Wolność Równość Uniwersytet

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wolność Równość Uniwersytet"

Transkrypt

1

2 Wolność Równość Uniwersytet red. Cezary Kościelniak, Jarosław Makowski Timo Aarrevaara Andrea Abbas Tomasz Bilczewski Gaële Goastellec Sarah Guri-Rosenblit Lubow Jeroszenko Barbara M. Kehm Cezary Kościelniak Barbara Kudrycka Marek Kwiek Annick Magnier Peter Mayo Tadeusz Sławek

3 Copyright Instytut Obywatelski Warszawa 2011 ISBN

4 Wolność, równość, uniwersytet SPIS TREŚCI Wstęp 7 Uniwersytet na rozdrożu 9 Cezary Kościelniak, Jarosław Makowski Część pierwsza Konteksty teoretyczne 19 Autonomia, kształcenie, dług 21 Tadeusz Sławek Transformacja, transfer, translacja 33 Tomasz Bilczewski Część druga Konteksty globalnych zmian w polityce szkolnictwa wyższego 55 Konsekwencje i wyzwania stojące przed poszerzaniem dostępu do studiów wyższych 57 Sarah Guri-Rosenblit Co to znaczy atrakcyjny uniwersytet? Różne konsekwencje transformacji instytucjonalnych dla różnych interesariuszy 73 Marek Kwiek Uniwersytet i aktywizm studencki wobec obywatelskiego nieposłuszeństwa 111 Cezary Kościelniak Globalizacja, demokracja i rynek szkolnictwa wyższego 137 Peter Mayo 5

5 Spis treści Część trzecia Konteksty lokalnych transformacji studia przypadków 155 Sytuacja fińskich uniwersytetów w obliczu sprzecznych wymogów autonomii i społecznej doniosłości 157 Timo Aarrevaara Kolejna rewolucja w angielskim szkolnictwie wyższym? 171 Andrea Abbas Wolność dostępu do uniwersytetów: gwarancja nierówności? Francja: studium przypadku 191 Gaële Goastellec Szkolnictwo wyższe jako czynnik stymulujący modernizację oraz innowacyjną gospodarkę. Przykład Rosji 209 Lubow Jeroszenko Być albo nie być? Wpływ inicjatywy doskonałości na niemiecki system szkolnictwa wyższego 229 Barbara M. Kehm W poszukiwaniu włoskiej polityki szkolnictwa wyższego 257 Annick Magnier Wywiad z minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Barbarą Kudrycką 283 Inwestujmy w najlepszych 285 Barbara Kudrycka, Cezary Kościelniak, Jarosław Makowski Noty o autorach 301 6

6 Wstęp UNIWERSYTET NA ROZDROŻU 7

7 8

8 Cezary Kościelniak, Jarosław Makowski UNIWERSYTET NA ROZDROŻU Kryzys gospodarczy i ekonomiczny dotyka dziś każdej sfery naszego życia. Siłą rzeczy uderza także w tak szacowną instytucję, jaką dla naszej zachodniej kultury jest uniwersytet. Co więcej, kryzys zmusza poszczególne rządy w całej Europie do zmiany polityki szkolnictwa wyższego. Niestety, na tej kryzysowej fali zachodzące zmiany można w ostatnim czasie sprowadzić do dwóch haseł: prymat praktycyzmu i finansowy redukcjonizm. Praktycyzm i finansowy redukcjonizm w tym przypadku znaczą wpisanie każdej uczelni w rytm przemian gospodarczych. A te, jak wiemy, nastawione są przede wszystkim na krótkoterminowe efekty zysków oraz ocenę działań opartą o produkcyjność. W logice przemian ukierunkowanych na rynkową efektywność słabszą pozycję zajmują cele kulturowe, duchowe czy tradycja. Jest to zarazem powód, dla którego planowane i wdrażane przez polityków zmiany transformacji uniwersytetu spotykają się z radykalnym sprzeciwem studentów i obywateli w całej Europie, dla których sprowadzanie uczelni li tylko do rachunku ekonomicznego jest barbarzyńskim zredukowaniem ich społecznej roli, której przez długie lata nie będzie można łatwo odmienić. Niewątpliwie dzieje się coś niepokojącego, zresztą nie pierwszy raz w historii: politycy, szczególnie ci spod znaku ideologii neoliberalnej, stali się przeciwnikami uniwersytetu rozumianego zgodnie z jego ideą, czyli uniwersalistycznie : jako systemu przekazywania edukacji wyższej i kształcenia oraz społeczności, którą niemal siłą chce się przekształcić na modłę zarządzania korporacyjnego. Tyle że 9

9 Wstęp zdecydowana większość członków wspólnoty akademickiej, zarówno studentów, jak i profesorów, próbuje walczyć o zachowanie status quo niestety, na razie bezskutecznie. Europejskie uniwersytety mocno redefiniują swoją rolę. Uniwersytetu nie można traktować jedynie jako miejsca przekazywania wiedzy. Uniwersytet od samego początku był i musi także pozostać miejscem, które ma odpowiadać wyzwaniom społecznym, kulturowym i ekonomicznym. Między innymi temu służy trzecia misja, która ma uzupełniać uniwersytet w jego wymiarze rozwoju regionalnego oraz odpowiadać na społeczne wyzwania, takie jak np. zrównoważony rozwój czy budowanie platformy do debaty publicznej. Te, jak i wiele innych zobowiązań społecznych, nie podlegają już dyskusji. Uczelnie przestają być zamkniętymi na rzeczywistość samotnymi wyspami, lecz stają się aktywnymi change makers na poziomie regionalnym, krajowym, a niektóre międzynarodowym. Przeobrażający się na naszych oczach uniwersytet europejski coraz mniej przypomina model Humboldta (vide Kwiek, 2010). W posthumboldtowskim modelu uczelni do tradycyjnych celów, takich jak kształcenie i prowadzenie badań, zostały dodane nowe, w tym także wspomniana trzecia misja, czyli tworzenie powiązań między uniwersytetem a otoczeniem, oraz zawierająca się w niej misja cywilna, określająca zadania uniwersytetu we współczesnych demokracjach, skupiająca się m.in. na edukacji publicznej. Aby sprostać nowym zadaniom, uniwersytetowi potrzebna jest autonomia, niezależność decyzyjna, która pozwoliłaby na tworzenie własnej polityki rozwojowej. Innymi słowy, uniwersytet, który jest otwarty zarówno na tradycyjne funkcje edukacyjne i badawcze, jak i na związki z otoczeniem gospodarcze, społeczne, kulturowe potrzebuje silnej autonomii, dającej mu narzędzia do kreowania optymalnej polityki. 10

10 Uniwersytet na rozdrożu Oczywiście pisząc te słowa, nie pozostajemy naiwnymi marzycielami. Doskonale zdajemy sobie sprawę, że uniwersytet musi szukać związków między edukacją a przyszłą karierą swoich studentów. Nie mówiąc już o tym, że musi poszukiwać także dodatkowych źródeł finansowania o czym pisze choćby Burton Clark w książce Creating Entrepreneurial University. Musi on stać się miejscem, gdzie dochowuje się należnej troski o związki nauki z otoczeniem gospodarczym, oferując studentom wyrafinowaną, najlepiej międzynarodową ofertę edukacyjną, jak również umiejętności, które pozwolą im w przyszłości zrealizować sukces zawodowy. Nie ma jednak sensu przedsiębiorczych zmian ani fetyszyzować, ani stawiać jak czyni to Clark na pierwszym miejscu w reformach uczelni. Nowe przymiotniki określające rolę uniwersytetu, takie jak przedsiębiorczy czy adaptacyjny, mają swoich krytyków, pokazujących, że efektywność ekonomiczna niekoniecznie musi iść w parze z tym, co dobre dla procesu edukacji i wspólnoty akademickiej. I choć źle się dzieje, kiedy uczelnie stają się niesterowalnymi, źle zarządzanymi molochami, to jednak trendy przedsiębiorcze niosą ze sobą także zagrożenia. Dlatego trzeba dziś pytać o autonomię uniwersytetu: czy przekształcenie uniwersytetu w firmę for profit i mocno powiązaną z biznesem nie ogranicza jego wolności, niezbędnej do twórczej i innowacyjnej pracy? Czy uwikłany w zależności finansowe od swych zewnętrznych partnerów uniwersytet nie stanie się instytucją zależną, tracącą swoje naturalne, krytyczne zadania społeczne? Zmiany te są na tyle głębokie, że nawet krytycy spod różnych adresów ideologicznych momentami bardzo podobnie piszą o transformacjach uczelni wyższych, jakie niesie ze sobą neoliberalna polityka. Przykładowo w książce God, Philosophy, Universities wybitny amerykański filozof Alasdair MacIntyre poddaje krytyce ideę uniwersytetów badawczych, jako wyspecjalizowanych i niezależnych od siebie centrów uniwersyteckich, które są pozbawione wspólnej idei wyznaczającej komplementarność wiedzy, procesu edukacji i wymiaru wspólnotowego uniwersytetu. 11

11 Wstęp Lewicową krytykę przedsiębiorczego zaangażowania uniwersytetów amerykańskich przedstawił Christopher Newfield w swej bestsellerowej książce Unmaking the Public University. Autor pokazuje, że jednym ze skutków kooperacji uniwersytetów z wielkimi korporacjami w USA było podnoszenie czesnego, a co za tym idzie coraz silniejsza elitaryzacja uczelni. Silny wpływ korporacji na rady nadzorcze uczelni powodował pomniejszenie ich autonomii, natomiast zyski ze wspólnych patentów tylko w minimalnym stopniu wpływały do uczelni. Oczywiście należy pamiętać, że konteksty amerykańskie różnią się od europejskich. Warto jednak mieć na uwadze, aby poszukiwanie politycznych rozwiązań wiązało się z lokalną specyfiką krajów i regionów, a nie było kopiowaniem wzorów z innych kultur zarządzania uczelniami, apriorycznie traktowanych jako źródła sukcesu. A zdaje się, że w takim właśnie kierunku idą zmiany w europejskiej polityce szkolnictwa wyższego. Choć książki MacIntyre a i Newfielda są z różnych światoobrazów i pozycji ideologicznych, to jednak można odczytać z nich wspólne wnioski: nie udało się obronić autonomii uniwersytetu przed destrukcyjnymi trendami ekonomicznymi. Co ciekawe, podobną diagnozę, jakkolwiek wyrastającą z innej tradycji filozoficznej oraz europejskiej perspektywy, stawia w niniejszej książce Tadeusz Sławek. Były rektor Uniwersytetu Śląskiego pisze, że uniwersytet coraz wyraźniej staje się związkiem różnych instytucji, niezwiązanych ani celem, ani ideą, ale pozostaje zagrożony pokusą Midasa, aby wszystko na uniwersytecie zamieniało się w złoto. Problem w tym, że uniwersytet przyjmuje perspektywę długodystansową, gdzie wartości dodanej nie można do końca zmierzyć zyskiem finansowym. Taką wartością jest na przykład dobrze przygotowany do życia obywatel, który w przyszłości przysłuży się swojej społeczności. W tych krytycznych głosach jest coś na rzeczy. Bo oto coraz bardziej wyspecjalizowane badania sprawiają, że prowadzący laboratoria 12

12 Uniwersytet na rozdrożu nie mają czasu na prowadzenie zajęć. Często najwybitniejsi uczeni nie prowadzą dydaktyki, są zatrudniani na etatach badawczych, co powoduje, że przerywany jest pokoleniowy przekaz myślenia jedno z najważniejszych zadań kulturowych uniwersytetu. Nie działa to tylko w jedną stronę; nierzadko wybitni nauczyciele akademiccy nie mają z kolei czasu na prowadzenie badań czy spisanie swoich myśli, co również skazuje je na krótsze trwanie. Uniwersytetom wyspecjalizowanym i podzielonym na badawcze i uczące może grozić odsunięcie refleksyjności oraz spowodowanie, że w procesie edukacyjno-badawczym pomija się podstawowe pytania, które wyznaczają sensowność działań człowieka oraz odnoszą się do szerszej struktury społecznej. Uniwersytet, jeśli pozostaje instytucją krytyczną, powinien takie pytania stawiać; z tej przyczyny nie powinien wykluczać ze swoich murów oraz miękkich sfer wpływających na jakość życia człowieka na przykład religii (vide Sommerville, 2009). Jeszcze inną zmianą, która niekoniecznie pozytywnie wpływa na rzeczywistość akademicką, są nowe zaangażowania samych badaczy. Naukowcy już nie tylko piszą książki i publikują wyniki badań, ale tworzą raporty, które powoli zdają się zastępować wiedzę. To zmienia formułę wiedzy. Raport tym różni się od książki, że musi spełniać oczekiwania zamawiającego w tym sensie badacz nie jest do końca swobodny czy też nie zawsze może podjąć kwestie, które mogłyby znaleźć się w niezależnych badaniach. To zamawiający raport, od instytucji państwowych poczynając, a na korporacjach kończąc, oczekuje konkretnego efektu a przecież w nauce wystarczającym efektem jest sam proces poznawczy. Być może jest to szersza zmiana kulturowa w świecie wiedzy. Kolejna sprawa dotyczy kwestii dyscyplinarności i transdyscyplinarności. Nie sposób dziś efektywnie przekazywać wiedzy tylko w jednym paradygmacie czy dyscyplinie nauki. Fundamentalne problemy społeczne są wyjaśniane z pozycji transdyscyplinarnych 13

13 Wstęp przykładem jest choćby zrównoważony rozwój, który wymaga podejścia i nauk społecznych, i biologicznych, i ekonomicznych. Transdycyplinarność wiąże się również z zagadnieniem autonomii. W tym przypadku oznaczałaby ona instytucjonalną swobodę w kształtowaniu modułów czy grup badawczych, które miałyby swobodę działania ponad podziałami dyscyplinarnymi oraz wydziałowymi. Jednym z najistotniejszych problemów współczesnej polityki szkolnictwa wyższego jest wspomniane wyżej zagadnienie dotyczące równości. Równość oznacza tu przede wszystkim możliwość dostępu do uczelni, ale także, już po procesie edukacji, możliwość dostępu do instytucji dobrobytu. Innymi słowy, uczelnie jako instytucje certyfikujące (w tym przypadku wiedzę) otwierają dostęp do awansu społecznego. Przy całej świadomości problemów związanych z masowością studiów wyższych, uniwersytety pozostają instytucjami dobrobytu, a ich ukończenie stanowi conditio sine qua non w późniejszej realizacji pomyślnego rozwoju oraz kariery dla większości ludzi. Jak pokazuje niniejsza książka, problem równości dostępu ciągle jest obecny i nie wydaje się, by został szybko rozwiązany. W Europie toczy się spór o to, jak zbudować model uniwersytetu, który będzie bardziej inkluzywny w sferze edukacji. Dziś, choć zdaje się istnieć nieograniczony dostęp do podjęcia wymarzonego przez młodego człowieka wykształcenia, tylko absolwenci wybranych, elitarnych kierunków nie mają problemów ze zdobyciem kwalifikacji pozwalających szybko zyskać dobrą pracę oraz wysoki status społeczny. Zadeklarowana kulturowo po 1968 roku równość i powszechna dostępność do instytucji państwa dobrobytu staje się dziś przebrzmiałym mitem. Do jego klęski przyczynił się kryzys ekonomiczny, coraz mniej transparentny rynek pracy czy coraz mniej stabilna przyszłość milionów Europejczyków. W pewnym sensie edukacja przerodziła się w mechanizm douczania i zdobywania kolejnych dyplomów, mających już jednak tylko formalne znaczenie. 14

14 Uniwersytet na rozdrożu Przy masowym szkolnictwie wyższym nierówności mają swoje konsekwencje także na rynku pracy, gdzie często kwalifikacje ustępują miejsca nieformalnym sieciom powiązań. Dochodzi do paradoksu, gdzie równy dostęp do instytucji dobrobytu, jakim jest uniwersytet, nie zawsze prowadzi do egalitarnego społeczeństwa, a jedynie buforuje w czasie społeczne nierówności. Politycy większości państw Unii Europejskiej coraz bardziej uświadamiają sobie, że dobrze wykształcony obywatel to nie tylko jednostka zdolna do realizacji swych osobistych planów życiowych, własnego sukcesu i dobrobytu, ale to także obywatel krytycznie myślący, mający świadomość uczestnictwa w projektach politycznych, otwarty na idee polityczne, aktywnie korzystający ze swoich praw oraz świadomy etycznych zobowiązań życia publicznego. Aby takim się stał, musi przejść edukację, która kształtuje kulturę obywatelską społeczeństw i jest to jeden z powodów, dla których powinna ona zostać dobrem publicznym. Jednocześnie wykształcenie daje formację, otwiera jednostki na realizację zadań i ról życiowych, które przydadzą mu szczęścia; innymi słowy, w dążeniu do pełnego, satysfakcjonującego życia tak prywatnego, jak i publicznego. Państwa dobrobytu zarówno te, którym udało się taki model osiągnąć, jak i te, które do niego dążą stawiają sobie za cel pomoc w osiągnięciu celów życiowych przez swoich obywateli, w tym także w dofinansowaniu edukacji. Patrząc na tę kwestię od strony normatywnej, bardzo trudno byłoby porównać systemy, w których edukacja jest pojmowana jako dobro publiczne, z tymi, w których jest pojmowana jako dobro prywatne: przykładowo UE z USA. To nie tylko inne kultury obywatelskie, ale także inne problemy społeczne i sposób myślenia o sferze publicznej. Tak oto projekty budowania europejskich Harvardów (jeśli miałoby to znaczyć kopiowanie) są operacjami skazanymi na porażkę. Wiedza nie oznacza li tylko prostego sukcesu komercyjnego jednostek, 15

15 Wstęp regionów i państw, ale jest pojmowana jako szeroka płaszczyzna rozwoju człowieka, a uniwersytet jest miejscem badań tak aplikowalnych, jak i fundamentalnych, prowadzących do stawiania kluczowych pytań i tworzenia miejsca, w którym można odsłaniać nowe horyzonty, prowadzić debatę publiczną, czytać, spotykać się z ludźmi różnych kultur, uczyć się dialogu i działać w kierunku wzmacniania etyki obywatelskiej. Świadomość uszlachetniania sfery publicznej, rozumianej jako sfery dyskursów społecznych, prowadzenia debat, ale także odkrywania i analizowania kwestii społecznie trudnych, jest równoznaczna ze świadomością potrzeby utrzymywania takich instytucji, które będą tę sferę skutecznie ożywiały będą instytucjami krytycznymi i tradycyjnymi zarazem. Bez wątpienia taką instytucją w Europie pozostaje uniwersytet. Przekazywana na nim wiedza ma charakter bezinteresowny, a sama edukacja pozostaje dobrem publicznym. Jeśli mielibyśmy wskazać na główne problemy współczesnych transformacji uniwersytetu, to z pewnością zagadnienia wolności (nie tylko wolności uprawiania nauki, ale także autonomii uczelni) oraz równości (przede wszystkim dostępności do instytucji wiedzy, ale także harmonijnej obecności istotnych praktyk społecznych w tym także religii na uniwersytecie) są jednymi z najważniejszych. Oddajemy do rąk Czytelnika książkę, która te ważkie problemy porusza i prezentuje europejską perspektywę ich rozumienia. Z naszkicowanych powyżej kwestii wypływają inne, bardziej szczegółowe, które zostały podjęte przez autorów poszczególnych artykułów. Porządkując strukturę książki, przyjęliśmy jej następujący podział. Otwiera ją część teoretyczna, zatytułowana Konteksty teoretyczne, analizująca teoretyczne oraz historyczne zagadnienia autonomii uniwersytetu. Część druga, zatytułowana Konteksty globalnych zmian w polityce szkolnictwa wyższego, prezentuje teksty omawiające wybrane kwestie transformacji uczelni, takie jak zmiany 16

16 Uniwersytet na rozdrożu w ich zarządzaniu, ich atrakcyjności, przemiany dyskursów o edukacji, a także zmiany kulturowe, jakie nastąpiły w ostatnich dziesięcioleciach na fali protestów studenckich. W części trzeciej, zatytułowanej Konteksty lokalnych transformacji studia przypadków, zaprezentowane zostały studia przypadków z wybranych krajów Europy: Anglii (mającej odmienny system szkolnictwa wyższego niż Szkocja i Walia), Finlandii, Francji, Niemiec, Rosji i Włoch. Autorzy pokazują w nich ostatnie zmiany w polityce szkolnictwa wyższego. Książkę kończy wywiad na bazie prezentowanych tekstów z minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Barbarą Kudrycką, która odnosi się do tych kwestii z pozycji policy makera. Konstruując książkę, mieliśmy świadomość, że jej autorzy posługują się różnymi metodami. Przede wszystkim są to studia przypadku, ale także analizy normatywne oraz porównawcze, jak i analizy kulturowe. W tak młodej dyscyplinie badawczej, jaką jest higher education policy, często dopuszcza się różne metody badawcze. W tym sensie, używając rozróżnienia Rainera Bauböcka (2010), staramy się, aby nasza książka była określona raczej poprzez problem-driven aniżeli method-driven. Mówiąc lapidarnie, zależy nam na pokazaniu sfery problemowej, lecz nie bez oddalania się od teoretycznego zaplecza. Nasz zamiar można zobrazować trafnym określeniem Ulricha Teichlera, że w wyjaśnianiu szczegółowych problemów powinno się bazować na jakiś teoriach, tak, by nie doprowadzić do sytuacji pozateoretycznych akumulacji niewyjaśnionych faktów (Välimaa, 2008, s. 144, cyt. Teichler, 450). Zgodnie z tym postulatem zadaliśmy naszym autorom tematy i pytania mające rozświetlić sporne dziś kwestie, jednak w taki sposób, by nie utracić szerszej, całościowej perspektywy. Oddając naszą książkę po osąd Czytelników, mamy nadzieję, że będzie ona dobrym punktem wyjścia do dyskusji o polskich zmianach w szkolnictwie wyższym, ale także przydatnym narzędziem do rozpoczętej już debaty. 17

17 Wstęp Na koniec chcielibyśmy podziękować wszystkim, którzy pracowali przy powstawaniu książki. Przede wszystkim Agnieszce Mitkowskiej, która panowała nad stroną organizacyjną, Magdalenie M. Baran za jej wytrwałą pomoc w redakcji merytorycznej, kontaktach z autorami oraz pomoc przy korekcie, Magdalenie Jankowskiej za żmudne prace korektorskie. A także tłumaczom tekstów Magdalenie Ptak, Rafałowi Jantarskiemu i Michałowi Koczalskiemu oraz recenzentowi prof. Jackowi Sójce. Książka jest owocem żmudnej pracy zespołu ludzi, bez których jej wydanie nie byłoby możliwe. LITERATURA Bauböck R. (2010), Normative political theory and empirical research, [w:] Approaches and Methodologies in the Social Science, Della Porta D., Keating M. (red.), Cambridge University Press, Cambridge. Clark B. (1998), Creating Entrepreneurial University, Pergamon Press, New York. Kwiek M. (2010), Transformacje uniwersytetu, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań. MacIntyre A. (2009), God, Philosophy, Universities, Notre Dame University Press, Notre Dame. Newfield Ch. (2010), Unmaking the Public University, Harvard University Press, Cambridge (MA). Sommerville C. J. (2009), Religious Ideas for the Secular University, Eerdmans, Grand Rapids (MI). Välimaa J. (2008), On comparative research in higher education, [w:] From Governance to Identity, Amaral A. et al. (red.), Springer. 18

18 Część pierwsza KONTEKSTY TEORETYCZNE 19

19 20

20 Tadeusz Sławek Uniwersytet Śląski, Polska AUTONOMIA, KSZTAŁCENIE, DŁUG Intelektualista jest tym, kogo głównym zadaniem jest rozwijanie zmysłu krytycznego myślenia niepozwalającego łatwo godzić się na proste formuły i podsuwane nam gotowe stereotypy ani na gładkie potakiwanie temu, co mówią i co czynią możni tego świata. Edward Said, Representations of the Intellectual 1. Autonomia jest pojęciem, którego losy być może zaważą na przyszłym kształcie demokracji. Gdy John Locke podkreślał gotowość człowieka do stanowienia, a następnie respektowania prawa jako jednej z kolumn dźwigającej gmach społeczeństwa obywatelskiego, czynił to w przekonaniu, że relacje między jednostką a władzą nie są jednokierunkowe. Autonomia nie jest bowiem niczym innym jak praktykowaniem zasady dwukierunkowości regulującej to, co dzieje się między obywatelem a państwem. Autonomos to jednostka wolna, niezawisła, lecz nie bezgranicznie przecież: jej wolność spełnia się w jej indywidualnych zamierzeniach, to prawda, ale zamierzenia te podlegają nie tylko władzy auto-, lecz także nomos. Jednostka i prawo jako główne uosobienie tego, co ponadjednostkowe, harmonijnie, współpracują wtedy, gdy są spełnieniem wolności. Jednostka jest wolna ku sobie i dla siebie (mam swoje plany, projekty, ambicje mówi sobie), ale musi być także wolna od siebie, a z pewnością od nadmiaru siebie (nie mogę uczynić wszystkiego, co mi się zamarzy kontynuuję swój wewnętrzny dialog bowiem jako indywiduum mogę się spełniać jedynie 21

21 Konteksty teoretyczne w sferze, w której moje życie styka się z życiem innych, a tę sferę niszczy wszelki nadmiar tego, co wyłącznie jednostkowe). W autonomii biegnę ku sobie, ale i w głębokim sensie tego określenia od siebie (wybujałego, nadmiernego) uciekam. Autonomia splata się gęstym węzłem z kwestią tożsamości oraz przygotowaniem wspólnej ( naszej, a nie wyłącznie mojej przyszłości). Inaczej mówiąc, jako autonomiczny jestem tyleż wolny, co nie-wolny. Wolny, bowiem mogę stanowić o sobie; nie-wolny, gdyż natrafiam na oczywiste ograniczenia będące ramami, w których muszę umieścić swoje prace i życie. Można rzec, że jestem wolny wtedy, gdy mam świadomość swego długu wobec innych, auto- jest zadłużone u tego, co hetero-, czyli rozpoznawalne jako inne, może nawet przeciwne. Kultywowanie poczucia tego długu jest podstawowym zadaniem mądrego kształcenia. Namysł nad własną wolnością (dociekamy tego, co sami wyznaczyliśmy sobie jako zadanie, oraz budujemy struktury wedle własnych praw, ale nie możemy uznać ani jednego, ani drugiego za cel osiągnięty; misja uniwersytetu to zawsze mission impossible) i nie-wolnością (świat czegoś od uniwersytetu wymaga, wręcz domaga się, i trzeba badać, czy owe żądania są zawsze i niezawodnie słuszne) stanowi ważne zadanie dla uniwersytetu. 2. Ostatnie zdanie wymaga jednak poprawki. Chodzi nie tylko o przygotowanie wspólnej przyszłości, lecz o wspólne jej przygotowywanie. Przyszłość ma być wspólna nie tylko dlatego, że w tej czy innej formie zagarnie nas wszystkich, lecz przede wszystkim dlatego, że należy ją przygotować wspólnym działaniem i namysłem. Wspólnota przyszłości oznacza dwie zgody: pierwszej udziela jednostka na to, by jej los współgrał z losami innych, drugiej społeczeństwo, a jej treścią jest przyzwolenie na to, by los jednostki nie był jedynie powieleniem losu innych. Mądra wspólnota tak konstruuje swoje prawa, aby dbać o stworzenie jednostkom możliwości konstruowania własnych losów. Autonomia demokracji polega na heteronomiczności losów tworzących ją indywiduów. Słusznie ostrzegał John Stuart Mill: Temu, kto 22

22 Autonomia, kształcenie, dług pozwala światu lub najbliższemu otoczeniu ułożyć plan jego życia za niego, potrzebna jest tylko małpia zdolność naśladowania (Mill, 2006, s. 159). Naśladownictwo i płynące z niego niebezpieczeństwa muszą więc stanowić ważny przedmiot namysłu. Wyniknie z niego sąd, że demokracja i jej powszechnie obowiązujące prawa, nomos, muszą być tak tworzone, aby służyć sprawie auto-, czyli jednostki; plan życia demokracji umożliwia niemal nieogarniętą wielorakość indywidualnych planów życiowych. A zatem to, co moje i własne, to, co odnosi się do mnie, cała sfera auto-, musi pozostawać w nieprzerwanej relacji ze sferą tego, co obce, inne, nie moje, czyli z rozległym światem, który jest heteros-. W przeciwnym razie demokracja wyrodnieje, stając się domokracją, systemem opartym na przeświadczeniu, że jedynie to, co moje i nasze, jest wartościowe i wiarygodne, a zatem, że w istocie jest jeden plan życia nasz. Przypomina się mądra przestroga, od której Szekspir rozpoczyna Dwóch szlachciców z Werony: Młodzież, tkwiąc w domu, domowy ma umysł (tłum. Maciej Słomczyński). Demokracja i autonomia kierują się przeciwko przemocy tak pojmowanej swojskości w imię obrony tego, co Mill nazywa indywidualną samorzutnością (ibidem, s. 156). 3. Jeśli demokracja jest skomplikowaną grą między mnogością planów życiowych indywiduów a powszechnym planem życia ustanawianym przez prawa, jeśli projekt demokratyczny nie ma przyjąć charakteru naśladowczego małpowania, a przeciwnie ma pozostawić jednostce przestrzeń do podejmowania własnych decyzji, sprawą pierwszej wagi staje się to, w jaki sposób jednostka owa ma się do tak wielkiej odpowiedzialności przygotować. Autonomia dotyczy najgłębiej pojętej odpowiedzialności za decydowanie, jako bodaj najważniejszego elementu przygotowywania indywidualnego planu życia. Mówimy o decydowaniu raczej niż o decyzji, podkreślając trwały charakter tego wyzwania: nie chodzi o jedno czy drugie konkretne rozstrzygnięcie, lecz o stałą dyspozycję do rozpatrywania świata tak, aby zachować poczucie jednostkowości i niezawisłości swojego życia. Tę dyspozycję 23

23 Konteksty teoretyczne do takiego poszanowania powszechnych praw, które nie odbiera nam prawa do własnego stanowiska, nazywamy odpowiedzialnym decydowaniem. Nadaje nam ono poczucie bycia osobą nie tyle prawną, co prawą, to znaczy taką, dla której prawo nie jest zwolnieniem od własnego namysłu, drogą wygodnej rejterady z trudnej sytuacji wyboru, ucieczką bez ryzyka, którego unikamy, czyniąc po prostu to, co czynią wszyscy. Autonomia i związane z nią decydowanie wymaga zdolności do podejmowania ryzyka i zakłada ostrożną nieufność wobec tych, którzy bezrefleksyjnie działają w imieniu prawa, traktując jego moc i autorytet jako narzędzie do wyeliminowania wszelkiego heteros-. Późniejsza twórczość Jacquesa Derridy nieustannie nam o tym przypomina: Nie ma polityki ani prawa, ani etyki bez odpowiedzialności decyzji, która aby być decyzją sprawiedliwą, nie może zadowolić się prostym stosowaniem norm czy reguł, lecz w każdym pojedynczym przypadku musi podjąć stanowcze ryzyko. W tym celu musimy zmieniać prawa, zwyczaje ( ) cały horyzont polityczności, obywatelskości, przynależności narodowej i państwowej (Derrida, 2000, s. 7). 4. Autonomia sprzyjająca heteronomii to najprostszy opis wyzwania, jakim jest demokracja. Gdy zaś mówimy o dyspozycji do kreślenia własnego planu życia, do kultywowania dyspozycji do odpowiedzialnego decydowania jako warunków demokracji, od razu stawiamy na pierwszym planie kwestię edukacji. Kto lekceważy kształcenie i naukę, ten lekceważy nie tylko wspólną przyszłość, ale opowiada się przeciwko jakiejkolwiek wspólnocie przyszłości. Kształcenie jest bowiem niczym innym, jak przygotowywaniem się do wspólnego czynienia przyszłości, która bez tego przygotowania rozpryśnie się w mozaikę całkowicie zindywidualizowanych projektów, w których zaniknie jakakolwiek idea wspólnotowości. O czym mówią dokumenty, które jak sygnowana w 1998 roku Wielka Karta Uniwersytetów stawiają autonomię szkoły wyższej w samym sercu tradycji europejskiej? Niewątpliwie to ostrożnie wpleciona w tkaninę biurokratycznego tekstu nić splatająca go z historią europejskiego myślenia służącego sprawom 24

24 Autonomia, kształcenie, dług społeczeństwa. Wszak autonomia dobrze charakteryzowała najstarsze europejskie uniwersytety, a dzisiaj podkreśla się, że autonomia szkół wyższych służy ich interesom ekonomicznym. Nie można zarazem oprzeć się wrażeniu, że autonomia, o której mowa, obecnie odnosi się głównie do sfery zarządzania nauką i nauczaniem raczej, niż do istotnych relacji określających związek pracy uniwersytetu ze światem. Zatem jest to nie tyle autonomia służąca dociekaniu prawdy, lecz taka, która usprawnia sposób administrowania nauką. Ta pierwsza traktowana jest jako rodzaj listka figowego zasłaniającego wstydliwe miejsca uniwersytetu; nie prowadzi się zatem rozmowy na temat idei przewodnich uniwersytetu i jego dalekosiężnej społecznej misji; zastępuje się ją rozmowami i sporami o sposób zarządzania i strukturyzowania uniwersytetu oraz jego subsydiowania. 5. Z niewielką przesadą mogłoby się wydawać, że zadaniem uniwersytetu jest nie tyle uporczywe i w zasadzie nigdy niekończące się dociekanie prawdy, co doskonalenie swojej organizacji i skuteczności swej administracji. Prawda coraz mniej daje się pomyśleć w kategoriach wyprawy w stronę niezbadanych obszarów ubi leones, pozbawionych mapy i pewności; prawda jest tam, gdzie znajduje się dobra struktura organizacyjna, a stopień tego dobra mierzy się skutecznością działania rynkowego i finansowania. Sięgając po towarzystwo figur mitologicznych, rzeklibyśmy, że patronem uniwersytetu nie jest już Syzyf, lecz Midas. Upatruję w Syzyfie postaci dla uniwersytetu znaczącej z kilku przyczyn. Po pierwsze dlatego, że syn Eola i założyciel późniejszego Koryntu jest tym, który wypowiedział posłuszeństwo odrębności i niewspółmierności światów. W przypadku Syzyfa chodziło o złamanie absolutnego rozdziału bogów od śmiertelnych, lecz możemy traktować decyzję antycznego bohatera o przekazywaniu ludziom wiadomości z Olimpu jako wyraz przekonania o wolnym głoszeniu słowa, która to wolność wprawia w ruch refleksję, a jest to ruch nie do powstrzymania przez żadne granice. Syzyf jest autonomiczny nie tylko dlatego, że wykracza przeciwko regułom bogów, lecz przede wszystkim z powodu 25

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Krzysztof Pawłowski Rektor WSB-NLU w Nowym Sączu Konferencja Polityka regionalna doświadczenia i perspektywy Kraków, 19-20 czerwca

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem dr, Katedra Zarządzania Innowacjami jakub.brdulak@gmail.com WARSZAWA 2013.10.15 Agenda prezentacji Główne wyzwania w polskim

Bardziej szczegółowo

czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH

czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH o czym będę mówił? o kulturotwórczej roli wolności akademickich i ich ochronie o współczesnych

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI STUDENTA. Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie

KODEKS ETYKI STUDENTA. Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie KODEKS ETYKI STUDENTA Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie Warszawa, 24.01.2013 Chcąc podkreślić nieoceniony wpływ zdobywania wiedzy na jakość ludzkiego życia jesteśmy przekonani, iż będąc

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński. Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału

Proces Boloński. Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału Proces Boloński Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału Założenia procesu Proces Boloński polega na szeregu reform narzuconych uniwersytetom w dziedzinie finansowania, zarządzania i programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Aspekty kształcenia WIEDZA I stopień II stopień III stopień Wiedza dotycząca fundamentów nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, na poziomie

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI STUDENTA WYŻSZEJ SZKOŁY TURYSTYKI I EKOLOGII W SUCHEJ BESKIDZKIEJ

KODEKS ETYKI STUDENTA WYŻSZEJ SZKOŁY TURYSTYKI I EKOLOGII W SUCHEJ BESKIDZKIEJ KODEKS ETYKI STUDENTA WYŻSZEJ SZKOŁY TURYSTYKI I EKOLOGII W SUCHEJ BESKIDZKIEJ 1 Wypełniając obowiązek nałożony przez art. 202 ust. 5a znowelizowanej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

Misja i Strategia Rozwoju Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

Misja i Strategia Rozwoju Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego 2011 Misja i Strategia Rozwoju Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Dokument zatwierdzony przez Radę Wydziału Fizyki UW w dniu 29 listopada 2011r. Warszawa, 2011-11-29 Misja i Strategia Rozwoju Wydziału

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 7/VI/2012 Senatu Wyższej Szkoły Handlowej im. Bolesława Markowskiego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 roku. Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym Drugiego dnia Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych tj. 22 października 2004 roku, przeprowadzono panel dyskusyjny, którego tematem była rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym. Prowadzącym

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Traci moc Uchwała nr 144/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego z 27 czerwca 2013 r.

Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Traci moc Uchwała nr 144/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego z 27 czerwca 2013 r. Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16c; 35-959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@ur.edu.pl Uchwała nr 282/03/2014 Senatu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja zakresu usług. Kompleksowe doradztwo w transferze technologii i komercjalizacji wyników prac badawczych. Warszawa, październik 2014

Prezentacja zakresu usług. Kompleksowe doradztwo w transferze technologii i komercjalizacji wyników prac badawczych. Warszawa, październik 2014 Prezentacja zakresu usług Kompleksowe doradztwo w transferze technologii i komercjalizacji wyników prac badawczych Warszawa, październik 2014 MDDP Nauka i Innowacje zakres działania Kluczowe usługi obejmują:

Bardziej szczegółowo

Kodeks Etyki Studenta. Wyższej Szkoły Ekonomicznej W Białymstoku

Kodeks Etyki Studenta. Wyższej Szkoły Ekonomicznej W Białymstoku Kodeks Etyki Studenta Wyższej Szkoły Ekonomicznej W Białymstoku Wstęp Samorząd Studentów Wyższej Szkoły Ekonomicznej na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 marca 2011r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie utworzenia kierunku genetyka i biologia eksperymentalna - studia pierwszego stopnia oraz zmieniająca uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny. Listopad 2014

Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny. Listopad 2014 Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny Listopad 2014 Najważniejszą rzeczą o jakiej należy pamiętać w odniesieniu do każdego przedsiębiorstwa jest fakt, iż w samym przedsiębiorstwie nie

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

Numer 1/kwiecień 2013

Numer 1/kwiecień 2013 Numer 1/kwiecień 2013 partnerstwo publiczno-prywatne/ odpowiedzialność za delikt władzy publicznej/mediacja w sferze publicznej/problemy dyskryminacji Numer 1/kwiecień 2013 partnerstwo publiczno-prywatne/

Bardziej szczegółowo

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Wykład IV Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami. Warszawa:

Bardziej szczegółowo

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim Opracował: dr Robert Pyka Katowice 2015 Wstęp Pełne zrozumienie koncepcji społeczeństwa prosumenckiego nie

Bardziej szczegółowo

Władza i Wpływ cz.3. Mapa władzy i wpływu Jak określić skuteczność tych relacji, od których zależy nasz sukces i powodzenie zawodowe.

Władza i Wpływ cz.3. Mapa władzy i wpływu Jak określić skuteczność tych relacji, od których zależy nasz sukces i powodzenie zawodowe. . Pełna jakość Biznesu, Pracy, Życia.. Dajemy klientom wsparcie na każdym etapie ich drogi do wartościowych sukcesów... 1 Narzędzie: Biznesowa Wartość Relacji Władza i Wpływ cz.3. Mapa władzy i wpływu

Bardziej szczegółowo

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe CZĘŚĆ A: Najważniejsze cele do realizacji w roku 2016 Mierniki określające

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY Ruch Społeczny Obywatele dla Edukacji NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY REKOMENDACJE opracowane na podstawie dokumentu Porozumienie dla Edukacji www.obywateledlaedukacji.org CZERWIEC

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej GOTOWI DO KARIERY na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej 1. KANDYDACI Masz otwarty umysł? Rynek Polski to dla Ciebie za mało i chcesz swobodnie poruszać się po gospodarce zglobalizowanego świata, odnosząc

Bardziej szczegółowo

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. Efekty kształcenia dla kierunku PRAWNO-EKONOMICZNEGO studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne Studia prowadzone wspólnie przez Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020 HORIZON 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) CO TO JEST H2020? Największy program Komisji Europejskiej na badania i innowacje Budżet na lata 2014-2020 to prawie 80 mld

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

Jak zdobyć atrakcyjną pracę?

Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Cena szkolenia: za darmo Często spotykam kobiety, które mają swoje marzenia, mnóstwo pomysłów, energii i chęci realizacji swoich aspiracji w życiu zawodowym. Niestety w zderzeniu

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka.

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. 5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. Uważasz, że masz genialny pomysł na biznes? Zastanawiasz się nad złożeniem wniosku z programu 8.1 Innowacyjna Gospodarka?

Bardziej szczegółowo

Listy z okazji inauguracji roku akademickiego

Listy z okazji inauguracji roku akademickiego Listy z okazji inauguracji roku akademickiego MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU Krystyna ŁYBACKA Magnificencjo Rektorze, Wysoki Senacie, Szanowna Społeczności Akademicka! Każdego roku z początkiem października

Bardziej szczegółowo

Miasteczko Multimedialne jako sposób b na budowę uczelni nowej generacji

Miasteczko Multimedialne jako sposób b na budowę uczelni nowej generacji Miasteczko Multimedialne jako sposób b na budowę uczelni nowej generacji dr Krzysztof Pawłowski Założyciel WSB-NLU w Nowym SączuS Konferencja e-edukacja.nete edukacja.net Wrocław 22.XI.2007 r. Czy w zmieniającej

Bardziej szczegółowo

Sylabus KRK. Sprawne zarządzanie jakością kształcenia. Elastyczna organizacja programów studiów zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji

Sylabus KRK. Sprawne zarządzanie jakością kształcenia. Elastyczna organizacja programów studiów zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji 2013 Sylabus KRK Sprawne zarządzanie jakością kształcenia. Elastyczna organizacja programów studiów zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji Autonomia programowa uczelni w praktyce: spójność programów z

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe)

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Pozyskiwanie środków z funduszy UE i ich administrowanie Nazwa w języku angielskim Język wykładowy polski

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo,

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo, E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y Szanowni Państwo, utworzenie w Europie nowego ośrodka łączącego edukację, badania naukowe i innowacje Europejskiego Instytutu Technologicznego

Bardziej szczegółowo

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego NONCEPCJA PRACY SPOŁECZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 12 W WARSZAWIE-WESOŁEJ W LATACH 2010-2015 Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2010-2015 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym Edukacja w społeczeństwie demokratycznym aspekty edukacji: "uczyć się, aby wiedzieć", "uczyć się, aby działać", "uczyć się, aby żyć wspólnie", "uczyć się, aby być Według raportu UNESCO Edukacja - jest

Bardziej szczegółowo

Milion złotych za najlepsze programy studiów, oparte na Krajowych Ramach Kwalifikacji i dostosowujące studia do wymagań rynku pracy

Milion złotych za najlepsze programy studiów, oparte na Krajowych Ramach Kwalifikacji i dostosowujące studia do wymagań rynku pracy Milion złotych za najlepsze programy studiów, oparte na Krajowych Ramach Kwalifikacji i dostosowujące studia do wymagań rynku pracy Ogłoszenie wyników konkursu Konferencja prasowa 21 listopada 2012 roku

Bardziej szczegółowo

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Od 10 lat działamy na rynku, starając się utrzymywać wysoką pozycję, zarówno na polu ogólnopolskim, jak i lokalnym. Współpracujemy z najlepszymi producentami,

Bardziej szczegółowo

JAN SZMIDT. www.janszmidt.pl. Kandydat na funkcję. Rektora. Politechniki Warszawskiej. Kadencja 2012 2016 1/16

JAN SZMIDT. www.janszmidt.pl. Kandydat na funkcję. Rektora. Politechniki Warszawskiej. Kadencja 2012 2016 1/16 JAN SZMIDT Kandydat na funkcję Rektora Politechniki Warszawskiej Kadencja 2012 2016 1/16 Dlaczego kandyduję? Widzę szanse rozwoju Politechniki Warszawskiej Mam dostateczne doświadczenie i wiedzę, aby podjąć

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Seminarium Konsolidacja uczelni wyższych, Warszawa, grudzień 2012 Zamiast wstępu: USTAWA podstawy prawne konsolidacji uczelni USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo