ANALIZA KRYTYCZNA POJ CIA SAMOISTNO CI JANUSZ SYTNIK-CZETWERTY SKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA KRYTYCZNA POJ CIA SAMOISTNO CI JANUSZ SYTNIK-CZETWERTY SKI"

Transkrypt

1 ANALIZA KRYTYCZNA POJ CIA SAMOISTNO CI JANUSZ SYTNIK-CZETWERTY SKI Streszczenie Dwie s naczelne koncepcje rzeczywisto ci, pierwsza: materialistyczna i druga spirytualistyczna. Obie koncepcje maj własny porz dek praw i ró n struktur poj ciow. Spór, który mi dzy nimi si toczy spór o natur wiata, przybiera coraz to nowe formy. Odwołuje si do niego zarówno Arystotelesa koncepcja formy i materii, problem psychofizyczny (z jego naczelnym pytaniem o zwi zek duszy i ciała), problem wolno ci, problem ogół jednostka, pojawiaj cy si głównie w koncepcjach społecznych i wreszcie problem samoistno ci. Koncepcja materialistyczna widzi bowiem cel stworzenia wiata raczej w nim samym, koncepcja spirytualistyczna odwrotnie, odwołuje si do bytu koniecznego odpowiedzialnego za stworzenie lub chocia wzruszenie wiata do działania. Wi kszo analiz krytycznych odwołuje si do wi c do skutków. Tymczasem jak si zdaje równie ciekaw interpretacj sporu materializmu i spirytualizmu znajdziemy poprzez analiz przyczyn. To wła nie stanowi główny problem rozwa any w niniejszej pracy. Słowa kluczowe: problem psychofizyczny, ontologia, ontologika, samoistno, psychoontologia, spór o natur wiata, atomizm 1. Rozwa ania wst pne 1.1. Przesłanka pierwsza problem psychofizyczny Rzeczywisto ma charakter onto\logiczny 1. Dwie s bowiem sfery rzeczywisto ci sfera ontologiczna (naturalna) i sfera wszystkich mo liwo ci (logiczna). Sfera ontologiczna odnosi si do sposobu istnienia bytu, sfera logiczna do jego struktury. Dany byt mo na wi c definiowa zarówno jako a-strukturalny (z punktu widzenia ontologii), lub jako ci g mo liwo ci (z punktu widzenia logiki). Owa dychotomia prowadzi do ró nych sposobów okre lania rzeczywisto ci: materialnego, odwołuj cego si do tego, co namacalne i fizyczne oraz formalnego, odnosz cego si do tego co nienamacalne i metafizyczne. Niewiadom pozostaje sposób w jaki porz dki te ł cz si, tworz c rzeczywisto. Problem ten odnosi si te do samego człowieka. Pytanie jest bowiem nast puj ce: jak to mo liwe, by porz dki tak ró ne, jak porz dek materialny i duchowy, oparte na tak kra cowo odmiennych zasadach, tworzyły cokolwiek wspólnego, a przecie ł cz si w nas? Jak to mo liwe, by rzecz abstrakcyjna (ró norako nazywana: dusz, ja ni, psyche, ego itd.) mogła wpływa na rzeczywisto fizyczn? Krótko: w jaki sposób my l wciela si w czyn? 1 Koncepcj onto\logiki przyjmuj za krakowsk szkoł filozofii. Onto\logika jest dziedzin badaj c granic mi dzy wiatem ontologii i logiki, granic, na której wedle zało e tej koncepcji preegzystuj byty proste.

2 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 37, Problem ten został odnowiony przez Kartezjusza, w czym jak niektórzy twierdz (zob. 2 jego najwi ksza zasługa, wi ksza od odkry na polu filozofii naturalnej 3, czy geometrii. Znamy wiele prób rozwi zania tego problemu. Historia filozofii klasyfikuje je w sposób nast puj cy: monizm materialistyczny, postuluj cy istnienie materii jako substancji koniecznej (substancja duchowa je li ju istnieje jako substancja wtórna i zale na); monizm spirytualistyczny, wedle którego substancj konieczn jest substancja duchowa, (materia je li ju istnieje jako substancja wtórna i zale na); monizm absolutystyczny, który głosi istnienie wył cznie jednego rodzaju substancji, jednocz cego własno ci ciał i dusz; dualizm, uznaj cy istnienie dwóch niezale nych rodzajów substancji: duchowej i cielesnej; pluralizm, rozwa aj cy istnienie innych, prócz ciał i dusz, rodzajów substancji, np. koncepcja serca. W tym kontek cie, na szczególn uwag zasługuj dwa kra cowo ró ne systemy: Spinozy i Kartezjusza. Pierwszy ł czy to, co namacalne i to, co nienamacalne w Jedno (zob. Spinoza 1993, oraz ten e, 2000), drugi dzieli wiat na dwa niezale ne porz dki (zob. Descartes 1937, oraz ten e, 1958, a tak e ten e, 1970). Mimo, i próby te rozwa aj własno ci podstawowych rodzajów (rodzaju) substancji, to niewiele je ze sob ł czy. Kartezjusz wyró nia dwie własno ci dominuj ce: my lenie i rozci gło, przypisuj c je poszczególnym klasom substancji. Spinoza za szukał uogólnienia, podstawy, gł bszego poziomu. Jako unio substantialis, substancja ma tu bezgranicznie pozytywny charakter. Z tego punktu widzenia panteizm jest dziełem finalnym. Z drugiej strony koncepcja ta wpisuje si raczej w charakter epoki zdominowanej pierwiastkami metafizycznymi i nie posiada (i posiada nie mo e) uzasadnienia empirycznego Przesłanka druga problem wolnej woli Problem dwóch ró nych porz dków rzeczywisto ci to jednak nie tylko problemu interakcji umysł-ciało. W równym stopniu odnosi si on do poj cia wolno ci. Tradycja materialistyczna głosiła tu deterministyczn wizj wiata, gdzie skutek posiada przyczyn, a wolno, rozumiana jako niczym nieograniczony ci g wydarze jest niemo liwa. Z kolei idealizm głosił nie tylko wolno obiektywn, ale równie woln wol ka dego człowieka. Po odnowieniu przez Kartezjusza problemu psychofizycznego i wyeksponowaniu dualistycznego charakteru natury ludzkiej problem wolnej woli nabrał szczególnej ostro ci. Je li bowiem człowiek jest zespoleniem dwóch ró nych rodzajów substancji: duszy i ciała, to jaka ostatecznie jest specyfika jego działania: deterministyczna czy indeterministyczna? Postulat wolnej woli okazał si wi c problematyczny. Dlatego Kartezjusz ostatecznie uznał, i nasze wybory nie s ograniczone prawami natury (Descartes, 1958, 102). Jego zdaniem wolno nie polega na arbitralnym wybieraniu spo ród ró nych mo liwo ci, lecz na wyborze mo liwo ci najbardziej racjonalnych (co jest mo liwe dzi ki zdobywanej wiedzy). W ten sposób zyskujemy 2 Twierdzi tak np. B. Russell w jego dziele pt. A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz, Cambridge 1900, s U ywam okre lenia filozofia naturalna, a nie jak wielu mylnie to czyni filozofia natury. Za tłumaczeniem poj cia natural philosophy, zrodzonego w epoce racjonalizmu, jako filozofii naturalnej przemawia tradycja Królewskiego Towarzystwa Naukowego w Londynie, które próbowało odci si od alchemików, nazywaj cych wówczas swoj profesj filozofi natury. Sformułowanie to pojawia si coraz cz ciej w Polskiej literaturze przedmiotu, np. u Hempoli skiego (Ontologia. Antologia tekstów, Wrocław 1994), czy Wróblewskiego (Elementy historii nauki i rozwoju fizyki, Warszawa 2009).

3 334 Analiza krytyczna poj cia samoistno ci zdaniem Kartezjusza niezale no. Co jednak pocz, gdy problem ten zostanie przeniesiony na grunt ontologii? Pytamy wówczas bowiem nie tylko o wiadome wybory człowieka, ale i o same mo liwo ci jego istnienia. Szczególnym przykładem jest tu poj cie samoistno ci. Podstaw s tu dwa pytania: po pierwsze, w jaki sposób substancje zyskuj mo liwo samoistnienia, po drugie, co sprawia, i pozostaj w bycie? Mamy tu kilka mo liwo ci. 2. Problem samoistno ci 2.1. Przypadek pierwszy samoistno nadana substancjom przez byt konieczny Mo liwo ta nawet z pozycji metafizyki wydaje si niedorzeczna. Nie jest to, co prawda, wykluczone w odniesieniu np. do takich własno ci jak my lenie, ale w przypadku samoistno ci, czy ogólnie zdolno ci stwórczych, byłoby to raczej pogwałceniem zasad natury. Samoistno wszak nie mo e by zale na. Nie jest bowiem mo liwe, aby byt konieczny, posiadaj cy własno samoistno ci: S(x) x {x S Sam (x)}, przekazywał j bytom zale nym, czyli S(x) x {x S Sam (x)}, gdy S(x) x {x S Sam (x)}, albowiem S(x) x {x S Sam (x)} Przypadek drugi samoistno jest immanentn własno ci ka dej substancji Problemem jest tu pytanie o no nik samoistno ci. Próby wyja nienia znajdujemy m.in. w koncepcji Whiteheada (zob. Whitehead 1985). Dodajmy, e wi kszo koncepcji odwołuj cych si do tej mo liwo ci zakłada niesko czono procesu naprzemiennego powstawania i gini cia wiata, gdzie gin ca konfiguracja stanowi zaczyn nowego wiata. Wci pozostaje jednak pytanie o pierwsz przyczyn, a zatem o samoistno jako tak. O jej no nik Przypadek trzeci substancje zaistniały wskutek wzruszenia ich przez byt konieczny Jest to rozwi zanie naturalne, zgodne m.in. z wizj Platona, Arystotelesa i wielu ich nast pców. Czym jest tu samoistno? Je li przyjmiemy, e byt konieczny wzruszył wiat do istnienia impulsem, a efekt tego działania jest zgodny z wizj jak ów byt miał wobec wiata, to rzecz jasna rzeczy nie tylko musiały powsta, ale musiały powsta dokładnie takimi jaki s. Nazwijmy to samoistno ci zewn trzn, gdy fakt zaistnienia rzeczy, cho nieuchronny, nie ma charakteru immanentnego. Z kolei samoistno wewn trzna byłaby sytuacj, w której rzeczy musiały zaistnie z racji, która tkwi w nich samych. 3. Samoistno w wietle psychoontologii Obie przedstawione wy ej mo liwo ci były w historii filozofii wielokrotnie komentowane. Problem jednak został ograniczony by tak rzec do efektów działania. Ciekawsze wnioski przynosi tymczasem analiza przyczyn. Zilustrujmy to przykładem. We my ci g mo liwo ci zdarzenia si faktu {x 1, x 2, x 3, x 4, x 5, x 6, x n,...,x n+1 } (zob. Sytnik- Czetwerty ski, 2007, 54). Załó my, i chcemy post pi zgodnie z mo liwo ci x 2. Wybór jest pozornie aktem wolnej woli. Zauwa my jednak, e ogniwa tego ci gu tworzy matematyczna

4 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 37, formuła (algorytm). Podejmuj c decyzj, korzystamy wi c z gotowych rozwi za i nie działamy w pełni twórczo. Wybieramy tylko jedn z góry narzuconych mo liwo ci. Ka da z nich zawdzi cza istnienie matematycznej formule, a woli człowieka wył cznie jej aktualizacj. W tym kontek cie woln wol nale ałoby zwi za z niematerialnym czynnikiem zewn trznym (co wydaje si nie do przyj cia dla współczesnej nauki), b d przypisa jej działaniom (prócz wiadomo ci wyboru jednej z mo liwo ci) umiej tno kreacji samych mo liwo ci (co wydaje si wr cz absurdalne). Inny przykład. Okre limy teraz ci g {z 1, z 2, z 3, z 4, z 5, z 6, z n,...,z n+1 }jako mo liwo ci istnienia wiata. Zauwa my, e póki nie okre limy celu aktualizacji wiata, ka da ze zmiennych tego ci gu jest współmo liwa. Z chwil podania warunków, tylko jedna z mo liwo ci staje si adekwatna do zamysłu. Cel staje si kryterium wyboru. Pytanie o samoistno brzmi wi c teraz nast puj co: czy aktualizacja wiata jest podaniem warunków brzegowych jego istnienia, czy te jedna z mo liwo- ci jakkolwiek odró niała si od pozostałych, i to wła nie ona, po ród wszystkich innych przeszła do aktualizacji. Je li teraz odwołamy si do klasycznej metafizyki, wedle której stwórc wiata jest byt konieczny, nasze pytanie przekształca si do nast puj cej postaci: kto jest rzeczywistym stwórc rzeczy: byt, który dokonał ich aktualizacji (czyli wybrania danych rzeczy po ród wszystkich mo liwo ci ich istnienia), czy te algorytm, która dan mo liwo usytuował w najbardziej adekwatnym (jak si okazało) miejscu danego ci gu? Mówi c dosadniej, kto jest stwórc rzeczy: byt konieczny, czy matematyka? Zauwa my, e odpowied na to pytanie, nie wyklucza mo liwo ci, w której istnieje ów byt, obok by tak rzec stwórczej matematyki. Je li bowiem byt konieczny okre lił kryteria i stwierdził, i np. mo liwo ci, która najlepiej odwzorowuje zamysł jest mo liwo z 5, to nie mógł jej nie wybra do aktualizacji. Spójrzmy na kolejny przykład: niech dany b dzie niesko czony ci g mo liwo ci {y 1, y 2, y 3, y 4, y 5, y 6, y n,...,y n+1 }. Załó my teraz, i wiat ma zosta zaktualizowany wedle mo liwo ci y 6. Je li jednak istnieje obiektywna wolna wola, to byt konieczny chc c j w pełni urzeczywistni, musi mie sposobno aktualizacji dowolnej mo liwo ci. Uczyni to wskutek narzucenia jej własno ci koniecznych do aktualizacji (np. mo liwo ci y 2 narzuci własno ci mo liwo ci y 6 ). Dopiero wtedy mo emy mówi o prawdziwie istniej cej wolnej wola. Z perspektywy natury nie ma bowiem znaczenia, która mo liwo została zaktualizowana miał powsta wiat o cechach y 6 i taki powstał. Czy aktualizacja została dokonana w oparciu o pierwotn mo liwo y 6, czy te w oparciu o inn mo liwo, której byt konieczny narzucił własno ci y 6 nie jest dla rzeczywisto ci istotne. Jest to za istotne z perspektywy wiata rzeczy mo liwych. Takie rozumowanie wydaje si naturalne, albowiem cel zawsze wyprzedza działanie. Forma wiata jest tu okre lana w wiecie logicznym, wiecie wszystkich mo liwo ci, a dopiero pó niej aktualizowana. Dopiero w tym kontek cie wolna wola otrzymuje realn sił. Je li bowiem dany ci g mo liwo ci nie spełnia kryteriów, to i tak pozostaje mo liwo narzucenia dowolnej mo liwo ci cech adekwatnych do zamiarów. Czy wówczas jest ów proces narzucania swej woli. Aktualizacja staje si procesem wskazywania, w danym ci gu mo liwo ci, jego stanu pierwotnego. Na tej podstawie problem samoistno ci sprowadza si do pytania: czy owe wskazanie stanu pierwotnego ma charakter arbitralny, czy te jest skutkiem jakiej zasady, czy algorytmu? Je li wskazanie to ma charakter zewn trzny, czyli jest wskazaniem dokonanym przez byt konieczny, to problem pozostanie nierozstrzygni ty, albowiem perspektywa tego bytu jest nieograniczona, jest perspektyw całej wieczno ci. Nie jest zatem do rozwi zania na gruncie racjonalizmu. Mo emy jedynie

5 336 Analiza krytyczna poj cia samoistno ci zało y, e podejmuj c decyzj o aktualizacji, byt konieczny kieruje si wizj ostatecznego celu. Je li za wskazanie stanu pierwotnego ma charakter wewn trzny, czyli jest samoistno ci sensu stricte, to cel ów musi istnie w substancji, tkwi w niej samej. W ka dym za przypadku wybór stanu pierwotnego jest wyborem mo liwo ci, która najlepiej realizuje cel istnienia Niezale no Poniewa warunkiem koniecznym samoistno ci jest niezale no, nale y przyj raczej koncepcj samoistno ci wewn trznej. Koncepcja ta wydaje si trudniejsza, od koncepcji samoistno ci zewn trznej, wymaga bowiem wskazania immanentnego celu istnienia. Dalej, nale y okre li, czy aktualizowana substancja, np. materia ma charakter holistyczny, jak chciał tego np. Parmenides, czy te atomistyczny (jak chciał np. Demokryt, Newton i liczna rzesza pozostałych atomistów). Łatwo zauwa y, i koncepcja samoistno ci wewn trznej nabiera szczególnej ostro ci w przypadku atomizmu, gdzie nale y poda nie tyle cel istnienia substancji, co raczej algorytm, który okre li sposób wyznaczania celów wszystkich atomów tworz cych t substancj. Podobnie rzecz si ma w przypadku paradygmatu spirytualistycznego. Problem pojawia si dopiero z chwil przyj cia post-kartezja skiego obrazu człowieka. Je li bowiem człowiek jest pewnym zjednoczeniem duszy i ciała, to zapytajmy ponownie jaka ostatecznie jest jego natura: deterministyczna, czy wolno ciowa? Inaczej mówi c, jaki jest cel jego istnienia. Gdyby nawet przyj, i wiat duchowy ma charakter samoistny, to wci pozostaje pytanie o cel zwi zku z ciałem i wreszcie o cel samego zwi zku, jako takiego. Konieczno ci staje si zatem jednak przyj cie koncepcji samoistno ci zewn trznej, bez okre- lania pierwotnego stanu tej substancji,. Koncepcja ta bowiem ł czy obie wizje rzeczywisto ci: formaln i materialn, a co za tym idzie: deterministyczn i indeterministyczn. Je li bowiem przyjmiemy, i materia powstaje wskutek wzruszenia do działania, to cho uznamy, i rzeczy powsta musiały (co oznacza ich samoistno ), wpływ na ich form ma ostatecznie element zewn trzny (np. pierwotny impuls). W przypadku substancji duchowej wpływ czynnika zewn trznego jest za niew tpliwy i co zostało wykazane bardziej racjonalny, ni w przypadku przyj cia samoistno ci wewn trznej. Doda nale y, i wbrew potocznemu mniemaniu, trudnej byłoby tu udowodni samoistno substancji duchowej, ni materialnej. To z kolei oznacza, e substancja jest co najmniej czym współwiecznym z bytem koniecznym. Je li za jest czym odr bnym od niego, to wymaga impulsu zewn trznego. Pozostaje do rozwa enia pytanie: co sprawia, i substancje pozostaj w bycie? Mówi c inaczej: co si dzieje z bytem stworzonym, co go utrzymuje w istnieniu. Je li uznamy koncepcj samoistno ci wewn trznej, w poł czeniu z wizj pierwotnie rozproszonej substancji, to musieliby- my stwierdzi, i poszczególna substancja ma własn odr bno, tak ró n, i samoistno ka dej substancji jest innego rodzaju samoistno ci, a istnienie ka dej substancji jest innego rodzaju istnieniem. Je li za przyjmiemy koncepcj samoistno ci zewn trznej i pierwotnego zmieszania wszystkich elementów substancji (jak to si dzieje np. w koncepcji pratworzywa), to rzecz staje si łatwiejsza. Pierwotna masa istnieje wówczas swoim istnieniem, a jej rozerwanie na kawałki (atomy) sprawia, i ka da odrywaj ca si rzecz zabiera ze sob by tak rzec kawałek pierwotnego istnienia. Pozwala to wprowadzi koncepcj posiadania przez byt poszczególny atrybutu samoistno- ci wskutek uczestnictwa w idei pratworzywa (jak to miało miejsce np. u Pitagorasa, lub w pew-

6 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 37, nym sensie u Platona). Substancja prosta istnieje wi c poprzez udział w idei. Ka da substancja to zatem niezmienne podło e wszelkich cech i przemian. Jest nim poprzez udział we własno ciach pierwotnego pratworzywa, które przetrwało jako idea odci ni ta w elementach. Jak przedstawi tak relacj? Mo emy j odda poprzez relacj przynale no ci danego elementu do pewnego zbioru. Wtedy samoistno okre liliby my jako ide stanowi c ogół przedmiotów, którym przysługuje cecha bycia samoistnym. 4. Podsumowanie Postulowana substancja jest bytem samoistnym, który, by działa, wymaga zewn trznego impulsu. Jest te bytem niezale nym, istniej cym w formie cz ci prostych, które ł czy udział w ideach, pochodz cych z pierwotnego pratworzywa. Do rozwa enie pozostaje jeszcze natura owej substancji, jej relacjonistyczny b d substantywistyczny charakter Relacjonizm a substantywizm Dla relacjonizmu i substantywizmu wspólne s nast puj ce zało enia (zob. Augustynek, 1997): istniej zdarzenia punktowe (zbiór wszystkich zdarze wiat fizyczny jest niepusty) istniej punkty (zbiór wszystkich punktów czasoprzestrze jest niepusty) relacje czasowe, przestrzenne i czasoprzestrzenne s w wiecie i czasoprzestrzeni zbiorem niepustym Przyjmujemy zatem, e wiat fizyczny to zbiór mnogo ciowy wszystkich fizycznych zdarze punktowych. Wyposa ony jest on w relacje: czasowe i przestrzenne (wzgl dne i absolutne) oraz czasoprzestrzenne. Zdarzenie punktowe ma charakter zdarzenia czasowo i przestrzennie nierozci głego. Cz stki elementarne oraz ich pola traktujemy ewentystycznie, jako zbiory zdarze punktowych (jako cz ci mnogo ciowe) wiata fizycznego. Mamy wówczas nast puj ce mo liwe relacje w wiecie: czasowe wzgl dne (równocze nie, wcze niej i pó niej wobec układu inercjalnego) czasowe absolutne (quasi-równocze nie, quasi-wcze niej, quasi- pó niej) przestrzenne wzgl dne (kolokacja, niekolokacja) przestrzenne absolutne (quasi-kolokacja, quasi-niekolokacja) Fizyka elementy czasoprzestrzeni nazywa zdarzeniami. Nie chodzi tu jednak o zdarzenia fizyczne, lecz o punkty czasoprzestrzenne, w których zdarzenia zachodz (czyli o lokacje zdarze ). Zatem: to, co si dzieje, to zdarzenie fizyczne w sensie potocznym, to za kiedy i gdzie si dzieje, to zdarzenie fizyczne w sensie czasoprzestrzennego punktu Tezy substantywizmu Przyjmuj c tezy substantywistyczne okre limy punkty czasoprzestrzenne jako indywidua. Nie oznacza to, e nie wchodz one w zwi zki ze zdarzeniami fizycznymi. Ka de zdarzenie zachodzi bowiem w pewnym punkcie. Oznacza to, e ka dy element wiata fizycznego jest zwi zany relacj z elementem czasoprzestrzeni (co przypomina nieco tezy relacjonistyczne mówi ce, e e

7 338 Analiza krytyczna poj cia samoistno ci wiat fizyczny jest zanurzony w czasoprzestrzeni). Substantywizm nie rozstrzyga jednak kwestii: czy w ka dym punkcie czasoprzestrzeni zachodzi jakie zdarzenie. Mog wi c istnie punkty puste (wynika to z tezy, e punkty s indywiduami). Struktura czasoprzestrzenna wiata fizycznego jest wi c pochodn struktury czasoprzestrzennej czasoprzestrzeni. Zatem elementy struktury wiata mo na zdefiniowa za pomoc analogicznych elementów struktury czasoprzestrzeni. Ostatecznie, otrzymujemy nast puj ce tezy dla substantywizmu: punkty czasoprzestrzenne s indywiduami ka de zdarzenie zachodzi w pewnym punkcie czasoprzestrzeni struktura czasoprzestrzenna wiata fizycznego jest pochodn wzgl dem struktury czasoprzestrzennej czasoprzestrzeni czas wzgl dny w stosunku do czasoprzestrzeni: momenty to klasa abstrakcji relacji równoczesno ci w zbiorze czasoprzestrzeni czas wzgl dny to zbiór wszystkich takich momentów przestrze fizyczna wzgl dna punkty przestrzenne to klasa abstrakcji relacji kolokacji z zbiorze czasoprzestrzeni przestrze fizyczna wzgl dna to zbiór wszystkich takich punktów czasoprzestrze, to zbiór punktów indywiduów, za czas wzgl dny i przestrze fizyczna wzgl dna to zbiory zbiorów punktów, zatem stanowi nadbudowy mnogo- ciowe nad czasoprzestrzeni, jednak nie s one fikcjami (s raczej aspektami czasoprzestrzeni) Tezy relacjonizmu Relacjonizm uznaje punkty czasoprzestrzenne jako zbiory mnogo ciowe. Skutkiem tego czasoprzestrze jest zdaniem relacjonistów nadbudow mnogo ciow nad wiatem fizycznym. To, co w fizyce nazywa si relacj zachodzenia zdarzenia w punkcie, w relacjonizmie jest relacj przynale no ci elementu do zbioru. Zwi zek mi dzy wiatem, a czasoprzestrzeni jest nast puj cy: ka de zdarzenie zachodzi w pewnym punkcie. Nie ma pustych bez-zdarzeniowych punktów. Struktura czasoprzestrzeni jest wi c pochodna. Wielu uwa a, e relacjonizm odrzuca istnienie czystych bytów czasowych, przestrzennych i czasoprzestrzennych (poza relacjami czasowymi i przestrzennymi). Zdaniem Augustynka tak posta ma jedynie relacjonizm Leibniza (zob. Augustynek, 1997, 68). Ale spór dotyczy w rzeczywisto ci innej kwestii indywidualno ci. Nie dotyczy tego, czy punkty czasoprzestrzenne istniej (jak chce tego substantywizm) czy nie (jak chce tego relacjonizm), ale tego, czy s indywiduami (niezbiorami substantywizm) czy zbiorami elementów (relacjonizm). Inaczej: czy punkty czasoprzestrzenne s samo-istniej ce (co interesuje nas tutaj najbardziej) wzgl dem zdarze fizycznych, czy te nie. Je li owe punkty s samo istniej ce to wła ciwym przedmiotem poznania naukowego nie s rzeczy, czy zjawiska, lecz relacje i zale no ci mi dzy nimi. S one lepiej znane i lepiej okre lone ni rzeczy, mi dzy którymi zachodz.

8 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 37, Dyskusja Na pozór, z dwóch powy szych propozycji bardziej przystaj ca wydaje si koncepcja substantywistyczna. Argumenty za przyj ciem przez nas substantywizmu pochodz z fizyki. Pierwszy wi e si z ogóln teori wzgl dno ci, drugi z teoriami pól fizycznych: równania pola grawitacyjnego w Ogólnej Teorii Wzgl dno ci maj rozwi zania: niepuste (g sto energii-masy jest wi ksza od zera) i puste (g sto energii-masy jest zawsze i wsz dzie równa zeru); w drugim przypadku czasoprzestrze jest wolna od cz stek i pól fizycznych, jest wi c pusta; a je li tak, to musi by samoistna wzgl dem wiata fizycznego i mo e istnie bez niego; punkty czasoprzestrzenne nie mog by wi c zbiorami zdarze (jak by chciał racjonalizm) s za indywiduami. ka da teoria pola fizycznego zakłada, e no nikiem (substratem) pola jest czasoprzestrze, zatem wielko ci (warto ci) charakteryzuj ce pole s własno ciami punktów czasoprzestrzeni (które to pole zajmuje); istniej wi c same punkty czasoprzestrzenne i s one indywiduami (w opozycji jest koncepcja, która uznaje pole za autonomiczne wobec czasoprzestrzeni, gdy istniej elementy pola punktowe zdarzenia pola, pola s wi c zbiorami mnogo ciowymi, zdarzenia za wyposa one w odpowiednie warto ci pola; idea zdarze polowych jest dawna: Minkowski pisze o obiektach materialnych i elektrycznych, Carnap o przekrojach czasowych cz stek i elementach promieniowania przyporz dkowanych do punktów czasoprzestrzennych) 4.2. Wnioski ostateczne Jak si zatem ostatecznie okazuje proponowanie substancji samoistnej, niezale nej uwarunkowanej zasadami relacjonistycznymi prowadzi wprost do monizmu fizycznego. W ontologii fizyki takie rozwi zanie nazywamy ewentyzmem punktowym. Teoria ewentystyczna twierdzi za, e ka dy obiekt fizyczny (w szczególno ci cz stki i pola), jak i czasoprzestrzenny jest ufundowany w zdarzeniach punktowych, jest zbiorem mnogo ciowym zdarze albo zbiorem takich zbiorów. Na tej podstawie relacjonizm głosi autonomi pól fizycznych wzgl dem czasoprzestrzeni i analogicznie