Wprowadzenie do. LabVIEW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wprowadzenie do. LabVIEW"

Transkrypt

1 Wiesław Tłaczała Wprowadzenie do LabVIEW 1

2 LabVIEW graficzne środowisko programistyczne Co oznacza LabVIEW? LabVIEW (Laboratory Virtual Instrument Engineering Workbench) jest produktem firmy National Instrument Inc. (NI), chronionym znakiem towarowym, którego przeznaczeniem jest obsługa przyrządów pomiarowych oraz analiza danych za pomocą komputerów klasy PC. Jest to środowisko programistyczne dysponujące narzędziami niezbędnymi do sterowania przyrządami, akwizycji, przechowywania, analizy i prezentacji danych, które integruje wymienione możliwości w jeden system. Jest to graficzne środowisko programistyczne wykorzystujące graficzny język programowania, nazywany językiem G. Głównym przeznaczeniem LabVIEW jest budowa przyrządów wirtualnych. Co to jest przyrząd wirtualny? Pod pojęciem przyrządu wirtualnego zazwyczaj rozumie się rzeczywisty system pomiarowy wspomagany komputerowo. Sterowanie rzeczywistymi przyrządami funkcjonującymi w tle komputera może być realizowane za pomocą klawiatury i myszki oraz monitora. Szersze rozumienie przyrządów wirtualnych uwzględnia również różnorodne aplikacje komputerowe służące modelowaniu procesów, symulacji funkcjonowania przyrządów lub animacji działania systemów pomiarowych. Uwzględniając zaprezentowane pojęcie przyrządów wirtualnych można przyjąć, że wszystkie programy (aplikacje) opracowane w środowisku LabVIEW są Przyrządami Wirtualnymi (ang. Virtual Instruments), nazywanymi w skrócie VI. Wprowadzenie do LabVIEW Konstruowanie przyrządów wirtualnych może być wykorzystywane nie tylko do budowy rzeczywistych przyrządów, lecz również może być użyteczne do opracowywania aplikacji symulujących działanie realnych urządzeń i przyrządów, animacji i modelowania rzeczywistych procesów fizycznych, na przykład eksperymentów fizycznych, w celu demonstracji, w jaki sposób są wykonywane rzeczywiste eksperymenty. Jest to jedna z wielu możliwości i istotnych cech LabVIEW, które można wykorzystać do opracowania narzędzi 2

3 dydaktycznych użytecznych w czasie nauczenia, również e-nauczania, na przykład, nauczania podstaw zjawisk fizycznych lub zaprezentowania metodyki wykonania eksperymentu fizycznego. Głównym przeznaczeniem niniejszego krótkiego kursu LabVIEW jest pokazanie, jak graficzny język G (LabVIEW) można wykorzystać do opracowania aplikacji, które będą wirtualnymi eksperymentami fizycznymi poświęconymi zaprezentowaniu Praw Gazowych. Celem tego kursu jest przygotowanie osób zainteresowanych wykorzystaniem środowiska LabVIEW do samodzielnego opracowywania prostych aplikacji na podstawowym poziomie. Podstawy LabVIEW Programy LabVIEW, przyrządy wirtualne, składają się z trzech głównych części: płyty czołowej (ang. Front Panel), schematu blokowego (ang. Block Diagram) oraz ikony ze złączem (ang. Icon/Connector). Po wywołaniu LabVIEW na ekranie monitora pojawia się okno startowe, analogiczne do pokazanego na rys. 1, charakterystycznego dla LabVIEW 8.2. Rys. 1 Okno startowe LabVIEW 8.2 3

4 Korzystając z okna startowego można otworzyć nowy (pusty) program VI (rys. 2) zaznaczając polecenie Blank VI w polu Files>>New. Każdy program VI składa się z dwóch okien, okna Front Panel, widocznego na pierwszym planie rysunku 2, po otwarciu nowego VI, oraz okna Block Diagram w tle, z tyłu okna Front Panel. Wymienione okna charakteryzują się standardowymi możliwościami dostępnymi dla okien systemu Windows, takimi jak paski tytułu i menu, paski przewijania, przyciski minimalizacji, maksymalizacji i zwijania okna, jak również możliwościami specyficznymi dla LabVIEW, w postaci paska narzędziowego oraz ikony Icon/Connector, widocznej w prawym górnym rogu każdego okna VI. Rys. 2 Okna z płytą czołową (na wierzchu) i schematem blokowym (pod spodem) Front Panel pełni funkcję interfejsu użytkownika i umożliwia operatorowi kontrolowanie działania VI. Składa się on z zestawu obiektów graficznych umożliwiających operatorowi wprowadzanie danych do programu (danych wejściowych) lub śledzenie informacji zwracanej przez program w formie danych, które mogą być interesujące dla użytkownika (dane wyjściowe). Obiekty umieszczone na płycie czołowej przyrządu są nazywane Controls lub Indicators, w zależności od funkcji, jaką pełnią i w dalszej części opracowania będą 4

5 nazywane kontrolkami. Obiekty typu Controls dostarczają dane do programu lub są wykorzystywane do sterowania sposobem wykonania programu, natomiast obiekty typu Indicators służą prezentacji zarejestrowanych danych pomiarowych lub rezultatów uzyskanych po ich przetwarzaniu. Kontrolki można umieścić na płycie czołowej urządzenia otwierając pole Controls, kliknięciem w wolnym miejscu okna Front Panel, i zaznaczając odpowiednią bibliotekę (na przykład bibliotekę Numeric), a następnie, po wskazaniu myszką odpowiedniego obiektu (na przykład Tank), przeciągając go w wybrane miejsce na płycie czołowej za pomocą techniki przeciągnij i upuść, (rys. 3). Pole z kontrolkami można również otworzyć z paska menu korzystając z polecenia View>> Controls Palette. Rys. 3 Pole z kontrolkami numerycznymi w oknie panelu Wybrany element (w przykładzie Tank), po umieszczeniu na płycie czołowej VI, może być poddany modyfikacji polegającej na zmianie rozmiarów, oznakowaniu za pomocą etykietki, zmianie nazwy, wyborze zakresu, oprawie graficznej itd. Wyszczególnione operacje można 5

6 wykonać po wybraniu odpowiedniego narzędzia dostępnego w polu z narzędziami - Tools Paletce, pokazanego na rys. 4. Pole Tools Palette można otworzyć korzystając z paska menu i zaznaczając polecenie View>>Tools Palette lub za pomocą kliknięcia prawym klawiszem myszki przy wciśniętym klawiszu Shift (kombinacja Shift+Right-Clicking). Rys. 4 Pole z narzędziami - Tools Palette Pole z narzędziami ma postać panelu graficznego zawierającego różnego rodzaju narzędzia w formie piktogramów, które można stosować do tworzenia i obsługi programu VI. Narzędzie w środowisku LabVIEW jest w istocie swej kursorem myszki przybierającym różnorodne formy, w zależności od przeznaczenia, i stosowanym do wykonania określonych operacji, jak zaznaczania obiektów lub grup obiektów, realizacji połączeń między obiektami, opisywania elementów i ich obsługi, przewijania okien, wstawiania przerwań i sond, otwierania podręcznych menu, również operacji, służących zmianie oprawy graficznej interfejsu, a więc typowych operacji graficznych. 6

7 Rys. 5 Płyta czołowa przyrządu z obiektem Tank symulującym zbiornik Rysunek 5 pokazuje kontrolkę Tank, której nazwę zmieniono na Tank for B-M law, czego dokonano edytując tę nazwę za pomocą narzędzia Labeling Tool. To samo narzędzie wykorzystano do zmiany opisu skali Y oraz zastąpienia wartości zakresowej 10 liczbą 4. Edycji tekstów dokonano w sposób typowy dla edytorów tekstu. Zmieniono również szerokość i wysokość zbiornika wykorzystując do tego celu narzędzie Positioning Tool. Na koniec, zmieniono kolor przestrzeni nad gazem na biały za pomocą narzędzia Set Color Tool, podobnie jak kolor tła w oknie panelu. Czynności, związane zarówno ze zmianą rozmiarów, jak i zmianą kolorów, wykonuje się w sposób analogiczny do edycji rysunków w typowych programach graficznych. Do zmiany poziomu gazu w zbiorniku można wykorzystać kursor myszki przydzielając mu funkcję manipulatora po wybraniu narzędzia Operating Tool. Ten sam zestaw narzędzi, dostępny w polu narzędziowym Tools Palette, służy do edycji programu zarówno w oknie panelu - Front Panel, jak i w oknie diagramu - Block Diagram. 7

8 Rys. 6 Okna panelu i diagramu należące do aplikacji Boyle-Mariotte's law.vi umieszczone obok siebie na ekranie monitora W oknie diagramu jest tworzony kod źródłowy programu, który składa się z terminali kontrolek, obiektów funkcyjnych functions, instrukcji sterujących structures, podprogramów subvis, stałych constants i linii (połączeń) wires, które są odpowiedzialne w programie za przesyłanie danych między poszczególnymi obiektami. Functions, structures i subvis, określane wspólnym mianem nodes, są elementami programu odpowiedzialnymi za sposób jego wykonania. Ikona subvi reprezentuje program traktowany jako podprogram w obrębie programu nadrzędnego. Zbiór wymienionych elementów reprezentuje w formie graficznej kod źródłowy programu. W czasie wykonywania programu dane są przesyłane między panelem a diagramem oraz między ikonami umieszczonymi w oknie diagramu. Sposób przepływu danych w obrębie diagramu jest determinowany za pomocą połączeń. Rysunek 6 pokazuje panel aplikacji Boyle-Mariotte's law.vi wraz z kontrolką numeryczną Volume, której zadaniem jest wyświetlenie liczby odpowiadającej wartości objętości gazu, wyrażonej w mililitrach (ml) z dokładnością do jednego miejsca po przecinku. 8

9 Okna panelu i diagramu można otwierać oddzielnie za pomocą instrukcji Window>>Show Front Panel lub Window>>Show Block Diagram, dostępnych na paskach menu w obu oknach. We wspomnianej aplikacji kontrolka numeryczna Tank for B-M law dostarcza dane numeryczne do wskaźnika numerycznego Volume. Zmiana funkcji kontrolki Tank for B-M law z indicator (wskaźnik obiekt wyświetlający dane) na control (obiekt sterujący - dostarczający dane) była możliwa za pomocą polecenia Change to Control dostępnego w menu podręcznym kontrolki. Podobne zmiany funkcji są dopuszczalne dla każdej kontrolki umieszczonej na panelu. Poleceniem przeciwnym do polecenia Change to Control jest polecenie Change to Indicator. Obiekty sterujące controls, są źródłami danych, natomiast wskaźniki indicators, odbiornikami danych. Jak wspomniano wyżej, każdy element umieszczony na panelu jest reprezentowany w oknie diagramu przez przyporządkowany mu terminal. W zależności od funkcji elementu jego terminal może mieć krawędzie pogrubione (w przypadku obiektów sterujących) lub cienkie (w przypadku wskaźników). Dane mogą być przesyłane od terminalu obiektu dostarczającego dane do terminalu obiektu przyjmującego dane za pośrednictwem połączenia wykonanego za pomocą narzędzia Wiring Tool. Właściwości kontrolki umieszczonej na panelu określa się w oknie Properties (rys. 7b pokazuje takie okno dla kontrolki numerycznej Volume), które można otworzyć z menu podręcznego kontrolki po kliknięciu na niej prawym klawiszem myszki i zaznaczeniu opcji Properties, rys. 7a. W przykładowym oknie, po kliknięciu zakładki Format and Precision, wybrano opcję 1 Digits of precision (wyświetlanie wartości liczby z dokładnością do jednego miejsca po przecinku) dla liczby wyświetlanej za pomocą wskaźnika Volume. 9

10 Rys. 7 Wybór właściwości elementu umieszczonego na panelu: a) podręczne menu kontrolki Volume, b) okno Numeric Properties Dane mogą być modyfikowane w czasie przepływu między obiektami. W oknie diagramu, pokazanym na rys. 6a, wartość liczbowa objętości gazu podawana w litrach i dostarczana przez terminal zbiornika jest przetwarzana w wartość liczbową podawaną w mililitrach, która następnie jest przesyłana do cyfrowego wskaźnika objętości. Modyfikacja danych liczbowych została dokonana za pomocą obiektu funkcyjnego Multiply, wstawionego na drodze przepływu danych między terminalami elementów Tank for B-M law i Volume. Obiekty funkcyjne i podprogramy służące modyfikacji (obróbce, przetwarzaniu, analizie) danych są dostępne w polu Functions. Umieszczenie obiektu funkcyjnego lub podprogramu w oknie diagramu jest możliwe po otwarciu pola Functions za pomocą kliknięcia prawym klawiszem w wolnym miejscu tego okna i wybraniu biblioteki (na przykład biblioteki Express Numeric za pomocą polecenia Express>>Arithmetic&Comparison>>Express Numeric), a następnie zaznaczeniu ikony pożądanego obiektu (na przykład ikony operatora arytmetycznego Multiply) i umieszczeniu go w oknie diagramu techniką przeciągnij i upuść, rys.8. Pole z 10

11 obiektami funkcyjnymi można otworzyć również z paska menu wybierając polecenie View>>Functions Palette. Rys. 8 Demonstracja wstawiania obiektu funkcyjnego Multiply między terminalami kontrolek po uprzednim pobraniu obiektu z biblioteki Express Numeric Po zakończeniu tworzenia kodu można program VI wykonać jednokrotnie klikając przycisk Run lub wielokrotnie w sposób cykliczny po kliknięciu przycisku Run Continuosly. Oba przyciski są dostępne na pasku narzędziowym. Biała strzałka na przycisku Run informuje, że program VI jest gotowy do uruchomienia. Po kliknięciu przycisku Run LabVIEW kompiluje VI, a następnie uruchamia i wykonuje program. Podczas wykonywania programu przycisk Run zmienia swój wygląd (biała strzałka na przycisku zostaje zastąpiona czarną strzałką) informując w ten sposób operatora o tym, że program jest aktualnie uruchomiony. Program 11

12 VI można zatrzymać w sposób natychmiastowy za pomocą kliknięcia przycisków Abort Execution lub Running Continuosly, które są dostępne na pasku narzędziowym. Technika obsługi błędów Przycisk Run z uszkodzoną (przełamaną) strzałką pojawia się na pasku narzędziowym wówczas, kiedy program zawiera błędy lub jest uszkodzony. W takim przypadku nazwa przycisku Run zostaje zastąpiona nazwą List Errors (rys. 9a). Uszkodzonego programu nie można skompilować ani uruchomić z powodu występujących w nim błędów. W uszkodzonym programie jest możliwa identyfikacja i lokalizacja błędów za pomocą kliknięcia przycisku Error list (uszkodzonego przycisku Run). Rysunek 9a pokazuje program Boyle- Mariotte's law.vi, w którym występują dwa błędy: jeden spowodowany pojawieniem się w programie niedokończonego połączenia, co sygnalizuje komunikat w oknie z listą błędów (Wire: has loose ends) oraz przerywana linia połączenia i drugi będący wynikiem braku podłączenia źródła danych do jednego z dwóch terminali operatora Multiply, o czym informuje zaznaczony komunikat w oknie z listą błędów (Multiply: contains unwired or bad terminal). Rys. 9 Obsługa błędów w programie: a) VI z błędami, b) okno z listą błędów LabVIEW jest systemem programowania bazującym na zasadzie przepływu danych. Program utworzony na bazie takiego systemu programowania składa się z węzłów (ang. nodes), odpowiedzialnych za wykonanie w programie określonych zadań, które są realizowane przez poszczególne węzły tylko po przyjęciu kompletu danych dostarczonych do terminali 12

13 wejściowych węzłów, a po ich przetworzeniu natychmiast udostępniają wynik operacji na terminalach wyjściowych. Program VI można przetestować włączając spowolniony tryb przeglądania za pomocą przełącznika Highlight Execution, dostępnego na pasku narzędziowym. W tym trybie przeglądania można prześledzić, w jaki sposób dane przepływają między terminalami, rys. 10a. Dodatkowo, dostępne jest przeglądanie programu VI krok po kroku za pomocą przycisków Start Single Stepping (uruchom krokowy tryb przeglądania), Step over...(omiń obiekt) i Finish VI...(zakończ krokowy tryb przeglądania), rys. 10b. Rys. 10 Testowanie VI: a) z wykorzystaniem opcji Highlight Execution, b) krok po kroku Budowa aplikacji przeznaczonej do demonstracji prawa Boyle-Mariotte a Do demonstracji prawa Boyle-Mariotte'a wymagane jest zaimplementowanie następującego równania p 0 V 0 = p 1 V 1 for T = const, (1) a następnie pokazanie, jak w przypadku idealnego gazu ciśnienie p zależy od objętości V, kiedy temperatura gazu T 0 jest stała i równa 293 K p 1 = p 0 V 0 / V 1 for T 0 = 293. (2) 13

14 W celu zademonstrowania prawa Boyle-Mariotte'a trzeba zasymulować proces kompresji gazu wymuszonej zewnętrzną siłą F przyłożoną do tłoka, w wyniku czego objętość gazu zostanie zmieniona. Oznacza to konieczność opracowania programu VI zawierającego kontrolkę numeryczną reprezentującą wpływ siły F na objętość gazu V, graficzny wyświetlacz Tank for B-M law i dwa wskaźniki cyfrowe wyświetlające wartości V1 i p1 (rys. 11a). Do tego celu można wykorzystać VI, wcześniej utworzony i pokazany na rys. 5. W najprostszej wersji programu, przeznaczonego do prezentacji prawa Boyle-Mariotte a, potencjometr suwakowy (ang. Slide) nazwany V(F) można wykorzystać do symulacji zmian objętości V wymuszonej siłą F. Można przyjąć, że potencjometr suwakowy V(F) będzie wymuszać zmiany objętości gazu w przedziale od V max = 2,7 litra do V min = 1 litra, co oznacza, że jego zadaniem będzie dostarczanie do terminalu kontrolki Tank for B-M law liczb z przedziału ograniczonego wartościami V min i V max. Jeżeli tak, to należy zadeklarować taki właśnie przedział zmian wartości liczbowych dopuszczalnych dla kontrolki V(F), czego można dokonać po otwarciu okna Properties skojarzonego z tą kontrolką. Konieczna jest również inwersja skali kontrolki V(F). Po skonfigurowaniu kontrolki V(F) należy zmienić funkcję kontrolki Tank for B-M law przydzielając jej funkcję wskaźnika (ang. Read) zamiast funkcji obiektu dostarczającego dane (ang. Write). Rys. 11 Najprostsza wersja programu do demonstracji prawa Boyle-Mariotte a: a) płyta czołowa VI, b) okno z kodem, c) okno do konfigurowania kontrolki V(F) W celu wskazania kierunku oddziaływania siły F można pobrać strzałkę z pola Controls>>Decorations z elementami dekoracyjnymi i umieścić ją ponad tłokiem. Do 14

15 wyświetlania aktualnych wartości objętości V1 i ciśnienia p1 wykorzystano wskaźniki numeryczne V1 i p1. Po wykonaniu opisanych czynności zmodyfikowany program Boyle- Mariotte's law 0.vi jest gotowy do wykonania wirtualnych pomiarów przy normalnej temperaturze T0 = 293 K. Najprostszą implementację równania (2) pokazano na rys. 11b. Bardziej zaawansowana aplikacja powinna umożliwić zaprezentowanie danych pomiarowych w postaci zbioru punktów (na przykład 10 punktów) umieszczonych w układzie współrzędnych XY. Oznacza to, że opisany wcześniej program należałoby uzupełnić o wyświetlacz XY. Panel VI uzupełniony wyświetlaczem graficznym XY z nazwą p(v) graph pokazano na rys. 12a. Rys. 12 VI do demonstracji prawa Boyle-Mariotte a z wyświetlaczem XY: a) panel, b) okno z kodem Wyświetlacz XY można umieścić na panelu po zaznaczeniu i przeciągnięciu odpowiedniej ikony z biblioteki Controls>>Graph. Po umieszczeniu wyświetlacza na panelu można go skonfigurować w oknie Properties w sposób analogiczny do opisanego w przypadku kontrolki numerycznej. Kod uzupełnionej o wyświetlacz aplikacji pokazano na rys. 12b. Jak zwykle, po umieszczeniu na panelu nowej kontrolki, w przykładzie wyświetlacza XY, odpowiednia ikona automatycznie została wstawiona do kodu w oknie diagramu. Instrukcje sterujące - Structures Jak zaznaczono wyżej, wyświetlacz XY został umieszczony na panelu w celu zaprezentowania zbioru danych w postaci wykresu, co jednak wymaga zarejestrowania i przechowania zbioru współrzędnych, odpowiadających zebranym punktom pomiarowym. 15

16 Jeżeli tak, to konieczne jest zastąpienie kontrolki V(F) podprogramem, którego zadaniem będzie przygotowanie wartości V i (współrzędnych x i ) dla każdego punktu w zbiorze p(v), oraz zbudowanie dwóch jednowymiarowych tablic (ang. Arrays) zawierających zbiory współrzędnych (V i ) i (p i ). Wyrażając się bardziej precyzyjnie, należy utworzyć dwa zbiory danych w formie tablic jednowymiarowych, które oznaczono V 1 i p 1. Do tego celu można zastosować pętlę For Loop, jedną z wielu instrukcji sterujących (ang. Structure) dostępnych w środowisku LabVIEW. Podstawowe struktury programistyczne, pokazane na rys. 13, (z dostępem: Functions>>Programming>>Structures) są węzłami odpowiedzialnymi za sposób wykonania programu, i zalicza się do nich takie podstawowe instrukcje sterujące, jak instrukcje Flat/Stacked Sequence, Case, Event oraz pętle For Loop i While Loop. Instrukcje sterujące mogą być wykonywane w sposób iteracyjny lub warunkowy. Sposób wstawiania, analogiczny dla każdej z wymienionych instrukcji, pokazano w górnym lewym rogu rys. 13. Technika wstawiania instrukcji sterujących różni się od sposobu umieszczania innych obiektów funkcyjnych w oknie diagramu, bowiem nie są one gotowe natychmiast po przeciągnięciu do okna diagramu. Po zastosowaniu techniki przeciągnij i upuść, w chwili pojawienia się w oknie diagramu małej ikony reprezentującej daną instrukcję, konieczne jest jej poszerzenie w taki sposób, aby zostały nią otoczone i znalazły się w jej wnętrzu wszystkie obiekty funkcyjne składające się na fragment programu, który powinien być wykonywany pod jej kontrolą. Rys. 13 Instrukcje sterujące 16

17 Pętla For Loop wykonuje N-krotnie program znajdujący się w polu ograniczonym krawędziami instrukcji, gdzie N jest liczbą udostępnianą przez terminal obiektu sterującego dołączony do terminalu N - Loop Count. Terminal i - Loop Iteration, zwraca na bieżąco numer ostatniej wykonanej iteracji. Po wyjaśnieniu przeznaczenia pętli For Loop można ją wykorzystać do modyfikacji kodu źródłowego, pokazanego na rys. 12b, w celu udoskonalenia aplikacji demonstrującej prawo Boyle-Mariotte'a. W związku z tym, najpierw, wstawimy pętlę For Loop stosując technikę wstawiana struktur pokazaną na rys. 13, a do terminalu N podłączymy terminal kontrolki numerycznej Number of points, która będzie odpowiedzialna za liczbę iteracji (i w konsekwencji za liczbę punktów przewidzianych do umieszczenia na wykresie). Następnie przygotujemy fragment programu, który, w miarę wykonywania kolejnych iteracji przez For Loop, będzie automatycznie zmniejszać wartość liczbową objętości i w ten sposób symulować zmniejszanie objętości gazu w zbiorniku. Po utworzeniu w wyżej opisany sposób fragmentu programu, którego zadaniem będzie przejęcie funkcji kontrolki V(F), można tę kontrolkę z programu usunąć, natomiast niezbędne jest uzupełnienie programu o kontrolkę Number of points. 17

18 Rys. 14 Udoskonalony program do prezentacji prawa Boyle-Mariotte a - Boyle-Mariotte s law 1.vi: a) panel, b) okno z kodem W początkowym etapie tworzenia programu, kiedy kod źródłowy zajmuje mało miejsca w oknie diagramu, można ekran monitora podzielić na dwie równe części, na przykład, górną przeznaczoną do prezentacji panelu oraz dolną do wyświetlania diagramu, krótko mówiąc, 18

19 można obie oba okna umieścić jedno nad drugim. Do tego celu służy polecenie Window>>Tile Up and Down, ze skutkiem pokazanym na rys. 14. Na rysunku 6 pokazano, z kolei, okna paneli i diagramu umieszczone obok siebie po zastosowaniu polecenia Window>>Tile Left and Right. Do tworzenia tablic można wykorzystać tunele, które pojawiają się na krawędzi For Loop po podłączeniu źródeł danych w miejscach, wskazanych na krawędzi pętli kursorem-szpulką (w przykładzie są to punkty podłączone do terminali p1 i V1). Tablice ze zbiorami danych p1 i V1, przed dostarczeniem do terminalu wyświetlacza graficznego, muszą być reprezentowane przez jedną zmienną, co uzyskano łącząc je w klastry, do czego zastosowano w programie operator Bundle. Po wykonaniu opisanych czynności i zadeklarowaniu liczby punktów można uruchomić ulepszony program VI, Boyle-Mariotte s law 1.vi, zebrać dane i umieścić je na wykresie. Wykorzystując tryb Highight Execution można prześledzić sekwencję operacji towarzyszących rejestracji danych i wykreśleniu krzywej p(v) na wyświetlaczu graficznym. Typy danych i połączeń Typy danych stosowane w środowisku LabVIEW i akceptowane przez większość programów VI i obiektów funkcyjnych to dane numeryczne, logiczne, łańcuchy znaków, zbiory znaków, zbiory w postaci przebiegów, tablic i klastrów, referencje i ścieżki dostępu. Analizując kod graficzny przedstawiony na rys. 14 można zauważyć, że połączenia mają różne grubości i kolory. Cienkie linie stosuje się w przypadku połączeń przeznaczonych do przesyłania wielkości skalarnych, natomiast pogrubione linie służą do transferu jednowymiarowych (1D) tablic danych. Informacja o typie danych zakodowana jest nie tylko w grubości połączeń, lecz również w ich formie, fakturze (wyglądzie) i kolorze. Wygląd połączeń jest jednoznacznie określony dla każdego typu danych. Na przykład, kolor pomarańczowy jest zarezerwowany dla liczb zmiennoprzecinkowych, niebieski dla liczb całkowitych, zielony dla zmiennych boolowskich, a różowy dla łańcuchów znaków. Rodzaj połączeń stosowanych w oknie diagramu jest przyporządkowany danym w następujący sposób: cienkie i ciągłe linie służą do przesyłania wielkości skalarnych, pogrubione i ciągłe linie stosuje się do przekazywania tablic jednowymiarowych, bardziej pogrubione lub podwójne linie są zarezerwowane dla dwuwymiarowych tablic liczb, natomiast grube linie są 19

20 wykorzystywane do dostarczania dwuwymiarowych tablic zmiennych boolowskich lub znaków. Czarna przerywana linia sygnalizuje niewłaściwie wykonane połączenie. Dzięki zastosowaniu struktury Case i kontrolki boolowskiej można udoskonalić aplikację umożliwiając wybór wartości temperatury, przy czym do zmiany wartości temperatury T2 wykorzystano kontrolkę suwakową T2. W omawianej aplikacji wartość temperatury T1 jest niezmienna i równa 293 K. Rys. 15 Aplikacja Boyle-Mariotte s law 2.vi z możliwością wyboru między temperaturą T2 a T1: a) panel, b) okno z kodem 20

21 Struktura Case składa się z dwu lub więcej podprogramów w postaci subdiagramów otoczonych charakterystyczną ramką z terminalem selektora na lewej krawędzi, które są odpowiedzialne za różne sposoby wykonania części programu. O tym, który z podprogramów struktury Case zostanie wykonany decyduje wartość zmiennej dołączonej do terminalu selektora, przy czym w przypadku struktury z dwoma subdiagramami stosuje się kontrolkę boolowską, natomiast w przypadku większej ich liczby wyboru podprogramu dokonuje się za pomocą kontrolki numerycznej lub znakowej. Kontrolka boolowska charakteryzuje się dwoma stanami ON (WŁ) i OFF (WYŁ), które można wybierać klikając na kontrolce za pomocą kursora Operating Tool. Terminal kontrolki boolowskiej jest koloru zielonego z widocznymi oznaczeniami literowymi TF, które odpowiadają dwóm wzajemnie wykluczającym się możliwościom True lub False, przyporządkowanym stanom ON lub OFF włączenia lub wyłączenia kontrolki. Rysunek 15 pokazuje zmodyfikowany kod źródłowy udoskonalonej aplikacji Boyle- Mariotte s law 2.vi, w której kontrolka boolowska T2 or T1 steruje za pośrednictwem terminalu strukturą Case, odpowiedzialną za wybór wartości temperatury. W opisywanej wersji aplikacji temperatura jest parametrem. Po zmianie tego parametru, czyli wartości temperatury, konieczna jest aktualizacja objętości gazu zgodnie z prawem Gay Lussac a, co uzyskuje się za pomocą fragmentu kodu przetwarzającego dane dostarczane przez strukturę Case. W tym samym oknie widoczna jest struktura Formula Node, zastosowana w miejsce fragmentu kodu widocznego na rys. 14b, która dostarcza wartości objętości gazu zmniejszane automatycznie w kolejnych iteracjach w czasie wykonywania programu, kontrolowanego przez pętlę For Loop. Rola struktury Formula Node jest identyczna z rolą fragmentu programu, zrealizowanego z wykorzystaniem operatorów matematycznych niskiego poziomu (rys. 14b). Struktura Formula Node jest prostokątem, w którego polu można wpisywać wyrażenia algebraiczne służące przetwarzaniu danych wprowadzanych do struktury za pośrednictwem terminali wejściowych (ang. Inputs), umieszczonych na krawędzi struktury. Po przetworzeniu dane są udostępniane poza polem struktury za pośrednictwem terminali wyjściowych (ang. Outputs). Terminale wejściowe i wyjściowe można utworzyć klikając prawym klawiszem na krawędzi struktury, a po otwarciu podręcznego menu, zaznaczając odpowiednie polecenie 21

22 Add Input lub Add Output. Po umieszczeniu terminali na krawędzi struktury należy w nich wpisać nazwy przyporządkowane określonym zmiennym. Do tworzenia wyrażeń algebraicznych w polu struktury Formula Node stosuje się zapis podobny do zapisu przyjętego w większości języków tekstowych i w wyrażeniach matematycznych. W celu pełnej demonstracji prawa Boyle-Mariotte a wydaje się celowe umieszczenie na tym samym wykresie kilku (przynajmniej dwóch) krzywych różniących się wartością temperatury traktowanej jako parametr. Cel ten można osiągnąć modyfikując poprzednią aplikację w taki sposób aby dane przewidziane do umieszczenia na wykresie zostały zarejestrowane w kilku (na przykład, dwóch) etapach, z których każdy byłby odpowiedzialny za zgromadzenie zbioru danych dla jednej wartości temperatury. Tego typu zadanie można zrealizować korzystając ze struktury sekwencyjnej Sequence structure. 22

23 Rys. 16 Program Boyle-Mariotte s law 3.vi ze strukturą sekwencyjną wykorzystaną do przygotowania danych dla dwóch krzywych, różniących się wartością temperatury: a) okno panelu, b) okno z kodem Struktura sekwencyjna jest przeznaczona do sekwencyjnego wykonywania fragmentów programu (podprogramów), umieszczonych w kolejnych polach struktury, ograniczonych perforowanymi ramkami, które w rozwiniętej (płaskiej; ang. Flat) formie przypominają kolejne kadry filmu. Po zastąpieniu struktury sekwencyjnej rozwiniętej (Flat Sequence) strukturą nakładkową (Stacked Sequence), funkcja struktury nie zmienia się, natomiast poszczególne pola zostają umieszczone jedne nad drugimi, a ich ramkom zostają przydzielone kolejne numery porządkowe. Fragmenty kodu umieszczone w poszczególnych polach struktury sekwencyjnej są wykonywane w kolejności od lewej strony do prawej, w przypadku 23

24 struktury rozwiniętej, lub w kolejności determinowanej numerami porządkowymi ramek poczynając od numeru 0, w przypadku struktury nakładkowej. Program VI, poddany opisanej wyżej modyfikacji i nazwany Boyle-Mariotte s law 3.vi, z dwoma krzywymi dla dwóch różnych wartości temperatury pokazano na rys. 16. Opisany program (Boyle-Mariotte s law 3.vi) powstał w wyniku modyfikacji programu Boyle-Mariotte s law 2.vi zrealizowanej w następujący sposób: najpierw w oknie diagramu programu Boyle-Mariotte s law 2.vi wstawiono strukturę Stacked Sequence otaczając nią pętlę For Loop za pomocą rozszerzenia prostokąta, reprezentującego strukturę sekwencyjną, następnie dodano drugie pole struktury sekwencyjnej za pomocą polecenia Add Frame After dostępnego w podręcznym menu tej struktury, w kolejnym kroku, skopiowano pętlę For Loop widoczną w pierwszej ramce i wklejono ją w drugiej ramce, po czym usunięto, ze skopiowanej pętli For Loop, terminale p1 2, Tank for B-M law 2 i V1 2 i w konsekwencji przyporządkowane im dodatkowe (powstałe w wyniku kopiowania) obiekty na panelu, następnie dołączono terminal Number of points do terminali N w obu pętlach For Loop, a terminal kontrolki T2 połączono z terminalem operatora Multiply w drugiej ramce struktury sekwencyjnej zastępując w ten sposób temperaturę 293 K wartością temperatury T2 wymuszaną za pomocą kontrolki T2, na końcu wykorzystano funkcję Bundle do uformowania zbiorów współrzędnych dla poszczególnych krzywych oraz funkcję Build Array do połączenia tak uformowanych zbiorów przed ich dostarczeniem do terminalu wyświetlacza graficznego. Identyczny efekt, jak ten pokazany na rys. 16a, w postaci sposobu rejestracji danych i ich prezentacji, można uzyskać za pomocą różnych kodów źródłowych. Dwa z nich pokazano na rys. 17. Rysunki 17a i b przedstawiają dwie kolejne ramki nakładkowej struktury sekwencyjnej Stacked Sequence wstawionej do programu w miejsce rozwiniętej struktury sekwencyjnej. W strukturze Stacked Sequence dane między ramkami są przesyłane za pośrednictwem zmiennych lokalnych Sequence Locals pełniących funkcje portów lokalnych, 24

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut.

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Gromadzenie danych Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Wstęp NI-DAQmx to interfejs służący do komunikacji z urządzeniami wspomagającymi gromadzenie danych. Narzędzie

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i zapis plików w VI

Tworzenie i zapis plików w VI Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn POLITECHNIKA OPOLSKA Front Panel Tworzenie aplikacji rozpoczyna się poprzez umieszczenie i organizacje kontrolek i wyświetlaczy na panelu czołowym korzystając

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo

Lab. 3 Typy danych w LabView, zapis do pliku

Lab. 3 Typy danych w LabView, zapis do pliku Lab. 3 Typy danych w LabView, zapis do pliku 1 Wprowadzenie 1.1 Tworzenie projektu (wersja 0.3) Filip A. Sala, Marzena M. Tefelska W celu utworzenia projektu należy uruchomić środowisko LabView i wybrać

Bardziej szczegółowo

Programowanie w języku G - Laboratorium 4

Programowanie w języku G - Laboratorium 4 1 Programowanie w języku G - Laboratorium 4 Ćwiczenie 4.1 Cel: Tablice Tworzenie tablic oraz zapoznanie z funkcjami działania na tablicach. W kolejnych krokach zostanie utworzony program do budowania tablicy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Umiejętność gromadzenia, a potem przetwarzania, wykorzystania i zastosowania informacji w celu rozwiązania jakiegoś problemu, jest uważana za jedną z kluczowych,

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem.

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM NetBeans Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. VI 1. Uruchamiamy program NetBeans (tu wersja 6.8 ) 2. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 4. Animacje, przejścia, pokaz slajdów Dzięki animacjom nasza prezentacja może stać się bardziej dynamiczna, a informacje, które chcemy przekazać,

Bardziej szczegółowo

Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu

Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu Instrukcja obsługi Aplikacja wizualizuje obszar projektu tj. Dorzecze Środkowej Odry będące w administracji Regionalnego Zarządu

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie tabeli Kwerendy (zapytania) Selekcja Projekcja Złączenie Relacja 1 Relacja 2 Tworzenie kwedend w widoku projektu Wybór tabeli (tabel) źródłowych Wybieramy

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury Obsługa za pomocą klawiatury Różnego typu interfejsy wykorzystują różne metody reagowania i wydawania poleceń przez użytkownika. W środowisku graficznym najpopularniejsza jest niewątpliwie mysz i inne

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowanie standardu VISA do obsługi interfejsu RS-232C Data wykonania: 03.04.08 Data oddania: 17.04.08 Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2010. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska

Bardziej szczegółowo

Opis szybkiego uruchomienia programu APBSoft

Opis szybkiego uruchomienia programu APBSoft Opis szybkiego uruchomienia programu APBSoft www.telmatik.pl Program APBSoft należy instalować z otrzymanej płyty CD albo pobrać ze strony www.telmatik.pl. W drugim przypadku program dostarczany jest w

Bardziej szczegółowo

dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311

dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311 dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311 Politechnika Gdaoska, 2011 r. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

6.4. Efekty specjalne

6.4. Efekty specjalne 6.4. Efekty specjalne Rozdział ten będzie poświęcony efektom specjalnym, które również znalazły swoje zastosowanie w programie MS PowerPoint 2007. Pierwszym typem efektów jaki zostanie poddany naszej analizie

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania w LabView (1)

Podstawy programowania w LabView (1) Podstawy programowania w LabView (1) Środowisko programistyczne i pierwszy program Celem tego kursu jest przedstawienie podstaw nowoczesnego graficznego języka programowania zastosowanego w LabView. Środowisko

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów Operacyjnych

Laboratorium Systemów Operacyjnych Laboratorium Systemów Operacyjnych Użytkownicy, Grupy, Prawa Tworzenie kont użytkowników Lokalne konto pozwala użytkownikowi na uzyskanie dostępu do zasobów lokalnego komputera. Konto domenowe pozwala

Bardziej szczegółowo

Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4.

Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4. Dokumentacja dla Scandroid. Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4. Scandroid to aplikacja przeznaczona

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie)

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) UWAGA Podstawowym wymaganiem dla uruchomienia modemu ED77 jest komputer klasy PC z portem USB 1.1 Instalacja

Bardziej szczegółowo

Pierwsze kroki z easy Soft CoDeSys. 2009 Eaton Corporation. All rights reserved.

Pierwsze kroki z easy Soft CoDeSys. 2009 Eaton Corporation. All rights reserved. Pierwsze kroki z easy Soft CoDeSys Tworzenie prostego programu Rozpoczęcie pracy 2 Tworzenie prostego programu Wybór aparatu 3 Tworzenie prostego programu Wybór języka programowania Do wyboru jest sześć

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Wykład 2. Labview

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Wykład 2. Labview Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Wykład 2 Labview Przyrządy wirtualne Połączenie sprzętu pomiarowego, czy to wolnostojacego czy w postaci kart rozszerzeń do komputera (PC, Palmtopa

Bardziej szczegółowo

Idea przyrządów wirtualnych Virtual Instruments - VI

Idea przyrządów wirtualnych Virtual Instruments - VI Idea przyrządów wirtualnych Virtual Instruments - VI Czym jest przyrząd wirtualny? Połączenie sprzętu pomiarowego, czy to wolnostojącego czy w postaci kart rozszerzeń do komputera (PC, Palmtopa itp.) z

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU Za pomocą protokołu PPPoE UWAGA: Niniejsza instrukcja dotyczy tylko przypadków połączeń kablowych oraz radiowych BEZ użycia routera domowego. W przypadku posiadania routera

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej,

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej, Tworzenie wykresu do danych z tabeli zawierającej analizę rozwoju wyników sportowych w pływaniu stylem dowolnym na dystansie 100 m, zarejestrowanych podczas Igrzysk Olimpijskich na przestrzeni lat 1896-2012.

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Cz. 4. Rysunki i tabele w dokumencie Obiekt WordArt Jeżeli chcemy zamieścić w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład hasło reklamowe, możemy wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Programowanie w języku G - Laboratorium 3

Programowanie w języku G - Laboratorium 3 1 Programowanie w języku G - Laboratorium 3 Ćwiczenie 3.1 Cel: Znajdź liczbę Zapoznanie z mechanizmem przekazywania danych przez tunel pętli While. Poniższe wskazówki umożliwiają stworzenie programu generującego

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

Część II Wyświetlanie obrazów

Część II Wyświetlanie obrazów Tło fragmentu ABA-X Display jest wyposażony w mechanizm automatycznego tworzenia tła fragmentu. Najprościej można to wykonać za pomocą skryptu tlo.sh: Składnia: tlo.sh numer oznacza numer

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r.

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. W systemie SZOI została wprowadzona nowa funkcjonalność umożliwiająca tworzenie graficznych harmonogramów pracy.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word)

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word) Dostosowywanie paska zadań Ćwiczenia nr 2 Edycja tekstu (Microsoft Word) Domyślnie program Word proponuje paski narzędzi Standardowy oraz Formatowanie z zestawem opcji widocznym poniżej: Można jednak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

AutoCAD LT praca na obiektach rastrowych i nakładanie barw z palety RGB na rysunki.

AutoCAD LT praca na obiektach rastrowych i nakładanie barw z palety RGB na rysunki. AutoCAD LT praca na obiektach rastrowych i nakładanie barw z palety RGB na rysunki. Niniejsza instrukcja jest przewodnikiem po narzędziach służących do wstawiania i edycji obiektów rastrowych dostępnych

Bardziej szczegółowo

Formularze w programie Word

Formularze w programie Word Formularze w programie Word Formularz to dokument o określonej strukturze, zawierający puste pola do wypełnienia, czyli pola formularza, w których wprowadza się informacje. Uzyskane informacje można następnie

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape

Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape Program InkScape jest bezpłatnym polskojęzycznym programem grafiki wektorowej do pobrania ze strony http://www.dobreprogramy.pl/inkscape,program,windows,12218.html.

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 2. Wstawianie obiektów do slajdu Do slajdów w naszej prezentacji możemy wstawić różne obiekty (obraz, dźwięk, multimedia, elementy ozdobne),

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na dostosowanie pulpitu i menu Start do indywidualnych potrzeb uŝytkownika. Środowisko graficzne systemu

Bardziej szczegółowo

Wirtualne przyrządy pomiarowe

Wirtualne przyrządy pomiarowe Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn POLITECHNIKA OPOLSKA Wirtualne przyrządy pomiarowe dr inż.. Roland PAWLICZEK Laboratorium Mechatroniki Cel zajęć ęć: Zapoznanie się ze strukturą układu pomiarowego

Bardziej szczegółowo

Co to jest arkusz kalkulacyjny?

Co to jest arkusz kalkulacyjny? Co to jest arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny jest programem służącym do wykonywania obliczeń matematycznych. Za jego pomocą możemy również w czytelny sposób, wykonane obliczenia przedstawić w postaci

Bardziej szczegółowo

Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007

Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007 Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007 opracowanie: mgr Monika Pskit 1. Rozpoczęcie pracy z programem Microsoft PowerPoint 2007. 2. Umieszczanie tekstów i obrazów na slajdach.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika SoftwareStudio Studio 60-349 Poznań, ul. Ostroroga 5 Tel. 061 66 90 641 061 66 90 642 061 66 90 643 061 66 90 644 fax 061 86 71 151 mail: poznan@softwarestudio.com.pl Herkules WMS.net Instrukcja użytkownika

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA 21. 02. 2011 I. Cel ćwiczenia: 1. Zapoznanie się poprzez samodzielny

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT

INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT PROGRAM SONEL ANALIZA 2 Dotyczy analizatorów jakości zasilania PQM-710 i PQM-711 i instrukcji obsługi programu w wersji 1.1 SONEL SA ul. Wokulskiego 11 58-100 Świdnica, Poland

Bardziej szczegółowo

LabVIEW w połączeniu z urządzeniami rejestrującymi obraz, ruch, może zostać użyty równie funkcjonalnie jak przyrządy GPIB, PXI, RS232 i RS485.

LabVIEW w połączeniu z urządzeniami rejestrującymi obraz, ruch, może zostać użyty równie funkcjonalnie jak przyrządy GPIB, PXI, RS232 i RS485. Pierwsze kroki z LabVIEW Virtual Instruments Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 30 minut. Wstęp Programy wykonane w LabVIEW są nazywane wirtualnymi przyrządami (virtual instruments,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu:

Instalacja programu: Instrukcja programu Konwerter Lido Aktualizacja instrukcji : 2012/03/25 INSTALACJA PROGRAMU:... 1 OKNO PROGRAMU OPIS... 3 DODANIE MODUŁÓW KONWERSJI... 3 DODANIE LICENCJI... 5 DODANIE FIRMY... 7 DODAWANIE

Bardziej szczegółowo

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1 OPTIMA PC v2.2.1 Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 Instrukcja obsługi Rev 1 2011 ELFON Wprowadzenie OPTIMA PC jest programem, który w wygodny sposób umożliwia konfigurację

Bardziej szczegółowo

Programowanie w języku G - Laboratorium 12

Programowanie w języku G - Laboratorium 12 1 Programowanie w języku G - Laboratorium 12 Ćwiczenie 12.1 Budowa aplikacji (1) Cel: Wykorzystanie utworzonego uprzednio programu Login.vi do kontroli dostępu do tworzonej aplikacji. Celem kolejnych ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt

Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt Zadanie: Utwórz szablon rysunkowy składający się z: - warstw - tabelki rysunkowej w postaci bloku (według wzoru poniżej)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Excel Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz

Bardziej szczegółowo

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA Ćwiczenie 1 Automatyczne tworzenie spisu ilustracji 1. Wstaw do tekstu roboczego kilka rysunków (WSTAWIANIE OBRAZ z pliku). 2. Ustaw kursor w wersie pod zdjęciem i kliknij

Bardziej szczegółowo

Definicje. Algorytm to:

Definicje. Algorytm to: Algorytmy Definicje Algorytm to: skończony ciąg operacji na obiektach, ze ściśle ustalonym porządkiem wykonania, dający możliwość realizacji zadania określonej klasy pewien ciąg czynności, który prowadzi

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 1. Instalację przeprowadziłem w systemie Windows 7 Home Premium wersja 32 bity. System pracował ze standardowymi ustawieniami kontroli konta użytkownika. Wkładamy

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Rysunek 1: Okno z lista

Rysunek 1: Okno z lista 1 Urzadzenie RFID Urządzenie RFID, umożliwia użytkownikom systemu kontrolę dostępu do wydzielonych przez system stref, na podstawie odczytywanych TAG ów (identyfikatora przypisanego do użytkownika) z czytników

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG dla Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 1. Uruchomienie aplikacji. a. Wprowadź nazwę użytkownika w miejsce Nazwa użytkownika b. Wprowadź hasło

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 1. Tworzenie slajdów MS PowerPoint 2010 to najnowsza wersja popularnego programu do tworzenia prezentacji multimedialnych. Wygląd programu w

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

11. KORESPONDENCJA SERYJNA

11. KORESPONDENCJA SERYJNA 11. KORESPONDENCJA SERYJNA 11.1. TWORZENIE SERYJNEGO LISTU MS Word dostarcza użytkownikowi narzędzie do sprawnego i szybkiego realizowania szczególnego rodzaju korespondencji- korespondencji spersonalizowanej,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS tel. (0-22) 823-30-17, 668-69-75 02-304 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 141/90 fax (0-22) 659-26-11

Bardziej szczegółowo

Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik,

Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik, Kurs Makra dla początkujących Wiadomości wstępne VBI/01 Piotr Dynia, specjalista ds. MS Office Czas, który poświęcisz na naukę tego zagadnienia, to 15 20 minut. Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI DIODOWEGO WYŚWIETLACZA TEKSTÓW PIEŚNI STEROWANEGO Z TABLETU 10,1 '

INSTRUKCJA OBSŁUGI DIODOWEGO WYŚWIETLACZA TEKSTÓW PIEŚNI STEROWANEGO Z TABLETU 10,1 ' INSTRUKCJA OBSŁUGI DIODOWEGO WYŚWIETLACZA TEKSTÓW PIEŚNI STEROWANEGO Z TABLETU 10,1 ' -1- Spis treści - 1. O programie... 3 2. Uruchomienie programu... 3 3. Przygotowanie urządzenia do pracy... 4 4. Wyświetlanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki z programem AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum Grażyna Koba Grafika komputerowa materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Rysunki i animacje w Edytorze postaci 1. Rysunek w Edytorze postaci Edytor postaci (rys. 1.) jest częścią programu

Bardziej szczegółowo

Operacje na gotowych projektach.

Operacje na gotowych projektach. 1 Operacje na gotowych projektach. I. Informacje wstępne. -Wiele firm udostępnia swoje produkty w postaci katalogów wykonanych w środowisku projektowania AutoCad. Podstawowym rozszerzeniem projektów stworzonych

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 1 2 Spis treści Integracja...5 1.Compas 2026 Lan...5 Logowanie...7 Użytkownicy...8 Raporty...10 Tworzenie wizualizacji Widoki...12 1.Zarządzanie widokami...12

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Dia rysowanie diagramów

Dia rysowanie diagramów Bogdan Kreczmer bogdan.kreczmer@pwr.edu.pl Katedra Cybernetyki i Robotyki Wydziału Elektroniki Politechnika Wrocławska Kurs: Copyright c 2015 Bogdan Kreczmer Niniejszy dokument zawiera materiały do wykładu

Bardziej szczegółowo

Windows Commander (WinCmd)

Windows Commander (WinCmd) Windows Commander (WinCmd) Windows Commander jest wygodnym i funkcjonalne narzędziem do zarządzania plikami. Stanowi on pewną konkurencję do Eksploratora Windows. Okno główne programu WinCmd składa się

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Office Word

Edytor tekstu MS Office Word Edytor tekstu program komputerowy ukierunkowany zasadniczo na samo wprowadzanie lub edycję tekstu, a nie na nadawanie mu zaawansowanych cech formatowania (do czego służy procesor tekstu). W zależności

Bardziej szczegółowo

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe:

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe: 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ2 umożliwia konfigurację, wizualizację i rejestrację danych pomiarowych urządzeń produkcji APAR wyposażonych w interfejs komunikacyjny RS232/485 oraz protokół MODBUS-RTU. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Access - Aplikacja 1. Otwórz plik zawierający bazę danych Wypożyczalni kaset video o nazwie Wypożyczalnia.mdb. 2. Utworzy kwerendę, która wyświetli tytuły i opisy

Bardziej szczegółowo

Ploter I-V instrukcja obsługi

Ploter I-V instrukcja obsługi L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE Ploter I-V instrukcja obsługi Opracowali: Grzegorz Gajoch & Piotr Rzeszut REV. 1.0 1. OPIS PROGRAMU Ploter I-V służy do zbierania charakterystyk prądowo napięciowych

Bardziej szczegółowo

Umieszczanie grafiki w dokumencie

Umieszczanie grafiki w dokumencie Umieszczanie grafiki w dokumencie Najczęstszym sposobem wstawiania grafiki do dokumentu jest wybranie z górnego menu polecenia Wstaw-->Obraz--Z pliku W tym oknie podajemy lokalizacje pliku, który zostanie

Bardziej szczegółowo

Lista wprowadzonych zmian w systemie Vario v. 3.3 od wydania 3.003.60177.00403 do wydania 3.003.60180.00419

Lista wprowadzonych zmian w systemie Vario v. 3.3 od wydania 3.003.60177.00403 do wydania 3.003.60180.00419 Lista wprowadzonych zmian w systemie Vario v. 3.3 od wydania 3.003.60177.00403 do wydania 3.003.60180.00419 LP Vario* Wersja Zmiany 1. BPM 3.003.60177.00403 Ulepszenie działania pola przeznaczonego do

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH Formularze i raporty

BAZY DANYCH Formularze i raporty BAZY DANYCH Formularze i raporty Za pomocą tabel można wprowadzać nowe dane, przeglądać i modyfikować dane już istniejące. Jednak dla typowego użytkownika systemu baz danych, przygotowuje się specjalne

Bardziej szczegółowo

Site Installer v2.4.xx

Site Installer v2.4.xx Instrukcja programowania Site Installer v2.4.xx Strona 1 z 12 IP v1.00 Spis Treści 1. INSTALACJA... 3 1.1 Usunięcie poprzedniej wersji programu... 3 1.2 Instalowanie oprogramowania... 3 2. UŻYTKOWANIE

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo