O Autorce. i Obywatelskiego w Ełku ul. Małeckich 3, lok. 8 tel./fax.: tel:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "O Autorce. i Obywatelskiego w Ełku ul. Małeckich 3, lok. 8 tel./fax.: 87 732 11 11 tel: 501 274 611 elk@pytaszniebladzisz.eu"

Transkrypt

1 Pytasz-nie błądzisz. Publikacja dystrybuowana bezpłatnie Ośrodki poradnictwa ISBN prawnego i obywatelskiego a. publikacje np. dokumenty, broszury, ulotki itp., b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, c. informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia prasowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, e. teczki firmowe, kalendarze itp. 4. informacja o współfinansowaniu 3. strony internetowe, bazy danych 4. filmy i reklamy telewizyjne 5. prezentacje Power Point 6. naklejki na sprzęt i wyposażenie informujące o współfinansowaniu PYTASZ n i e b ł ą d z i s z Przykłady oznaczeń: w województwie warmińsko-mazurskim Biuro Projektu Partner projektu Miejski Zespół ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w Olsztynie ul. Prosta 23A Olsztyn Tel Przykłady materiału promocyjnego Przykłady materiału Elementy promocyjnego wizualizacji Przykłady materiału promocyjnego Elementy wizualizacji Elementy wizualizacji 1. duże materiały: 1. duże materiały:materiały informacyjne 1. duże materiały: i promocyjne Materiały muszą oboinformacyjne i promocyjne Materiały muszą informacyjne oboi promocyjne muszą obowiązkowo zawierać co najmniej: wiązkowo zawierać co najmniej: a. tablice informacyjne, pamiątkowe, a. tablice rekla- informacyjne, pamiątkowe, a. tablice reklainformacyjne, pamiątkowe, rekla- wiązkowo zawierać co najmniej: mowe, mowe, 1. logo PO KL mowe, 1. logo PO KL 1. logo PO KL b. billboardy, plakaty, b. billboardy,2.plakaty, flaga Unii Europejskiej b. billboardy, z odwołaniem plakaty, 2. flaga do Unii Unii Europejskiej z odwołaniem 2. flaga Unii do Unii Europejskiej z odwołaniem do Unii c. bannery, standy, roll-up, ścianki konferenc. bannery, standy, Europejskiej roll-up, iścianki Europejskiego c. bannery, konferenfunduszu standy,europejskiej roll-up, Społeczścianki i Europejskiego konferen- Funduszu Europejskiej Społeczi Europejskiego Funduszu Społeczcyjne, cyjne, nego cyjne, nego nego d. namioty, stoiska wystawowe itp. d. namioty, stoiska 3. hasło wystawowe określone itp. dla d. namioty, PO KL (wstoiska przypadku 3. wystawowe hasłomateokreślone itp. dla PO KL (w 3. przypadku hasło określone mate- dla PO KL (w przypadku materiałów od punktu 1c do punktu 6 stosowanie riałów od punktu 1c do punkturiałów 6 stosowanie od punktu 1c do punktu 6 stosowanie hasła nie jest obowiązkowe, jest tylkohasła zalecane) nie jest obowiązkowe, jest tylko hasłazalecane) nie jest obowiązkowe, jest tylko zalecane) 2. materiały drukowane: drukowane: 2. materiały drukowane: osobiście, w siedzibie2. materiały Ośrodka 4. informacja o współfinansowaniu 4. informacja o współfinansowaniu 4. informacja o współfinansowaniu a. publikacje np. dokumenty, broszury, a. publikacje ulotki np. dokumenty, broszury, a. publikacje ulotki np. dokumenty, broszury, ulotki telefonicznie, lub itp., itp., itp., owo za pomocą formularza b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, b. notatniki, dyplomy, certyfikaty,b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, c. informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia c. informacje prasowe, reklamy c.i ogłoszenia informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia dostępnego na stronie internetowej projektu. prasowe, prasowe, prasowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, e. teczki firmowe, kalendarze itp. e. teczki firmowe, kalendarze itp.e. teczki firmowe, kalendarze itp. Zapraszamy do kontaktu z doradcami: p r a w o S P ADK O WE - P RZEW O DNIK Al. Marszałka J. Piłsudskiego 11/17, lok Olsztyn Tel./fax.: PYTASZ n i e b ł ą d z i s z Uwagi do wariantu podstawowego: 1. Hasło PO KL może być umieszczone w dowolnym miejscu materiału. Musi być jednak um ciągiem znaków. 2. Informacja o współfinansowaniu może być umieszczona w dowolnym miejscu materiału nak umieszczona poza ciągiem znaków. 21 kolor ytyk a 3. strony internetowe, bazy danych 3. strony internetowe, bazy danych 3. strony internetowe, bazy danych 4. filmy i reklamy telewizyjne 4. filmy i reklamy telewizyjne 4. filmy i reklamy telewizyjne 5. prezentacje Power Point 5. prezentacje Power Point 5. prezentacje Power Point 6. naklejki na sprzęt i wyposażenie informujące 6. naklejki na sprzęt i wyposażenie 6. naklejki informujące na sprzęt i wyposażenie informujące o współfinansowaniu o współfinansowaniu o współfinansowaniu Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: Siedziby Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego: Elbląg Ełk Olsztyn ul. Bałuckiego 5 Ł, Elbląg Tel./fax.: , Tel: ul. Małeckich 3, lok. 8, Ełk Tel./fax.: , Tel: Al. Marszałka J. Piłsudskiego 11/17, lok. 105, Olsztyn Tel./fax.: , Tel: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Uwagi do wariantu podstawowego: Uwagi do wariantu podstawowego: Uwagi do wariantu podstawowego: 21 Przykłady materiału promocyjnego Przykłady materiału Elementy promocyjnego wizualizacji Przykłady materiału promocyjnego Elementy wizualizacji Elementy wizualizacji 1. duże materiały: 1. duże materiały:materiały informacyjne 1. duże materiały: i promocyjne Materiały muszą oboinformacyjne i promocyjne Materiały muszą informacyjne oboi promocyjne muszą obowiązkowo zawierać co najmniej: wiązkowo zawierać co najmniej: a. tablice informacyjne, pamiątkowe, a. tablice rekla- informacyjne, pamiątkowe, a. tablice reklainformacyjne, pamiątkowe, rekla- wiązkowo zawierać co najmniej: mowe, mowe, 1. logo PO KL mowe, 1. logo PO KL 1. logo PO KL b. billboardy, plakaty, b. billboardy,2.plakaty, flaga Unii Europejskiej b. billboardy, z odwołaniem plakaty, 2. flaga do Unii Unii Europejskiej z odwołaniem 2. flaga Unii do Unii Europejskiej z odwołaniem do Unii c. bannery, standy, roll-up, ścianki konferenc. bannery, standy, Europejskiej roll-up, iścianki Europejskiego c. bannery, konferenfunduszu standy,europejskiej roll-up, Społeczścianki i Europejskiego konferen- Funduszu Europejskiej Społeczi Europejskiego Funduszu Społeczcyjne, cyjne, nego cyjne, nego nego d. namioty, stoiska wystawowe itp. d. namioty, stoiska 3. hasło wystawowe określone itp. dla d. namioty, PO KL (wstoiska przypadku 3. wystawowe hasłomateokreślone itp. dla PO KL (w 3. przypadku hasło określone mate- dla PO KL (w przypadku materiałów od punktu 1c do punktu 6 stosowanie riałów od punktu 1c do punkturiałów 6 stosowanie od punktu 1c do punktu 6 stosowanie hasła nie jest obowiązkowe, jest tylkohasła zalecane) nie jest obowiązkowe, jest tylko hasłazalecane) nie jest obowiązkowe, jest tylko zalecane) 2. materiały drukowane: 2. materiały drukowane: 2. materiały drukowane: 4. informacja o współfinansowaniu 4. informacja o współfinansowaniu 4. informacja o współfinansowaniu a. publikacje np. dokumenty, broszury, a. publikacje ulotki np. dokumenty, broszury, a. publikacje ulotki np. dokumenty, broszury, ulotki itp., itp., itp., b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, b. notatniki, dyplomy, certyfikaty,b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, c. informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia c. informacje prasowe, reklamy c.i ogłoszenia informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia prasowe, prasowe, prasowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, e. teczki firmowe, kalendarze itp. e. teczki firmowe, kalendarze itp.e. teczki firmowe, kalendarze itp. 3. strony internetowe, bazy danych 3. strony internetowe, bazy danych 3. strony internetowe, bazy danych 4. filmy i reklamy telewizyjne 4. filmy i reklamy telewizyjne 4. filmy i reklamy telewizyjne 5. prezentacje Power Point 5. prezentacje Power Point 5. prezentacje Power Point 6. naklejki na sprzęt i wyposażenie informujące 6. naklejki na sprzęt i wyposażenie 6. naklejki informujące na sprzęt i wyposażenie informujące o współfinansowaniu o współfinansowaniuwarmińsko-mazurskiego o współfinansowaniu dla mieszkańców województwa BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE 21 prawo SPADKOWE - PRZEWODNIK Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: kolor ytyk a Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Uwagi do wariantu podstawowego: Uwagi do wariantu podstawowego: Uwagi do wariantu podstawowego:

2 Projekt PYTASZ NIE BŁĄDZISZ. Ośrodki poradnictwa prawnego i obywatelskiego w województwie warmińsko-mazurskim realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet V Dobre rządzenie; Działanie 5.4 Rozwój potencjału trzeciego sektora, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu podpisanej pomiędzy Warmińsko-Mazurskim Sejmikiem Osób Niepełnosprawnych a Ministrem Pracy i Polityki Społecznej. Okres realizacji projektu: r r. Serdecznie zapraszamy do korzystania z bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich. Dane teleadresowe Ośrodków: Regionalny Ośrodek Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego w Elblągu ul. Bałuckiego 5 Ł tel./fax.: tel: Regionalny Ośrodek Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego w Olsztynie al. Marszałka J. Piłsudskiego 11/17, lok. 105 tel./fax.: tel: O Autorce Magdalena Pawłowska - radca prawny, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Olsztynie od 2007 r. Aktualnie prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego w Olsztynie. W swojej kilkuletniej praktyce zajmuje się przede wszystkim zagadnieniami z zakresu prawa administracyjnego, cywilnego i rodzinnego. Specjalizuje się w prowadzeniu spraw o rozwód, alimenty, władzę rodzicielską i ustalenie kontaktów z dziećmi oraz o podział majątku wspólnego. Regionalny Ośrodek Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego w Ełku ul. Małeckich 3, lok. 8 tel./fax.: tel: Serdecznie zapraszamy do odwiedzania naszej strony:

3 PytASZ-NIE błądzisz. OŚRODKI PORADNIctWA PRAWNEgO I ObyWAtElSKIEgO W WOjEWóDZtWIE WARmIńSKO-mAZuRSKIm PYTASZ n i e b ł ą d z i s z Przykłady materiału promocyjnego Elementy wizualizacji Przykłady materiału Przykładypromocyjnego materiału promocyjnego Elementy wizualizacji Elementy wizualizacji 1. duże materiały: Materiały informacyjne i promocyjne muszą oboco najmniej: 1. duże materiały: 1. duże materiały: a. tablice informacyjne, Materiały informacyjne Materiały informacyjne i wiązkowo promocyjne i zawierać promocyjne muszą obomuszą obopamiątkowe, reklawiązkowocozawierać najmniej: co najmniej: a. tablice informacyjne, a. tablice informacyjne, pamiątkowe, rekla- wiązkowo rekla- zawierać mowe, pamiątkowe, 1. logo PO KL mowe, mowe, b. billboardy, plakaty, 1. logo PO 1. KL logo POkolor KL 2. flaga ytykunii a Europejskiej z odwołaniem do Unii b. billboardy, b. plakaty, billboardy,c.plakaty, 2. flaga Unii 2. Europejskiej flaga Unii Europejskiej z Europejskiej odwołaniem z odwołaniem Unii do Unii bannery, standy, roll-up, ścianki konfereni do Europejskiego Funduszu Społeczc. bannery,c.standy, bannery, roll-up, standy, ścianki roll-up, konferenścianki konfereneuropejskiejeuropejskiej i Europejskiego i Europejskiego Funduszu SpołeczFunduszu Społeczcyjne, nego cyjne, cyjne, negoitp. nego d. namioty, stoiska wystawowe 3. hasło określone dla PO KL (w przypadku mated. namioty,d.stoiska namioty, wystawowe stoiska wystawowe itp. itp. 3. hasło określone 3. hasłodla określone PO KLriałów (w dlaprzypadku PO (w przypadku matemate- 6 stosowanie odklpunktu 1c do punktu riałów od punktu riałów od 1c punktu do punktu 1cnie do 6jest stosowanie punktu 6 stosowanie hasła obowiązkowe, jest tylko zalecane) 2. materiały drukowane: hasła nie jest hasła obowiązkowe, nie jest4.obowiązkowe, jest tylkoozalecane) jest tylko zalecane) 2. materiały2.drukowane: materiały drukowane: informacja współfinansowaniu 4. informacja 4. o informacja współfinansowaniu o współfinansowaniu a. publikacje np. dokumenty, broszury, ulotki a. publikacje a. np. publikacje dokumenty, np. dokumenty, broszury, ulotki broszury, ulotki itp., itp., itp., b. notatniki, dyplomy, certyfikaty, b. notatniki,b.dyplomy, notatniki,certyfikaty, dyplomy, certyfikaty, c. informacje prasowe, reklamy i ogłoszenia c. informacje c. informacje prasowe, reklamy prasowe, i ogłoszenia reklamy i ogłoszenia prasowe, prasowe, prasowe, d. reklamy i ogłoszenia internetowe, d. reklamy d. i ogłoszenia reklamy i ogłoszenia internetowe, internetowe, e. teczki firmowe, kalendarze itp. e. teczki firmowe, e. teczki kalendarze firmowe, kalendarze itp. itp. NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ Prawo SPADKOWE - PRZEWODNIK PO PRAWIE - przewodnik 3. strony internetowe, bazy danych 3. strony internetowe, 3. strony internetowe, bazy danych bazy danych 4. filmy i reklamy telewizyjne 4. filmy i reklamy 4. filmytelewizyjne i reklamy telewizyjne 5. prezentacje 5. prezentacje 5. prezentacje Power Point Power Point Power Point naklejki na sprzęt i wyposażenie 6. naklejki na 6. naklejki sprzęt i wyposażenie na6.sprzęt i wyposażenie informujące informujące informujące o współfinansowaniu o współfinansowaniu o współfinansowaniu Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: Przykłady oznaczeń: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Uwagi do wariantu Uwagi dopodstawowego: wariantu podstawowego: Uwagi do wariantu podstawowego: 1. Hasło PO1.KLHasło możepo być KLumieszczone może być umieszczone w dowolnym w dowolnym miejscu materiału. miejscumusi materiału. być jednak Musi być umieszczone jednak umieszczone poza poza 1. Hasło PO KL może być umieszczone w dowolnym miejscu materiału. Musi być jednak umieszczone poza ciągiem znaków. ciągiem znaków. ciągiem znaków.

4 Publikacja została wydana w ramach projektu Pytasz-nie błądzisz. Ośrodki poradnictwa prawnego i obywatelskiego w województwie warmińsko-mazurskim. Publikacja bezpłatna Wszystkie informacje zawarte w publikacji zostały zebrane z należytą starannością. Publikacja nie stanowi oficjalnego źródła prawa a jedynie jest materiałem informacyjnym i pomocniczym. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania informacji przez czytelnika oraz za szkody i skutki działań podjętych w oparciu o informacje zawarte w niniejszej publikacji. Autorka: radca prawny Magdalena Pawłowska Konsultacja merytoryczna: radca prawny Piotr Gromysz Wydawca: Warmińsko-Mazurski Sejmik Osób Niepełnosprawnych al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, Olsztyn Koncepcja graficzna, skład, projekt okładki i druk: Zakład Poligraficzny Spręcograf s.c. Nakład: 1508 szt. Wydanie I Olsztyn, czerwiec 2013 r. Stan prawny: kwiecień 2013 r. Copyright by Warmińsko-Mazurski Sejmik Osób Niepełnosprawnych w Olsztynie ISBN Publikacja jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

5 Spis Treści Wprowadzenie do prawa spadkowego... 5 Praktyczne wskazówki Dziedziczenie Uznanie za niegodnego dziedziczenia Dziedziczenie ustawowe Dziedziczenie testamentowe Odpowiedzialność Za Długi Spadkowe Odpowiedzialność za długi w okresie od otwarcia do przyjęcia spadku Odpowiedzialność za długi w okresie od przyjęcia do działu spadku Zakres odpowiedzialności za długi spadkowe Jak wygląda odpowiedzialność spadkobierców przed działem spadku? Jak wygląda odpowiedzialność spadkobierców po dziale spadku? Kto oprócz spadkobierców ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe? Przyjęcie I Odrzucenie Spadku Przyjęcie spadku Odrzucenie spadku Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku W jaki sposób można złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku? Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku... 44

6 3.6. Czy spadkobierca, który przyjął spadek może ten spadek zbyć na rzecz innej osoby? Stwierdznie Nabycia Spadku Stwierdzenie nabycia spadku na drodze sądowej Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzany przez notariusza Wspólność Majątku Spadkowego Prawa i obowiązki spadkobierców przed działem spadku Zarząd majątkiem wspólnym Czy można zbyć udział w konkretnym przedmiocie należącym do spadku? Dział Spadku Umowny dział spadku Sądowy dział spadku Obowiązek zaliczenia darowizn na schedę spadkową w przypadku dziedziczenia ustawowego Zachowek Komu przysługuje prawo do zachowku? Komu nie przysługuje prawo do zachowku? Wysokość zachowku Jak wyliczyć wysokość zachowku? Kto jest zobowiązany do zapłaty zachowku? Granice odpowiedzialności osób powołanych do dziedziczenia lub beneficjentów zapisów windykacyjnych, którzy są jednocześnie uprawnieni do zachowku Czy roszczenie z tytułu zachowku podlega dziedziczeniu? Wydziedziczenie czyli pozbawienie prawa do zachowku Zrzeczenie Się Dziedziczenia Podstawy prawne i wyjaśnienie skrótów Literatura... 91

7 Pytasz-nie błądzisz Wprowadzenie do prawa spadkowego Ogólne zasady spadkobrania Większość praw i obowiązków człowieka nie wygasa wraz z jego śmiercią, a przechodzi na jego następców prawnych czyli spadkobierców. O tym, kto dziedziczy po zmarłym może zdecydować sam spadkodawca sporządzając za życia testament, w którym wskaże konkretne osoby dziedziczące po nim. Jeśli jednak, spadkodawca nie pozostawił testamentu, wówczas krąg spadkobierców ustala się zgodnie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu cywilnego. Mówimy wówczas, iż osoby te dziedziczą na podstawie ustawy. Spadkobiercami ustawowymi uprawnionymi w pierwszej kolejności są osoby najbliższe spadkodawcy. Dopiero gdy te nie mogą lub nie chcą dziedziczyć po zmarłym, osoby wskazane w przepisach w dalszej kolejności mogą objąć spadek. Należy podkreślić w tym miejscu, iż zgodnie z ogólną regułą, jeśli spadkodawca pozostawił dzieci, wówczas, co do zasady, jego rodzice oraz rodzeństwo nie dziedziczą po nim, chyba, że zajdą szczególne okoliczności, o których mowa w opracowaniu. Prawo do zachowku W sytuacji zaś, gdy spadkodawca w testamencie pominął osoby najbliższe albo pomimo braku testamentu, wskutek pewnych okoliczności, osoby te nie otrzymały należnego im spadku, wówczas przysługuje im tzw. zachowek czyli prawo do domagania się od spadkobierców zapłaty określonej sumy pieniężnej. W dalszej części opracowania wskazane zostanie, kto jest uprawniony do zachowku, jak obliczyć wysokość zachowku oraz w jaki sposób dochodzić na drodze sądowej zapłaty kwoty zachowku, w przypadku, gdy spadkobiercy odmawiają dobrowolnej wypłaty. Otwarcie spadku Przejście ogółu praw i obowiązków spadkodawcy czyli nabycie spadku następuję już w chwili jego śmierci. Mówimy wówczas, iż nastąpiło otwarcie spadku. 5

8 6 wprowadzenie do prawa spadkowego Przyjęcie bądź odrzucenie spadku Nabycie spadku z chwilą otwarcia spadku następuje niezależnie od woli spadkobierców. Nie oznacza to jednak, iż osoby, które wraz ze śmiercią spadkodawcy nabyły spadek, nie mogą ostatecznie samodzielnie zdecydować o tym, czy go przyjmą, czy też odrzucą. Jeżeli nie podejmą żadnych działań w tym kierunku, wówczas definitywnie nabędą spadek. Natomiast, jeśli, z jakichkolwiek względów, nie chcą dziedziczyć po zmarłym, muszą w terminie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku spadek ten odrzucić. Nie złożenie w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest jednoznaczne z jego przyjęciem. Niniejsze opracowanie szczegółowo wskazuje, gdzie należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, w jaki sposób obliczyć termin do jego złożenia oraz jakie są sposoby przyjęcia spadku. Podejmując decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku należy mieć na uwadze przede wszystkim to, iż nabycie spadku oznacza nie tylko uzyskanie pewnej korzyści majątkowej, np. w postaci rzeczy czy wartości pieniężnych, ale również wiąże się z przejęciem długów spadkodawcy. W przypadku gdy zmarły nie posiadał majątku, może okazać się, że przedmiotem spadku są tylko jego długi. Jeśli spadkobiercy nie złożą w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, wówczas, pomimo, iż nie osiągnęli żadnej korzyści ze spadku, będą zobowiązani do spłaty tych zobowiązań. Pamiętać też należy, że w przypadku odrzucenia spadku przez określoną osobę, część spadku jaka miała jej przypaść nabędą z mocy ustawy jej dzieci. Dlatego też, aby uchronić własne dzieci przed nabyciem niechcianego spadku, one również powinny złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku. W przypadku gdy dzieci są małoletnie, oświadczenia składają w ich imieniu rodzice lub opiekunowie, o czym szczegółowo w opracowaniu. Odpowiedzialność za długi spadkowe Jak zostało wyżej wskazane, przyjęcie spadku wiąże się również z ponoszeniem odpowiedzialności za długi spadkowe. To w jakiej wysokości poszczególni spadkobiercy odpowiadają za długi oraz czy odpowiedzialność ta obciąża cały ich majątek czy odpowiadają tylko do wartości spadku zależy od wielu okoliczności. Zgodnie z podstawową zasadą do chwili przyjęcia lub odrzucenia spadku odpowiedzialność za długi spadkodawcy ogranicza się jedynie do spadku. Oznacza to, że spadkobierca przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku (zanim ewentualnie nie złoży oświadczenia o sposobie przyjęcia spadku lub o odrzuceniu spadku) nie musi obawiać się, że zostając powołanym do spadku, ryzykuje własnym majątkiem. Dopiero wraz z upływem

9 Pytasz-nie błądzisz powyższego terminu lub wraz ze złożeniem oświadczenia o przyjęciu spadku wprost ponosi pełną odpowiedzialność za długi spadkowe, czyli również z własnego majątku. Ponoszenie odpowiedzialności za długi całym swoim majątkiem oznacza, że wierzyciel spadkodawcy (czyli osoba, wobec której spadkodawca zaciągnął dług), który żąda od spadkobierców spełnienia roszczenia, do którego za życia zobowiązany był spadkodawca, po uzyskaniu odpowiedniego wyroku sądu może wszcząć egzekucję, w wyniku której komornik będzie mógł spieniężyć wszystkie składniki majątku spadkobiercy, nawet te które ten posiadał przed nabyciem spadku. Sposobem na uchronienie się od ponoszenia odpowiedzialności za długi spadkowe całym swoim majątkiem jest złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Wówczas konieczne jest sporządzenie spisu inwentarza czyli spisanie m.in. wszystkich przedmiotów należących do spadku. W dalszej części opracowania wskazano różnicę pomiędzy przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a przyjęciem tzw. wprost oraz w jakich sytuacjach to przepisy ustawy decydują o tym, w jaki sposób spadek został przyjęty przez poszczególne osoby. Zaś to, w jakiej wysokości wierzyciele mogą żądać od poszczególnych spadkobierców spłaty długów spadkodawcy zależy od tego czy doszło już do działu spadku czy też nie. Mianowicie, zanim zostanie przeprowadzony dział spadku, spadkobiercy odpowiadają wobec wierzycieli solidarnie. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel może wystąpić do sądu przeciwko jednemu ze spadkobierców, przeciwko wszystkim lub tylko przeciwko kilku spośród nich żądając zapłaty całego długu. Wybór należy do wierzyciela. Wówczas pozwany spadkobierca będzie musiał spłacić cały dług, mimo, że nabył np. tylko 1/8 udziału w spadku. Dopiero później będzie mógł wystąpić przeciwko pozostałym spadkobiercom z żądaniem rozliczenia tej spłaty stosownie do udziałów (tzw. regres). Sytuacja natomiast zmienia się po dokonaniu działu spadku. Wówczas każdy ze spadkobierców ponosi odpowiedzialności tylko w takiej wysokości, ile udziału w spadku mu przysługuje. Wobec tego wierzyciele spadkodawcy nie mogą żądać od spadkobiercy zapłaty całości długu, a tylko określonej części. 7

10 Wspólność majątku spadkowego Z chwilą otwarcia spadku mamy do czynienia ze wspólnością majątku spadkowego. Oznacza to, że wraz ze śmiercią spadkodawcy współwłaścicielami jego majątku zostają wszystkie osoby powołane do spadku. Każdy ze spadkobierców staje się właścicielem każdej rzeczy wchodzącej do spadku i może z niej korzystać, niezależnie od tego jaki ułamek mu przysługuje. Niniejsze opracowanie wskazuje na czym polega wspólność majątku spadkowego, czyli w jaki sposób współwłaściciele mogą korzystać ze wspólnej rzeczy oraz opisuje zasady zarządu rzeczą wspólną, tj. jak podejmowane są decyzje dotyczące wspólnego majątku. Dział spadku Wspólność majątku spadkowego z założenia jest jedynie stanem przejściowym. Docelowo, polskie prawo spadkowe dąży do zniesienia tej wspólności, czyli dokonania podziału majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców jest to tzw. dział spadku. W wyniku tego podziału spadkobiercy nie posiadają już określonych ułamkiem praw do całej masy spadkowej, tylko, co do zasady, otrzymują na wyłączną własność poszczególne przedmioty należące do spadku. Nie oznacza to jednak, że spadkobiercy mają obowiązek dokonania działu. Mogą pozostać we wspólności tak długo, jak tylko zechcą, przyjmując określone reguły zarządu majątkiem oraz godząc się tym samym na solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Ogólnie rzecz ujmując, dział spadku polega na tym, że: spadkobiercy - w drodze umowy, bądź sąd - w postanowieniu, decydują, kto otrzyma na własność poszczególne przedmioty należące do spadku. Ostatecznie majątek spadkowy powinien zostać podzielony między poszczególne osoby w taki sposób, aby każdemu z nich przyznać majątek, który wartością odpowiada wielkości ich udziałów w spadku (chodzi o ułamek określony w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź w akcie poświadczenia dziedziczenia). W związku z tym, że taki równy podział w naturze jest trudny do dokonania, osoba, która otrzyma ponad swój udział spadkowy będzie zobowiązana do spłaty (w formie pieniężnej) pozostałych osób, tak aby w rezultacie każdy spadkobierca, niezależnie od tego, czy w naturze, czy w pieniądzu, otrzymał przysługujący mu udział w spadku. 8 Dział spadku może polegać na: fizycznym podziale rzeczy, np. wydzieleniu działek gruntu z jednej nieruchomości i przyznaniu poszczególnych działek określonym spadkobiercom, bądź przyznaniu całej rzeczy określonej osobie, z jednoczesnym zobowiązaniem tej osoby do spłaty pozostałych spadkobierców, którzy nie otrzymali nic w naturze. Osoby, które w wyniku dziawprowadzenie do prawa spadkowego

11 Pytasz-nie błądzisz łu otrzymają przedmioty, których wartość przekracza ich udział spadkowy, będą zobowiązane dopłacić tym co otrzymali poniżej własnych udziałów, tak aby wyrównać w pieniądzu nadwyżki i niedobory. Zgodnie z generalną zasadą, sąd w sprawie o dział spadku nie przyzna konkretnej osobie określonego składnika majątkowego, gdy ta nie będzie wyrażała woli jego otrzymania. Wobec tego może dojść do sytuacji, w której niektóre rzeczy nie zostaną przydzielone żadnemu ze spadkobierców. Wówczas sąd zarządzi sprzedaż egzekucyjną tej rzeczy, a pieniądze ze sprzedaży podzieli między spadkobierców. Należy jednak mieć świadomość, że sprzedaż egzekucyjna nie jest korzystna dla spadkobierców, ponieważ zawsze następuje poniżej wartości rzeczy i wiąże się z wysokimi kosztami. W sprawie o dział spadku spadkobiercy powinni jednocześnie dokonać ostatecznego, wzajemnego rozliczenia finansowego w związku ze wspólnością majątku wspólnego. Niedopuszczalne są wszelkie późniejsze postępowania sądowe o zwrot nakładów poczynionych na rzecz wspólną, czy też inne wzajemne pretensje związane ze spadkiem. Zatem, dział spadku ostatecznie likwiduje wszelkie powiązania majątkowe między spadkobiercami. 9

12 Praktyczne wskazówki wprowadzenie do prawa spadkowego Spadkobiercy zmarłego powinni jak najszybciej podjąć działania zmierzające do uregulowania spraw spadkowych. Zaniedbanie pewnych formalności może prowadzić do nieodwracalnych skutków prawnych lub spowodować poważne konsekwencje finansowe. Oto kilka podstawowych kwestii: 1. Przede wszystkim należy pamiętać o tym, że odrzucić spadek można jedynie w terminie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule swojego powołania do spadku. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć bądź przed sądem, bądź przed notariuszem. 2. Należy zadbać o to, aby posiadać dokument potwierdzający prawo do spadku czyli wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku, bądź udać się do notariusza celem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. Niezbędne będą przy tym następujące dokumenty: testament, o ile spadkodawca go pozostawił, odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów urodzenia spadkobierców. odpis aktu małżeństwa, jeśli zmarły pozostawił małżonka, odpis aktu małżeństwa tych osób, które w związku z wstąpieniem w związek małżeński zmieniły nazwisko, (powyższe odpisy aktów stanu cywilnego uzyskuje się we właściwym urzędzie stanu cywilnego) dowody tożsamości. Wystąpienie o stwierdzenie nabycia spadku lub o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie jest ograniczone terminem. 3. Trzeba także dopełnić formalności w urzędzie skarbowym czyli zgłosić nabycie spadku, poprzez złożenie odpowiedniego zeznania lub zgłoszenia podatkowego oraz ewentualnie zapłacić należny z tego tytułu podatek. 4. W celu zniesienia wspólności majątku spadkowego wszyscy spadkobiercy mogą udać się do notariusza i podpisać umowę o dział spadku. Jeśli brak jest porozumienia w tej kwestii, każdy ze spadkobierców może wystąpić do sądu o dokonanie działu spadku. Jeżeli wcześniej nie uzyskano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, we wniosku o dział spadku należy również wnosić o wydanie takiego postanowienia. Dokonanie działu spadku nie jest ograniczone terminem. 10

13 Pytasz-nie błądzisz 1. DZIEDZICZENIE Spadek to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych. W przypadku dziedziczenia następcami prawnymi są osoby dziedziczące po zmarłym. Skutkiem spadkobrania jest to, że spadkobiercy, co do zasady, wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Wyjątki, czyli co nie wchodzi w skład spadku: prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych (np. nałożony w wyroku sądu karnego obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego); prawa i obowiązki zmarłego mające charakter niemajątkowy, np. dobra osobiste (te prawa gasną w chwili śmierci); prawa majątkowe ściśle związane z osobą zmarłego, np. roszczenie o alimenty (z tym, że raty alimentacyjne, które stały się wymagalne za życia uprawnionego, a także odpowiadający im obowiązek zapłaty, wchodzą w skład spadku), uprawnienie do renty (natomiast obowiązek płacenia renty wchodzi do spadku), służebności osobiste (np. służebność mieszkania), roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (ale podlega dziedziczeniu jeżeli powództwo o zadośćuczynienie zostało wytoczone za życia poszkodowanego albo uznane na piśmie); prawa i obowiązki przechodzące na określone osoby, niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami, np. osoby uposażone z umowy ubezpieczenia na życie. Podkreślić należy, iż wraz z nabyciem spadku na spadkobiercę przechodzą nie tylko aktywa ale także pasywa, czyli tzw. długi spadkowe. UWAGA! Do długów spadkowych należą także: koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń 11

14 12 1. dziedziczenie Kiedy dochodzi do nabycia spadku? Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), a więc z chwilą śmierci spadkodawcy. Zatem prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci (art k.c.). Przykład: Umiera mężczyzna, który jest właścicielem mieszkania, samochodu oraz działki budowlanej. Jego spadkobiercy stają się właścicielami wskazanych składników majątkowych już z chwilą jego śmierci. Przeprowadzenie po jego śmierci postępowania spadkowego ma na celu jedynie potwierdzenie faktu przejścia własności, które już nastąpiło. Kiedy następuje dziedziczenie ustawowe, a kiedy testamentowe? Dziedziczenie na podstawie testamentu ma miejsce w sytuacji gdy spadkodawca pozostawił ważny testament. Wówczas uprawnione do dziedziczenia są osoby w nim wskazane. Jeżeli jednak z testamentu wynika, iż powołanie nastąpiło tylko do części spadku (albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą), wówczas pozostała część dziedziczona jest przez osoby, które nabywają spadek zgodnie z przepisami ustawy. Czyli możliwe jest, iż dojdzie częściowo do dziedziczenia testamentowego, a częściowo ustawowego (art k.c.). Z orzecznictwa: W wypadku, gdy spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie jedynie poszczególne przedmioty majątkowe i przedmioty te nie wyczerpują prawie całego spadku do jego dziedziczenia powołani są spadkobiercy ustawowi, którzy jedynie zobowiązani są do wydania zapisu osobie wskazanej w testamencie (Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 sierpnia 2009 r., III CSK 7/2009, Orzecznictwo Sądów w sprawach Gospodarczych 2010/10 poz. 71 str. 16). Dziedziczenie na podstawie ustawy zachodzi zawsze wtedy, gdy: spadkodawca nie pozostawił ważnego testamentu, albo żadna z osób, które powołał w testamencie, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art k.c.). Kto nie może być spadkobiercą? osoba fizyczna, która nie żyła w chwili śmierci spadkodawcy, osoba prawna, która nie istniała w chwili śmierci spadkodawcy, dziecko poczęte ale jeszcze nie narodzone w chwili śmierci spad-

15 Pytasz-nie błądzisz kodawcy, jeśli urodziło się martwe, co oznacza, że dziecko poczęte może dziedziczyć, jeśli urodzi się żywe (927 2 k.c.), osoba, która została uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia Uznanie za niegodnego dziedziczenia Kodeks cywilny przewiduje pewne sytuacje, gdy możliwe jest uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Osoba może być uznana za niegodną dziedziczenia, gdy: 1. dopuściła się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2. podstępem lub groźbą nakłoniła spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodziła mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 3. umyślnie ukryła lub zniszczyła testament spadkodawcy, podrobiła lub przerobiła jego testament albo świadomie skorzystała z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego (art k.c.). Skutkiem uznania za niegodnego jest to, że osoba taka zostaje wyłączona od dziedziczenia, tak jak gdyby nie dożyła otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Warunkiem uznania za niegodnego jest wystąpienie do sądu z takim powództwem oraz uzyskanie przeciwko oznaczonej osobie wyroku stwierdzającego ten fakt. Kto może wystąpić z pozwem? Powództwo o uznanie za niegodnego może wytoczyć każda osoba, która ma w tym interes. Zatem krąg podmiotów uprawnionych został zakreślony bardzo szeroko. Należy przyjąć, iż interes ten może mieć charakter zarówno majątkowy, jak i niemajątkowy. Ustawa nie wymaga, aby chodziło o interes prawny. Należy zatem dopuścić możliwość wytoczenia powództwa przez każdą osobę zainteresowaną w stwierdzeniu niegodności. Występowanie lub niewystępowanie interesu po stronie określonej osoby musi być oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnego wypadku. Zatem krąg podmiotów uprawnionych został zakreślony bardzo szeroko. Z pewnością z powództwem mogą wystąpić inni spadkobiercy. 13

16 1. dziedziczenie TERMIN! Z żądaniem powyższym można wystąpić do sądu w ciągu roku od dnia, w którym osoba wnosząca pozew dowiedziała się o przyczynie niegodności oznaczonej osoby, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Jednak spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył (art k.c.). Z orzecznictwa: Do oceny czy uprawniony do zachowku jest niegodny dziedziczenia po danym spadkodawcy nie jest konieczne, by był on formalnie powołany do spadku w charakterze spadkobiercy. Wystarczy, że jest uprawniony do żądania zachowku od spadkobiercy (art i 2 kc) (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 30 stycznia 1998 r., I CKN 448/97). Z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego (art. 929 kc) może wystąpić osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, nawet jeżeli nie dziedziczyłaby (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1871/2000, Biuletyn Sądu Najwyższego 2003/8 str. 9). Spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia, jeżeli podrobił podpis spadkodawcy pod pismem stwierdzającym treść testamentu ustnego lub skorzystał z takiego pisma (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 22 maja 2002 r., I CK 26/2002, Biuletyn Sądu Najwyższego 2002/10 str. 16). W zasadzie nie wyłącza niegodności dziedziczenia okoliczność, że testament, zniszczony przez spadkobiercę umyślnie, tj. w zamiarze usunięcia skutków prawnych związanych z jego sporządzeniem, okazał się testamentem nieważnym. Nie stanowi jednak przyczyny niegodności zniszczenie przez spadkobiercę testamentu w przekonaniu, że jest on nieważny i wskutek tego pozbawiony znaczenia prawnego (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 10 maja 1977 r., I CR 207/77, OSNCP 1978/2 poz. 34). 14

17 Pytasz-nie błądzisz WZÓR Pozew o uznanie za niegodnego dziedziczenia Olsztyn, dnia 20 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie Wydział Cywilny Powódka: Julia Nowak zam. ul. Stara 15/2, Olsztyn Wartość przedmiotu sporu: zł Pozwany: Jan Kowalski zam. ul. Czarna 8, Olsztyn Pozew o uznanie spadkobiercy za niegodnego Niniejszym wnoszę o: 1) uznanie pozwanego za niegodnego dziedziczenia praw do spadku po Irenie Kowalskiej, zmarłej 23 lutego 2013 r. w Olsztynie; 2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto wnoszę o: 3) przeprowadzenie dowodu z kart akt spraw prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Olsztynie, pod sygnaturą: II K 45/05, II K 64/08, II K 87/12, na okoliczność skazania pozwanego za dopuszczenie się umyślnie wobec Ireny Kowalskiej ciężkiego przestępstwa oraz kart akt Prokuratury Rejonowej w Olsztynie I S Ds 86/13 na okoliczność prowadzenie postępowania przygotowawczego przeciwko pozwanemu w związku ze śmiercią Ireny Kowalskiej; 4) wezwanie na rozprawę i dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: a) Roberta Kwiatkowskiego, zam. ul. Ruda 1/8, Olsztyn, b) Izabeli Jonas, zam. ul. Czarna 8, Olsztyn, na okoliczność: wielokrotnego pobicia Ireny Kowalskiej przez pozwanego oraz psychicznego znęcania się nad nią; 5) zwrócenie się do Szpitala Miejskiego w Olsztynie o nadesłanie dokumentacji medycznej z leczenia szpitalnego w dniach lutego 2013 r. oraz dopuszczenie dowodu z tych dokumentów, na okoliczność przyczyny śmierci Ireny Kowalskiej; 6) zwolnienie powódki od kosztów procesu w całości, bowiem nie jest ona w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. 15

18 1. dziedziczenie Uzasadnienie Matka powódki, a żona pozwanego - Irena Kowalska zmarła 23 lutego 2013 r. w Szpitalu Miejskim w Olsztynie, ostatnio stale zamieszkiwała w Olsztynie. Dowód: odpis skrócony aktu zgonu Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po niej nie zostało przeprowadzone. Zmarła nie zostawiła testamentu. W skład spadku wchodzi 30 sto metrowe mieszkanie. Powódka jest jedynym jej dzieckiem. Dowód: skrócone odpisy: aktu urodzenia i aktu małżeństwa powódki Pozwany w okresie ostatnich 10 lat wielokrotnie dopuszczał się wobec Ireny Kowalskiej ciężkich przestępstw polegających na powodowaniu u niej ciężkich obrażeń ciała, za które był wielokrotnie karany wyrokami Sądu Rejonowego w Olsztynie. Irena Kowalska zmarła w skutek pobicia w dniu 20 lutego 2013 r. Aktualnie Prokuratura Rejonowa w Olsztynie prowadzi postępowanie karne przeciwko pozwanemu. Dowód: orzeczenia Sądu Rejonowego w Olsztynie, sygn. akt: II K 45/05, II K 64/08, II K 87/12, dokumentacja medyczna Szpitala Miejskiego w Olsztynie, akta Prokuratury Rejonowej w Olsztynie I S Ds 86/13, zeznania świadków, przesłuchanie stron W tym stanie sprawy, skoro pozwany wielokrotnie dopuszczał się wobec swojej żony ciężkich przestępstw w rozumieniu art pkt 1 k.c., to roszczenie jest uzasadnione. Powódka wnosi o zwolnienie od kosztów procesu z uwagi na to, iż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Dowód: oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach Wobec powyższego wnoszę jak na wstępie. W załączeniu: 1) dowody wymienione w pozwie, 2) odpis pozwu. 3) oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach Julia Nowak 16

19 Pytasz-nie błądzisz Objaśnienia do wzoru: W pozwie należy wskazać wartość przedmiotu sporu, ponieważ od tej wartości zależy wysokość opłaty stosunkowej oraz właściwość sądu. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu stanowi wartość spadku; Pozew wnosi się do sądu właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, to przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Sprawę rozpoznaje Sąd Okręgowy jeśli wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, jeśli wartość jest niższa pozew wnosi się do Sądu Rejonowego (art. 39 k.p.c. oraz art. 17 pkt 4) k.p.c.); Opłata od pozwu wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż zł (art. 13 u.k.s.c.) Dziedziczenie ustawowe W sytuacji gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu, lub gdy żadna z powołanych osób nie mogła (ponieważ np. została uznana za niegodnego) lub nie chciała po nim dziedziczyć (np. odrzuciła spadek), wówczas dochodzi do dziedziczenia na podstawie ustawy, to znaczy, że o tym kto i w jakiej części dziedziczy po zmarłym decydują przepisy kodeksu cywilnego. Ustawa wprowadza tzw. porządek dziedziczenia, czyli określa kto jest uprawniony w pierwszej oraz w dalszej kolejności do dziedziczenia po określonej osobie. W pierwszej kolejności uprawnionymi do dziedziczenia są: dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek Osoby te dziedziczą w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku (art k.c.). Powyższe oznacza, iż wszyscy dziedziczą po równo w przypadku, gdy spadkodawca pozostawił małżonka oraz maksymalnie troje dzieci. Natomiast, gdy dzieci jest więcej niż troje, wówczas małżonkowi zmarłego przysługuje ¼ części spadku, a dzieciom przypada w częściach po równo pozostała część. 17

20 1. dziedziczenie UWAGA! Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku (czyli zmarło zanim zmarł spadkodawca), udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (art k.c.). Rodzice spadkodawcy dziedziczą po nim tylko wtedy gdy ten nie pozostawił zstępnych (czyli dzieci, wnuków). Wówczas, dziedziczą oni razem z małżonkiem zmarłego. Przy czym udział spadkowy każdego rodzica nie może być większy niż ¼ spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku. Oznacza to, że zawsze połowa przypada małżonkowi. Jeżeli brak jest małżonka spadkodawcy, to w tej sytuacji cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych (art k.c.). Rodzeństwo spadkodawcy dochodzi do dziedziczenia tylko wówczas, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych i nie żyje przynajmniej jedno z rodziców spadkodawcy. Wchodzą oni wówczas niejako w miejsce zmarłego rodzica (lub rodziców) spadkodawcy i przysługuje im w częściach równych udział spadkowy, który by mu (lub im) przypadał. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym (art k.c.). Natomiast w sytuacji, gdy nie żyje jedno z rodziców spadkodawcy i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku (art k.c.). Małżonek zmarłego, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, zawsze musi otrzymać połowę spadku. (art k.c.). Dopiero druga połowa jest dzielona pomiędzy osoby uprawnione zgodnie z powyżej przedstawionymi zasadami. Kiedy małżonek zmarłego dziedziczy cały spadek po nim? Małżonkowi przypada cały spadek po zmarłym jedynie wtedy, gdy: spadkodawca nie pozostawił zstępnych (dzieci, wnuków), oboje rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku, spadkodawca nie ma rodzeństwa i ich zstępnych (art. 933 k.c.). 18

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Przedmowa

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Przedmowa Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Pojęcie i skład 1. Pojęcie. Pozytywne i negatywne kryteria określenia składu (art. 922 KC) I. Prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... Wykaz skrótów... XIII

Spis treści. Wstęp... Wykaz skrótów... XIII Wstęp...................................................................... XI Wykaz skrótów............................................................. XIII Wykaz literatury............................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. s. Nb. Wykaz skrótów Wykaz literatury. Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1

Spis treści. s. Nb. Wykaz skrótów Wykaz literatury. Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1 Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Wykaz literatury xm XV XIX Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1 1. Ogólna charakterystyka prawa spadkowego 1 1 I. Pojęcie prawa spadkowego 1 1 II. Zasady prawa

Bardziej szczegółowo

Skrypty Becka. Hanna Witczak Agnieszka Kawałko. Prawo spadkowe. 5. wydanie

Skrypty Becka. Hanna Witczak Agnieszka Kawałko. Prawo spadkowe. 5. wydanie Skrypty Becka Hanna Witczak Agnieszka Kawałko Prawo spadkowe 5. wydanie SKRYPTY BECKA Prawo spadkowe W sprzedaży: E. Skowrońska-Bocian PRAWO SPADKOWE, wyd. 10 Podręczniki Prawnicze A. Kawałko, H. Witczak

Bardziej szczegółowo

Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym

Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym Katarzyna Marchocka Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym Osoba fizyczna myśląc nad wyborem swojego potencjalnego

Bardziej szczegółowo

Równi wobec prawa gdyński program poradnictwa obywatelskiego i prawnego

Równi wobec prawa gdyński program poradnictwa obywatelskiego i prawnego sierpień 2012 Spadek kwiecień 2012 Gdy został sporządzony testament, to w nim zawarta jest decyzja spadkodawcy, kto po nim dziedziczy. Jeśli testament nie został sporządzony, to dziedziczenie odbywa się

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... IX XI Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Artykuł 961 KC rozrządzenie poszczególnymi przedmiotami jako powołanie do spadku. Reguły interpretacyjne

Bardziej szczegółowo

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Informacje ogólne Spadek Spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Natomiast do spadku nie naleŝą te prawa i obowiązki zmarłego, które były ściśle związane

Bardziej szczegółowo

1. Ustrój majątkowy w małżeństwie 2. Zarząd majątkiem wspólnym małżonków 3. Odpowiedzialność małżonków za długi

1. Ustrój majątkowy w małżeństwie 2. Zarząd majątkiem wspólnym małżonków 3. Odpowiedzialność małżonków za długi Prawo rodzinne i opiekuńcze Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustawa z dn. 25.02. 1964r. /Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm./ Przedmiotem prawa rodzinnego i opiekuńczego są stosunki prawne w małżeństwie między małżonkami

Bardziej szczegółowo

I. Zagadnienia ogólne

I. Zagadnienia ogólne I. Zagadnienia ogólne 1. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 93) Tekst jednolity z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. 2014, poz. 121) 1 (zm.: Dz.U. 2014, poz. 827; 2015, poz. 4, poz.

Bardziej szczegółowo

WZÓR POZEW O ZACHOWEK

WZÓR POZEW O ZACHOWEK WZÓR POZEW O ZACHOWEK Miejscowośd data Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Powód: Dane.. Pozwany: Dane Wartośd przedmiotu sporu:..(słownie) POZEW O ZACHOWEK Wnoszę o: 1. zasądzenie na moją

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) 458 USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm. 2) ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 458. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego Przedmowa... Wykaz skrótów... V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego... 1 1. Pojęcie prawa spadkowego... 4 I. Uwagi ogólne... 4 II. Prawo spadkowe a inne działy prawa cywilnego...

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów...13 Podstawowe pojęcia...15 Część I Prawo spadkowe...19 Rozdział pierwszy Przedmiot dziedziczenia...21 1. Prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku...21 2. Prawa i obowiązki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego..............

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia

Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia Art. 95a. [Podstawa sporządzenia aktu] Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 69/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci. Tak więc już

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci. Tak więc już kwiecień 2013 Odpowiedzialn Prawa i obowiązki majątkowe zmar w tym momencie spadkobiercy staj dawcy, ale również od tej chwili od Spadkobiercy mają jednak możliwość zajęcia stanowiska co do swojego powołania

Bardziej szczegółowo

Przedmiot dziedziczenia

Przedmiot dziedziczenia Rozdział pierwszy Przedmiot dziedziczenia Przedmiotem dziedziczenia są i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, według zasad dziedziczenia uregulowanych

Bardziej szczegółowo

Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK

Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK Rzeszów 2010 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax (0-17) 86

Bardziej szczegółowo

Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) POZEW O ZACHOWEK UZASADNIENIE

Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) POZEW O ZACHOWEK UZASADNIENIE WZÓR NR 81 POZEW O ZACHOWEK Wałbrzych, 18 lipca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) Powód: Witold Dzień zam.

Bardziej szczegółowo

ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO

ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO Rzeszów 2009 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

NOTARIALNE POŚWIADCZENIE DZIEDZICZENIA JAKO NOWA PROCEDURA SPADKOWA. Paweł Wiater

NOTARIALNE POŚWIADCZENIE DZIEDZICZENIA JAKO NOWA PROCEDURA SPADKOWA. Paweł Wiater NOTARIALNE POŚWIADCZENIE DZIEDZICZENIA JAKO NOWA PROCEDURA SPADKOWA Paweł Wiater Kraków, czerwiec 2009 NOTARIALNE POŚWIADCZENIE DZIEDZICZENIA JAKO NOWA PROCEDURA SPADKOWA Od niedawna pojawiła się możliwośd

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie ze skarg dłużniczki Beaty

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie i odrzucenie spadku 1

Przyjęcie i odrzucenie spadku 1 Przyjęcie i odrzucenie spadku 1 Redakcja: dr Joanna Mikołajczyk Autorzy: Justyna Pułka, Adrianna Majchrzak Śmierć osoby fizycznej powoduje, że jej prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na następców prawnych.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt I CSK 329/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Mariusz Korcyl. Praktyczny poradnik prawa spadkowego z wzorami pism. Wydawnictwo Psychoskok

Mariusz Korcyl. Praktyczny poradnik prawa spadkowego z wzorami pism. Wydawnictwo Psychoskok Mariusz Korcyl Praktyczny poradnik prawa spadkowego z wzorami pism Wydawnictwo Psychoskok Konin 2014 Mariusz Korcyl "Praktyczny poradnik prawa spadkowego z wzorami pism" Copyright by Wydawnictwo Psychoskok,

Bardziej szczegółowo

ZADBAJ O BEZPIECZEŃSTWO NAJBLIŻSZYCH TESTAMENTY, SPADKI, DAROWIZNY. Warto już dziś zacząć realizować swoje marzenia i zadbać o przyszłość bliskich

ZADBAJ O BEZPIECZEŃSTWO NAJBLIŻSZYCH TESTAMENTY, SPADKI, DAROWIZNY. Warto już dziś zacząć realizować swoje marzenia i zadbać o przyszłość bliskich ZADBAJ O BEZPIECZEŃSTWO NAJBLIŻSZYCH TESTAMENTY, SPADKI, DAROWIZNY Warto już dziś zacząć realizować swoje marzenia i zadbać o przyszłość bliskich Zadbaj o przyszłość i bezpieczeństwo swoich najbliższych!

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wprowadzenie. Rozdział I. Spadek

Spis treści. Wykaz skrótów. Wprowadzenie. Rozdział I. Spadek Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie Rozdział I. Spadek 1.1. Pojęcie spadku 1.1.1. Aktywa spadku 1.1.2. Pasywa spadku 1.1.3. Prawa wyłączone z dziedziczenia 1.2. Inne obciążenia?nansowe powstające wraz

Bardziej szczegółowo

PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH

PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH PRAWO SPADKOWE por adni kzwzor amipi sm pr ocesowych PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH Stan prawny na dzień 1.01.2007 r. Honorata Kwiczal Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 1137 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. 1), 2) o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz

Bardziej szczegółowo

Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku

Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku Zachowek komu przysługuje i jak obliczyć jego wysokość - czyli wszystko co warto wiedzieć o zachowku Dziedziczenie na podstawie testamentu ma pierwszeństwo przed

Bardziej szczegółowo

Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa Mariusz Zelek, Artur Szczepaniak, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska

Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa Mariusz Zelek, Artur Szczepaniak, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa,, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska Publikacja w sposób kompleksowy omawia regulacje dotyczące spadku i dziedziczenia w prawie polskim.

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 72 OŚWIADCZENIE O PRZYJĘCIU SPADKU Z DOBRODZIEJSTWEM INWENTARZA

WZÓR NR 72 OŚWIADCZENIE O PRZYJĘCIU SPADKU Z DOBRODZIEJSTWEM INWENTARZA WZÓR NR 72 OŚWIADCZENIE O PRZYJĘCIU SPADKU Z DOBRODZIEJSTWEM INWENTARZA Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wałbrzych, 19 kwietnia 2008 r. Sygn.akt. I Ns 329/08 Wnioskodawca: Krzysztof Kania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Przedmowa do wydania siódmego... 13 ROZDZIAŁ I CZĘŚĆ OGÓLNA... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Przedmowa do wydania siódmego... 13 ROZDZIAŁ I CZĘŚĆ OGÓLNA... 15 Wykaz skrótów........................................................... 11 Przedmowa do wydania siódmego......................................... 13 ROZDZIAŁ I CZĘŚĆ OGÓLNA.............................................

Bardziej szczegółowo

Umowa darowizny kwoty pieniężnej

Umowa darowizny kwoty pieniężnej Umowa darowizny kwoty pieniężnej Informacje ogólne Darowizna Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku. Bezpłatny

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne Wprowadzenie.................................................... XV Wstęp do wydania drugiego......................................... XIX Wykaz skrótów...................................................

Bardziej szczegółowo

VIII - KODEKS CYWILNY - Spadki USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny

VIII - KODEKS CYWILNY - Spadki USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny Dz.U. z 64 Nr 16, poz. 93; Dz. U. z 1971 Nr 27, poz. 252; Dz. U. z 1976 Nr 19, poz. 122; Dz. U. z 1982 Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147; Nr 30, poz. 210;

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe. Małgorzata Filipiak

Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe. Małgorzata Filipiak Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe Małgorzata Filipiak Nadzór jest realizowany na podstawie: art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Bardziej szczegółowo

Spis treściwykaz skrótów

Spis treściwykaz skrótów Spis treści Spis treściwykaz skrótów........................................................... 11 Przedmowa do wydania ósmego........................................... 13 ROZDZIAŁ I Część ogólna...............................................

Bardziej szczegółowo

WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz

WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz SENIOR wybrane zagadnienia prawa spadkowego Paulina Podwika Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI.

ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI. ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI. Artur Zawadowski Marcin Gruszka Seminarium 15 grudnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU Z dnia 4 marca 2011 roku, sygn. akt II Ns 3141/10

POSTANOWIENIE SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU Z dnia 4 marca 2011 roku, sygn. akt II Ns 3141/10 POSTANOWIENIE SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU Z dnia 4 marca 2011 roku, sygn. akt II Ns 3141/10 Przewodniczący SSR Marta Radziwon Sąd Rejonowy w Białymstoku II Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 4 marca

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 70 WNIOSEK O ZABEZPIECZENIE SPADKU Wałbrzych,11 czerwca 2009 r. WNIOSEK O ZABEZPIECZENIE SPADKU UZASADNIENIE

WZÓR NR 70 WNIOSEK O ZABEZPIECZENIE SPADKU Wałbrzych,11 czerwca 2009 r. WNIOSEK O ZABEZPIECZENIE SPADKU UZASADNIENIE WZÓR NR 70 WNIOSEK O ZABEZPIECZENIE SPADKU Wałbrzych,11 czerwca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wnioskodawca: Alojzy Malicki zam. w Wałbrzychu, ul. Ludowa 3 m. 5 Uczestnik postępowania:

Bardziej szczegółowo

2. Umowy podpisywane poza siedzibą firmy ( np. na energię, telekomunikacyjne.)

2. Umowy podpisywane poza siedzibą firmy ( np. na energię, telekomunikacyjne.) 1. Zadłużenia. Zadłużenia to jedne z najczęstszych spraw z jakimi borykają się obecnie seniorzy. Kategorie spraw mogą być dość szerokie i obejmować zadłużenia spadkowe, bankowe, wynikające z zawartych

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Plan Sukcesji

Indywidualny Plan Sukcesji Indywidualny Plan Sukcesji dziedziczenie ustawowe - spadek Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób (art. 922 KC) Spadek otwiera się z chwilą śmierci

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 79 WNIOSEK O STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU (NIE OBEJMUJĄCEGO GOSPODARSTWA ROLNEGO)

WZÓR NR 79 WNIOSEK O STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU (NIE OBEJMUJĄCEGO GOSPODARSTWA ROLNEGO) WZÓR NR 79 WNIOSEK O STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU (NIE OBEJMUJĄCEGO GOSPODARSTWA ROLNEGO) Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wałbrzych, 12 września 2008 r. Wnioskodawca: Krzysztof Kania zam.

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (druk nr 990).

- o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (druk nr 990). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-223(5)/12 Warszawa, 27 marca 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

WZÓR OŚWIADCZENIE O ODRZUCENIU SPADKU

WZÓR OŚWIADCZENIE O ODRZUCENIU SPADKU WZÓR OŚWIADCZENIE O ODRZUCENIU SPADKU Miejscowośd, data Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w.. Wnioskodawca: Dane Uczestnicy postępowania: 1) Dane 2) Dane 3) Dane OŚWIADCZENIE O ODRZUCENIU SPADKU Niniejszym

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013.

Projekt współfinansowany w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013. DZIEDZICZENIE 1 I. Co oznacza dziedziczenie? Dziedziczenie to nabycie majątku, praw i zobowiązań majątkowych (np. długów) po śmierci dotychczasowego właściciela. Będąc właścicielem np. mieszkania, samochodu,

Bardziej szczegółowo

Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej

Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej Informacje ogólne Odprawa pośmiertna Odprawa pośmiertna to jedno ze szczególnych świadczeń wypłacanych w związku ze śmiercią pracownika. W zasadzie

Bardziej szczegółowo

Testament Dziedziczenie Spadek

Testament Dziedziczenie Spadek Testament Dziedziczenie Spadek Krajowa Rada Notarialna 2010 Testament Dziedziczenie Spadek Każdy z nas zostawi kiedyś następcom swój dorobek życia. Możemy przekazać go za życia, a jeśli tego nie zrobimy,

Bardziej szczegółowo

Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej

Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej Informacje ogólne Określenie Przed sądem cywilnym strony (powód, pozwany), ich organy (np. zarząd spółki z o.o.), a także przedstawiciele ustawowi (osoby

Bardziej szczegółowo

prawnik: Piotr Decyk

prawnik: Piotr Decyk prawnik: Piotr Decyk planowanie dysponowania majątkiem na przestrzeni czasu ogół czynności podjętych w celu prawnego, ekonomicznego i społecznego zabezpieczenia przepływu (przekazania) majątku - w szczególności

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH

WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH Wałbrzych, 12 lipca 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wnioskodawca: Krzysztof Kania zam. w Boguszowie Gorcach, ul. Polna 13/9

Bardziej szczegółowo

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA WZÓR NR 38 POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA Wałbrzych, 6 listopada 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu Powódka: Maria Skowrońka zam. w Wałbrzychu, ul. Grodzka 12/2 Pozwany:

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Zasady opodatkowania spadków i darowizn. www.finanse.mf.gov.pl

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Zasady opodatkowania spadków i darowizn. www.finanse.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Zasady opodatkowania spadków i darowizn www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Zasady opodatkowania spadków i darowizn Otrzymanie darowizny

Bardziej szczegółowo

Część A. Pytania. Rozdział I. Przepisy ogólne. Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku?

Część A. Pytania. Rozdział I. Przepisy ogólne. Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku? Część A. Pytania Rozdział I. Przepisy ogólne Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku? W skład spadku wchodzą: 1) prawa majątkowe o charakterze cywilnoprawnym: a) przysługujące zmarłemu (art. 922 1 KC), z

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Sądowa PRAWO SPADKOWE 4. WYDANIE LILIANA KALTENBEK-SKARBEK WALDEMAR ŻUREK

Biblioteka Sądowa PRAWO SPADKOWE 4. WYDANIE LILIANA KALTENBEK-SKARBEK WALDEMAR ŻUREK Biblioteka Sądowa PRAWO SPADKOWE 4. WYDANIE LILIANA KALTENBEK-SKARBEK WALDEMAR ŻUREK Warszawa 2012 Spis treści Wykaz skrótów... 13 Podstawowe pojęcia... 15 Część I. Prawo spadkowe... 19 Rozdział pierwszy

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O SPORZĄDZENIE INWENTARZA UZASADNIENIE

WNIOSEK O SPORZĄDZENIE INWENTARZA UZASADNIENIE WZÓR NR 71 WNIOSEK O SPORZĄDZENIE SPISU INWENTARZA (PRZEDMIOTÓW I PRAW WCHODZĄCYCH W SKŁAD SPADKU) Wałbrzych, 22 kwietnia 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wnioskodawca: Jan Kruk

Bardziej szczegółowo

! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia.

! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia. CZY MAŁŻEŃSTWO SIĘ OPŁACA?! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia. 1. Czy mój małżonek może żądać dostępu do mojego wynagrodzenia za pracę? Jeżeli jeden z małżonków

Bardziej szczegółowo

Podatnikami podatku od spadków i darowizn są osoby fizyczne, które nabyły własność rzeczy i prawa majątkowe w sposób wyżej wskazany.

Podatnikami podatku od spadków i darowizn są osoby fizyczne, które nabyły własność rzeczy i prawa majątkowe w sposób wyżej wskazany. 1. Przedmiot opodatkowania Nabycie własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem: dziedziczenia,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Słowo wstępne.............................................. 15 Wprowadzenie..............................................

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE Sygn. akt III CZP 9/15 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie egzekucyjnej o świadczenie pieniężne, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w sprawie w przedmiocie skargi wierzyciela na czynność

Bardziej szczegółowo

b) 15 latek umawia się z sąsiadem, że będzie wykonywał na jego rzecz usługi polegające na koszeniu i

b) 15 latek umawia się z sąsiadem, że będzie wykonywał na jego rzecz usługi polegające na koszeniu i 1. Wskaż, w której z wymienionych sytuacji zawarto ważną umowę: a) 12 latek, kupując zeszyty, zobowiązuje się wobec sprzedawcy w kiosku, że zapłaci mu, kiedy dostanie kieszonkowe b) 15 latek umawia się

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 82 WNIOSEK O DZIAŁ SPADKU Wałbrzych, 9 lutego 2009 r.

WZÓR NR 82 WNIOSEK O DZIAŁ SPADKU Wałbrzych, 9 lutego 2009 r. WZÓR NR 82 WNIOSEK O DZIAŁ SPADKU Wałbrzych, 9 lutego 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wnioskodawca: Krzysztof Kania zam. w Boguszowie Gorcach, ul. Polna 13/9 Uczestnicy postępowania:

Bardziej szczegółowo

Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI UZASADNIENIE

Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI UZASADNIENIE WZÓR NR 65 POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI Do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny w Wałbrzychu Wałbrzych, 11 września 2008 r. Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) Powód: Stefan

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r. Orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 9: 1. RĘKOJMIA ZA WADY Uchwała Składu Siedmiu

Bardziej szczegółowo

Podatek od spadków i darowizn

Podatek od spadków i darowizn Podatek od spadków i darowizn Podmiot Osoba fizyczna (nabywca rzeczy lub praw) Grupy podatkowe: I: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie II: zstępni

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 77/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2013 r. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Testamenty i darowizny

Testamenty i darowizny Dr Witold Borysiak Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski w.borysiak@wpia.uw.edu.pl Testamenty i darowizny Wykład 20 stycznia 2016 r. Politechnika Warszawska Część I Testament Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY PRAWA CYWILNEGO Systematyka prawa cywilnego

ELEMENTY PRAWA CYWILNEGO Systematyka prawa cywilnego Prawo cywilne składa się z następujących działów: CZĘŚĆ I - OGÓLNA - charakteryzuje podmioty prawa cywilnego: osoby fizyczne oraz osoby prawne. OSOBA FIZYCZNA to po prostu człowiek, który ze względu na

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 434/14. Dnia 15 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 434/14. Dnia 15 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt IV CSK 434/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw 1) PROJEKT z 25 października 2006 r. U S T A W A z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI?

CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI? CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI? Po naszej śmierci pełnomocnictwa do naszego konta wygasają Wypłata środków z rachunku bankowego następuje na rzecz spadkobierców, którzy przedstawią postanowienie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 114/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 listopada 2009 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CK 240/04 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 października 2004 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSA Elżbieta Strelcow w sprawie

Bardziej szczegółowo

Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku-

Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku- 1 Plan szkolenia aplikantów adwokackich II roku Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku- Prawo cywilne. postępowanie cywilne, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Ustawa o własności lokali, Ustawa

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE SĄDOWE W SPRAWACH SPADKOWYCH

POSTĘPOWANIE SĄDOWE W SPRAWACH SPADKOWYCH Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna POSTĘPOWANIE SĄDOWE W SPRAWACH SPADKOWYCH Rzeszów 2010 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58

Bardziej szczegółowo

W serii BIBLIOTEKA SĄDOWA ukazały się również:

W serii BIBLIOTEKA SĄDOWA ukazały się również: W serii BIBLIOTEKA SĄDOWA ukazały się również: Ustawa o księgach wieczystych i hipotece Komentarz po nowelizacji prawa hipotecznego. Wzory wniosków o wpis. Wzory wpisów do księgi wieczystej Helena Ciepła,

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości zobowiązań spadkodawcy

Wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości zobowiązań spadkodawcy Wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości zobowiązań spadkodawcy Informacje ogólne Kiedy po zaświadczenie Przyjmując spadek, musimy liczyć się z tym, że nie zawsze będzie to dla nas korzystne. Czasami

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo! Zespół Biura Porad Obywatelskich w Krakowie

Szanowni Państwo! Zespół Biura Porad Obywatelskich w Krakowie Szanowni Państwo! Oddajemy w Państwa ręce broszurę, opracowaną na potrzeby realizacji projektu Biuro Porad Obywatelskich w Krakowie w ramach Dni Otwartych BPO. Informacje w niej zawarte dotyczą podstawowych

Bardziej szczegółowo

Związki. nieformalne. e-poradnik

Związki. nieformalne. e-poradnik e-poradnik Prawo Prawo Prawo Prawo Prawo Związki nieformalne Stosunki majątkowe między konkubentami Mieszkanie konkubentów Jak dziedziczą konkubenci Prawa dzieci ze związków nieformalnych Prawo podatkowe

Bardziej szczegółowo

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA Obowiązujące zasady dotyczą wszystkich niezależnie od wybranego małżeńskiego ustroju majątkowego i niezależnie od daty zawarcia związku

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 E-SĄD ELEKTRONICZNE POSTĘPOWANIE UPOMINAWCZE Zobowiązanie stosunek cywilnoprawny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Poz. 1379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 1 października 2014 r.

Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Poz. 1379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 1 października 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Poz. 1379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 1 października 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzoru zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2014 r. Akty prawne

CZERWIEC 2014 r. Akty prawne CZERWIEC 2014 r. Akty prawne Dz.U. p. 795 z dnia 17 czerwca 2014 r. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kuratorach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Zasady oznaczania projektów i działań informacyjnopromocyjnych. w ramach Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji

Zasady oznaczania projektów i działań informacyjnopromocyjnych. w ramach Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji Zasady oznaczania projektów i działań informacyjnopromocyjnych w ramach Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji Marzec 2010 r. Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Bezpłatny kwartalnik Bliżej Obywatela

Bezpłatny kwartalnik Bliżej Obywatela Bliżej W numerze: www.prawo.kolping.pl SPADKOBIERCY......................................... 3 NIEGODNOŚĆ........................................... 4 WYDZIEDZICZENIE......................................

Bardziej szczegółowo

Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO

Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO 1. SPRZEDAŻ, DAROWIZNA, ZAMIANA - zbycie nieruchomości: gruntowych (zabudowanych i niezabudowanych), budynkowych, lokalowych: DOKUMENT WŁASNOŚCI - podstawa nabycia np.: wypis

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 lipca 2014 r. Poz. 939 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 16 lipca 2014 r. Poz. 939 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 lipca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 lipca 2014 r. Poz. 939 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 lipca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zeznania podatkowego składanego

Bardziej szczegółowo

URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU

URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU KARTA INFORMACYJNA obowiązuje od 02.11.2015 r. 1. Kogo dotyczy Osób fizycznych,

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Prowadzący: Michał Krawczyk Partner Zarządzający kancelarii Krawczyk i Wspólnicy www.krawczyk-legal.com Specyfika windykacji bankowej?

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo