Zespół Szkół im. Adama Wodziczki w Mosinie. Norbert Kur. Juliusz Słowacki. śycie i twórczość



Podobne dokumenty
Opracowały i wykonały nauczycielki Zespołu Szkół im. gen. Tadeusza Kutrzeby w Obornikach - Stefania Kiwertz i Ewa Klimasek. Bo królom był równy

17593, Balladyna / Juliusz słowacki. Głosy do Balladyny / Marian Bizan, Paweł Hertz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s.

wiersz pt. Grób Agamemnona opisuje wrażenia z podróży, którą Słowacki odbył we wrześniu 1836 roku; zapis doznań z Grecji

Gimnazjum nr 121 im. Wojciecha Zawadzkiego Warszawa, ul. Płużnicka 4, Warszawa Tel./fax (022)

SPIS TREŚCI. Johann Wolfgang Goethe Król elfów" 9. Romantyczny charakter ballady 9 Racjonalizm a romantyczność 9 Podsumowanie 9. UJ Streszczenie.

DZIADY cz. III ADAMA MICKIEWICZA JAKO DRAMAT ROMANTYCZNY

Kordian, opublikowany w 1834 roku, był w dużym stopniu odpowiedzią Słowackiego na III część Dziadów Mickiewicza; tytułowy

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

Powtórka z epok - ROMANTYZM

Bohm 5x? Stanisław Wyspiański

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

ROMANTYZM. Zestawienie bibliograficzne w wyborze

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

Na co światło rozumu... Spotkanie z kulturą oświecenia

LITERATURA. Bohater z książką w ręku. Omów wpływ lektur na życie postaci literackich na podstawie analizy wybranych przykładów.

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA

SPIS TREŚCI. Romantyzm nowa formacja kulturowa w Europie 10

LITERATURA tematu Temat

Ojczyzna w poezji. Ojczyzna w poezji. Wstęp. otworzył i rzymską: Rzym nazwał człekiem. W literaturze Ojczyzna miewa różne oblicza, to

Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

Trening przed klasówką. Liceum/technikum. Literatura: styl gotycki w sztuce - utrwalenie wiadomości

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Romantyzm. Charakterystyka epoki

Wykaz tematów do egzaminu ustnego z języka polskiego 2013/2014

LP TEMATYKA WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI ŹRÓDŁO 1 Bohater w poszukiwaniu wartości. Etyczny wymiar czynu.

Alojzy FELIŃSKI: Barbara Radziwiłłówna. Kraków (b. r. w.) [BN I, 9] Kazimierz BRODZIŃSKI: Wybór pism. Oprac. A. Witkowska. Wrocław 1966.

Tematy na ustną część egzaminu dojrzałości z języka polskiego -MAJ I. LITERATURA

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Narodowe Czytanie Stefan Żeromski Przedwiośnie

Zagadnienia egzaminacyjne z j. polskiego dla kl. 3f semestr letni 2014/ Ferdydurke W. Gombrowicza styl, język, pojęcie formy

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014

Hasło Roku: Wielkopolska da się lubić

LITERATURA. Lista tematów na egzamin wewnętrzny z... (przedmiot, poziom) Planowana liczba zdających w roku... Liczba przygotowanych tematów

Portrety ojczyzny. Portrety ojczyzny. Wstęp. Ojczyzny, ale największą sztuką jest dobrze żyć dla niej to słowa kardynała Stefana

Juliusz Słowacki. życie i twórczość

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów.

HENRYK SIENKIEWICZ

Język polski Rozkład materiału dla klas II liceum na poziomie podstawowym w roku szkolnym 2013/2014 Ponad słowami

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Adam Mickiewicz. wybór wierszy

Tematy prezentacji maturalnych z języka polskiego MATURA 2011 JĘZYK

Pan Tadeusz. POLONIA KAZACHSTANU czyta poemat. Adama Mickiewicza. Patronat Ambasady RP w Astanie. 17 marca 2013 r. Gimnazjum nr 5 w Astanie

wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe hymnu; hymn był utworem

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO 2012/2013

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Adam Mickiewicz "Dziady" część I

30 godz. wykładów 30 godz. ćwiczeń laboratoryjnych

SZKOLNY ZESTAW TEMATÓW NA USTNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2011/2012

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO. w roku szkolnym 2013 / 2014

AUTOBIOGRAFIZM Żal po stracie dziecka Wspomnienia wojenne Powrót do lat młodości...19

Tematy na maturę ustną z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014

Zadanie 1. Zapoznaj się z treścią współczesnego hymnu polskiego, a następnie wykonaj polecenie. Mazurek Dąbrowskiego Jeszcze Polska nie zginęła,

Konkurs Poezji Jednego Wiersza

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Stefan Żeromski. Wierna rzeka

1. Motyw gry w literaturze. Przedstaw jego funkcje w wybranych utworach literackich.

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO / zakresy pytań części szkolnej /

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

Gra terenowa Śladami Słowackiego ODPOWIEDZI I OCENIANIE

Literatura romantyzmu

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Adam Mickiewicz "Dziady" część II

... podpis przewodniczącego szkolnego zespołu egzaminacyjnego

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Zbigniew Herbert. Wybór wierszy

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

Analizy i interpretacje wybranych wierszy

LISTA TEMATÓW NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 OPRACOWANA W REGIONALNYM CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W

wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Krzysztof Kamil Baczyński. Wybór wierszy

Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka

1 września 2011r. UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO

Zamek w Trokach. Słuchamy opowieści pani przewodnik.

LITERATURA. 1. Walka klas w literaturze XIX i XX wieku. Omów różne realizacje motywu w literaturze.

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Motyw cierpienia. Na przykładzie wybranych utworów literackich

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 OPRACOWANA W REGIONALNYM CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W

2. Problemy okresu dorastania człowieka. Przedstaw je, odwołując się do wybranych utworów literackich.

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Adam Mickiewicz. "Pan Tadeusz"

Dzień Patrona przygotowanie programów artystycznych, kiermasze, konkursy, Obchody Rocznic Pontyfikatu Jana Pawła II, Upamiętnianie Rocznicy Śmierci

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi z języka polskiego w zakresie rozszerzonym dla klasy drugiej szkoły ponadgimnazjalnej

Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka

Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny. rok szkolny 2012/2013

Konkursu historycznego

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/14 I. LITERATURA

J LIU I SZ S S Ł S OW

TEMATY PRAC KONTROLNYCH LO

Przed podróŝą na Litwę

Liczba. Lp Moduł Dział Temat. 1. BAROK Wprowadzenie do baroku. 2. Zaduma nad marnością życia w Sonetach M. Szarzyńskiego.

KONKURS POLONISTYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 ETAP SZKOLNY

11 listopada 1918 roku

W kolejnym ćwiczeniu brakuje ostatnich słów w zdaniach, wykonaj je podobnie jak poprzednie.

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach.

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014

Na grobach ojców naszych

Gimnazjum Samorządowe nr 2 im. Polaków Zesłanych na Sybir. Marcelina Skalna Anna Rączkiewicz Mateusz Sudół opiekun Joanna Kupisz

127 - Język polski Jesteś zalogowany(a) jako Recenzent (Wyloguj)

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH

II Liceum Ogólnokształcące im. A. Frycza Modrzewskiego w Rybniku Tematy maturalne z języka polskiego - Literatura

po upadku powstania styczniowego Polacy po raz kolejny przekonali się, że romantyczna metoda walki o niepodległość jest

Transkrypt:

Zespół Szkół im. Adama Wodziczki w Mosinie Norbert Kur Juliusz Słowacki śycie i twórczość Mosina 2005

Praca wykonana podczas zajęć przedmiotu: przetwarzanie informacji w II klasie liceum profilowanego o profilu: zarządzanie informacja pod kierunkiem p. Pawła Zawieji. Nauczyciel konsultant p. Ewa Pietrzak Norbert Kur 2

Spis treści Wstęp.. 4 Rozdział I: Kalendarium.. 5 Rozdział II: Romantyzm krótkie omówienie epoki, w której tworzył Juliusz Słowacki. Rozdział III: Przedstawienie sylwetki Juliusza Słowackiego 11 Rozdział IV: Przedstawienie dzieciństwa i Ŝycia rodzinnego poety. 13 Rozdział V: Twórczość dzieła wybrane... 15 V.1 System Genezyjski.. 15 V.2 Kordian Streszczenie. 16 V.3 Grób Agamemnona Streszczenie.. 18 Zakończenie... 20 Przypisy.. 21 Bibliografia 22 Spis ilustracji. 23 8 Norbert Kur 3

Wstęp Obecnie pasjonujemy się ksiąŝkami, które tak naprawdę nic nam nie dają, są jedynie poŝeraczami czasu. Juliusz Słowacki jest jednym z nielicznych, którzy, tym, poprzez co piszą, chcą nam przekazać swoje poglądy, doświadczenia i spojrzenie na świat. Pragną dać nam część siebie. Norbert Kur 4

Rozdział I: Kalendarium - 4 września (23 sierpnia starego stylu ) 1809 r. przychodzi na świat w Krzemieńcu na Wołyniu (Ukraina), jako syn profesora literatury w Liceum Krzemieńskim (później na Uniwersytecie w Wilnie) Euzebiusza Słowackiego oraz Salomei z Januszewskich. - 1811 r. z związku z rozpoczęciem pracy na Uniwersytecie Wileńskim przez ojca Słowackiego cała rodzina przeprowadza się do Wilna. - 1814 r. śmierć ojca Słowackiego, jego matka Salomea otrzymuje po nim spadek w wysokości 70 000 złotych polskich pod warunkiem, iŝ w razie powtórnego zamąŝpójścia połowę tej sumy przeznaczy na kształcenie młodego Juliusza. Poeta ma wówczas 5 lat. Rodzina powraca do Krzemieńca. - sierpień 1817 r. - do Krzemieńca przyjeŝdŝa profesor August Bécu, człowiek, którego pani Słowacka znała z czasu pobytu w Wilnie, gdzie wykładał on higienę i medycynę sądowa na tamtejszym uniwersytecie. Jeszcze w tym samym miesiącu Bécu bierze ślub z matka Słowackiego i wyjeŝdŝają w trójkę ponownie do Wilna, od tego momentu będzie się wychowywał z dwoma przyrodnimi siostrami. - 1819 r. Słowacki rozpoczyna naukę w gimnazjum. Tam poznaje swojego przyjaciela - Ludwika Szpitznagla, który z kolei przyjaźnił się z Antonim Edwardem Odyńcem. - 1922 r. matka Juliusza zaprasza debiutującego romantyka Adama Mickiewicza na obiad. Pierwsze spotkanie poetów. - 26 października 1824 r. - doktor Bécu zostaje raŝony piorunem w czasie poobiedniej drzemki. Zapomniano zamknąć okno w pokoju śpiącego, choć nad Wilnem przechodziła silna burza. Wdowie po profesorze wyznaczono pensję w wysokości rocznych zarobków męŝa. - lipiec 1825 r. - Juliusz kończy gimnazjum wileńskie. Wakacje spędza w Krzemieńcu, po powrocie do Wilna wstępuje na wydział nauk moralnych i politycznych, na którym to wydziale studiował uprzednio jego przyjaciel Szpitznagel, od roku przebywający juŝ w Petersburgu. PrzeŜywa swoja pierwsza miłość do Ludwiki Śniadeckiej. - BoŜe Narodzenie 1827 r. Słowacki oświadcza się ukochanej, ta jednak uwaŝając propozycję za koleŝeński Ŝart-odmawia. - 1827 r. - z Petersburga wraca Szpitznagel, który po odbytych tam studiach lingwistycznych, przygotowuje się na wyjazd do ambasady imperatorskiej w Egipcie. Jednak- Ŝe zaślepiony miłością do panny Rdułtowskiej popełnia samobójstwo. Norbert Kur 5

W tym samym roku Słowacki wyrusza wraz z młodym Michalskim w podróŝ do Odessy (być moŝe śladami Mickiewicza) - 1829-1830 - pracuje w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu w Warszawie. W trakcie powstania listopadowego zyskuje sławę, jako autor patriotycznych wierszy m. in.: Hymn, Oda do wolności. - marzec 1831 r. wyjeŝdŝa do Drezna, gdyŝ poproszono go, by zawiózł listy do przywódców upadającego powstania będących na emigracji. - 26 grudnia 1832 r. - Słowacki wyrusza w podróŝ do Szwajcarii i zamieszkuje w pensjonacie "Pod Wielkim Orłem" w mieście Paquis. Powstają m. in. poematy Lambro i Godzina myśli, Rozłączenie, dramat Balladyna (1834 r.). W ParyŜu ukazuje się anonimowo Kordian. - luty 1836 r. - Słowacki opuszcza Szwajcarię, wyrusza do Marsylii. We Włoszech i jako echa jego podróŝy powstają utwory: PodróŜ do Ziemi Świętej z Neapolu (znany fragment Grób Agamemnona), Ojciec zadŝumionych - 13 stycznia 1837 r.- Słowacki dociera do Jerozolimy. - ok. 20 XII 1838 r. powrót poety do ParyŜa. - Ok. 20 XII 1838 r. Słowacki powrócił do ParyŜa, gdzie pozostaje do końca Ŝycia. Natychmiast zaangaŝował się w działalność wydawniczą i pisarską, chcąc umocnić swoją pozycję w środowisku Wielkiej Emigracji oraz zdobyć uznanie i rangę poety narodowego. - 1839-1841 r.- Okres towarzyskiej aktywności i sukcesów, rywalizuje z Mickiewiczem, gra na giełdzie, próbuje się pojedynkować, kocha się w Joannie Bobrowej. - 1839 r.- Tworzy autobiograficzny poemat W Szwajcarii - 1840 r.- Tworzy: dramat Lilla Weneda (wys. 1863), naleŝy do arcydzieł polskiej dramaturgii oraz dramat Mazepa. - 1841 r.- Wydaje: Poemat dygresyjny, Beniowski Ironiczną komedię romantyczną Fantazy - 1842-43 r. Słowacki związał się przejściowo z Kołem Andrzeja Towiańskiego, jednak ta współpraca rychło się skończyła z uwagi na narastające róŝnice światopoglądowe oraz dominującą pozycję Mickiewicza w Kole. - 1844 r.- pisze traktat Genezis z Ducha i Fantazego; wydaje Sen srebrny Salomei i Księdza Marka. Norbert Kur 6

- 1848 r.- Na wiadomość o wybuchu powstania wielkopolskiego zawiązał konfederację i na czele przyjaciół (J. Czarnowski, S. Tchorzewski, Andrzej Fredro) wyruszył do Poznania, gdzie przemawiał na zebraniu Komitetu Narodowego i zetknął się m.in. z K. Libeltem i W Stefańskim; 7 V 1849 r. na Ŝądanie policji wyjechał do Wrocławia; gdzie spotkał się z matką ( nie widział jej 20 lat), a następnie wrócił do ParyŜa. - 1849 r.- Przeczuwając zbliŝającą się śmierć napisał Słowacki "Testament mój", w którym mówi, Ŝe największym zadaniem narodu jest słuŝba ojczyźnie. 3 kwietnia, umiera na gruźlicę, na rękach przyjaciela Felińskiego. Dwa dni później zostaje pochowany na cmentarzu Montmartre. Norbert Kur 7

Rozdział II: Romantyzm krótkie omówienie epoki, w której tworzył Juliusz Słowacki Genezę terminu romantyzm (ang. Romanticism, fr. Romantisme) J. Kleiner wyprowadza z łacińskiego słowa romanus. W średniowieczu wyraŝenie lingua Romana oznaczało języki nierzymskie. W przeciwieństwie do łaciny zwano romańskim język ludowy, który powstał z pomieszania łaciny i języków germańskich oraz galijskich. Z nazwy języka ludowego utworzono określenie utworów pisanych w takim języku: romance. Były to powieści o niezwykłych, awanturniczych i fantastycznych przygodach. W takim właśnie sensie pojawia się po raz pierwszy w XV w. wyraz romanticus ( romantyczny) a później uŝywany jest w odniesieniu do dramatu szekspirowskiego i hiszpańskiego. Stopniowo przymiotnika tego zaczęto uŝywać do oznaczania pewnego typu zjawisk, podobnych do tych, jakie występowały w romansach: w odniesieniu do cech ludzkiego usposobienia oznaczał idealistę, marzyciela, kogoś przesadnie uczuciowego, a w odniesieniu do otoczenia, pejzaŝu coś malowniczego nastrojowego, budzącego silne emocje. Terminu romantyzm uŝywa się w dwóch znaczeniach na określenie: a) Prądu ideowego, artystycznego i filozoficznego końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku, będącego reakcją na załoŝenia racjonalizmu i klasycyzmu. b) Typu osobowości, typu zjawisk, których cechami charakterystycznymi są: skłonność do marzeń, oderwanie od rzeczywistości, tajemniczość, malowniczość, poetyczność i fantastyka. Nowy prąd artystyczno-filozoficzny powstał jako reakcja na hołdujący ścisłym regułom i zasadom klasycyzm. Ideowe i literackie załoŝenia romantyzmu opierały się na irracjonalizmie, fantastyce, nieregularności i odrzucaniu wszelkich norm tworzenia, odwołaniu się do uczucia wiary oraz wyobraźni odbiorcy. Kierunek ten, wpisujący się w nurt sztuki dionizyjskiej, odrzucał racjonalizm i materializm, świat postrzegał jako Ŝywy, ciągle stający się organizm, który pozna moŝna jedynie za pomocą wyobraŝeń i intuicji. Romantyzm odrzucając klasyczne reguły poetyckie, stworzył nowe gatunki, będące ideowo-artystyczną realizacją załoŝeń epoki. Nalezą do nich ballada, powieść poetycka, poemat dygresyjny oraz nowy typ dramatu, cechujący się formą otwartą. Twórcy epoki Norbert Kur 8

zmodernizowali powieść historyczną ( W. Scott), a takŝe nadali nowy kształt artysty i ideowy tradycyjnym gatunkom klasycznym: sonetowi, odzie, hymnowi, elegii. Romantyzm polski powstawał w czasach narodowej niewoli, carskich represji, zrywów niepodległościowych i związanej z osobą napoleona nadziei na odzyskanie niepodległości. Sytuacja polityczna kraju zawaŝyła na dominacji nurtu patriotycznego w twórczości polskich romantyków oraz na swoistej koncepcji ojczyzny, pojmowanej jako najwyŝsza wartość duchowa. Twórcy tego okresu przyznali poezji szczególne zadanie utrzymywania ciągłości toŝsamości narodowej, zaś poetę wykreowali na narodowego wieszcza, duchowego przywódcę Polaków. Idee romantyzmu, kształtujące się w XIX w. związane były z politycznymi ruchami spiskowymi (filomatów i filaretów). Romantyzm polski podzieli moŝna na dwa okresy. a) Lata 1822 (data wydania ballad i romansów) 1830 (wybuch powstania listopadowego). Głównymi ośrodkami, w których rozwijał się nowy nurt (romantyzm przedlistopadowy) było Wilno i Warszawa. Pierwszy etap romantyzmu polskiego to przede wszystkim w ośrodku warszawskim działalność Kazimierza Brodzińskiego, a potem M. Mochnackiego i J. Lelewela, zaś w ośrodku wileńskim wczesna twórczość Adama Mickiewicza (Dziady wieleńsko-kowieńskie, Ballady i romanse, Konrad Wallenrod, Sonety krymskie) a takŝe utwory S. Goszczyńskiego. Pisarze polscy tworzący przed wybuchem powstania listopadowego wykreowali nowy typ bohatera buntującego się przeciwko wszelkim normom i zasadom. W literaturze tego okresu nawiązywano do ludowej fantastyki, orientalizmu, podejmowano aktualne problemy polityczne, b) Lata 1831 (powstanie listopadowe) 1863 ( powstanie styczniowe). Po klęsce powstania listopadowego większość twórców literatury polskiej udała się na emigrację, głownie do ParyŜa, gdzie powstało środowisko Wielkiej Emigracji (romantyzm emigracyjny: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński, Cyprian Kamil Norwid). Naczelnym tematem twórczości poetów stał się problem odzyskania niepodległości oraz koncepcje dotyczące kształtu przyszłego państwa. Twórcy znajdujący się na emigracji podejmowali takŝe zagadnienia relacji jednostki i zbiorowości oraz stosunku do tradycji. Najwybitniejsze utwory polskie powstałe za granicą to cz.iii Dziadów i Pan Tadeusz Adama Mickiewicza, Kordian Juliusza Słowackiego, Nie-Boska komedia Zygmunta Krasińskiego oraz poezje C.K. Norwida. Norbert Kur 9

W okresie międzypowstaniowym rozwijała się takŝe twórczość krajowa (romantyzm krajowy), głównie poezja tyrtejska, nawołująca do niepodległościowego zrywu. Najwybitniejszymi przedstawicielami romantyzmu krajowego byli: K. Ujejski, T. Lenartowicz, W. Syrokomla. Norbert Kur 10

Rozdział III: Przedstawienie Juliusza Słowackiego Juliusz Słowacki urodził się 4.09.1809 r. w Krzemieńcu na Wołyniu zmarł 3.04.1849 r. w ParyŜu. Słowacki Był drugim z wielkich romantyków, który urodził się na tzw. wschodnich kresach Rzeczypospolitej. Fakt ten ma duŝe znaczenie na przyszłość twórczą tego poety. To właśnie dostarczało realiów i wydarzeń, które czerpał z dziejów Litwy. Juliusz Słowacki był synem zresztą jedynym Salomei Januszewskiej i Euzebiusza Słowackiego. Jego ojciec jest coraz czynniejszy naukowo i w roku narodzenia syna na otwarciu nowego roku szkolnego wygłasza mowę O potrzebie wykładu nauk w języku narodowym, a wkrótce bierze udział w konkursie na stanowisko profesora literatury ogłoszonym przez Uniwersytet Wieleński. Przesłana do Wilna rozprawa pt. O sztuce dobrego w języku polskim pisania zdobywa pierwsze miejsce. Euzebiusz Słowacki w połowie 1811 roku otrzymuje nominację na stanowisko profesora uniwersytetu w Wilnie. W kilka następnych lat robi karierę naukową.pod koniec lipca 1811 roku Euzebiusz Słowacki opuszcza Krzemieniec i wyjeŝdŝa do Wilna by tam przygotować mieszkanie na osiedlenie się wraz z rodziną. Matka Juliusza Salomea udaje się wraz znim do Wilna na przełomie sierpnia i września. Zamieszkiwali w budynku uniwersyteckim. Euzebiusz Słowacki był tak, Ŝe współpracownikiem Kuriera Litewskiego a od 1812 roku jego naczelnym redaktorem. Tak, Ŝe otoczenie, w którym przebywał i dorastał Juliusz Słowacki miało duŝy wpływ na przyszłą indywidualność romantyka. Rys.1. Euzebiusz Słowacki Rys.2. Juliusz Słowacki Rys.3. Salomea Słowacka Norbert Kur 11

Rys. 4 Młodzieńczy rysunek Juliusza Słowackiego Norbert Kur 12

Rozdział IV Przedstawienie dzieciństwa i Ŝycia rodzinnego poety Na chrzcie poeta otrzymał imiona Juliusz Euzebiusz. W skutek mylenia kalendarza juliańskiego z gregoriańskim, datę 23 sierpnia uwaŝał za datę swego narodzenia. Po latach na podstawie listu do matki snuł następującą refleksje związana z dniem swych urodzin:, Zdawalo mi się, Ŝe mi stróŝ mój anioł ze smutkiem opowiadał jak to było koło mnie w pierwszej chwili Ŝycia mojego. Słyszałem jak po mszy Babunia wchodziła na schodki domu, koło których rosły dwie topole, jak drzwi otwierała i pytała o mnie Okres niemowlęctwa Juliusza Słowackiego ginie dziś w zapomnieniu a to wszystko, dlatego Ŝe brak jakichkolwiek dokumentów uniemoŝliwia odtworzenie pierwszych lat Ŝycia przyszłego poety. Na przełomie 1813 i 1814 roku Juliusz Słowacki zapada na groźną chorobę, z której dzięki staraniom rodziców zostaje wyprowadzony. Po latach w liście do matki wspominał przekonany jestem, Ŝe wola robi cudy, przekonany jestem, Ŝe kiedy w dzieciństwie chorowałem śmiertelnie, nie lekarstwa, ale wola silna twoja i ojca mego wyrwały mnie ze śmierci (3 stycznia 1834). Juliusz Słowacki wychowywał się w atmosferze zainteresowania sztuką, otaczali go ludzie, którzy byli artystami. Mógł się czuć spadkobiercą talentu po ojcu, który takŝe był artystą. Słowacki kontynuował drogę artysty, jaką szedł jego ojciec. Zainteresowanie Słowackiego do poezji i w ogóle do sztuki przejawiało się juŝ w wczesnych latach jego Ŝycia wskazywał na to chociaŝby temat jego obrazu historycznego Mindowie, który nawiązywał do postaci władcy z średniowiecznej Litwy, któremu Euzebiusz Słowacki poświecił swą tragedię Mendog. Śmierć ojca nie miała znaczącego wpływu na dzieciństwo i twórczą przyszłość poety. Jego Ŝycie biegło dalej normalnie, niezakłócone Ŝadnymi zmianami. W niedługim czasie po śmierci męŝa matka Słowackiego poślubiła innego profesora Augusta Bécu. Został on sportretowany w III części Dziadów jako doktor. Czyli ta sama elita intelektualna była nadal otoczeniem wtedy jeszcze małego poety. Matka poety takŝe posiadała wiele talentów i ambicji towarzyskich. Salomea Bécu prowadziła salon literacki, do którego uczęszczała poetyzująca młodzieŝ. Tradycje domowe i atmosfera kulturalna dzieciństwa Juliusza Słowackiego wyjaśnia nam wiele z jego juwenaliów poetyckich. Norbert Kur 13

Rys.5. Rodzinne miasto Krzemieniec Rys.6. Krzemieniec z lotu ptaka Norbert Kur 14

Rozdział V. Twórczość dzieła wybrane Za Ŝycia opublikował Słowacki tylko część swojej twórczości i nie zdobył popularności, mimo Ŝe jego poezja była czymś niezwykłym nawet na tle bogatej literatury romantycznej. Cechowała ją ogromna róŝnorodność, bogactwo frazy, nowatorska inwencja językowa i wraŝliwość plastyczna. Do stałego kanonu literatury znanego później pokoleniom Polaków weszły takie utwory, jak: ROZŁĄCZENIE, HYMN (SMUTNO MI BOśE), TESTAMENT MÓJ, DO LUDWIKI BOBRÓWNY, GRÓB AGAMEMNONA, OJCIEC ZADśUMIONYCH. To właśnie nowatorstwo tej poezji utrudniało współczesnym jej odbiór. Jej niezwykłość doceniali nieliczni, m.in. Zygmunt Krasiński, Cyprian Norwid, Kornel Ujejski. III.1 System Genezyjski Wyrazem nowej idei głoszonej przez Juliusza Słowackiego staje się utwór "Genezis z Ducha" napisany w roku 1844. System historiozoficzny nazwany "genezyjskim" powstaje po zerwaniu kontaktów z Kołem Sprawy BoŜej Andrzeja Towiańskiego, ale w myśleniu poety widać jeszcze pewne wpływy towiańczyków i Mickiewicza. Treścią idei stało się wtedy oczekiwanie na Mesjasza, początek nowej ery, krytyka kościoła instytucjonalnego - poglądy te były do czasu bliskie samemu Słowackiemu. Polska stanąć miała na czele ludzkości. Poeta traktował wszystkie twory zaludniające Ziemię jako formy przejściowe od stanu niŝszego do wyŝszego. Nieobce były mu zresztą poglądy Hegla o istocie ducha, czyli czystej idei, który zwalczać musi zastałą formę, stojącą mu na drodze ku doskonałości. Słowacki wszystkie przemiany traktuje jako przejaw obecności ducha, który na wyŝsze stopnie rozwoju wstępuje poprzez krwawe rewolucje, męczeństwo, poświęcenie, wojnę i ofiarę; poeta umierał głęboko przekonany, iŝ naród polski powinien przyjąć system przez niego głoszony, a wtedy stanie się narodem wybranym. NajwaŜniejszymi dziełami, jakie stworzył w latach Systemu Genezyjskiego są niewątpliwie Kordian i Grób Agamemnona. Postaram się w skrócie przybliŝyć trochę te dzieła. Norbert Kur 15

III.2 Kordian - Streszczenie. Słowacki napisał "Kordiana" w Genewie w 1833 r., a wydał bezimiennie w ParyŜu w 1834 r. Pisząc dramat pragnął przede wszystkim dokonać rozrachunku z powstaniem listopadowym i wyjaśnić przyczyny klęski tego zrywu narodowego. Poeta pisał "Kordiana" z chęci polemiki z Mickiewiczem, którego przedstawił w prologu. Czas i miejsce powstania utworu: Dramat Juliusza Słowackiego, pt. Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny, pisany w Genewie w roku 1833, wydany został bez podania nazwiska autora w ParyŜu, w 1834 roku. Czas i miejsce akcji: Akcja przygotowania rozgrywa się 31 grudnia 1799 roku nocą w chacie czarnoksięŝnika Twardowiskiego w górach Karpackich (prawdopodobnie chodzi tu o tzw. Grotę Twardowiskiego, znajdująca się w Krakowie, na Krzemionkach). Czas i miejsce prologu są nieokreślone. W Akcie I dokładna data opisywanych wydarzeń nie została podana, ale moŝna się domyśleć, Ŝe są to lata dwudzieste XIX wieku. Miejscem akcji jest wiejski dwór oraz jego okolice. W Akcie II, którego zdarzenia poeta datuje na rok 1828 zawarty jest opis wędrówki Kordiana po Europie (Londyn, Włochy,Watykan, szczyt góry Mont Blanc. Akt III rozgrywa się w róŝnych punktach Warszawy (plac przed Zamkiem Królewskim, loch podziemny w kościele Św. Jana, sala zamkowa, szpital dla obłąkanych, plac Saski, więzienie, plac Marsowy) w czasie koronacji Cara Mikołaja I na króla Polski, a wiec w 1829 roku. Historyczny czas i przestrzeń poszerzone zostały w Kordianie o wymiar mityczny. W utworze znaleźć moŝna równieŝ odwołania do powstania listopadowego czyli do 1830 a takŝe po jego upadku. Głównym bohaterem utworu jest Kordian, którego czytelnik poznaje jako 15- letniego, przedwcześnie dojrzałego młodzieńca. Rozmyślający nad sensem Ŝycia i wszechświata chłopiec nie widzi Ŝadnego celu działania: Otom ja sam, jak drzewo zwarzone od kiści, Sto we mnie Ŝądz, sto uczuć, sto uwiędłych liści (1) Kordian podobnie jak Werter z utworu J. G. Goethego, cierpi na egzystencjalny ból istnienia ; owładnięty nieszczęsną, romantyczną miłością do starszej od siebie kobiety, nie potrafi wyzwolić się spod przemoŝnego działania uczucia. Laura nie jest jednak idealną kochanką romantyczną, ale dojrzałą kobietą, która bawi się nieświadomym ni- Norbert Kur 16

czego, zakochanym w niej młodym męŝczyzną. Miłość cierpienia i poczucie bezsensu Ŝycia doprowadzają Kordiana do samobójczej śmierci, podjąwszy ostateczną decyzję, bohater, dręczy się myślą, iŝ świat, w którym Ŝyje pozbawiany jest Boga Nic-nic- i sobie nawet nie powiem samemu. śe nic nie ma i Boga nie zapytam, czemu nic nie ma?... Ha! więc będę zwycięŝonym niczem (2) W akcie II Kordian, niedoszły samobójca, odbywa podróŝ po Europie w trakcie, której pozbywa się młodzieńczych złudzeń i duchowo dojrzewa. W Londynie dowiaduje się, Ŝe światem rzadzi pieniądz, we Włoszech poznaje smak płatnej miłości, w Watykanie, przekonuje się, iŝ Kościół podporządkowany jest europejskiej polityce. Na szczycie góry Mont Blanc bohater wygłasza monolog przywołujący na myśl wielka improwizację Konrada, w którym odkrywając kreatorska nieomal boska, moc własnego ducha i dokonując gorzkiego podsumowania Ŝycia postanawia poświecić się dla ojczyzny. W akcie III Kordian, uczestnik koronacyjnego spisku odrzuca zachowawcza postawe Prezesa i propaguje ideę zemsty. Sam podejmuje się zabić cara, a jego ofiara jest bezinteresowna. Narodowi Zapisuje, co mogę Krew moją i Ŝycie I tron do rozrządzenia próŝny (3) Ale zamiar bohatera nie przerodzi się w czyn, tuŝ przed drzwiami carskiej komnaty, pokonany prze własny strach i imaginację Kordian pada zemdlony. Skazany na śmierć, ostatecznie traci wiarę w istnienie boskiego porządku w świecie. Ostatnia scena, budząca nadzieję na ułaskawienie Kordiana, pozostawia los bohatera nierozstrzygnięty. Tragizm Kordiana spełnia się istniejącym w duszy bohatera rozdźwiękiem między pragnieniem a niemoŝnością jego realizacji. Odnajdując sens Ŝycia w zamiarze poświęcenia się sprawie Narodowej, kierowany najczystszymi pobudkami, okaŝe się niezdolny do zamordowania cara. NiemoŜliwa do przezwycięŝenia świadomość własnych ograniczeń, wewnętrzne rozterki, staną się główną przeszkodą w realizacji wytyczonego celu. Charakterystyczny dla tragizmu romantycznego konflikt miedzy przekonaniem o boskiej mocy ludzkiego ducha a ułomnością natury ludzkiej stanie się przyczyną klęski bohatera. Norbert Kur 17

Rys. 7 Afisz Krakowskiej prapremiery " Kordiana" III.3 Grób Agamemnona - Streszczenie. Wiersz ten został napisany w ParyŜu w 1839 roku, po powrocie z podróŝy na wschód i jest to dygresja VIII "PodróŜy do Ziemi Świętej z Neapolu". Jest on szczególnie związany z pobytem poety w Grecji, w której zwiedzał grobowiec króla Agamemnona, wodza wyprawy Greków przeciwko Troi. Wiersz ten jest niezwykle subtelny, jest wyrazem patriotyzmu poety, który rozmyśla nad przeszłością Grecji i upadkiem powstania listopadowego. Dochodzi do przekonania, Ŝe musiałby się wstydzić gdyby przyszło mu stanąć nad bohaterską mogiłą Leonidasa. W walce przeciwko Persom zginęli prawie wszyscy Spartanie wraz z wodzem, walczyli jednak do ostateczności. Ich mogiła jest symbolem ukochania wolności i ojczyzny, przykładem męstwa i odwagi. Cały wiersz moŝna podzielić na dwie części: I. Opis tradycji poezji Homera, wątek osobisty. II. Wątek polityczny i własny stosunek poety do wydarzeń i sytuacji Polaków. W I części Słowacki porównuje swoją poezję do poezji Homera, jest przekonany o swej niedoskonałej twórczości, chociaŝ podobnie jak i Homer będzie próbował oŝywić przeszłość. Ciemne wnętrze grobowca napełnia go refleksyjnie, odczuwa podziw pomieszany z pokorą. Mamy tu piękną, obrazową metaforę, w której promień słońca padający do wnętrza grobowca, zdaje się być struną z harfy Homera. Norbert Kur 18

Pesymizmem napawa Słowackiego uświadomienie sobie, Ŝe nie jest on doceniany przez współczesnych: "Nieme mieć harfy i słuchaczów głuchych albo umarłych". Część II moŝemy nazwać polityczną, gdyŝ Słowacki ocenia tutaj klęskę powstanie listopadowego, porównując ją do klęski Greków pod Cheroneą, a odmawiając prawa do porównania z bitwą pod Termopilami. Podobnie jak Mickiewicz w III części "Dziadów" winą za klęskę obarcza szlachtę wypowiedz Wysockiego "Nasz naród jak lawa" a Słowacki "Czerep rubaszny". Szlachta więziła najbardziej pręŝne siły narodu, które określane są jako "dusza anielska", nawołuje Słowacki do skutecznej walki o niepodległość, ale zwycięstwo w tej walce osiągnie się wówczas, gdy zlikwiduje się szlachetczyznę: "Zrzuć do ostatka te płachty ohydne, tę Dejaniry palącą koszulę". Temu wezwaniu towarzyszy jednak wątpliwość czy Polska, gdzie wyŝej ceni się wszystko, co obce "Pawiem narodów byłaś i papugą", zdolna jest do walki i mądrego politycznego działania. Słowacki surowo ocenia Polaków, posądza ich o lekkomyślność "W sercu gdzie myśl nie trwa nawet godziny". Nie stawiając siebie jednak ponad narodem, poeta nie twierdzi, Ŝe jest lepszym "Mówię - bom smutny i sam pełen winy". Największe oburzenie przeciwko Słowackiemu wywołało sformułowanie:, Bo nie masz władzy przekląć Niewolnico. Wierzy jednak Słowacki, Ŝe na północy powstanie naród, który dla siebie wolność wywalczy. To patetyczne zakończenie utworu stanowi jednak obok zestawienia bohaterstwa Greków, próbę pobudzenia sumienia. Naród ten utracił wolność i nie ma nawet prawa oburzania się na przekleństwa poety. Utwór ten stanowi jeden z najpiękniejszych liryków Słowackiego, gdyŝ zawiera w sobie ogromny ładunek liryczny, uczuciowy, patriotyczny. Widzimy w tym wierszu całą gamę róŝnorakich równowaŝników i wykrzykników. Mamy do czynienia równieŝ z onomatopeją. Nastrój - od melancholicznego w części I poprzez nastrój napięcia przechodzi do wybuchu pod koniec wiersza. Wiersz ten jest próbą pokazania czytelnikowi własnych poglądów i stanowiska autora, które jest demokratyczne i postępowe. Norbert Kur 19

Zakończenie Pracą tą chciałem Wam przybliŝyć poglądy i spojrzenie na świat jednego z najwybitniejszych twórców literatury romantycznej. Dzieła, które pozostawił po sobie są jego częścią. Exegi monumentum aere perennius - pomnik stworzyłem trwalszy niŝ ze spiŝu (4) Dzięki utworom nadal Ŝyje, jest nieśmiertelny. Norbert Kur 20

Przypisy (1) Opracowania Romantyzm, Dorota Stopka, str. 124, GREG, Kraków 1996 (2) Opracowania Romantyzm, Dorota Stopka, str. 124, GREG, Kraków 1996 (3) Opracowania Romantyzm, Dorota Stopka, str. 124, GREG, Kraków 1996 (4) Ad Melpomenam, Horacy, wers pierwszy. Norbert Kur 21

Bibliografia: 1. Opracowania Romantyzm, Dorota Stopka, GREG, Kraków 1996 2. Słowacki, Zbigniew Sudolski, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1978 3. Romantyzm podręcznik literatury, Stanisław Makowski, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997 4. Wielcy romantycy polscy sylwetki, Alina Witkowska Warszawa, Warszawa 1980 1. http://mickiewicz.klp.pl 2. http://monika.univ.gda.pl/~literat/autors/slowac.htm 3. http://www.ipsb.tvp.pl 4. http://archiwum.wiz.pl/1999/99113900.asp 5. http://kordian.klp.pl/a-5630.html Norbert Kur 22

Spis ilustracji Rys. 1: Euzebiusz Słowacki wg portretu J. Pitschmanna (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 2: Juliusz Słowacki (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 3: Salomea Słowacka Pitschmanna (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 4: Młodzieńczy rysunek Juliusza Słowackiego(polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 5 Rodzinne miasto - Krzemieniec Pitschmanna (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 6: Krzemieniec z lotu ptaka Pitschmanna (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 7: Afisz Krakowskiej prapremiery " Kordiana" Pitschmanna (polski słownik biograficzny, http://www.ipsb.tvp.pl) Rys 8: Adam Mickiewicz (http://mickiewicz.klp.pl) Norbert Kur 23