Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK"

Transkrypt

1 Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZACHOWEK Rzeszów

2 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/ Rzeszów tel/fax (0-17) Broszura opracowana przez Kingę Bieniasz Broszura sfinansowana przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2

3 ZACHOWEK Artykuł 991 kodeksu cywilnego 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. W kodeksie cywilnym została zawarta zasada, zgodnie z którą spadkodawca ma prawo rozporządzić swoim majątkiem w sposób dowolny czyli przekazać swój majątek wybranej osobie wg własnego uznania. Oznacza to, że cały swój majątek może zapisać np. tylko jednej osobie i to np. spoza kręgu najbliższych krewnych. 3

4 Z tego powodu, powstaje konieczność ustawowego zabezpieczenia interesów osób najbliższych spadkodawcy. Pominięcie lub wydziedziczenie w testamencie osoby bliskiej jako spadkobiercy nie oznacza, zatem pozbawienie jej zupełnie prawa do schedy. Będzie jej przysługiwał (lub jej zstępnym w przypadku wydziedziczenia) udział w masie spadkowej w postaci zachowku (art. 991 k.c.). Zachowek ma zawsze postać określonej sumy pieniężnej, której wysokość określa sąd w postępowaniu o zapłatę zachowku. KTO ODPOWIADA ZA ZAPŁATĘ ZACHOWKU: W pierwszej kolejności z tytułu zachowku wobec osób uprawnionych odpowiada spadkobierca. Następnie odpowiedzialność z tego tytułu, może ponosić także osoba która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku (art.1000 k.c.). Uprawniony do zachowku może w takiej sytuacji żądać od obdarowanego, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia jego zachowku. Obdarowany jest jednak zobowiązany do zapłaty zachowku tylko w granicach swojego wzbogacenia dzięki dokonanej na jego rzecz darowizny. 4

5 Ponadto obdarowany może uwolnić się od obowiązku zapłaty zachowku jeśli: 1. sam jest uprawniony do zachowku, a dokonana przez spadkodawcę darowizna nie przekracza wysokości należnego mu zachowku. 2. zdecyduje się na wydanie (oddanie) przedmiotu darowizny. Wartość darowizny zawsze ustala się na dzień ustalania wysokości zachowku, ale biorąc pod uwagę stan darowizny w chwili jej dokonania. Jeżeli jest kilku obdarowanych, to uprawniony do zachowku powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do osoby, która otrzymała darowiznę jako ostatnia. Jeżeli jednak nie będzie mógł od niej uzyskać uzupełnienia zachowku, wówczas może zwrócić się do osoby która wcześniej została obdarowana. UPRAWNIENI DO ZACHOWKU Krąg osób uprawnionych do zachowku, jest ściśle określony w art. 991 kodeksu cywilnego, są to: Małżonek Zstępni (czyli dzieci lub jeżeli nieżywą, to ich dzieci czyli wnuki) Rodzice (jeżeli zmarła osoba była bezdzietna) OSOBY NIEUPRAWNIONE DO ZACHOWKU: 5

6 Małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację, Małżonek, którego współmałżonek (czyli spadkodawca) wystąpił o rozwód lub separację z jego winy, Uznany za niegodnego, Wydziedziczony, Osoba, która odrzuciła spadek, Osoba, która zawarła umowę o zrzeczenie się dziedziczenia, Pomimo tego, że krewny zostaje odsunięty od dziedziczenia, niejako w część jego prawa do spadku dochodzą zstępni, którzy stają się uprawnionymi do zachowku. Dotyczy to: niegodnego, wydziedziczonego lub osoby, które odrzuciły spadek. W przypadku zrzekającego się dziedziczenia, zstępni dochodzą do dziedziczenia tylko wtedy, kiedy z umowy wynika, że zrzeczenie się dziedziczenia ich nie obejmuje WYSOKOŚĆ ZACHOWKU: Zasadą jest, że wysokość zachowku wynosi ½ udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu jeżeli dziedziczyłby na podstawie ustawy. 6

7 Osobami uprzywilejowany przy obliczaniu wysokości zachowku są: Małoletni Osoby trwale niezdolne do pracy. Wysokość należnego im zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego. Termin trwale niezdolny do pracy odnosi się do osób, które są emerytami lub rencistami. Chwila, która decyduje o określeniu małoletniości lub niezdolności do pacy jest chwila otwarcia spadku. Chcąc ustalić wysokość udziału spadkowego, na podstawie którego oblicza się zachowek, należy uwzględnić udział zarówno spadkobierców niegodnych dziedziczenia jak i tych, którzy spadek odrzucili. Traktuje się ich tak, jakby nie byli wyłączeni od dziedziczenia. 7

8 Przykład: Spadkodawca na 3 dzieci: Adama, Jana i Tomka. Jan został uznany za niegodnego dziedziczenia. Do dziedziczenia z mocy ustawy dochodzi zatem tylko dwoje dzieci. Każdemu z nich scheda spadkowa przypada w ½. W przypadku jednak obliczenia wysokości zachowku należy uwzględnić niegodnego dziedziczenia Jana. Tym samym udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku wyniesie zgodnie z art. 992 kc 1/3 schedy spadkowej. Obliczenie wartości spadku i zachowku: Aby obliczyć wartość zachowku w pierwszej kolejności należy obliczyć wartość spadku, którą ustala się wg cen z chwili orzekania przez sąd o zachowku. Wyliczywszy wartość spadku jest niestety dość skomplikowane. Należy bowiem przeanalizować stosunki majątkowe pomiędzy testatorem z spadkobiercami, bardzo często będzie to okres nawet kilkudziesięciu lat. W szczególności należy ustalić: dokonane darowizny oraz poniesione przez spadkodawcę na rzecz spadkobiercy koszty wychowania i wykształcenia. Osobie uprawnionej do zachowku należy doliczyć: 8

9 darowizny dokonane przez spadkodawcę na jej rzecz, oprócz drobnych, zwyczajowo przyjętych; jeśli uprawnionymi są dzieci spadkodawcy, na poczet zachowku zalicza się koszty wychowania oraz wykształcenia, jeśli przekroczyły przeciętną wartość w danym środowisku. jeśli uprawnionymi do zachowku są dzieci zstępnego spadkodawcy (czyli np.: wnuki spadkodawcy) na rzecz ich zachowku zalicza się darowizny dokonane dla ich rodzica. Na poczet zachowku zalicza się również uczynione przez spadkodawcę w testamencie zapisy, oraz polecenia (jeśli mają określoną wartość pieniężną). 9

10 Obliczając wartości spadku w celu obliczenia wysokości zachowku należny zatem pamiętać, że nie uwzględnia się: wartości gospodarstwa rolnego przekazanego następcy, kosztów wychowania oraz wykształcenia nie przekraczających przeciętną miarę. Jeżeli spadkodawca cały swój majątek przekazał w formie darowizny, tak że wartość masy spadkowej wynosi zero, to wówczas osoba uprawniona do zachowku może dochodzić swoich praw od osoby obdarowanej. Podstawę wyliczenia zachowku stanowi wówczas wartość dokonanych darowizn. Darowizny nie podlegając doliczeniu: Kodeks cywilny określił darowizny, które nie podlegają doliczeniu. Są to: drobne darowizny przyjęte zwyczajowo w danych stosunkach (drobne prezenty z okazji imienin lub świat) darowizny na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku przed więcej niż 10 laty licząc wstecz od otwarcia spodku. 10

11 przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych (dzieci, wnuki). Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego. Chodzi o jakiegokolwiek zstępnego, a nie tylko o tego, któremu oblicza się zachowek. przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa. W sytuacji kiedy spadkodawca dokonał darowizny na rzecz małżonków w tym jednego uprawnionego do zachowku, to przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego obdarowanych. Oznacza to, że tylko połowa darowizny zostanie zaliczona na poczet zachowku dla uprawnionego. Należy również pamiętać, że w przypadku procesu o zachowek, można wystąpić z wnioskiem do sądu do banki w celu powzięcia informacji na temat wysokości zgromadzonych środków pieniężnych na rachunku bankowym. W sprawach o zachowek bank na obowiązek udzielenia na żądanie sądu informacji stanowiących tajemnicę bankową. 11

12 Jeżeli jednak spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku sam jest uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wysokość jego własnego zachowku. Uregulowanie to zabezpiecza interesy spadkobierców, w taki sposób aby mogli oni otrzymać ze spadku jakąś jego wartość. Ciężar udowodnienia co do wystąpienia sytuacji uzasadniającej odpowiedzialność obdarowanego, zgodnie z art. 6 k.c., obciąża uprawnionego z tytułu zachowku. Zobowiązany do zapłaty zachowku może zatem bronić się, używając argumentu, że nie jest wstanie pokryć zachowku z ww. przyczyn. Współspadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę zachowku. Oznacza to, że jeżeli spadkodawca zapisze swój majątek np. swojej konkubinie oraz jej dzieciom, to wówczas oni odpowiadają wspólnie względem osób bliskich testatora. Jeżeli jednak jeden lub niektórzy spośród nich są uprawnieni do zachowku (np. Spadkodawca powołał do spadku konkubinę oraz swoje dzieci), to wówczas ich odpowiedzialność nadal pozostaje solidarna, jednakże w przypadku do dzieci tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej należny zachowek. 12

13 Uprawniony do zachowku nie otrzyma od spadkobiercy należnej mu sumy w sytuacjach kiedy: spadkobierca sam jest uprawniony do zachowku, a ze spadku uzyskał jedynie korzyść równą sumie odpowiadającej jego zachowkowi, albo też uzyskana przez niego nadwyżka nie pozwala na zaspokojenie roszczenia z tytułu zachowku spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a czysta wartość majątku spadkowego jest ujemna spadkobierca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczenia i jego położenie materialne nie pozwala na zaspokojenie roszczenia o zachowek. OKRESY PRZEDAWNIENIA Jednym ze sposobów obrony przed zapłatą zachowku jest podniesienie podczas procesu sądowego zarzutu przedawnienia. Sąd nigdy nie bierze tej okoliczności pod uwagę z urzędu, dlatego należy podnieść jej samemu. Roszczenie uprawnionego: do zachowku przedawnia się z upływem 3 lat od ogłoszenia testamentu. 13

14 uzupełnienie zachowku w przypadku otrzymania darowizny 3 lata od otwarcia spadki. Kodeks cywilny nie przewiduje początku biegu terminu przedawnia w przypadku dziedziczenia z ustawy, czyli w sytuacji kiedy nie ma testamentu. Można wtedy przyjąć w drodze analogii do roszczenia o uzupełnienie zachowku, że roszczenie to przedawnia się z upływem 3 lat od otwarcia spadku czyli w chwili śmierci spadkodawcy. Ten termin jest jednak krótszy od przewidzianego do dochodzenia praw o zachowek w przypadku kiedy jest spisana ostatnia wola spadkodawcy, ponieważ ogłoszenie testamentu zazwyczaj następuje jakiś czas po śmierci testatora. Dzięki czemu termin ten zostaje wydłużony. W kwestiach nieuregulowanych przepisami prawa regulującymi postępowanie spadkowe, a odnoszącymi się do zachowku, mają zastosowanie zasady ogólne kodeksu cywilnego. Dotyczy to m.in. przedawnienia roszczeń (art. 117, 119 i następne kodeksu cywilnego) oraz przerwania biegu przedawnienia. Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego znalazły się poglądy że, termin przedawnienia nie biegnie: jeżeli testator zostawił kilka testamentów o różnej treści, (do czasu ustalenia, który testament jest ważny) dopóki uprawniony do zachowku jest uważany za spadkobiercę testamentowego, (czyli np. do chwili uznania za niegodnego 14

15 dziedziczenia), jeżeli na rzecz uprawnionego do zachowku został w testamencie ustanowiony zapis pod warunkiem zawieszającym, (do chwili, kiedy w wyniku ziszczenia się warunku zapis stanie się bezskuteczny), 15

16 PRZERWANIE BIEGU TERMINU PRZEDAWNIENIA NASTĘPUJE POPRZEZ: podjęcie każdej czynności przed sądem w celu dochodzenia roszczeń, uznanie roszczenia przez spadkobiercę zobowiązanego do zapłaty zachowku, zgłoszenie przez uczestnika postępowania spadkowego zarzutu nieważności testamentu, Jedną z głównych przyczyn dochodzenia zachowku, jest wydziedziczenie, czyli pozbawienia przez testatora - zstępnego, małżonka lub rodziców zarówno udziału spadkowego jak i prawa do zachowku. Jednakże zgodnie z zasadą wynikającą z art k.c. dzieci lub wnuki wydziedziczonego mogą dochodzić zachowku po swoim wstępnym. Czyli niejako przejmują jego prawo do zachowku Spadkodawca może pozbawić prawa do zachowku swoich bliskich (czyli wydziedziczyć swoich) tylko w ściśle określonych okolicznościach, które zostały przewidziane przez ustawodawcę w art k.c. Ze skutecznym wydziedziczeniem będziemy mieć do czynienia jeżeli: 1. Spadkobierca wbrew woli testatora uporczywie postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. 16

17 Aby wydziedziczenie było skuteczne z tego powody, ważne jest, spełnienie obu ww. przesłanek, tj: prowadzenie nagannego trybu życia (czerpanie środków utrzymywanie z nielegalnych źródeł, alkoholizm, narkomania, zaniedbywanie własnej rodziny i obarczanie spadkodawcy ciężarem jej utrzymania), dokonywanie ww. czynności wbrew woli spadkodawcy 2. Dopuści się przeciwko spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci. Ocenę, kim jest osoba najbliższa spadkodawcy, zawsze należy dokonywać w kontekście danej sprawy, ponieważ brak jest definicji ustawowego tego pojęcia. 3. Uporczywego niedopełniania względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych, np.: poprzez niedopełnienie obowiązków: alimentacyjnego, opieki która jest niezbędna z uwagi na wiek lub stan zdrowia. Przyczyny wymienione pkt. 1 i 3 muszą mieć charakter uporczywy. Zdarzenia o charakterze jednorazowym, czy stany krótkotrwałe, nie uzasadniają wydziedziczenia. 17

18 SKUTECZNOŚĆ WYDZIEDZICZENIA Ważność i skuteczność wydziedziczenia zależy od: 1. dokonania go w ważnym testamencie (nieważność testamentu pociąga za sobą także nieważność wydziedziczenia. 2. uporczywe działanie spadkobiercy powinno istnieć w chwili wydziedziczenia. Późniejsza zmiana zachowania nie pociąga za sobą automatycznie bezskuteczności wydziedziczenia. Wpływa jedynie na ocenę, czy stan uzasadniający wydziedziczenie miał rzeczywiście charakter trwały). 3. Wydziedziczenie musi zostać dokonane z przyczyn wymienionych w art k.c. (tj. wymienionych wyżej w punktach od 1 do 3). Wydziedziczenie z innych przyczyn jest nieważne. Taki sam skutek ma niepodanie w testamencie przyczyny wydziedziczenia. 4. Nieprzebaczenie przez spadkodawcę osobie uprawnionej do zachowku. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Nie jest konieczne aby, spadkodawca w chwili przebaczenia miał pełną zdolność do czynności prawnych. Wystarczy aby działał z dostatecznym rozeznaniem. Decyzja o przebaczeniu powinna być podjęta z prawidłowych pobudek, a wola winna być wyrażona w sposób swobodny. Dlatego należy uznać za bezskuteczne przebaczenia dokonane pod wpływem błędu lub groźby. Wydziedziczenie nie może zostać dokonane pod warunkiem ani 18

19 z zastrzeżeniem terminu. Oznacza to, że nie można kogoś wydziedziczyć za karę. Prawo polskie nie zna klauzuli testamentowej zawierającej sankcję w postaci wydziedziczenia na wypadek, gdyby uprawniony do zachowku nie zmienił swojego sposobu życia. NIEGODNY DZIEDZICZENIA: Oprócz instytucji wydziedziczenia w kodeksie cywilnym przewidziano sytuację, w której można dopuszcza uniemożliwienie dziedziczenia przez osobę, która jest tego niegodna. W sensie prawnym niegodnym dziedziczenia jest krewny, który popełnił przestępstwo przeciwko spadkodawcy lub wpłynął na swobodę jego testowania. Za niegodnego dziedziczenia może być uznana osoba, która: 1. Dopuściła się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2. Podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 3. Umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. 19

20 Uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia może żądać każdy, kto ma w tym interes czyli każda osoba słusznie zainteresowana w stwierdzeniu niegodności danego spadkobiercy (np.: rodzice testatora, mogą wystąpić do sądu o uznanie za niegodnego dziedziczenia dzieci testatora). W tym przypadku ciężar udowodnienia niegodności dziedziczenia, również spoczywa na tym, kto występuje z powództwem do sądu. Z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia można wystąpić do sądu tylko w ciągu roku od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem 3 lat od otwarcia spadku. Po tym terminie możliwość wytoczenia powództwa wygasa. Należy jednak pamiętać że: Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca przed swoją śmiercią mu przebaczył. Jednak dowód, że testator dokonał przebaczenia spoczywa na osobie, co do której zachodzi podejrzenie, że jest niegodna dziedziczenia. Spadkobierca uznany za niegodnego traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Uprawnionymi do dziedziczenia są zatem jego zstępni (dzieci, wnuki). 20

ZACHOWEK. Niniejsze opracowanie ma na celu przybliżenie podstawowych informacji na temat roszczenia o zachowek.

ZACHOWEK. Niniejsze opracowanie ma na celu przybliżenie podstawowych informacji na temat roszczenia o zachowek. 1 ZACHOWEK Podstawa prawna: art. 991-1011 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 roku, poz. 459 z późn. zm.) - dalej jako k.c.. Niniejsze opracowanie ma na celu

Bardziej szczegółowo

Zachowek Wspólność majątku spadkowego

Zachowek Wspólność majątku spadkowego Zachowek Wspólność majątku spadkowego Zachowek cel instytucji Ochrona interesów najbliższych krewnych spadkodawcy oraz jego małżonka/ swoboda testowania niekiedy może być przyczyną pokrzywdzenia najbliższych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Przedmowa

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Przedmowa Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Pojęcie i skład 1. Pojęcie. Pozytywne i negatywne kryteria określenia składu (art. 922 KC) I. Prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym

Bardziej szczegółowo

Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym

Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym Katarzyna Marchocka Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego w polskim prawie spadkowym Osoba fizyczna myśląc nad wyborem swojego potencjalnego

Bardziej szczegółowo

Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku

Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku Wszystko, co warto wiedzieć o zachowku Zachowek komu przysługuje i jak obliczyć jego wysokość - czyli wszystko co warto wiedzieć o zachowku Dziedziczenie na podstawie testamentu ma pierwszeństwo przed

Bardziej szczegółowo

Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) POZEW O ZACHOWEK UZASADNIENIE

Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) POZEW O ZACHOWEK UZASADNIENIE WZÓR NR 81 POZEW O ZACHOWEK Wałbrzych, 18 lipca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wartość przedmiotu sporu: 10 000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) Powód: Witold Dzień zam.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... Wykaz skrótów... XIII

Spis treści. Wstęp... Wykaz skrótów... XIII Wstęp...................................................................... XI Wykaz skrótów............................................................. XIII Wykaz literatury............................................................

Bardziej szczegółowo

Wstęp... XI. Wykaz skrótów... XIII. Wykaz literatury... XV

Wstęp... XI. Wykaz skrótów... XIII. Wykaz literatury... XV Wstęp............................................................... XI Wykaz skrótów....................................................... XIII Wykaz literatury......................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. s. Nb. Wykaz skrótów Wykaz literatury. Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1

Spis treści. s. Nb. Wykaz skrótów Wykaz literatury. Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1 Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Wykaz literatury xm XV XIX Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa spadkowego 1 1 1. Ogólna charakterystyka prawa spadkowego 1 1 I. Pojęcie prawa spadkowego 1 1 II. Zasady prawa

Bardziej szczegółowo

ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO

ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZASADY DZIEDZICZENIA PO NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO Rzeszów 2009 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów......................................... 11 Wprowadzenie......................................... 15 ROZDZIAŁ I. Miejsce zachowku w prawie spadkowym................ 17 1.1. Swoboda testowania....................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... IX XI Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Artykuł 961 KC rozrządzenie poszczególnymi przedmiotami jako powołanie do spadku. Reguły interpretacyjne

Bardziej szczegółowo

Skrypty Becka. Hanna Witczak Agnieszka Kawałko. Prawo spadkowe. 5. wydanie

Skrypty Becka. Hanna Witczak Agnieszka Kawałko. Prawo spadkowe. 5. wydanie Skrypty Becka Hanna Witczak Agnieszka Kawałko Prawo spadkowe 5. wydanie SKRYPTY BECKA Prawo spadkowe W sprzedaży: E. Skowrońska-Bocian PRAWO SPADKOWE, wyd. 10 Podręczniki Prawnicze A. Kawałko, H. Witczak

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... IX XI Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Artykuł 961 KC rozrządzenie poszczególnymi przedmiotami jako powołanie do spadku. Reguły interpretacyjne

Bardziej szczegółowo

VIII - KODEKS CYWILNY - Spadki USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny

VIII - KODEKS CYWILNY - Spadki USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny Dz.U. z 64 Nr 16, poz. 93; Dz. U. z 1971 Nr 27, poz. 252; Dz. U. z 1976 Nr 19, poz. 122; Dz. U. z 1982 Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147; Nr 30, poz. 210;

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp... Wykaz skrótów... Kodeks cywilny. Księga czwarta. Spadki... 3

SPIS TREŚCI. Wstęp... Wykaz skrótów... Kodeks cywilny. Księga czwarta. Spadki... 3 SPIS TREŚCI Wstęp... Wykaz skrótów... VII XV Kodeks cywilny. Księga czwarta. Spadki... 3 Tytuł I. Przepisy ogólne... 3 Art. 922. [Pojęcie]... 5 Art. 923. [Uprawnienia bliskich do mieszkania]... 80 Art.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) 458 USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm. 2) ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 18 marca 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 458. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do jedenastego wydania... V Wykaz skrótów... XIX

Spis treści. Przedmowa do jedenastego wydania... V Wykaz skrótów... XIX Przedmowa do jedenastego wydania... V Wykaz skrótów... XIX Wykaz literatury... XXIII Rozdział I. Uwagi wprowadzające... 1 1. Podstawowe pojęcia... 1 2. Ewolucja prawa spadkowego w okresie po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 ROZDZIAŁ I. Wyłączenie od dziedziczenia jako negatywna

Bardziej szczegółowo

Testament forma i treść. Różnica między spadkobraniem a zapisem. Zachowek. Wydziedziczenie i uznanie za niegodnego dziedziczenia.

Testament forma i treść. Różnica między spadkobraniem a zapisem. Zachowek. Wydziedziczenie i uznanie za niegodnego dziedziczenia. Testament forma i treść. Różnica między spadkobraniem a zapisem. Zachowek. Wydziedziczenie i uznanie za niegodnego dziedziczenia. Testament zawsze ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego Przedmowa... Wykaz skrótów... V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego... 1 1. Pojęcie prawa spadkowego... 4 I. Uwagi ogólne... 4 II. Prawo spadkowe a inne działy prawa cywilnego...

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów...13 Podstawowe pojęcia...15 Część I Prawo spadkowe...19 Rozdział pierwszy Przedmiot dziedziczenia...21 1. Prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku...21 2. Prawa i obowiązki

Bardziej szczegółowo

o rządowym oraz senackim projektach ustaw o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3018 i 2116)

o rządowym oraz senackim projektach ustaw o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3018 i 2116) Druk nr 3759 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja S P R A W O Z D A N I E KOMISJI NADZWYCZAJNEJDO SPRAW ZMIAN W KODYFIKACJACH o rządowym oraz senackim projektach ustaw o zmianie ustawy- Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

1. Ustrój majątkowy w małżeństwie 2. Zarząd majątkiem wspólnym małżonków 3. Odpowiedzialność małżonków za długi

1. Ustrój majątkowy w małżeństwie 2. Zarząd majątkiem wspólnym małżonków 3. Odpowiedzialność małżonków za długi Prawo rodzinne i opiekuńcze Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustawa z dn. 25.02. 1964r. /Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm./ Przedmiotem prawa rodzinnego i opiekuńczego są stosunki prawne w małżeństwie między małżonkami

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego..............

Bardziej szczegółowo

dziedziczenia swobody testowania favor testamenti ochrony rodziny. dr hab. Konrad Osajda, LLM WPiA UW

dziedziczenia swobody testowania favor testamenti ochrony rodziny. dr hab. Konrad Osajda, LLM WPiA UW dr hab. Konrad Osajda, LLM WPiA UW miejsce regulacji KC z 1964 r. (poprzednio: dekret o prawie spadkowym z 1946 r.) + konstytucyjna ochrona dziedziczenia wzór: prawo austriackie, niemieckie i francuskie

Bardziej szczegółowo

Część A. Pytania. Rozdział I. Przepisy ogólne. Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku?

Część A. Pytania. Rozdział I. Przepisy ogólne. Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku? Część A. Pytania Rozdział I. Przepisy ogólne Pytanie 1. Co wchodzi w skład spadku? W skład spadku wchodzą: 1) prawa majątkowe o charakterze cywilnoprawnym: a) przysługujące zmarłemu (art. 922 1 KC), z

Bardziej szczegółowo

I. Zagadnienia ogólne

I. Zagadnienia ogólne I. Zagadnienia ogólne 1. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 93) Tekst jednolity z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. 2014, poz. 121) 1 (zm.: Dz.U. 2014, poz. 827; 2015, poz. 4, poz.

Bardziej szczegółowo

SENIORZY PYTAJĄ - PRAWNIK ODPOWIADA

SENIORZY PYTAJĄ - PRAWNIK ODPOWIADA Prowadzenie w roku 2016 na terenie powiatu bocheńskiego dwóch punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w miejscowości Drwinia i Lipnica Murowana Zadanie jest finansowane ze środków budżetu państwa SENIORZY

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE I ODRZUCENIE SPADKU

PRZYJĘCIE I ODRZUCENIE SPADKU 1 PRZYJĘCIE I ODRZUCENIE SPADKU Podstawa prawna: art. 1012-1024 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 roku, poz. 459) - dalej jako k.c.; art. 640-643 Ustawy

Bardziej szczegółowo

DO SPORZĄDZENIA TESTAMENTU TRZEBA SIĘ PRZYGOTOWAĆ

DO SPORZĄDZENIA TESTAMENTU TRZEBA SIĘ PRZYGOTOWAĆ I N F O R M A T O R DEFINICJA TESTAMENTU Testament to jednostronna czynność prawna osoby fizycznej, dysponującej swoim majątkiem na wypadek śmierci. Inaczej mówiąc, to decyzja konkretnej osoby dotycząca

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki 1 Pytanie 1 41 16 Pytanie 42 257 Część B. Kazusy Kazus 1. Zmiana postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku 183 Kazus 2.

Bardziej szczegółowo

Spadek Dziedziczenie ustawowe

Spadek Dziedziczenie ustawowe Spadek Dziedziczenie ustawowe Pojęcie i skład spadku Art. 922 k.c., w skład spadku wchodzą następujące prawa i obowiązki: 1) mające charakter cywilnoprawny 2) mające charakter majątkowy 3) niezwiązane

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy

Spis treści. Wykaz skrótów. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki 1 Pytanie 1 41 Rozdział II. Prawo rodzinne 16 Pytanie 42 257 Część B. Kazusy Rozdział I. Spadki 183 Kazus 1. Zmiana postanowienia w przedmiocie

Bardziej szczegółowo

WZÓR POZEW O ZACHOWEK

WZÓR POZEW O ZACHOWEK WZÓR POZEW O ZACHOWEK Miejscowośd data Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Powód: Dane.. Pozwany: Dane Wartośd przedmiotu sporu:..(słownie) POZEW O ZACHOWEK Wnoszę o: 1. zasądzenie na moją

Bardziej szczegółowo

Sukcesja aspekty prawne i znaczenie

Sukcesja aspekty prawne i znaczenie Sukcesja aspekty prawne i znaczenie Sukcesja to następstwo prawne jest to wstąpienie w ogół praw i obowiązków przez nabywcę ogółu praw zbywającego. Wyróżniane są dwa typy sukcesji: sukcesja uniwersalna

Bardziej szczegółowo

2. Umowy podpisywane poza siedzibą firmy ( np. na energię, telekomunikacyjne.)

2. Umowy podpisywane poza siedzibą firmy ( np. na energię, telekomunikacyjne.) 1. Zadłużenia. Zadłużenia to jedne z najczęstszych spraw z jakimi borykają się obecnie seniorzy. Kategorie spraw mogą być dość szerokie i obejmować zadłużenia spadkowe, bankowe, wynikające z zawartych

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (druk nr 990).

- o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (druk nr 990). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-223(5)/12 Warszawa, 27 marca 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

Równi wobec prawa gdyński program poradnictwa obywatelskiego i prawnego

Równi wobec prawa gdyński program poradnictwa obywatelskiego i prawnego sierpień 2012 Spadek kwiecień 2012 Gdy został sporządzony testament, to w nim zawarta jest decyzja spadkodawcy, kto po nim dziedziczy. Jeśli testament nie został sporządzony, to dziedziczenie odbywa się

Bardziej szczegółowo

Art. 941 [Wyłączność rozrządzenia] Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.

Art. 941 [Wyłączność rozrządzenia] Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament. Dział I. Testament Rozdział I. Przepisy ogólne Art. 941 [Wyłączność rozrządzenia] Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament. Art. 942 [Zakaz testamentów wspólnych] Testament

Bardziej szczegółowo

Umowa darowizny kwoty pieniężnej

Umowa darowizny kwoty pieniężnej Umowa darowizny kwoty pieniężnej Informacje ogólne Darowizna Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku. Bezpłatny

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO IV/12/BB. Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO IV/12/BB. Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-702353-IV/12/BB 00-090 Warszawa Tel. centr. 0 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Testament Dziedziczenie Spadek

Testament Dziedziczenie Spadek Testament Dziedziczenie Spadek Krajowa Rada Notarialna 2010 Testament Dziedziczenie Spadek Każdy z nas zostawi kiedyś następcom swój dorobek życia. Możemy przekazać go za życia, a jeśli tego nie zrobimy,

Bardziej szczegółowo

W publikacji zamieszczono kompletny zbiór wzorów pism procesowych oraz zbiór przepisów obejmujący całość aktów prawnych z zakresu dziedziczenia.

W publikacji zamieszczono kompletny zbiór wzorów pism procesowych oraz zbiór przepisów obejmujący całość aktów prawnych z zakresu dziedziczenia. Opis Książka stanowi kompleksowy zbiór zagadnień odnoszących się do spadku. Autorzy w przystępny sposób opisują, jak prawidłowo sporządzić testament, przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku

Bardziej szczegółowo

PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH

PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH PRAWO SPADKOWE por adni kzwzor amipi sm pr ocesowych PRAWO SPADKOWE PORADNIK Z WZORAMI PISM PROCESOWYCH Stan prawny na dzień 1.01.2007 r. Honorata Kwiczal Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie

Bardziej szczegółowo

Test na egzamin 9 maja 2016 r.

Test na egzamin 9 maja 2016 r. Test na egzamin 9 maja 2016 r. 1) Umowa sprzedaży zawarta przez 6-letniego Adama: a) jest zawsze bezwzględnie nieważna, nawet jeżeli nie prowadzi do pokrzywdzenia Adama; b) jeśli nie pociąga za sobą rażącego

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne Wprowadzenie.................................................... XV Wstęp do wydania drugiego......................................... XIX Wykaz skrótów...................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wprowadzenie. Rozdział I. Spadek

Spis treści. Wykaz skrótów. Wprowadzenie. Rozdział I. Spadek Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie Rozdział I. Spadek 1.1. Pojęcie spadku 1.1.1. Aktywa spadku 1.1.2. Pasywa spadku 1.1.3. Prawa wyłączone z dziedziczenia 1.2. Inne obciążenia?nansowe powstające wraz

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 136/10. Dnia 30 marca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 136/10. Dnia 30 marca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 136/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 30 marca 2011 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa Agnieszki

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16 poz. 93 z. późn. zm). Księga czwarta. Spadki. Art.

Podstawa prawna. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16 poz. 93 z. późn. zm). Księga czwarta. Spadki. Art. 1 Podstawa prawna. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16 poz. 93 z późn. zm). Księga czwarta. Spadki. Art. 981 1 981 6 ZAPIS WINDYKACYJNY Zapis windykacyjny jest instytucją prawa spadkowego

Bardziej szczegółowo

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt V CSK 109/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 stycznia 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO 1.8.PRAWO SPADKOWE

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO 1.8.PRAWO SPADKOWE 1 II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO 1.8.PRAWO SPADKOWE I.SPADKI 1.DZIEDZICZENIE Ujęta w art. 922 kc instytucja dziedziczenia jest rodzajem sukcesji uniwersalnej,

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1107)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1107) Warszawa, dnia 23 lutego 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1107) I. Cel i przedmiot ustawy Celem ustawy jest umożliwienie spadkodawcy sporządzenia

Bardziej szczegółowo

WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz

WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz WIEM, ŻE MAM PRAWO bezpłatny egzemplarz SENIOR wybrane zagadnienia prawa spadkowego Paulina Podwika Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych

Bardziej szczegółowo

Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa Mariusz Zelek, Artur Szczepaniak, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska

Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa Mariusz Zelek, Artur Szczepaniak, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska Spadek i testament. Poradnik praktyczny. redakcja naukowa,, Agnieszka Wagemann-Smolańska, Anna Zagierska Publikacja w sposób kompleksowy omawia regulacje dotyczące spadku i dziedziczenia w prawie polskim.

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie i odrzucenie spadku 1

Przyjęcie i odrzucenie spadku 1 Przyjęcie i odrzucenie spadku 1 Redakcja: dr Joanna Mikołajczyk Autorzy: Justyna Pułka, Adrianna Majchrzak Śmierć osoby fizycznej powoduje, że jej prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na następców prawnych.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKTY DO WYKŁADÓW Z ZAKRESU PRAWA CYWILNEGO (CZĘŚĆ OGÓLNA, PRAWO RZECZOWE, PRAWO SPADKOWE)

KONSPEKTY DO WYKŁADÓW Z ZAKRESU PRAWA CYWILNEGO (CZĘŚĆ OGÓLNA, PRAWO RZECZOWE, PRAWO SPADKOWE) prof. dr hab. Jacek Górecki radca prawny KONSPEKTY DO WYKŁADÓW Z ZAKRESU PRAWA CYWILNEGO (CZĘŚĆ OGÓLNA, PRAWO RZECZOWE, PRAWO SPADKOWE) 1. PRAWO CYWILNE - CZĘŚĆ OGÓLNA I PODMIOTY PRAWA CYWILNEGO I ICH

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 50/00

Uchwała z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 50/00 Uchwała z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 50/00 Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Gudowski Sędzia SN Mirosława Wysocka (sprawozdawca), Sędzia SA Andrzej Niedużak Sąd Najwyższy przy udziale Prokuratora

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe. Małgorzata Filipiak

Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe. Małgorzata Filipiak Nadzór nad ewidencją gruntów i budynków zagadnienia szczegółowe Małgorzata Filipiak Nadzór jest realizowany na podstawie: art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo! Zespół Biura Porad Obywatelskich w Krakowie

Szanowni Państwo! Zespół Biura Porad Obywatelskich w Krakowie Szanowni Państwo! Oddajemy w Państwa ręce broszurę, opracowaną na potrzeby realizacji projektu Biuro Porad Obywatelskich w Krakowie w ramach Dni Otwartych BPO. Informacje w niej zawarte dotyczą podstawowych

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny pracy pisemnej kazusu z prawa publicznego

Kryteria oceny pracy pisemnej kazusu z prawa publicznego Kryteria oceny pracy pisemnej kazusu z prawa publicznego Ad 1. Wniosek o odrzucenie skargi Prokuratora Rejonowego w K. motywowany przez pełnomocnika Jana K. brakiem uprzedniego odwołania się skarżącego

Bardziej szczegółowo

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, Rozdział I. Ustawowy ustrój majątkowy Art. 31 [Pojęcie] 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 127/03

Wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 127/03 Wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 127/03 1. Artykuł 1007 1 k.c. wyłącza stosowanie art. 120 1 k.c. do określenia początku biegu przedawnienia roszczenia o zachowek. 2. Zgłoszenie w postępowaniu o

Bardziej szczegółowo

Dr Elżbieta Niezbecka adiunkt Uniwersytetu MCS w Lublinie

Dr Elżbieta Niezbecka adiunkt Uniwersytetu MCS w Lublinie Dr Elżbieta Niezbecka adiunkt Uniwersytetu MCS w Lublinie Skutki prawne testamentu negatywnego i wydziedziczenia I. W systemie prawa polskiego każdy spadkobierca (testamentowy i ustawowy) bezwzględnie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 53/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 października 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski Protokolant

Bardziej szczegółowo

Zasady dziedziczenia w prawie polskim

Zasady dziedziczenia w prawie polskim Dr Witold Borysiak Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski w.borysiak@wpia.uw.edu.pl Zasady dziedziczenia w prawie polskim Wykład 13 stycznia 2016 r. Politechnika Warszawska Część I Zasady

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 9/12. Sprawa o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia jest sprawą o prawa majątkowe.

Postanowienie z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 9/12. Sprawa o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia jest sprawą o prawa majątkowe. Postanowienie z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 9/12 Sprawa o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia jest sprawą o prawa majątkowe. Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt I CSK 329/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Plan Sukcesji

Indywidualny Plan Sukcesji Indywidualny Plan Sukcesji dziedziczenie ustawowe - spadek Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób (art. 922 KC) Spadek otwiera się z chwilą śmierci

Bardziej szczegółowo

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny. IP Interpretacja dostarczona przez portal http://interpretacja-podatkowa.pl/. Największe archiwum polskich interpretacji podatkowych. Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu Data 2009.12.21 Rodzaj dokumentu

Bardziej szczegółowo

Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZADATEK ZALICZKA. Rzeszów 2010

Sprawiedliwość idzie za prawem. - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZADATEK ZALICZKA. Rzeszów 2010 Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna ZADATEK A ZALICZKA Rzeszów 2010 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax

Bardziej szczegółowo

Rozdział II Umowne ustroje majątkowe

Rozdział II Umowne ustroje majątkowe TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego. Art. 46. [Stosowanie odpowiednich przepisów ustawy] W sprawach

Bardziej szczegółowo

Odwołanie od. wypowiedzenia umowy. o pracę

Odwołanie od. wypowiedzenia umowy. o pracę Aktywni obywatele świadome społeczeństwo Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę Rzeszów 2012 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax (0-17) 86

Bardziej szczegółowo

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Informacje ogólne Spadek Spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Natomiast do spadku nie naleŝą te prawa i obowiązki zmarłego, które były ściśle związane

Bardziej szczegółowo

Podręczniki Prawnicze. Prawo spadkowe. Elżbieta Skowrońska-Bocian. 10. wydanie. C.H.Beck

Podręczniki Prawnicze. Prawo spadkowe. Elżbieta Skowrońska-Bocian. 10. wydanie. C.H.Beck Podręczniki Prawnicze Prawo spadkowe Elżbieta Skowrońska-Bocian 10. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Elżbieta Skowrońska-Bocian Prawo spadkowe Polecamy inne nasze publikacje z zakresu prawa cywilnego:

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 69/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia.

! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia. CZY MAŁŻEŃSTWO SIĘ OPŁACA?! Cotygodniowa audycja w każdą środę od godz. 11:00 w Programie I Polskiego Radia. 1. Czy mój małżonek może żądać dostępu do mojego wynagrodzenia za pracę? Jeżeli jeden z małżonków

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę Sygn. akt III CZP 29/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę Czy wartość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem umowy przekazania własności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI.

ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI. ZABEZPIECZENIE PRAWNE MAJĄTKU DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE NA WYPADEK ŚMIERCI ICH OPIEKUNÓW INSTYTUCJE TESTAMENTU ORAZ FUNDACJI. Artur Zawadowski Marcin Gruszka Seminarium 15 grudnia

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 18 sierpnia 2009 r. DOLiS/DEC 825/09 dot. DOLiS-440-748/08 D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960

Bardziej szczegółowo

Bezpłatny kwartalnik Bliżej Obywatela

Bezpłatny kwartalnik Bliżej Obywatela Bliżej W numerze: www.prawo.kolping.pl SPADKOBIERCY......................................... 3 NIEGODNOŚĆ........................................... 4 WYDZIEDZICZENIE......................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział I Zagadnienia ogólne... 19 1. Uwagi wstępne... 19 1. Charakter prawny współuprawnienia spadkobierców... 20 2. Ustanie współuprawnienia spadkobierców... 21

Bardziej szczegółowo

SPÓŁDZIELCZE WŁASNOŚCIOWE PRAWO DO LOKALU

SPÓŁDZIELCZE WŁASNOŚCIOWE PRAWO DO LOKALU SPÓŁDZIELCZE WŁASNOŚCIOWE PRAWO DO LOKALU Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu reguluje rozdział 2 1 Ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222), zwanej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt III CK 48/05 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 października 2005 r. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013.

Projekt współfinansowany w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013. DZIEDZICZENIE 1 I. Co oznacza dziedziczenie? Dziedziczenie to nabycie majątku, praw i zobowiązań majątkowych (np. długów) po śmierci dotychczasowego właściciela. Będąc właścicielem np. mieszkania, samochodu,

Bardziej szczegółowo

REPETYTORIA BECKA. Spadki i prawo rodzinne

REPETYTORIA BECKA. Spadki i prawo rodzinne REPETYTORIA BECKA Spadki i prawo rodzinne Polecamy w tej serii: POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE POSTĘPOWANIE CYWILNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO CYWILNE CZĘŚĆ OGÓLNA, wyd. 5 PRAWO HANDLOWE I GOSPODARCZE PRAWO

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Zasady opodatkowania spadków i darowizn. www.finanse.mf.gov.pl

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Zasady opodatkowania spadków i darowizn. www.finanse.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Zasady opodatkowania spadków i darowizn www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Zasady opodatkowania spadków i darowizn Otrzymanie darowizny

Bardziej szczegółowo

Agata Zając. Kazusy APLIKACJE PRAWNICZE 3. WYDANIE

Agata Zając. Kazusy APLIKACJE PRAWNICZE 3. WYDANIE PRAWO cywilne spadki Kazusy Agata Zając APLIKACJE PRAWNICZE 3. WYDANIE PRAWO cywilne spadki Kazusy Agata Zając Zamów książkę w księgarni internetowej APLIKACJE PRAWNICZE 3. WYDANIE WARSZAWA 2016 Stan prawny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Sygn. akt I CZ 57/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 sierpnia 2014 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Zachowek. Prof. dr hab. Fryderyk Zoll

Zachowek. Prof. dr hab. Fryderyk Zoll Prof. dr hab. Fryderyk Zoll Art.991. 1.Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli

Bardziej szczegółowo

CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI?

CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI? CO DZIEJE SIĘ Z NASZYM KONTEM BANKOWYM PO ŚMIERCI? Po naszej śmierci pełnomocnictwa do naszego konta wygasają Wypłata środków z rachunku bankowego następuje na rzecz spadkobierców, którzy przedstawią postanowienie

Bardziej szczegółowo

Spadki darowizny testamenty. % Nowości w prawie spadkowym % Podatki od darowizn i spadków % Jak nie odziedziczyć długów % Jak napisać testament

Spadki darowizny testamenty. % Nowości w prawie spadkowym % Podatki od darowizn i spadków % Jak nie odziedziczyć długów % Jak napisać testament Spadki darowizny testamenty % Nowości w prawie spadkowym % Podatki od darowizn i spadków % Jak nie odziedziczyć długów % Jak napisać testament PO ZMIANACH Spadki darowizny testamenty % Nowości w prawie

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie zadłużonego gospodarstwa rolnego 1

Dziedziczenie zadłużonego gospodarstwa rolnego 1 Gospodarstwo rolne a spadki... 2 Dwa sposoby dziedziczenia... 2 Dwa rodzaje przyjęcia spadku... 3 Zadłużony spadek można odrzucić... 3 Zadłużone gospodarstwo rolne... 4 Dziedziczenie zadłużonego gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

PRZYWRÓCENIE TERMINU W POSTĘPOWANIU SĄDOWYM I ADMINISTRACYJNYM

PRZYWRÓCENIE TERMINU W POSTĘPOWANIU SĄDOWYM I ADMINISTRACYJNYM Qui rogat non errat kto pyta nie błądzi PRZYWRÓCENIE TERMINU W POSTĘPOWANIU SĄDOWYM I ADMINISTRACYJNYM Rzeszów 2008 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

prawo spadkowe Liliana Kaltenbek, Waldemar Żurek 5. WYDANIE BIBLIOTEKA SĄDOWA

prawo spadkowe Liliana Kaltenbek, Waldemar Żurek 5. WYDANIE BIBLIOTEKA SĄDOWA prawo spadkowe Liliana Kaltenbek, Waldemar Żurek BIBLIOTEKA SĄDOWA 5. WYDANIE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 czerwca 2016 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Adam Choiński Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1871/00

Wyrok z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1871/00 Wyrok z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1871/00 Z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego (art. 929 k.c.) może wystąpić osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, nawet jeżeli nie dziedziczyłaby.

Bardziej szczegółowo

Stanisław Flasiński Powództwo o uznanie niegodności przejęcia gospodarstwa rolnego. Palestra 34/6-7( ), 46-49

Stanisław Flasiński Powództwo o uznanie niegodności przejęcia gospodarstwa rolnego. Palestra 34/6-7( ), 46-49 Stanisław Flasiński Powództwo o uznanie niegodności przejęcia gospodarstwa rolnego Palestra 34/6-7(390-391), 46-49 1990 Stanisław Flasiński Powództwo o uznanie niegodności przejęcia gospodarstwa rolnego

Bardziej szczegółowo

Podatnikami podatku od spadków i darowizn są osoby fizyczne, które nabyły własność rzeczy i prawa majątkowe w sposób wyżej wskazany.

Podatnikami podatku od spadków i darowizn są osoby fizyczne, które nabyły własność rzeczy i prawa majątkowe w sposób wyżej wskazany. 1. Przedmiot opodatkowania Nabycie własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem: dziedziczenia,

Bardziej szczegółowo