Metale i ich stopy. Podręcznik akademicki do nauki metaloznawstwa i inżynierii materiałowej. Prof. Leszek A. Dobrzański

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metale i ich stopy. Podręcznik akademicki do nauki metaloznawstwa i inżynierii materiałowej. Prof. Leszek A. Dobrzański"

Transkrypt

1 Metale i ich stopy Podręcznik akademicki do nauki metaloznawstwa i inżynierii materiałowej Prof. Leszek A. Dobrzański Gliwice, 2017

2 Metale i ich stopy Leszek A. Dobrzański 1 Centrum Badawczo-Projektowo-Produkcyjne Inżynierii Medycznej i Stomatologicznej ASKLEPIOS ul. Jana III Sobieskiego 12/ Gliwice Adres korespondencyjny Streszczenie Cel: Celem niniejszej książki jest przedstawienie informacji o współczenych materiałach metalowych, jako najpowszechniej stosowanej obecnie grupie materiałów inzynierskich, w tym stali, stopów metali nieżelaznych oraz materiałów specjalnych, w tym porowatych i szkieletowych, kompozytowych włącznie z nanokompozytowymi, w których wykorzystywane są metale nieżelazne oraz metalowych materiałów biomedycznych i stomatologicznych. W krótkim wprowadzeniu Od Autora przedstawiono, że książka adresowana jest do Studentów, Doktorantów oraz Pracowników naukowych i Inżynierów zatrudnionych w przemyśle. W pierwszym rozdziale przedstawiono podstawy kształtowania struktury i własności metali i ich stopów, w tym budowę materii, structurę krystaliczną metali, równowagę termodynamiczną układu, krystalizację i mechanizmy odkształcenia plastycznego, włącznie z intensywnym odkształceniem plastycznym, zdrowieniem i rekrystalizacją metali i stopów. W drugim rozdziale opisano rolę materiałów metalowych we współczesnej technice, przedstawiono ich klasyfikację oraz porównano podstawowe własności mechaniczne, technologicznye i eksploatacyjne metali z innymi materiałami inżynierskimi oraz opisano ekonomiczne uwarunkowania ich stosowania, wielkość produkcji i zużycie w skali globalnej. W kolejnych pięciu rozdziałach zaprezentowano stale i specjalne stopy żelaza, począwszy od układu równowagi fazowej żelazo-węgiel, poprzez nowoczesne metody metalurgiczne z procesem FINEX, obróbką pozapiecową oraz ciągłym odlewaniem, w tym cienkich taśm włącznie. Przedstawiono przemiany fazowe w stalach w stanie stałym oraz znaczenie węgla i dodatków stopowych. W dalszym ciągu przedstawiono stale konstrukcyjne,maszynowe i na urządzenia ciśnieniowe, w tym m.in. stale na blachy i taśmy do zastosowań w przemyśle samochodowym, włącznie ze stalami austenitycznymi typu TWIP, TRIP i TRIPLEX o dużym zapasie energii odkształacenia plastycznego na zimno, a także stale konstrukcyjne trudno rdzewiejące. Stale stosowane na narzędzia i na elementy łożysk tocznych opisano w dalszym ciągu, w tym m.in. stale narzędziowe stopowe do pracy na zimno i na gorąco oraz stale szybkotnące, a także spiekane stale narzędziowe stopowe, włącznie z wytworzonymi metodami ASP, STAMP i MICROCLEAN oraz węglikostale spiekane. Bardzo obszernie omówiono stale i stopy żelaza o szczególnych własnościach, w tym do pracy w podwyższonej, wysokiej i obniżonej temperaturze, stale odporne na korozję, w tym spiekane i stosowane w medycynie, odporne na ścieranie, niskowęglowe stale martenzytyczne utwardzane wydzieleniowo typu maraging, o szczególnych własnościach magnetycznych, szkła metaliczne i materiały nanostrukturalne Streszczenie 2

3 Seria: Podręczniki akademickie Metale i ich stopy oraz materiały inteligentne i kompozytowe na bazie żelaza. W rozdziale ósmym opisano stopy odlewnicze żelaza, W następnych trzech rozdziałach kolejno, najpierw ogólnie scharakteryzowano i następnie opisano metale lekkie i ich stopy (Al, Ti, Be i Mg), metale ciężkie i ich stopy (Cu, Zn, Pb, Sn, Ni, Co, Zr, Hf, Cd, In i Bi) oraz metale trudno topliwe i szlachetne oraz ich stopy (Nb, Ta, Mo, W, Re, Au, Ag, Pt, Pd i pozostałe szlachetne). Rozdział dwunasty dotyczy metali alkalicznych, rzadkich i pozostałych metali nieżelaznych oraz niektórych półmetali, w tym m.in. metali alkalicznych i ziem alkalicznych, rzadkich i ziem rzadkich oraz aktynowców naturalnych i transplutonowych. W bardzo obszernym ostatnim rozdziale opisano różne materiały z udziałem metali nieżelaznych do specjalnych zastosowań. W kolejności przedstawiono zawierające metale nieżelazne materiały spiekane, w tym narzędziowe, stopy o składzie faz międzymetalicznych lub o małej rozszerzalności cieplnej, materiały amorficzne i nanostrukturalne, materiały wysokoporowate i szkieletowe, o szczególnych własnościach elektrycznych i magnetycznych, inteligentne, kompozytowe, nanokompozytowe i mikrokompozytowe oraz stosowane jako materiały biomedyczne i w protetyce stomatologicznej. Na końcu książki podano obszerny wykaz literatury uzupełniającej. Projekt/metodologia/podejście: W książce licznie przedstawiono składy chemicznie oraz własności poszczególnych metali i ich stopów na podstawie norm europejskich EN oraz międzynarodowych ISO. Dane dotyczące skali produkcji zaczerpnięto z informacji opublikowanych pod koniec 2016 roku w odpowiednich międzynarodowych wydawnictwach. Bardzo szeroko wykorzystano wyniki własnych badań naukowych wykonannych w ostatnim dziesięcioleciu, zwłaszcza dotyczacych materiałów o szczególnych własnosciach do zastosowań specjalnych. Książka jest bardzo szeroko ilustrowana autorsko opracowanymi rysunkami i tablicami. Osiągnięcia: Osiągnięciem tej książki jest kompleksowe ujęcie problematyki metali i ich stopów, przy równoczesnej bardzo szczegółowej i zgodnej z obowiązujacymi normami prezentacji składów chemicznych, struktury i własności poszczególnych materiałów inżynierskich oraz ich obszarów aplikacyjnych. Konsekwentnie przekazano wyjaśnienia, umożliwiające zrozumienie przemian fazowych i zmian strukturalnych zachodzących w opisywanych metalach i stopach oraz spowodowanych przez to zmian ich własności mechanicznych, technologicznych i eksploatacyjnych. Ujęto przy tym liczne materiały, w których wykorzystywane są metale, zwłaszcza nieżelazne, w tym np. szkła metaliczne, materiały porowate, szkieletowe, spiekane, kompozytowe, nanostrukturalne, stosowane w medycynie i stomatologii, elektronice i w wielu innych zastosowaniach specjalnych, których zwykle nie opisuje się w podręcznikach metaloznawstwa. Ograniczenia badań/zastosowań: W niniejszej książce, ze względu na konieczne ograniczenia objętości tego bardzo obszernego opracowania, zrezygnowano z załączenia zdjęć materiałograficznych analizowanych metali i stopów, a także z umieszczenia atlasu zawierającego wybrane struktury. Względy ekonomiczne zadecydowały również o konieczności druku czarno-białego. Praktyczne zastosowania: Książka stanowi specjalistyczny podręcznik akademicki dla Studentów i Doktorantów, ale bardzo szczegółowa prezentacja poszczególnych grup materiałów umożliwia Inżynierom pracujacym w przemyśle oraz Kadrze naukowej wykorzystywania jej jako poradnika, a nawet encyklopedii. Oryginalność/wartość: Lekturę książki i przyswajanie przez Czytelnika przekazywanych treści ułatwia układ rozdziałów, podrozdziałów, a zwłaszcza marginaliów, dzielących całość treści na krótkie i bardzo łatwo przyswajalne fragmenty. Szeroki zakres treści poruszanych w książce, a zwłaszcza opisanie wielu nowoczesnych i zaawansowanych materiałów inżynierskich na bazie zarówno żelaza, jak I metali nieżelaznych stanowi również o oryginalności i wartości książki. Słowa kluczowe: materiały inżynierskie, metale, stopy metali, projektowanie materiałowe, procesty technologiczne, struktura, własności Cytowania tej książki powinny być podane w następujący sposób: L.A. Dobrzański, Metale i ich stopy, Open Access Library, Annal VII(2)2017 s Streszczenie 3

4 Spis treści Streszczenie Abstract Od Autora 1. Podstawy kształtowania struktury i własności metali i ich stopów 1.1. Ogólna charakterystyka budowy materii, klasyfikacji pierwiastków chemicznych i wiązań między atomami 1.2. Główne grupy materiałów inżynierskich i czynniki decydujące o ich doborze 1.3. Struktura krystaliczna metali 1.4. Stopy metali i fazy 1.5. Równowaga termodynamiczna układu i wykresy równowagi fazowej 1.6. Stany skupienia metali oraz krystalizacja metali I stopów 1.7. Metody metalurgii proszków jako technologii materiałów i gotowych produktów 1.8. Oodkształcenie plastyczne metali I rekrystalizacja 2. Rola materiałów metalowych we współczesnej technice 2.1. Porównanie podstawowych własności mechanicznych, technologicznych i eksploatacyjnych metali z innymi materiałami inżynierskimi oraz ekonomiczne uwarunkowania ich stosowania 2.2. Projektowanie materiałowe i technologiczne produktów z metali i ich stopów 2.3. Ogólna charakterystyka metali i ich stopów 2.4. Własności, zużycie i produkcja metali 2.5. Klasyfikacja metali i ich stopów 3. Ogólna charakterystyka żelaza i stali 3.1. Żelazo i jego własności 3.2. Wykresy równowagi układu żelazo-węgiel i przemiany fazowe podczas krystalizacji stopów żelaza z węglem 3.3. Podstawy produkcjistali 3.4. Przemiany fazowe w stalach w stanie stałym 3.5. Oznaczanie stali Spis treści 4

5 4. Rola węgla, dodatków stopowych i domieszek w stalach 4.1. Stale węglowe 4.2. Rola domieszek, zanieczyszczeń i wtrąceń niemetalicznych w stalach 4.3. Dodatki stopowe w stalach i innych stopach żelaza 4.4. Znaczenie pierwiastków stopowych rozpuszczonych w roztworach stałych 4.5. Znaczenie pierwiastków stopowych związanych w węglikach i azotkach 4.6. Znaczenie pierwiastków stopowych związanych w fazach międzymetalicznych, wtrąceniach niemetalicznych I fazach obcych 5. Stale konstrukcyjne,maszynowe i na urządzenia ciśnieniowe 5.1. Kryteria doboru stali na elementy konstrukcyjne i elementy maszyn 5.2. Stale niestopowe konstrukcyjne, maszynowe i na urządzenia ciśnieniowe 5.3. Stale niestopowe niskowęglowe do obróbki plastycznej na zimno 5.4. Ogólna charakterystyka stali stopowych konstrukcyjnych, maszynowych i na urządzenia ciśnieniowe 5.5. Stale konstrukcyjne o podwyższonej granicy plastyczności przeznaczone do obróbki plastycznej na zimno 5.6. Niskostopowe stale konstrukcyjne i na urządzenia ciśnieniowe, spawalne i maszynowe z mikrododatkami 5.7. Stale na blachy i taśmy do zastosowań w przemyśle samochodowym 5.8. Stale konstrukcyjne trudno rdzewiejące 5.9. Stale stopowe konstrukcyjne i maszynowe do ulepszania cieplnego oraz sprężynowe Stale stopowe do obróbki cieplno-chemicznej 6. Stale stosowane na narzędzia i na elementy łożysk tocznych 6.1. Ogólna charakterystyka stali stosowanych na narzędzia 6.2. Stale niestopowe narzędziowe 6.3. Stale narzędziowe stopowe do pracy na zimno 6.4. Stale narzędziowe stopowe do pracy na gorąco 6.5. Stale szybkotnące 6.6. Spiekane stale narzędziowe stopowe 6.7. Węglikostale spiekane 6.8. Materiały narzędziowe na bazie żelaza z gradientem składu chemicznego lub fazowego 6.9. Ogólna charakterystyka i obróbka cieplna stali na elementy łożysk Tocznych 5 Prof. Leszek A. Dobrzański

6 Seria: Podręczniki akademickie Metale i ich stopy 7 Stale i stopy żelaza o szczególnych własnościach 7.1. Ogólna charakterystyka stali i stopów żelaza o szczególnych własnościach 7.2. Stale do pracy w podwyższonej temperaturze 7.3. Stale i inne stopy żelaza do pracy w wysokiej temperaturze 7.4. Stale do pracy w obniżonej temperaturze 7.5. Stale odporne na korozję 7.6. Spiekane stale odporne na korozję 7.7. Stale odporne na korozję stosowane w medycynie 7.8. Stale odporne na ścierania 7.9. Wysokowytrzymałe niskowęglowe stale martenzytyczne utwardzane wydzieleniowo typu maraging Stopy żelaza o szczególnych własnościach magnetycznych Szkła metaliczne i materiały nanostrukturalne na bazie lub z udziałem żelaza Materiały inteligentne na bazie żelaza Inne specjalne stopy żelaza Materiały kompozytowe z udziałem żelaza 8. Odlewnicze stopy żelaza 8.1. Staliwa niestopowe 8.2. Staliwa stopowe 8.3. Żeliwa niestopowe 8.4. Żeliwa stopowe 9. Metale lekkie i ich stopy 9.1. Ogólna charakterystyka metali lekkich 9.2. Aluminium i jego stopy 9.3. Tytan i jego stopy 9.4. Beryl i jego stopy 9.5. Magnez i jego stopy 10. Metale ciężkie i ich stopy Ogólna charakterystyka metali ciężkich Miedź i jej stopy Cynk i jego stopy Ołów i cyna oraz ich stopy Nikiel i jego stopy Kobalt i jego stopy Cyrkon i hafn oraz ich stopy Kadm i jego stopy Ind i bizmut oraz ich stopy 11. Metale trudno topliwe i szlachetne oraz ich stopy Ogólna charakterystyka metali trudno topliwych Spis treści 6

7 11.2. Ogólna charakterystyka metali szlachetnych i ich stopów Niob i jego stopy Tantal i jego stopy Molibden i jego stopy Wolfram i jego stopy Ren i jego stopy Złoto i jego stopy Srebro i jego stopy Platyna i jej stopy Pallad I jego stopy Pozostałe metale szlachetne 12. Metale alkaliczne, rzadkie i pozostałe metale nieżelazne oraz niektóre półmetale Ogólna charakterystyka metali alkalicznych i ziem alkalicznych Ogólna charakterystyka metali rzadkich i ziem rzadkich Ogólna charakterystyka aktynowców naturalnych Ogólna charakterystyka aktynowców transplutonowych Ogólna charakterystyka pozostałych metali nieżelaznych i niektórych półmetali Przegląd metali alkalicznych Przegląd metali ziem alkalicznych Przegląd aktynowców naturalnych Uran i jego stopy Przegląd pozostałych metali nieżelaznych i wybranych półmetali 13. Materiały z udziałem metali nieżelaznych do specjalnych zastosowań Materiały spiekane z udziałem metali nieżelaznych Spiekane materiały narzędziowe z udziałem metali nieżelaznych Stopy metali nieżelaznych o składzie faz międzymetalicznych lub o małej rozszerzalności cieplnej Materiały amorficzne i nanostrukturalne na bazie metali nieżelaznych Wysokoporowate i szkieletowe materiały na baize metali nieżelaznych Metale nieżelazne i ich stopy o szczególnych własnościach elektrycznych Metale nieżelazne i ich stopy o szczególnych własnościach magnetycznych Inżynierskie materiały inteligentne na bazie metali nieżelaznych Materiały kompozytowe z udziałem metali nieżelaznych Materiały nanokompozytowe i mikrokompozytowe z udziałem metali nieżelaznych Stopy metali nieżelaznych jako materiały biomedyczne Stopy metali nieżelaznych stosowane w protetyce stomatologicznej 14. Literatura uzupełniająca 7 Prof. Leszek A. Dobrzański

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - zagadnienia, na które należy zwrócić szczególną uwagę 1. Omówić budowę atomu. 2. Co to jest masa atomowa? 3. Omówić budowę układu okresowego pierwiastków. 4. Wyjaśnić strukturę

Bardziej szczegółowo

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11 Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, 2017 Spis treści Wstęp 11 1. Wytwarzanie stali 13 1.1. Wstęp 13 1.2. Wsad do wielkiego pieca 15 1.3. Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale niestopowe, stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe, specjalne. Łódź 2010

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: CHARAKTERYSTYKA I OZNACZENIE STALIW. 2016-01-24 1 1. Staliwo powtórzenie. 2. Właściwości staliw. 3.

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOG-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Przedmowa Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Rozdzia³ 2 Krzepniêcie metali

Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Przedmowa Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Rozdzia³ 2 Krzepniêcie metali 5 Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Adolf Maciejny... 17 Przedmowa Znaczenie metali w rozwoju cywilizacji... 31 Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Karol Przyby³owicz... 37 1.1.

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne Ćwiczenie 5 1. Wstęp. Do stali specjalnych zaliczane są m.in. stale o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Są to stale odporne na różne typy korozji: chemiczną, elektrochemiczną, gazową

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE Stal jest to stop żelaza z węglem o zawartości węgla do 2% obrobiona cieplnie i przerobiona plastycznie Stale ze względu na skład chemiczny dzielimy głównie na: Stale węglowe Stalami węglowymi nazywa się

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Przedmiot: Nauka o materiałach Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy Kod przedmiotu: IM S 0 5-0_0 Rok: I Semestr: Forma studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Stopy metali nieżelaznych

Stopy metali nieżelaznych Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Stopy metali nieżelaznych Nazwa modułu w języku angielskim Non-ferrous alloys

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Materiałoznawstwo

Opis przedmiotu: Materiałoznawstwo Opis przedmiotu: Materiałoznawstwo Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIK102 Materiałoznawstwo Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Inżynieria materiałowa. 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Inżynieria materiałowa. 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Inżynieria teriałowa 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa szyn 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: 1/1 i 2 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Przedmiot: Nauka o materiałach Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy Kod przedmiotu: IM N 0 5-0_ Rok: I Semestr: Forma studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH 1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH Zgodnie z Normami Europejskimi obowiązują dwa systemy oznaczania stali: znakowy (według PN-EN 10027-1: 1994); znak stali składa się z symboli literowych i cyfr;

Bardziej szczegółowo

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Nauka o materiałach II Rok akademicki: 2014/2015 Kod: MME-1-303-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Metalurgia Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH Oddział Krakowski STOP XXXIV KONFERENCJA NAUKOWA Kraków - 19 listopada 2010 r. Marcin PIĘKOŚ 1, Stanisław RZADKOSZ 2, Janusz KOZANA 3,Witold CIEŚLAK 4 WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach II - opis przedmiotu

Nauka o materiałach II - opis przedmiotu Nauka o materiałach II - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Nauka o materiałach II Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-P-31_15W_pNadGen0INE8 Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika i budowa

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 2016/2017 Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach II

Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 2016/2017 Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach II Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 201/2017 plan zajęć dla grupy M1 11 (wtorek 8.30-10.00) grupa temat osoba prowadząca sala 1 28.02.2017 Zajęcia organizacyjne dr inż. Paweł Figiel

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek: ZiIP Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Lab. WYBRANE ZAGADNIENIA Z METALOZNAWSTWA Selected Aspects of Metal Science Kod przedmiotu: ZiIP.OF.1.1. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Materiałoznawstwo Materials science. Transport I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Materiałoznawstwo Materials science. Transport I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr../12 z dnia.... 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Materiałoznawstwo

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania.

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 2/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

Materiały konstrukcyjne

Materiały konstrukcyjne Materiały konstrukcyjne 2 Stal Stal jest to materiał zawierający (masowo): więcej żelaza niż jakiegokolwiek innego pierwiastka; o zawartości węgla w zasadzie mniej niż 2%; zawierający również inne pierwiastki.

Bardziej szczegółowo

2012-04-04. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD - 2011/2012 - dr inż. Maciej Motyka

2012-04-04. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD - 2011/2012 - dr inż. Maciej Motyka STAL NIESTOPOWA, STALIWO I ŻELIWO Zakres tematyczny 1 KLASYFIKACJA I SYSTEMY OZNACZANIA STALI 2 1 Klasyfikacja stopów żelaza Podział czynników determinujących mikrostrukturę iwłaściwości użytkowe stopów

Bardziej szczegółowo

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Miedź jest doskonałym przewodnikiem elektryczności, ustępuje jedynie srebru. Z tego powodu miedź znalazła duże zastosowanie w elektrotechnice na przewody. Miedź charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki i Fizyki dr Medard Makrenek

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki i Fizyki dr Medard Makrenek KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2017/2018 Z-LOGN1-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

Metale i niemetale. Krystyna Sitko

Metale i niemetale. Krystyna Sitko Metale i niemetale Krystyna Sitko Substancje proste czyli pierwiastki dzielimy na : metale np. złoto niemetale np. fosfor półmetale np. krzem Spośród 115 znanych obecnie pierwiastków aż 91 stanowią metale

Bardziej szczegółowo

Z-LOGN1-021 Materials Science Materiałoznastwo

Z-LOGN1-021 Materials Science Materiałoznastwo KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Z-LOGN-02 Materials Science Materiałoznastwo Obowiązuje od roku akademickiego 207/208 Materiałoznawstwo Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Zachodniopoorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Przediot: Podstawy Nauki o Materiałach I i II, Materiały Konstrukcyjne, Współczesne Materiały

Bardziej szczegółowo

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Bytomiu Wilhelm Gorecki PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Podręcznik akademicki Bytom 2011 1. Wstęp...9 2. Cel podręcznika...11 3. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: IM.G.D1.4 Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu Specjalnościowy. Poziom przedmiotu Studia I stopnia. Liczba godzin/tydzień 2W e, 1L

Kod przedmiotu: IM.G.D1.4 Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu Specjalnościowy. Poziom przedmiotu Studia I stopnia. Liczba godzin/tydzień 2W e, 1L Nazwa przedmiotu: STOPY METALI NIEŻELAZNYCH Kierunek: Kod przedmiotu: IM.G.D1.4 Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu Specjalnościowy Poziom przedmiotu Studia I stopnia Rok: Semestr: Materiały metaliczne

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Mechanika i budowa maszyn II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Mechanika i budowa maszyn II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Przemiany fazowe i podstawy obróbki cieplnej Phase conversions with bases

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia

Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia Wydział: Metali Nieżelaznych Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Rocznik: 2015/2016 Język wykładowy: Polski Semestr 1 NIP-1-106-s

Bardziej szczegółowo

Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych

Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych STALE STOPOWE Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w procesach stalowniczych,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

Pierwiastek: Na - Sód Stan skupienia: stały Liczba atomowa: 11

Pierwiastek: Na - Sód Stan skupienia: stały Liczba atomowa: 11 ***Dane Pierwiastków Chemicznych*** - Układ Okresowy Pierwiastków 2.5.1.FREE Pierwiastek: H - Wodór Liczba atomowa: 1 Masa atomowa: 1.00794 Elektroujemność: 2.1 Gęstość: [g/cm sześcienny]: 0.0899 Temperatura

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stal stopowa stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2% węgla i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

BADANIA WTRĄCEŃ TLENKOWYCH W BRĄZIE KRZEMOWYM CUSI3ZN3MNFE METODĄ MIKROANALIZY RENTGENOWSKIEJ

BADANIA WTRĄCEŃ TLENKOWYCH W BRĄZIE KRZEMOWYM CUSI3ZN3MNFE METODĄ MIKROANALIZY RENTGENOWSKIEJ BADANIA WTRĄCEŃ TLENKOWYCH W BRĄZIE KRZEMOWYM CUSI3ZN3MNFE METODĄ MIKROANALIZY RENTGENOWSKIEJ R. ROMANKIEWICZ, F. ROMANKIEWICZ Uniwersytet Zielonogórski ul. Licealna 9, 65-417 Zielona Góra 1. Wstęp Jednym

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNI

AKADEMIA MORSKA w GDYNI AKADEMIA MORSKA w GDYNI WYDZIAŁ MECHANICZNY Nr 17 Przedmiot: Nauka o materiałach I, II, III Kierunek/Poziom kształcenia: Forma studiów: Profil kształcenia: Specjalność: MiBM/ studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA RZESZOWSKA PLAN STUDIÓW

POLITECHNIKA RZESZOWSKA PLAN STUDIÓW POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa PLAN STUDIÓW dla kierunku: Inżynieria materiałowa studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 12 Listopada 2014 Plan studiów

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO. dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu )

MATERIAŁOZNAWSTWO. dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu ) MATERIAŁOZNAWSTWO dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu ) jhucinsk@pg.gda.pl MATERIAŁOZNAWSTWO dziedzina nauki stosowanej obejmująca badania zależności

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: Nauka o materiałach Wszystkie specjalności Data wydruku: 22.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Z-ZIPN Materiałoznawstwo I Materials Science

Z-ZIPN Materiałoznawstwo I Materials Science KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIPN1-0088 Materiałoznawstwo I Materials Science Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7, Data wydania: 14 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB 1050 AKADEMIA

Bardziej szczegółowo

Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień

Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień 15.12.2016 Numer PN Odlewy PN-EN 1559-1:2011P PN-EN 1559-1:2011E PN-EN 1559-2:2014-12E PN-EN

Bardziej szczegółowo

forma studiów: studia stacjonarne Liczba godzin/tydzień: 2W, 1Ć 1W e, 3L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

forma studiów: studia stacjonarne Liczba godzin/tydzień: 2W, 1Ć 1W e, 3L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu PODSTAWY NAUKI O MATERIAŁACH The Basis of Materials Science Kierunek: Inżynieria Materiałowa Rodzaj przedmiotu: Kierunkowy obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wykład, Ćwiczenia, Laboratorium Poziom

Bardziej szczegółowo

Informator dla kandydatów na studia

Informator dla kandydatów na studia Kształtowanie struktury i własności materiałów nanostrukturalnych Komputerowe wspomaganie doboru i projektowania materiałów Zasady projektowania i modelowania materiałów nanostrukturalnych Metody sztucznej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A.

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 5/N Opracowała:

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 7 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych i własnoci stali Prezentacja ta ma na celu zaprezentowanie oraz przyblienie wiadomoci o wpływie pierwiastków stopowych na struktur stali, przygotowaniu zgładów metalograficznych oraz obserwacji struktur

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE. (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach)

STALE STOPOWE. (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach) STALE STOPOWE (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach) Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO. Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204

MATERIAŁOZNAWSTWO. Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204 MATERIAŁOZNAWSTWO Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204 PODRĘCZNIKI Leszek A. Dobrzański: Podstawy nauki o materiałach i metaloznawstwo K. Prowans: Materiałoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Kierunek studiów: Inżynieria Produkcji Forma

Bardziej szczegółowo

Z-LOG-088I Materiałoznawstwo Materials Science. Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Z-LOG-088I Materiałoznawstwo Materials Science. Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-LOG-088I Materiałoznawstwo Materials Science Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 0/03 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Obróbka Cieplna Odlewów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Production Engineering and Management Poziom studiów: studia II stopnia Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego WPROWADZENIE 1. GENEZA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ 2. KLASYFIKACJA MATERIAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Przedmowa 19 O zespole autorskim 21. Klasyfikacja i charakterystyka procesów spawania i pokrewnych 23. Literatura... 35

Przedmowa 19 O zespole autorskim 21. Klasyfikacja i charakterystyka procesów spawania i pokrewnych 23. Literatura... 35 Spis treści Przedmowa 19 O zespole autorskim 21 1 Klasyfikacja i charakterystyka procesów spawania i pokrewnych 23 Literatura... 35 2 Przetwarzanie energii do celów spawalniczych [1] 37 2.0. Wstęp... 37

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-201-IB-s Punkty ECTS: 4. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Inżynieria biomateriałów

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-201-IB-s Punkty ECTS: 4. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Inżynieria biomateriałów Nazwa modułu: Biomateriały metaliczne Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-201-IB-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Skład chemiczny wybranych stopów niklu do obróbki plastycznej

Skład chemiczny wybranych stopów niklu do obróbki plastycznej Stopy innych metali Stopy niklu Konstrukcyjne (monele) Oporowe (chromel, alumel, nichromy, kanthal) O szczególnych własnościach fizycznych (inwar, kowar, elinwar, permalloy) Odporne na korozję(hastelloy)

Bardziej szczegółowo

Newsletter nr 6/01/2005

Newsletter nr 6/01/2005 Newsletter nr 6/01/2005 Dlaczego stal nierdzewna jest odporna na korozję? (część II) Stalami nazywamy techniczne stopy żelaza z węglem i z innymi pierwiastkami, zawierające do 2 % węgla (symbol chemiczny

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne materiały konstrukcyjne : wybrane zagadnienia / Wojciech Kucharczyk, Andrzej Mazurkiewicz, Wojciech śurowski. wyd. 3. Radom, cop.

Nowoczesne materiały konstrukcyjne : wybrane zagadnienia / Wojciech Kucharczyk, Andrzej Mazurkiewicz, Wojciech śurowski. wyd. 3. Radom, cop. Nowoczesne materiały konstrukcyjne : wybrane zagadnienia / Wojciech Kucharczyk, Andrzej Mazurkiewicz, Wojciech śurowski. wyd. 3. Radom, cop. 2011 Spis treści Wstęp 9 1. Wysokostopowe staliwa Cr-Ni-Cu -

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Instytut Inżynierii Materiałowej Stale narzędziowe do pracy na zimno CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze składem chemicznym, mikrostrukturą, właściwościami mechanicznymi

Bardziej szczegółowo

Materiały budowlane i instalacyjne Kod przedmiotu

Materiały budowlane i instalacyjne Kod przedmiotu Materiały budowlane i instalacyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Materiały budowlane i instalacyjne Kod przedmiotu 06.4-WI-EKP-Matbudiinst-S16 Wydział Kierunek Wydział Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Praca zbiorowa pod redakcj naukow L.A. Dobrzańskiego i T. Tańskiego 5

Spis treści. Praca zbiorowa pod redakcj naukow L.A. Dobrzańskiego i T. Tańskiego 5 Spis treści Streszczenie... 12 Abstract... 14 Słowo wstępne... 16 1. Wyznaczanie własno ci mechanicznych stali... 20 2. Statyczna próba rozciągania w temperaturze podwyższonej... 24 3. Badania mechaniczne

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska Prowadzący : dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania, Wydz. Mechaniczny Kontakt: hsmolens@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Metalurgia Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia

Kierunek: Metalurgia Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia Wydział: Metali Nieżelaznych Kierunek: Metalurgia Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Rocznik: 2016/2017 Język wykładowy: Polski Semestr 1 NME-1-106-s Informatyka I 28 0

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE MATERIAŁY I TECHNOLOGIE Modern Materials and Technologies. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, lab.

NOWOCZESNE MATERIAŁY I TECHNOLOGIE Modern Materials and Technologies. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, lab. Nazwa przedmiotu NOWOCZESNE MATERIAŁY I TECHNOLOGIE Modern Materials and Technologies Kierunek: Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy Specjalnościowy Rodzaj zajęć: Wyk. Lab. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 4/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowała: dr Hanna de Sas Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 4/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowała: dr Hanna de Sas Stupnicka POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 4/N Opracowała:

Bardziej szczegółowo

Poziom przedmiotu: I stopnia studia stacjonarne Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Poziom przedmiotu: I stopnia studia stacjonarne Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu : Materiałoznawstwo Materials science Kierunek: Mechanika i budowa maszyn Rodzaj przedmiotu: Treści kierunkowe Rodzaj zajęć: Wykład, Laboratorium Poziom przedmiotu: I stopnia studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wydajność w obszarze HSS

Wydajność w obszarze HSS New czerwiec 2017 Nowe produkty dla techników obróbki skrawaniem Wydajność w obszarze HSS Nowe wiertło HSS-E-PM UNI wypełnia lukę pomiędzy HSS a VHM TOTAL TOOLING = JAKOŚĆ x SERWIS 2 WNT Polska Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science

Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku

Bardziej szczegółowo

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 2

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 2 Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 2 dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania Wydział Mechaniczny, Politechnika Gdańska Materiały edukacyjne Własności materiałów brane pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Własności materiałów inżynierskich Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM-2-302-IS-n Punkty ECTS: 4 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel

Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel. 12 617 3572 www.kcimo.pl, bucko@agh.edu.pl Plan wykładów Monokryształy, Materiały amorficzne i szkła, Polikryształy budowa,

Bardziej szczegółowo

BUDOWA STOPÓW METALI

BUDOWA STOPÓW METALI BUDOWA STOPÓW METALI Stopy metali Substancje wieloskładnikowe, w których co najmniej jeden składnik jest metalem, wykazujące charakter metaliczny. Składnikami stopów mogą być pierwiastki lub substancje

Bardziej szczegółowo

Semestr letni Brak Tak

Semestr letni Brak Tak KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-0088 Materiałoznawstwo Materials Science Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR NA TERENIE RP Intrapol II Sp. z o.o. Żywiec ul. Ks.Pr. Słonki 3c Proszki metalowe Unikatowa produkcja

Bardziej szczegółowo

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE Wykład dla kierunku Ochrona Środowiska Wrocław, 2015 r. Materiały do budowy aparatury procesowej Do budowy aparatury procesowej wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia Przedmiot: Metalurgia i technologie odlewnicze Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy Kod przedmiotu: IM 1 N 0 6-0_0 Rok: I Semestr:

Bardziej szczegółowo

Tematy Prac Magisterskich Katedra Inżynierii Stopów i Kompozytów Odlewanych

Tematy Prac Magisterskich Katedra Inżynierii Stopów i Kompozytów Odlewanych Tematy Prac Magisterskich Katedra Inżynierii Stopów i Kompozytów Odlewanych 2014-2015 Lp. 1 2 3 4 5 6 Nazwisko i Imię dyplomanta Temat pracy Optymalizacja komputerowa parametrów procesu wypełniania wnęki

Bardziej szczegółowo

Ewolucja we frezowaniu trochoidalnym

Ewolucja we frezowaniu trochoidalnym New Nowe Lipiec 2016 produkty dla techników obróbki skrawaniem Ewolucja we frezowaniu trochoidalnym Frezy trzpieniowe CircularLine skracają czas obróbki i wydłużają żywotność TOTAL TOOLING = JAKOŚĆ x SERWIS

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: WSPÓŁCZESNE MATERIAŁY INŻYNIERSKIE. Kod przedmiotu: Ki 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Mechatronika 5. Specjalność: Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykresy układów równowagi faz stopowych Ilustrują skład fazowy

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Odlewnictwo stopów metali nieżelaznych Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Production Engineering and Management Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab.

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy:

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: STAL O SPECJALNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH Zakres tematyczny 1 Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: - odporne na korozję, - do pracy w obniżonej temperaturze, - do pracy

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja stali i przykłady oznaczeń

Klasyfikacja stali i przykłady oznaczeń Klasyfikacja stali i przykłady oznaczeń Definicja stali Stal jest to plastycznie (i ewentualnie cieplnie) obrobiony stop żelaza z węglem i innymi pierwiastkami, otrzymywanym w procesach stalowniczych ze

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM IS-s Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM IS-s Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania Nazwa modułu: Spawalność stali Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM-2-202-IS-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka - EGZAMIN 10wE - Analiza ryzyka - 20ćw. Bezpieczeństwo informacji - EGZAMIN 10wE - Bezpieczeństwo informacji

Analiza ryzyka - EGZAMIN 10wE - Analiza ryzyka - 20ćw. Bezpieczeństwo informacji - EGZAMIN 10wE - Bezpieczeństwo informacji Niniejszym podaje się do wiadomości studentów studiów niestacjonarnych inżynierskich i magisterskich uzupełniających, że w semestrze letnim roku akademickiego 011/01 obowiązuje uzyskanie zaliczeń i egzaminów

Bardziej szczegółowo

DOLFA-POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ DOLFAMEX

DOLFA-POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ DOLFAMEX -POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ Dzięki użyciu nowoczesnego materiału mają one zastosowanie przy obróbce stali i żeliwa o podwyższonej twardości: q charakteryzują się wysoką żywotnością narzędzia,

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne stale bainityczne

Nowoczesne stale bainityczne Nowoczesne stale bainityczne Klasyfikacja, projektowanie, mikrostruktura, właściwości oraz przykłady zastosowania Wykład opracował: dr hab. inż. Zdzisław Ławrynowicz, prof. nadzw. UTP Zakład Inżynierii

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo