych praw autorskich 23. Daje ono stosunkowo silną ochronę podmiotowi dysponującemu majątkowymi prawami autorskimi do utworu oraz, co nie jest pozbawione znaczenia, pozwala na częściowo intuicyjne podejście do wirtualnego przedmiotu. Podkreślenia wymaga jednak, że właścicielem takiego wirtualnego przedmiotu pozostanie podmiot dysponujący majątkowym prawem autorskim, a więc na przykład twórca gry, a nie gracz. Wirtualny przedmiot może istnieć tylko w danej grze. Bez owej gry wirtualny przedmiot całkowicie traci na znaczeniu, ponieważ gracz w żaden sposób nie może z niego korzystać 24. Umowa licencji niewyłącznej, co zostało już wykazane, obejmuje dostęp gracza do całej gry, a więc do wszystkich występujących w grze wirtualnych przedmiotów. Nie oznacza to jednak, że od samego początku może z nich wszystkich korzystać. Najczęściej, zgodnie z regułami gry, gracz uzyskuje dostęp do danego wirtualnego przedmiotu wraz w wykonaniem kolejnych, coraz bardziej zaawansowanych, zadań. Swego rodzaju nagrodą dla gracza za wykona- 20 Opisywana sytuacja jest do pewnego stopnia zbieżna z wystąpieniem poety, który improwizując deklamuje odpłatnie swój wiersz przed publicznością znajdującą się w zamkniętym pomieszczeniu. Także w tym wypadku nie budzi najmniejszych wątpliwości, że ów wiersz spełnia wszystkie cechy utworu, mimo że brak jest jego materialnego nośnika. 21 E. Traple (w:) Prawo autorskie, op. cit., s Tak też J. Zimmer Czekaj: Prawo własności, op. cit., s Porównanie modelu własnościowego z modelem monopolu w: E. Traple (w:) System prawa prywatnego, t. XIII, Prawo autorskie, pod red. J. Barty, Warszawa 2007, s Jest to kolejny argument przemawiający przeciwko koncepcji własności wirtualnej. 70

7 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów nie zadania jest wirtualny przedmiot. Jeżeli gracz w pewnym momencie definitywnie przerwie rozgrywkę, to, mimo posiadanej licencji, nigdy nie skorzysta z wirtualnych przedmiotów, które są dostępne jedynie dla graczy o odpowiednim poziomie zaangażowania w grę. Jednak ów fakt niemożności korzystania przez gracza z danego wirtualnego przedmiotu nie podlega ocenie z punktu widzenia prawa autorskiego, a jedynie reguł danej gry. 3. Świat, w którym dzieje się gra Zasadniczo gracz uzyskuje wirtualne przedmioty, postępując zgodnie z regułami gry. Może on jednak również nabyć wirtualny przedmiot w zamian za inne przedmioty wirtualne albo realne dobra 25. Dalece wątpliwym byłoby przyjęcie, że każde nabycie wirtualnego przedmiotu w świecie danej gry podlega ocenie z punktu widzenia prawa prywatnego 26. Równocześnie nie sposób zaakceptować pogląd, aby uzyskanie wirtualnego przedmiotu w zamian za realne dobra było wyjęte spod oceny prawnej. W rezultacie powstałaby bowiem kategoria czynności prawnych wyłączonych spod regulacji prawnej. Dla rozwiązania powyższego dylematu pomocna wydaje się koncepcja magicznego kręgu, zgodnie z którą świat gry jest wyłączony z realnego świata, zaś oświadczenia woli złożone w grze nie są skuteczne w realnym świecie 27. Wszystko, co się dzieje w grze, podlega ocenie zgodności z regułami danej gry, z zastrzeżeniem zachowań, które nie mieszczą się w konwencji danej gry i są niezgodne z jej zasadami 28. Z tego punktu widzenia nabycie wirtualnego przedmiotu za inne wirtualne dobro, na przykład wirtualne pieniądze, może być oceniane wyłącznie przez pryzmat reguł danej gry. W momencie jednak, gdy chociaż jedno świadczenie, jedno zachowanie objęte umową odbywa się w realnym świecie, to konsekwentnie trzeba przyjąć dopuszczalność oceny prawnej danej czynności 29. To radykalne rozgraniczenie ma na celu wskazanie jednoznacznego kryterium dla dopuszczalności prawnego wartościowania określonego zachowania. Bez takiego kryterium niezbędna byłaby gruntowna analiza każdego pojedynczego przypad- 25 Najczęściej będą to oczywiście środki pieniężne, ale nie jest przecież wykluczone, że wirtualny przedmiot zostanie zbyty np. w zamian za rzecz. 26 Gdyby tak było, to skuteczność każdej czynności w grze musiałaby być badana przez graczy nie tylko z punktu widzenia jej zgodności z regułami danej gry, lecz także przepisów ius cogens prawa prywatnego. Spowodowałoby to faktyczny paraliż rozgrywki. Oznaczałoby to także wyłączenie z możliwości grania osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych, które to osoby są adresatami wielu gier. 27 Przybliżenia koncepcji magicznego kręgu w świetle prawa polskiego dokonał J. Zimmer Czekaj (w: Prawo własności, op. cit., s ). 28 Ibidem, s Nie można zgodzić się z J. Zimmer Czekajem, który dopuszcza możliwość zróżnicowanych ocen w zależności od gry; ibidem, s

8 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 ku, zaś jej wynik byłby zawsze do podważenia, co godziłoby w pewność prawa. Gracze nigdy nie byliby do końca pewni, czy ich zachowanie w magicznym kręgu nie stanie się przedmiotem oceny prawnej. Tymczasem konsekwentne oddzielenie świata gry i świata realnego pozwala na dokładne wskazanie, od którego momentu swoje zastosowanie znajdą przepisy ius cogens. Ponadto, wejście przez gracza do magicznego kręgu oznacza, że godzi się on na reguły w nim panujące. Oznacza to także zgodę na potencjalne straty. Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności, że MMOG pozostaje cały czas tylko grą pewną formą, wprawdzie niejednokrotnie bardzo skomplikowanej, rozrywki. Fakt, iż dla niektórych osób staje się ona alternatywą dla realnego świata, nie może wpływać na jej ocenę prawną. Dopiero zachowania graczy, które, mimo pozostawania w związku z ową grą, oddziałują bezpośrednio w realnym świecie, powinny być przedmiotem takiej oceny. Równocześnie podkreślić trzeba, że ocenie prawnej, przy zastosowaniu kryterium realności przynajmniej jednego świadczenia, powinna podlegać wyłącznie ta czynność prawna, która łączy grę z realnym światem, czyli przełamuje magiczny krąg. Zatem, jeżeli gracz nabyłby od twórcy gry wirtualne pieniądze w zamian za realną gotówkę, to taka czynność podlegałaby ocenie prawnej. Jednak już gdyby w zamian za te nabyte wirtualne pieniądze kupił jakiś wirtualny przedmiot w grze, to taka transakcja byłaby oceniana wyłącznie na gruncie zasad danej gry. Istnieje jednak możliwość, iż niektóre gry pozwalałyby na obejście surowych przepisów dotyczących określonych form działalności gospodarczej, na przykład działalności bankowej lub obrotu giełdowego. Nietrudno jest sobie wyobrazić sytuację, gdy podmioty uczestniczące w grze wchodzą do magicznego kręgu tylko po to, aby uniknąć stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Restrykcyjne zastosowane kryterium realności przynajmniej jednego świadczenia spowodowałoby przyzwolenie na takie zachowanie się uczestników gry 30. Taka sytuacja jest naturalnie nie do zaakceptowania. Wydaje się, że rozwiązania powyższego zagadnienia należy poszukiwać w treści art k.c. 31 Nie ulega wątpliwości, że wskazane wyżej działanie podmiotów uczestniczących w grze byłoby skierowane na obejście prawa 32. Równo- 30 Obrazując opisywany problem, można, tytułem przykładu, przedstawić hipotetyczną sytuację, gdy jednym z elementów gry byłaby giełda. Stanowiłaby ona wirtualne odbicie rzeczywiście istniejącej sytuacji rynkowej. Nabycie wirtualnych pieniędzy lub akcji podlegałoby ocenie prawnej, jednak już sam nimi obrót w świecie gry nie. Z tego powodu w wirtualnym świecie dopuszczalne byłyby zachowania nieakceptowane z punktu widzenia ius cogens. Magiczny krąg chroniłby graczy oraz twórcę gry przed ingerencją państwa. Dopiero zbycie wirtualnych pieniędzy lub akcji w zamian za realne pieniądze ponownie byłoby przedmiotem wartościowania prawnego. 31 Zgodnie z jego treścią, czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. 32 W doktrynie prawa prywatnego żywy jest spór o znaczenie wyrażenia mająca na celu obejście ustawy w art k.c. W. Wąsowicz, sprzeciwiając się używaniu pojęcia cel czynności prawnej w stosunku do instytucji obejścia prawa, stwierdza, iż: ( ) zachodzi raczej zniweczenie sensu norm bezwzględnie obowiązujących o znacznej ogólności ujęcia. Autor konsekwentnie uznaje klauzulę obejścia prawa za klauzulę generalną, która odwołuje się do wartości stanowiących fundament norm prawnych o charakterze ogólnym (W. Wąsowicz: Obejście prawa jako 72

9 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów cześnie nie może zostać pominięty fakt, że aby uniknąć stosowania przepisów bezwzględnie obowiązujących, uczestnicy gry musieliby dokonać co najmniej dwóch czynności, z których tylko jedna polegałaby na wyjściu poza magiczny krąg. Istotą niniejszego zagadnienia jest więc kwestia, czy można rozciągnąć stosowanie art. 58 k.c. także na to zachowanie, które odbywa się jedynie w obrębie świata gry? Na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi. Nie można bowiem patrzeć na opisaną sytuację jedynie jak na prostą sumę poszczególnych zachowań, z których część byłaby czynnościami prawnymi, a część zachowaniami występującymi wyłącznie w konwencji gry. Na zachowania podmiotów uczestniczących w grze należy spojrzeć całościowo, mając na uwadze przyświecający im cel gospodarczy. Dlatego w omawianym zakresie zachowanie w grze trzeba postrzegać za tak dalece sprzężone z czynnościami prawnymi wychodzącymi poza świat gry, że stanowią one łącznie jedno świadczenie. W rezultacie dana czynność prawna powinna zostać uznana za nieważną. Powyższe wnioski wymagają dwóch dodatkowych uwag. Artykuł 58 3 stanowi, iż jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Pojedyncze czynności prawne nabycia lub zbycia wirtualnych przedmiotów byłyby ważne w świetle obowiązujących przepisów prawa. Jednak mając na uwadze całość zachowania graczy oraz cel gospodarczy zawartej umowy, należy uznać także te czynności za nieważne. Drugą kwestią jest problem gier, które z pozoru służą obejściu prawa, ale w swojej istocie mają jedynie na celu zapewnienie graczom rozrywki 33. Takie zachowanie graczy trzeba oceniać wyłącznie przy zastosowaniu kryterium realności przynajmniej jednego świadczenia, nie korygując go przez wykładnię art. 58 k.c., a w konsekwencji nie łączyć zachowania graczy w kręgu gry z zachowaniami wykraczającymi poza ten krąg. Różnica polega na tym, że celem działania gracza nie byłoby w opisywanym wypadku obejście prawa, a jedynie rozrywka. Także ewentualne konsekwencje w realnym świecie byłyby tylko ubocznym skutkiem udziału w grze. Należy przy tym zadać pytanie o to, czy decydująca powinna być uboczność celu udziału w grze, czy też uboczność jego rezultatu. Innymi słowy, jest to pytanie o zastosowanie kryterium subiektywnego lub obiektywnego. Wydaje się, że, mimo oczywistych problemów z jego zastosowaniem, decydować powinien daleki cel przyświecający podmiotom biorącym udział w transakcji. Przede wszystkim skutkiem zastosowania kryterium rezultatu byłoby uzależnienie oceny prawnej od tego, przyczyna nieważności czynności prawnej, Kwartalnik Prawa Prywatnego 1999, z. 1, s. 83 i 94). Odmienne stanowisko prezentuje Z. Radwański, który obejście prawa sprowadza do sprzeczności z ustawą (Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, Prawo cywilne część ogólna, pod red. Z. Radwańskiego, Warszawa 2002, s. 228). Tak też P. Machnikowski (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2008, s Tak jest na przykład w wypadku istniejących gier symulujących rynki finansowe. Gracz może obracać wirtualną gotówką, zawierać w grze umowy odpowiadające w swej treści umowom istniejącym w realnym świecie. 73

10 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 jak sprawny w świecie gry byłby grający. Celem utrzymania ważności umów zbycia wirtualnych przedmiotów należałoby tylko przegrywać. Zwycięstwo w grze, a następnie zbycie uzyskanych wirtualnych przedmiotów powodowałoby niejako automatyczne uznanie tych umów za czynności obchodzące prawo, a przez to nieważne. Stosując więc kryterium uboczności celu udziału w grze, można wydzielić czynności zmierzające do obejścia prawa, a przez to nieważne, od tych niedotkniętych tą sankcją 34. Dodatkowym uzasadnieniem dla pomocniczego stosowania kryterium uboczności celu jest okoliczność, że w prawie cywilnym sankcja nieważności jest najsurowszą z możliwych, która powinna być stosowana z wyjątkową ostrożnością. Ocenę konkretnego przypadku trzeba jednak zostawić sądowi. Powyższe rozważania dotyczą nie tylko sytuacji, w której sama gra jest nastawiona na obchodzenie prawa, lecz także na takie, gdy gracze wykorzystują ukierunkowaną na dostarczenie rozrywki grę w celu obejścia ius cogens. 4. Umowa między twórcą gry a graczem Uznanie, w najprostszym wariancie, że przedmiot wirtualny jest jedynie utworem, do którego majątkowymi prawami autorskimi dysponuje twórca gry, otwiera drogę do rozważań na temat przedmiotu umowy, która łączy zbywcę przedmiotu wirtualnego z jego nabywcą. Także w tym wypadku istnieją zasadniczo dwie możliwości. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy zbywcą jest sam twórca gry 35. Drugą, gdy zarówno zbywca, jak i nabywca wirtualnego przedmiotu są graczami. Jak już wyżej wskazano, umową łączącą gracza z twórcą gry jest umowa licencji niewyłącznej. Na jej podstawie gracz może korzystać z gry. Umowa, na podstawie której gracz nabywa od twórcy gry przedmiot wirtualny, musi być jednak uznana za odrębny stosunek zobowiązaniowy, który ma charakter umowy wzajemnej. Podstawowym argumentem przemawiającym za odrębnością tej umowy od umowy licencji jest okoliczność, że gracz ma już licencję na korzystanie z gry, co obejmuje również możliwość korzystania z wirtualnych przedmiotów występujących w tej grze. Ponowna licencja nie jest mu po prostu potrzebna. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że twórca spełnia świadczenie na rzecz gracza. W przeciwnym wypadku trzeba by uznać omawianą umowę między twórcą gry a graczem za umowę pod tytułem darmym, co jest oczywiście niezgodne z ekonomicznym sensem nadanym danej czynności przez gracza i twórcę gry. Zgod- 34 Powyższy wniosek wpisuje się w pewnym zakresie w spór wokół instytucji obejścia prawa, ponieważ odwołuje się do literalnego brzmienia art k.c. 35 Wiele gier oferuje możliwość nabycia określonych przedmiotów wirtualnych od samych dysponentów autorskich praw majątkowych do danej gry. Cel takiego działania jest taki sam jak w przypadku nabycia przedmiotu wirtualnego od innego gracza. Różnica polega na tym, że jest to nabycie niejako u źródła. Sprzedaż wirtualnych przedmiotów jest znaczącym źródłem dochodów twórców gry FarmVille; gra_w_internecie_doimy_krowy_sadzimy_ziemniaki_.html, data przeglądania 6 września 2010 r. 74

11 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów nie z treścią art k.c. świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu. W żadnym razie nie można więc utożsamiać świadczenia z przedmiotem świadczenia, którym może być na przykład rzecz lub utwór, ponieważ świadczenie jest niczym innym jak zachowaniem dłużnika 36. Ponadto, w nie każdym stosunku zobowiązaniowym występuje przedmiot świadczenia, gdyż niekiedy już samo zachowanie dłużnika jest spełnieniem świadczenia 37. Wydaje się, że właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianym przypadku, ponieważ przedmiot świadczenia nie występuje. Zachowaniem twórcy jest umożliwienie graczowi dostępu do wirtualnego przedmiotu poza zwykłymi regułami gry. Gracz uzyskuje możliwość korzystania z wirtualnego przedmiotu wcześniej, niźli wynikałoby to z zasad danej rozgrywki. Jest to jednocześnie motyw jego działania. W przeciwnym razie musiałby poświęcić czas zależny od gry oraz rodzaju występującego w niej wirtualnego przedmiotu na wykonywanie przewidzianych zadań lub nabyć wirtualne przedmioty od innych graczy w zamian za inne wirtualne dobra, których nie posiada lub których nie chce się z jakichś powodów wyzbywać. Takie świadczenie twórcy gry ma już znaczenie majątkowe można powiedzieć, że jest to nic innego jak forma ułatwienia rozgrywki za opłatą. Z kolei przedmiotem świadczenia gracza są już jak najbardziej realne pieniądze 38. Kwota, za którą zostaje nabyty dany wirtualny przedmiot, jest zależna między innymi od gry oraz rodzaju występującego w niej wirtualnego przedmiotu. Uznanie, że umowa między graczem a twórcą gry o nabycie wirtualnego przedmiotu jest umową dwustronnie zobowiązującą, nie przesądza jeszcze jej wzajemnego charakteru 39. Na rzecz wzajemności świadczeń twórcy i gracza przemawia fakt, że to strony umowy traktują swoje świadczenia jako ekwiwalentne, dokładnie je wyceniając. Skoro dla nich świadczenia są ekwiwalentne, to oznacza, że zawarta między nimi umowa ma charakter wzajemny. Także w świetle teorii kładącej nacisk na więź między świadczeniami obydwu stron nie ulega wątpliwości, że każda ze stron umowy świadczy tylko dlatego, że świadczy druga z nich 40. Tak określona 36 T. Dybowski, J. Pyrzyńska (w:) System prawa prywatnego, t. V, Prawo zobowiązań część ogólna, pod red. E. Łętowskiej, Warszawa 2006, s Jest tak na przykład w przypadku umowy zlecenia; ibidem, s Jest to oczywiście pewne uproszczenie, gdyż w handlu internetowym podstawowe znaczenie ma instytucja polecenia przelewu. Twórca gry zazwyczaj nie otrzymuje gotówki, ale uzyskuje wierzytelność w stosunku do banku, który prowadzi rachunek bankowy gracza. Teoretycznie jednak możliwe jest, że gracz osobiście stawi się w siedzibie lub miejscu zamieszkania twórcy gry, aby przenieść na niego własność określonej liczby znaków pieniężnych. 39 Zgodnie z art k.c. umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. W doktrynie na ogół zgodnie przyjmuje się, że to subiektywna ocena stron decyduje o ekwiwalentności świadczeń (tak W. Popiołek (w:) Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów , t. II, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2005, s. 1249). Za ujęciem ekwiwalentności świadczeń jako więzi polegającej na zależności świadczenia jednej strony od świadczenia drugiej strony opowiedzieli się m.in. Z. Radwański i A. Olejniczak: Zobowiązania część ogólna, Warszawa 2005, s Uznanie danej umowy za umowę wzajemną nie ma jedynie znaczenia teoretycznego. Praktycznym następstwem takiego stanowiska jest m.in. konieczność stosowania wobec niej przepisów działu III tytułu VII księgi III kodeksu cywilnego. 75

12 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 umowa między twórcą gry i graczem mieści się niewątpliwie w granicach swobody umów (art k.c.). W kontekście umowy zawartej między twórcą gry i graczem nie można pominąć treści art. 413 k.c. Zgodnie z jego 1, ten, kto spełnia świadczenie z gry lub z zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że gra lub zakład były zakazane albo nierzetelne. Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego (art k.c.). Wydaje się, że powyższy przepis nie znajduje zastosowania dla rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia. Dzieje się tak, ponieważ określone dyspozycją art k.c. świadczenie musi wynikać z gry lub zakładu. Tymczasem obowiązująca między graczem i twórcą gry umowa nabycia wirtualnego przedmiotu nie jest ani umową gry, ani tym bardziej umową zakładu, a zatem świadczenia obydwu stron nie wynikają ze wskazanych w art k.c. umów. Wręcz przeciwnie umowa nabycia wirtualnego przedmiotu w zakresie dotyczącym tego przedmiotu wyłącza potencjalny element losowy danej gry Umowa między graczami Gracz, stosując się do normalnych reguł gry, może nabyć wirtualny przedmiot także od innego gracza uczestniczącego w danej grze w zamian za inny wirtualny przedmiot 42. W tym przypadku, stosując kryterium realności przynajmniej jednego świadczenia, dana transakcja pozostanie poza oceną prawną 43. Może także nabyć dany wirtualny przedmiot od innego gracza w zamian za realne dobra 44. Skoro sposób, w jaki zbywca nabył dany wirtualny przedmiot, może być różny, trzeba zadać pytanie o to, czy ów sposób nabycia ma znaczenie dla prawnej oceny transakcji między zbywcą i nabywcą wirtualnego przedmiotu, w sytuacji gdy obydwaj są graczami. Stosunkowo jasna jest sytuacja, gdy zbywca nabył dany wirtualny przedmiot od twórcy gry w zamian za realną gotówkę. Jak wykazano w poprzedniej części niniejszej pracy, przedmiotem takiej umowy jest świadczenie twórcy na rzecz zbywcy. Umowa między zbywcą i nabywcą wirtualnego przedmiotu będzie więc niczym innym niż umową, której przedmiotem będzie to właśnie świadczenie twórcy gry. 41 Powyższe uwagi odnoszą się również do umowy zawartej między dwoma graczami. 42 Jeśli by to była inna gra, to wówczas należy uznać, że dochodzi do przełamania magicznego kręgu ze wszystkimi tego konsekwencjami. Trzeba przy tym pamiętać, że w takiej sytuacji możliwe, chociaż niekonieczne, jest występowanie jeszcze jednego podmiotu, a mianowicie innego twórcy gry. Mimo że taka okoliczność powoduje pewne komplikacje, to zasadnicza ocena prawna nie ulegnie zmianie, a świadczenie graczy i twórców gier będzie miało ten sam charakter. 43 Z oczywistych względów taka sytuacja pozostaje poza obrębem dalszych rozważań. 44 Dla jasności dalszych rozważań przyjęto, iż owym świadczeniem jest przeniesienie własności bliżej nieokreślonej ilości znaków pieniężnych. 76

13 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów Wątpliwość pojawia się, gdy umowa między graczami dotyczy wirtualnego przedmiotu, który zbywca uzyskał zgodnie z normalnymi regułami gry. Z jednej strony działał on na podstawie zasad gry, bez dodatkowej umowy z twórcą, zaś samo przekazanie danego wirtualnego przedmiotu innemu graczowi także może być zgodne z tymi regułami. Jednocześnie pewne jest, że nabywca danego wirtualnego przedmiotu spełnia swoje świadczenie w zamian za świadczenie zbywcy. Problem stanowi jednak skonkretyzowanie owego świadczenia zbywcy. Wydaje się, iż występuje tu sytuacja analogiczna do tej, gdy zbywcą wirtualnego przedmiotu jest sam twórca gry. Także w tym wypadku nabywca wirtualnego przedmiotu uzyskuje go poza normalnymi regułami gry. Różnica polega na tym, że nabywca zawiera umowę ze zbywcą będącym innym graczem, a nie twórcą danej gry. Ostatecznie przedmiotem umowy jest również zachowanie twórcy gry, gdyż to on jest niejako panem gry i udostępnia ów wirtualny przedmiot jego nabywcy. Analiza powyższych przypadków wskazuje, że niezależnie od sposobu uzyskania wirtualnego przedmiotu przez jego zbywcę, finalnie świadczył będzie twórca gry. Oznacza to, że należy poddać rozwadze takie konstrukcje prawne, które uwzględniają występowanie trzech podmiotów. Należy zdecydowanie wykluczyć możliwość, iż umowa między graczami jest umową sublicencji. Zarówno zbywca, jak i nabywca wirtualnego przedmiotu są licencjobiorcami w rozumieniu prawa autorskiego. Licencjodawcą, przy pewnym uproszczeniu, jest twórca gry i to on posiada autorskie prawa majątkowe do wirtualnego przedmiotu. Zbywca wirtualnego przedmiotu może z niego korzystać na podstawie udzielonej mu umowy licencji. W rezultacie wykonania rzeczonej umowy korzystać będzie z niego inny gracz. Taki opis zawiera sugestię, iż nabywca zawiera ze zbywcą umowę sublicencji. Zgodnie z treścią art. 67 ust. 3 pr.aut., jeżeli umowa nie stanowi inaczej, licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji 45. W doktrynie przyjmuje się, że sublicencja jest upoważnieniem do korzystania z utworu, którego udziela licencjobiorca 46. Podstawową wadą takiego rozwiązania jest okoliczność, że nabywca wirtualnego przedmiotu uzyskał już licencję na korzystanie z danej gry i to bezpośrednio od jej twórcy. Podczas gdy umowa sublicencji ma oddziaływanie pionowe, to w badanym przypadku przekazanie wirtualnego przedmiotu następuje niejako w poziomie. Umowa sublicencji jest zawierana przez licencjobiorcę z podmiotem, który nie ma uprawnienia, aby korzystać z danego utworu. Tymczasem nabywca wirtualnego przedmiotu już ma taką możliwość. Podstawową wadą zarówno konstrukcji prawnej przelewu, jak też przekazu, przy uwzględnieniu daleko idących odmienności tych instytucji, byłoby istnienie 45 Ustawodawca wyraźnie przesądził, iż jest to przepis ius dispositivum. Jednak jeśli strony umowy nie zawrą w niej postanowienia dopuszczającego zawarcie przez licencjobiorcę umowy sublicencji, to taka umowa jest niedopuszczalna. 46 M. Kępiński (w:) System prawa prywatnego, op. cit., s

14 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 roszczenia nabywcy wirtualnego przedmiotu do twórcy gry o spełnienie świadczenia 47. Przy zastosowaniu powyższych konstrukcji twórca gry byłby odpowiednio dłużnikiem lub przekazanym. W rezultacie powstawałaby więź prawna łącząca twórcę gry z nabywcą wirtualnego przedmiotu 48. Byłoby to całkowicie sprzeczne z intuicją dotyczącą obrotu wirtualnymi przedmiotami 49. Tymczasem jednym z podstawowych założeń niniejszej pracy było poszukiwanie takiego rozwiązania, które byłoby najbliższe postrzeganiu wirtualnych przedmiotów przez graczy. Ponadto w przypadku wirtualnego przedmiotu nabytego od innego gracza nie można wskazać na zobowiązanie twórcy gry względem zbywcy 50. Wydaje się, że najodpowiedniejszą do opisania transakcji zbycia wirtualnego przedmiotu jest konstrukcja prawna umowy o świadczenie przez osobę trzecią, uregulowana w art. 391 k.c. Zgodnie z jego treścią, jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody, spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia. Dokonując subsumcji opisywanego hipotetycznego stanu faktycznego pod przytoczony wyżej przepis ustawy, należy przyjąć, iż stronami wyżej wymienionej umowy są gracze, zaś osobą trzecią twórca gry. Z kolei świadczeniem jest udostępnienie wirtualnego przedmiotu poza zwykłymi regułami gry. Umowa o świadczenie przez osobę trzecią jest umową o charakterze gwarancyjnym, gdzie gwarant przyjmuje na siebie ryzyko niewystąpienia określonego w umowie skutku 51. Zbywca wirtualnego przedmiotu odpowiada względem nabywcy za brak umówionego rezultatu, czyli za nieudostępnienie wirtualnego przedmiotu przez twórcę poza regułami gry. Ta odpowiedzialność ma charakter odszkodowawczy, tzn. obowiązek naprawienia szkody nastąpi w razie zaistnienia szkody po stronie nabywcy 52. Naprawienie szkody, zgodnie z art k.c., obejmuje nie tylko straty, które poszkodowany poniósł, lecz także korzyści, które mógłby osiąg- 47 W przypadku przelewu podstawą prawną roszczenia cedenta w stosunku do dłużnika jest art k.c. Z kolei jeżeli chodzi o konstrukcję prawną przekazu, to roszczenie odbiorcy przekazu w stosunku do przekazanego znajduje swoje uzasadnienie w art k.c., naturalnie po złożeniu przez przekazanego odbiorcy przekazu oświadczenia o przyjęciu przekazu (tzw. akceptu). 48 Za konstrukcją prawną przelewu opowiada się J. Zimmer Czekaj: Prawo własności, op. cit., s. 94. Jednocześnie autor ten niekonsekwentnie przyjmuje analogię umowy zbycia wirtualnego przedmiotu do umowy sprzedaży domeny internetowej. Podstawowa różnica polega na tym, iż domena internetowa nie znajduje się w magicznym kręgu gry i ma bezpośrednie znaczenie dla realnego świata. 49 Skoro gracze utożsamiają zbycie wirtualnego przedmiotu z umową sprzedaży rzeczy, to konsekwentnie widzą oni w zbywcy sprzedawcę, tym bardziej że to jemu zapłacili. Stąd ewentualne roszczenie o wydanie przedmiotu sprzedaży kierowaliby do zbywcy wirtualnego przedmiotu, a nie do twórcy gry. 50 Zob. niżej. 51 Z. Radwański, A. Olejniczak: Zobowiązania, op. cit., s W. Popiołek: Kodeks cywilny, op. cit., s

15 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów nąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Jeżeli więc nabywca nie uzyska danego wirtualnego przedmiotu, to będzie mógł się domagać co najmniej zwrotu zapłaconej za niego gotówki 53. Zgodnie z brzmieniem art. 391 k.c. odpowiedzialność dłużnika jest powiązana między innymi z niespełnieniem świadczenia przez osobę trzecią. W tym miejscu konieczne jest nawiązanie do rozróżnienia między zbyciem wirtualnego przedmiotu, który sam został nabyty w wyniku umowy, od zbycia wirtualnego przedmiotu uzyskanego w ramach reguł danej gry. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny obowiązek spełnienia świadczenia przez osobę trzecią musi wynikać z zaciągniętego przez nią uprzednio zobowiązania 54. O ile w przypadku, gdy zbywca sam nabył wcześniej dany wirtualny przedmiot od twórcy gry, bez trudu można wskazać owo zobowiązanie będzie nim umowa między zbywcą i twórcą gry, to pewne komplikacje rodzą się w sytuacji uzyskania danego wirtualnego przedmiotu przez zbywcę zgodnie z zasadniczymi regułami gry. Problem polega na tym, że w tym ostatnim wypadku twórca gry nie jest zobowiązany do spełnienia świadczenia w postaci udostępnienia wirtualnego przedmiotu poza regułami gry. Z tego względu nie może być mowy o spełnieniu świadczenia w rozumieniu art. 391 k.c. W takim przypadku przedmiotem umowy między graczami jest w istocie faktyczne udostępnienie wirtualnego przedmiotu przez twórcę. Gdy zbywca wirtualnego przedmiotu sam nabył go od twórcy gry, to wówczas zastosowanie art. 391 k.c. nie budzi wątpliwości. W razie jednak, gdy przedmiotem umowy o świadczenie przez osobę trzecią jest faktyczne świadczenie twórcy gry, to art. 391 k.c. należy stosować per analogiam 55. W tym zakresie analogia będzie bardzo daleko posunięta, gdyż spowoduje de facto zrównanie świadczenia twórcy na podstawie umowy z jego faktycznym świadczeniem. Trzeba mieć na uwadze, że niedopuszczalne byłoby zróżnicowanie skutków prawnych zawarcia umowy zbycia wirtualnego przedmiotu ze względu na źródło jego pochodzenia. Z tego powodu przedmiotowe rozważania, z uwzględnieniem poczynionych niżej zastrzeżeń, dotyczą obydwu wyżej wymienionych stanów faktycznych 56. Z omawianego punktu widzenia niezwykle istotny jest fakt, że w wyniku zastosowania do zawartej między graczami umowy zbycia wirtualnego przedmiotu art. 391 k.c. na twórcy gry nie będzie ciążyło żadne zobowiązanie względem nabywcy. Dzieje się tak, ponieważ z zawarcia umowy o świadczenie przez osobę 53 Już prima facie widoczna jest tutaj pewna analogia do umowy sprzedaży. Nieotrzymanie przedmiotu umowy będzie skutkowało żądaniem zwrotu zapłaconych pieniędzy. Nabywca będzie mógł się zwrócić bezpośrednio do zbywcy, nie kontaktując się w ogóle z twórcą gry. Odpowiada to intuicji graczy. 54 E. Łętowska (w:) System prawa prywatnego, t. V, Prawo zobowiązań część ogólna, pod red. E. Łętowskiej, Warszawa 2006 s Tak też W. Popiołek: Kodeks cywilny, op. cit., s. 938, oraz P. Machnikowski: Kodeks cywilny, op. cit., s Analogiczne stosowanie art. 391 k.c. do faktycznych zachowań osoby trzeciej dopuszcza E. Łętowska. E. Łętowska (w:) System prawa prywatnego, op. cit., s Oczywiście z uwzględnieniem stosowania w jednym z nich art. 391 k.c. per analogiam. 79

16 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 trzecią nie wynikają żadne skutki prawne dla tej osoby trzeciej 57. Ewentualne wzajemne roszczenia będą występowały wyłącznie między graczami. Odpowiada to intuicji graczy dotyczącej zarówno zbywcy, jak i nabywcy wirtualnego przedmiotu. Gdy nabywca nie będzie mógł z niego korzystać, to zwróci się wprost do jego zbywcy. Zdanie 2 art. 391 k.c. przewiduje, co do zasady, tzw. upoważnienie przemienne po stronie dłużnika, ponieważ może on zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody, spełniając przyrzeczone świadczenie. Jednak takie uprawnienie nie będzie mu przysługiwało w sytuacji, gdy sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia. Z istoty przedmiotu umowy zbycia wirtualnego przedmiotu wynika, że spełnić świadczenie może jedynie twórca gry. Tylko on może sprawić, że dany gracz uzyska dostęp do danego wirtualnego przedmiotu poza zwykłymi regułami gry, niejako na skróty. Z tego względu należy wykluczyć w badanym obszarze istnienie upoważnienia przemiennego po stronie zbywcy. Będzie on zawsze zobligowany do naprawienia szkody, którą poniósł nabywca. Ustalenie, że umowa zbycia wirtualnego przedmiotu między graczami oparta jest na konstrukcji umowy o świadczenie przez osobę trzecią, wprost lub per analogiam, nie pozwala jeszcze w pełni odpowiedzieć na pytanie o to, jaki stosunek prawny łączy zbywcę z nabywcą. Większość doktryny przyjmuje, iż umowa o świadczenie przez osobę trzecią stanowi konstrukcję prawną, która może być wykorzystywana w różnych stosunkach zobowiązaniowych, zachowując jednocześnie zdolność do bycia samodzielną treścią umowy 58. Wobec tego należy zadać pytanie o to, w jakim charakterze w opisywanych przypadkach występuje umowa o świadczenie przez osobę trzecią czy jest kolejnym postanowieniem jakiejś innej umowy, czy też samodzielnie stanowi treść stosunku prawnego? Wydaje się, że umowa zbycia wirtualnego przedmiotu zawarta między graczami jest umową nienazwaną, dopuszczalną w ramach swobody kontraktowania. Świadczeniem nabywcy danego przedmiotu, podobnie jak w przypadku umowy zawartej z twórcą gry, jest realna gotówka. Z kolei świadczeniem zbywcy jest ponownie dostęp do owego przedmiotu gry, poza zwykłymi jej regułami 59. Jednak zbywca nie spełni swojego świadczenia osobiście, gdyż uczyni to niejako za niego twórca gry 60. Ów rezultat jest gwarantowany przez zbywcę P. Machnikowski: Kodeks cywilny, op. cit., s Tak m.in. W. Popiołek: Kodeks cywilny, op. cit., s. 937 z podaną tam literaturą. 59 Jak się wydaje, podobnie jak w przypadku umowy zawartej z twórcą gry, będzie to umowa wzajemna. 60 W tym postanowieniu umownym pojawia się konstrukcja prawna z art. 391 k.c. 61 Poszukiwanie oparcia dla rozwiązania powyższego problemu w art. 555 k.c. byłoby nieuprawnione. Przede wszystkim, jak już zostało wykazane w początkowej części niniejszej pracy, dopatrywanie się analogii względem prawa własności rzeczy jest całkowicie mylące i powodujące dodatkowe komplikacje. Taki zaś byłby skutek zastosowania art. 555 k.c. Co więcej, zastosowanie tego przepisu niczego by nie wyjaśniało, ponieważ w przypadku zbycia uzyskanego zgodnie z normalnymi regułami gry wirtualnego przedmiotu przez innego gracza, gracz ten nie posiada wierzytelności w stosunku do twórcy gry. Dlatego nie może być tutaj mowy o sprzedaży prawa. 80

17 Adam Olszewski: Konstrukcja prawna umowy sprzedaży wirtualnych przedmiotów Do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia tych wirtualnych przedmiotów, które, składając się z elementów niebędących programem komputerowym, zostały zmontowane przez gracza i stanowią odrębny utwór zależny. W tym bowiem wypadku twórcą tak wykreowanego wirtualnego przedmiotu jest gracz, ale z punktu widzenia prawa autorskiego jest to utwór zależny. Umowa licencji dotycząca gry obejmuje elementy niebędące programami komputerowymi, z których nowy wirtualny przedmiot tworzy gracz 62. Dlatego nie jest konieczna kolejna umowa między twórcą gry i nabywcą wirtualnego przedmiotu. Do rozważenia istnieją zasadniczo dwie możliwości: pierwsza, gdy owe elementy są dostępne dla graczy od początku gry, oraz druga, gdy poszczególne elementy są dostępne dla gracza dopiero po wykonaniu określonych zadań 63. W pierwszym przypadku, jeżeli dany wirtualny przedmiot, jako całość, jest utworem zależnym, który został stworzony przez będącego graczem zbywcę, to trzeba przyjąć, iż licencja na korzystanie z gry nie obejmuje już prawa do korzystania z danego wirtualnego przedmiotu. Z tego powodu zbywca powinien zawrzeć z nabywcą umowę licencji 64. W drugim przypadku, obok wskazanej wyżej umowy licencji na korzystanie z utworu zależnego, strony umowy zbycia wirtualnego przedmiotu powinny zawrzeć umowę, której przedmiotem będzie uzyskanie dostępu do poszczególnych elementów poza zwykłymi regułami gry, a która to umowa będzie oparta na konstrukcji prawnej z art. 391 k.c. 6. Wnioski Internet odgrywa coraz większą rolę także w życiu gospodarczym. Podstawowym problemem, z prawnego punktu widzenia, jest konieczność stosowania instytucji prawnych niejednokrotnie powstałych w epoce przedwirtualnej, do tych przejawów życia społecznego, które wyłącznie lub w znacznej mierze dzieją się w wirtualnych światach. Oceniając naturę prawną wirtualnych przedmiotów, trzeba w nich widzieć utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Ich specyfiką jest to, że nie mają one swojego rzeczywistego nośnika. Podmioty uczestniczące w grze, wchodząc w świat danej gry, decydują się na postępowanie zgodnie z jej regułami, przy jednoczesnym odrzuceniu reguł panujących w realnym świecie. Jednak zdarzają się sytuacje, gdy ów świat gry zazębia się ze światem wirtualnym. Wówczas, ze względu na przełamanie magicznego kręgu 62 Nie jest więc, co do zasady, wymagana, zgodnie z art. 2 ust. 2 pr.aut., zgoda twórcy gry na rozpowszechnianie i korzystanie z takiego wirtualnego przedmiotu. 63 Występuje tu sytuacja analogiczna do tej, gdy przedmiotem wirtualnym jest fragment kodu programu komputerowego. Oczywiście można mnożyć różne warianty, np. część elementów będzie należała do tzw. domeny publicznej, część będzie dostępna od początku gry, a część dopiero później, ale zasada pozostanie ta sama. 64 Ze względu na ograniczenie co do formy takiej umowy zawarte w art. 67 ust. 5 pr.aut., w praktyce będzie to najczęściej umowa licencji niewyłącznej. 81

18 Transformacje Prawa Prywatnego 4/2011 oraz zastosowanie kryterium realności przynajmniej jednego świadczenia, należy dokonać oceny określonego zachowania graczy przez pryzmat bezwzględnie wiążących norm prawnych. Aby uchronić się przed próbami obchodzenia prawa, trzeba równocześnie sięgnąć po dyspozycję art k.c. Umowa zbycia wirtualnego przedmiotu może być zawarta zarówno z twórcą gry, jak też z innym graczem. Niezależnie od tego, kto będzie jego zbywcą, świadczenie zbywcy będzie polegało na udostępnieniu wirtualnego przedmiotu poza zwykłymi regułami gry. W obydwu przypadkach będziemy mieli do czynienia z umową nienazwaną. Jednak gdy zbywcą będzie inny gracz, to umowa ta będzie oparta na konstrukcji prawnej umowy o świadczenie przez osobę trzecią, gdzie zbywca gwarantuje określony rezultat. W sytuacji gdy wirtualny przedmiot sam jest utworem zależnym stworzonym przez gracza, umowa zbycia wirtualnego przedmiotu może być albo samodzielną umową licencji, której przedmiotem jest ów utwór zależny, albo taką umową sprzężoną z umową opartą na art. 391 k.c. Sprzedaż wirtualnych przedmiotów można wytłumaczyć, posługując się tradycyjnymi pojęciami prawnymi. Z tego powodu nie ma potrzeby szukać dodatkowych wyjaśnień lub próbować budować całkowicie nowych konstrukcji prawnych. O wiele lepiej dokonać wykładni już obowiązujących przepisów. Adam Olszewski The legal construction of virtual reality items sale agreements in the eyes of the Polish law S u m m a r y The aim of the article is to find the appropriate legal construction, based on the Polish law, explaining the core of virtual reality items sale agreements. The main legal problem of such items is, that they exist only in computer games, which are mostly played through the Internet. Considering the legal nature of virtual reality items, they must be seen as works in sense of the intellectual property law. Is there a link between the world of a game and the real world? If so, what are the criteria of such connection? Virtual reality items sale agreements can be entered into either with the creator of a computer game, or with another player. What are the legal consequences of these agreements? Do they differ from each other? The author tries to find suitable answers to the abovementioned questions.

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych Art. 41. 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej: Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych 1. autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy, 2.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Katalog źrodeł przychodów

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Katalog źrodeł przychodów Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPPB2/415-836/10-2/AS Data 2010.12.15 Referencje IPPB4/415-627/09-4/JK2, interpretacja indywidualna Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie Temat

Bardziej szczegółowo

Biznes na czas gra symulacyjna

Biznes na czas gra symulacyjna Biznes na czas gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Biznes na czas' rozpowszechniana jest przez N-Biznes wraz z licencją.

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna w prawie autorskim

Umowa licencyjna w prawie autorskim Joanna Sitko Umowa licencyjna w prawie autorskim Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66,

Bardziej szczegółowo

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię.

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 81/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

- WZÓR - UMOWA Nr zawarta w dniu... 2015 r. w Warszawie pomiędzy

- WZÓR - UMOWA Nr zawarta w dniu... 2015 r. w Warszawie pomiędzy Załącznik nr 2 MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY I ROZWOJU Znak: DIP/BDG-II/POPT/ /15 - WZÓR - UMOWA Nr zawarta w dniu... 2015 r. w Warszawie pomiędzy Skarbem Państwa Ministrem Infrastruktury i Rozwoju z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu?

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki związane z eksploatacją samochodu osobowego nie będącego

Bardziej szczegółowo

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do Załącznik nr 10 do Regulaminu Konkursu Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych zawarta między: Skarbem Państwa - Ministerstwem Sportu i Turystyki z siedzibą w Warszawie (00-082) przy ul. Senatorskiej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 149/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 września 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER UWAGA! Przed zainstalowaniem programu AdMailer należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą Umowę, której przedmiotem

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)...

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)... UMOWA LICENCYJNA między Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, z siedzibą w Warszawie, przy ul. Tamka 43, 00-355 Warszawa, wpisanym do rejestru instytucji kultury pod nr RNiK 51/2001., NIP: 525-22-14-269,

Bardziej szczegółowo

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne).

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne). Kazus egzamin 23 czerwca 2015 r. Spółka Koleje Pilickie S.A. kupiła od Spółki Wagony Polskie S.A. pięć składów kolejowych. Składy miały być dostarczone do dnia 15 czerwca 2015 r. Koleje Pilickie wniosły

Bardziej szczegółowo

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie,

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, jak podane w poniższych definicjach: 1.Licencjobiorca

Bardziej szczegółowo

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08 Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Czy jeżeli wspólnicy zapłacą Spółce odsetki na poziomie rynkowym ok. 10-12%, Spółka będzie mogła pożyczyć wspólnikom środki finansowe na

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Niniejsza Umowa Licencyjna Użytkownika Programu "MeduCards" (zwana dalej "umową")

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

1 Podstawowe obowiązki EuroBook.pl. EuroBook.pl zobowiązuje się, za wynagrodzeniem, w szczególności do:

1 Podstawowe obowiązki EuroBook.pl. EuroBook.pl zobowiązuje się, za wynagrodzeniem, w szczególności do: OGÓLNE WARUNKI UMOWY Przedmiot umowy. Zamawiający zleca EuroBook.pl sp. z o.o. ("EuroBook.pl"), na warunkach określonych poniżej oraz w "Zamówieniu reklamy (obowiązujące wzory umów), a także w Załącznikach

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) Sędzia SN Dariusz Zawistowski Sąd Najwyższy w

Bardziej szczegółowo

ILPB4/423-406/11-3/MC Data 2012.01.27 Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu

ILPB4/423-406/11-3/MC Data 2012.01.27 Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ILPB4/423-406/11-3/MC Data 2012.01.27 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Przedmiot i podmiot opodatkowania

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być Podróże gra symulacyjna

Być albo nie być Podróże gra symulacyjna Być albo nie być Podróże gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Być albo nie być' rozpowszechniana jest przez N-Biznes

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Wyspa Zdobywców gra symulacyjna

Wyspa Zdobywców gra symulacyjna Wyspa Zdobywców gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Wyspa Zdobywców' rozpowszechniana jest przez N-Biznes wraz z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 18 sierpnia 2009 r. DOLiS/DEC 825/09 dot. DOLiS-440-748/08 D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960

Bardziej szczegółowo

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Zgodnie z ogólną zasadą składania oświadczeń woli o ile ustawa nie przewiduje odrębnych

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje 1.1 Warunki 1.

Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje 1.1 Warunki 1. Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje Ilekroć w niniejszych Ogólnych warunkach zakupu towarów używa się wskazanych poniżej pojęć,

Bardziej szczegółowo

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Prawo autorskie i licencje. Wprowadzenie Michał Andrzej Woźniak licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Na mocy polskiego prawa autorskiego zdecydowana większość produktów

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR UMOWA LICENCYJNA - WZÓR zawarta w dniu...w(e)... pomiędzy Politechniką Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu, 50-370, Wybrzeże Wyspiańskiego 27 reprezentowaną przez: - (osoba uprawniona w ramach danej jednostki

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Autor:Dr.IgorStenzel Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przy przejściu przedsiębiorstwa. Aktualny wyrok polskiego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj Umowa przenosząca autorskie prawa majątkowe oraz umowa licencyjna (Wzór dotyczy utworów wytworzonych w ramach projektów standardowych, innowacyjnych i ponadnarodowych)* 1 Nr umowy: zawarta w [miejsce zawarcia

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE

UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE zawarta w dniu...w Warszawie pomiędzy: I. Przedsiębiorstwem... z siedzibą w... przy ulicy... legitymującym się wpisem do rejestru przedsiębiorców prowadzonym

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UWAGA! Przed zainstalowaniem programu ADDER należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie

Bardziej szczegółowo

5. Biblioteki - kody źródłowe, nie będące autorstwa Licencjodawcy, wykorzystywane w różnych częściach programu.

5. Biblioteki - kody źródłowe, nie będące autorstwa Licencjodawcy, wykorzystywane w różnych częściach programu. Licencja Licencja nie zezwala na umieszczenie sklepu opartego na Programie (SOTESHOP) w Internecie przed uiszczeniem pełnej opłaty licencyjnej i przed nadaniem przez Licencjodawcę idywidualnego numeru

Bardziej szczegółowo

2 Termin realizacji Przedmiot umowy, o którym mowa w 1, zostanie wykonany w nieprzekraczalnym terminie do dnia 2015 r.

2 Termin realizacji Przedmiot umowy, o którym mowa w 1, zostanie wykonany w nieprzekraczalnym terminie do dnia 2015 r. GŁÓWNE POSTANOWIENIA UMOWY Umowa jest współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka oraz przez Ministerstwo Gospodarki ze środków budżetu państwa. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA

UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA Określenie stron 1. Licencjobiorca, uprawniony z licencji.... 2. Licencjodawca, uprawniony do udzielenia licencji..... CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Pracowniczy kontrakt menedżerski

Pracowniczy kontrakt menedżerski Pracowniczy kontrakt menedżerski Uwagi ogólne Definicja Przedmiotem kontraktu menedżerskiego jest zarządzanie jednostką gospodarczą (względnie jej działami, konkretnymi produktami lub projektami). Innymi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt IV CSK 319/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 lutego 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące --> Kasy rejestrujące

Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące --> Kasy rejestrujące Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPP1/443-687/10/AJ Data 2010.10.04 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne Załącznik do Uchwały Nr 8/2015 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 18 marca 2015 roku REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1)

USTAWA. z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2001 r. Nr 128, poz. 1402, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, z 2007 r. Nr 99, poz. 662, Nr 176,

Bardziej szczegółowo

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - Unieważnienie postępowania jest czynnością niweczącą całość postępowania, powodującą, że cel prowadzenia postępowania, tj. udzielenie

Bardziej szczegółowo

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa Mateusz Tuński Umowa NIE dla freelancera. Umowa NIE dla freelancera. Czyli jaka? niezabezpieczająca jego interesów. O czym tutaj usłyszysz? 1. o zaletach zawierania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

1.1. Niniejszy Regulamin określa zasady organizacji i prowadzenia konkursu przez firmę

1.1. Niniejszy Regulamin określa zasady organizacji i prowadzenia konkursu przez firmę 1. PRZEDMIOT REGULAMINU I DEFINICJE 1.1. Niniejszy Regulamin określa zasady organizacji i prowadzenia konkursu przez firmę RED Real Estate Development Rhapsody sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą pod

Bardziej szczegółowo

Licencja programu AdMailer

Licencja programu AdMailer Licencja programu AdMailer UWAGA! Przed zainstalowaniem programu AdMailer należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą Umowę, której przedmiotem jest udzielenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 128, poz. 1402, o ochronie baz danych Art. 1. Ochronie określonej w ustawie podlegają bazy danych, z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA Obowiązujące zasady dotyczą wszystkich niezależnie od wybranego małżeńskiego ustroju majątkowego i niezależnie od daty zawarcia związku

Bardziej szczegółowo

UMOWA. Umowa na opracowanie aktualizacji systemu pn. Wirtualny spacer z RPO WL

UMOWA. Umowa na opracowanie aktualizacji systemu pn. Wirtualny spacer z RPO WL Projekt UMOWA Umowa zawarta w dniu 2013 roku w Lublinie pomiędzy: Województwem Lubelskim z siedzibą w Lublinie reprezentowanym przez: 1. -.., 2. -... zwanym w dalszej części Umowy Zamawiającym a... z siedzibą

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających.

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. Wprowadzenie Na początek należy wskazać przepisy prawne odnoszące się

Bardziej szczegółowo

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Typy bibliotek biblioteka (tradycyjna) biblioteka wirtualna

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6 UWAGA! Przed zainstalowaniem programu Adder 6 należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą umowę, której przedmiotem jest

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB1/415-6/11-2/MD Data 2011.05.24 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Przychody

Bardziej szczegółowo

Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF

Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF Autorzy: Małgorzata i Maciej Capik Bydgoszcz. 2010.05.11 Tak postawiony problem nie jest bez znaczenia, szczególnie w obliczu różnych idei pojawiających się w

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI zawartą w dniu... 2015 roku w Warszawie pomiędzy: PIT-RADWAR S.A. z siedzibą w Warszawie (04-051), przy ul. Poligonowej 30, wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

Umowy IT problematyka prawna. Kraków, 10 czerwiec 2010r.

Umowy IT problematyka prawna. Kraków, 10 czerwiec 2010r. Umowy IT problematyka prawna Kraków, 10 czerwiec 2010r. Umowy IT klasyfikacja umowy dotyczące programów komputerowych: -umowy rozporządzające prawami do programu komputerowego (prawa do programów istniejących

Bardziej szczegółowo

Umowa do ywocia. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa do ywocia. Aktualne umowy gospodarcze Umowa do ywocia Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarz¹dzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Umowa

Bardziej szczegółowo

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie Strona1 Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r.

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r. Nr sprawy: SNA.261.2.42.2015.MZ Częstochowa, dn. 04.12.2015 r. ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1 z dnia 04.12.2015 r. Świadczenie usługi doręczeń przekazów pieniężnych adresatom wskazanym przez Miejski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 122/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 stycznia 2006 r. SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Skandal gra symulacyjna

Skandal gra symulacyjna Skandal gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Skandal' rozpowszechniana jest przez N-Biznes wraz z licencją. Każdy

Bardziej szczegółowo

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Zbycie pod warunkiem udziału w spadku obejmującym nieruchomość wywołuje jedynie skutek obligacyjny. Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia Załącznik do Uchwały Nr 01/10/2012 Senatu Wyższej Szkoły Artystycznej w Warszawie z dnia 1 października 2012 r. Regulamin zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania. skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu

Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania. skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu ..., dnia... (miejscowość) (data)... (Imię i Nazwisko)...... (Adres zamieszkania) Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer

Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer Serwis EFIX Explorer (zwany dalej Serwisem) jest prowadzony przez spółkę EFIX Dom Maklerski S.A. z siedzibą w Poznaniu, zarejestrowaną przez Sąd Rejonowy Poznań

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak VAT. Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak

Bardziej szczegółowo

UMOWA na kompleksową organizację wernisażu i mobilnej wystawy zdjęć projektów dofinansowanych w ramach I i II Osi RPO WL 2007-2013

UMOWA na kompleksową organizację wernisażu i mobilnej wystawy zdjęć projektów dofinansowanych w ramach I i II Osi RPO WL 2007-2013 WZÓR UMOWA na kompleksową organizację wernisażu i mobilnej wystawy zdjęć projektów dofinansowanych w ramach I i II Osi RPO WL 2007-2013 zawarta w dniu roku pomiędzy Lubelską Agencją Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

b) 15 latek umawia się z sąsiadem, że będzie wykonywał na jego rzecz usługi polegające na koszeniu i

b) 15 latek umawia się z sąsiadem, że będzie wykonywał na jego rzecz usługi polegające na koszeniu i 1. Wskaż, w której z wymienionych sytuacji zawarto ważną umowę: a) 12 latek, kupując zeszyty, zobowiązuje się wobec sprzedawcy w kiosku, że zapłaci mu, kiedy dostanie kieszonkowe b) 15 latek umawia się

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją )

Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją ) Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją ) 1. Przedmiotem niniejszej Licencji jest aplikacja przeznaczona do korzystania z usług telekomunikacyjnych i innych świadczonych

Bardziej szczegółowo

przy kontrasygnacie Skarbnika Gminy a Panią/Panem, zamieszkałą/-ym w, legitymującą/-ym się dowodem osobistym nr

przy kontrasygnacie Skarbnika Gminy a Panią/Panem, zamieszkałą/-ym w, legitymującą/-ym się dowodem osobistym nr Umowa nr o wykonanie inicjatywy lokalnej polegającej zawarta w dniu. w. między: Gminą 1, z siedzibą w, reprezentowaną przez: Wójta, przy kontrasygnacie Skarbnika Gminy 2, a Panią/Panem, zamieszkałą/-ym

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i licencje Creative Commons

Prawo autorskie i licencje Creative Commons Prawo autorskie i licencje Creative Commons Tradycyjny copyright Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Regulacja telekomunikacyjna umowa sprzedaży promocyjnej.

Regulacja telekomunikacyjna umowa sprzedaży promocyjnej. 141 Regulacja telekomunikacyjna umowa sprzedaży promocyjnej. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 listopada 2012 r. Sygn. akt XVII AmT 50/11 1. Spełnienie przez

Bardziej szczegółowo

spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, wkład mieszkaniowy przypada spadkobiercom zmarłego, natomiast określony w ustawie krąg osób może ubiegać

spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, wkład mieszkaniowy przypada spadkobiercom zmarłego, natomiast określony w ustawie krąg osób może ubiegać Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi dotyczące problemów związanych z rozliczeniem wkładów mieszkaniowych wpłaconych w przeszłości w związku z uzyskaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 9/04

Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 9/04 Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 9/04 Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) Sędzia SN Józef Frąckowiak Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Giełdy

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. (druk nr 909)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. (druk nr 909) Warszawa, dnia 18 maja 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (druk nr 909) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadniczym celem ustawy jest wdrożenie do polskiego porządku

Bardziej szczegółowo

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r.

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Niniejszy artykuł poświecony jest analizie problematyki tzw. inwestycji zaniechanych", w zakresie dotyczącym możliwości zaliczenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1996 Nr 114 poz. 542 USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93,

Bardziej szczegółowo

NAJEM DZIERŻAWA LEASING

NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM Tomasz A. Winiarczyk definicja najmu Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje

Bardziej szczegółowo