tak sam autonomi cz stek. Takie jednolite uj cie pól i cz stek usuwa za mi dzy nimi barier, barier, któr jak wida wy ej kreuje substantywizm i której pomin nie potrafi. Bibliografia 5.1. Bibliografia podmiotowa [1] Z. Augustynek Czasoprzestrze eseje filozoficzne, Warszawa [2] R. Descartes Medytacje o pierwszej filozofii wraz z zarzutami m ów i odpowiedziami autora oraz Rozmowa z Burmanem, tłum. M. i K. Ajdukiewiczowie (Medytacje), S. Swie awski (Zarzuty), I. D mbska (Rozmowa z Burmanem), Warszawa [3] R. Descartes Oeuvres et letters, oprac. A. Bridoux, Paris [4] R. Descartes Rozprawa o metodzie, tłum. W. Wojciechowska, Warszawa [5] M. Hempoli ski Ontologia. Antologia tekstów, Wrocław [6] B. Russell A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz, Cambridge [7] B. Spinoza Pewniki i twierdzenia, wybór Z. Podgórzec, tłum. I. My licki i L. Staff, Białystok

9 340 Analiza krytyczna poj cia samoistno ci [8] B. Spinoza Traktaty, tłum. I. Halpern-My licki, K ty [9] J. Sytnik-Czetwerty ski The Philosophical Foundations of the Kinematic Atomism, w: Forum Philosophicum, Kraków 2007, s. 54. [10] A. N. Whitehead Process and reality, corrected edition, ed. By D. R. Griffin and D. W. Sherburne, New York [11] A. N. Whitehead The concept of nature: Tarner lectures delivered in Trinity CollegeCambridge [12] A.K. Wróblewski Elementy historii nauki i rozwoju fizyki, Warszawa Bibliografia przedmiotowa [13] A. Ayer, A Priori Knowledge, Oxford [14] J.D. Barrow, Teorie wszystkiego, tłum. J. Czerniawski i T. Placek, Kraków [15] S. Berryman, The mechanical hypothesis in ancient Greek natural philosophy, Cambridge [16] C. Birch, Science and soul, Philadelphia [17] H. Bredekamp, Die Fenster der Monade: Gottfried Wilhelm Leibniz Theater der Natur und Kunst, Berlin [18] A.W. Brian, The nature of technology: what it is and how it evolves, New York [19] G. Cantor, Michael Faraday. Sandemanian and scientist: a study of science and religion in the nineteenth century, Londyn [20] C. Condren (ed.), G. Naddaf, The Greek concept of nature, New York [21] W.L. Craig, The cosmological argument from Plato to Leibniz, New York [22] Z. uljak, Hypothesen und Phänomene, Würzburg [23] G.J. DeWeese, God and the nature of time, Hampshire [24] G.D. Falk, The science of the soul: on consciousness and the structure of reality, Nevada [25] L. Fraioli, Materia, tłum. Janusz Fekecz, Warszawa [26] J. Gleick, Chaos. Narodziny nowej nauki, Pozna [27] J. Gribbin, Encyklopedia fizyki kwantowej, Warszawa [28] M. Houellebecq, Cz stki elementarne, tłum. A. Daniłowicz Grudzi ska, Warszawa [29] D. Hyder, The determinate world : Kant and Helmholtz on the physical meaning of geometry, Berlin [30] R.S. Ingarden, Fizyka i fizycy. Studia i szkice z historii i filozofii fizyki, Toru [31] R.W. Ingarden, Spór o istnienie wiata, tłum. D. Gierulanka, Warszawa [32] J. Lipiec, Ontologia wiata realnego, Warszawa [33] P. Loptson, Theories of human nature, New York [34] A. Łukasik, Filozofia atomizmu. Atomistyczny model wiata w filozofii przyrody, fizyce klasycznej i współczesnej a problem elementarno ci, Lublin [35] P. Machamer, J.E. McGuire, Descartes s changing mind, Princeton [36] S. Mumford, Laws in nature, London [37] P. Phemister, Leibniz and the natural world: activity, passivity, and corporeal substances in Leibniz s philosophy, Dordrecht, [38] T. Placek, Is nature deterministic?: a branching perspective on EPR phenomena, Kraków

10 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 37, [39] J. Polkinghorne, Rozum i rzeczywisto : zwi zki mi dzy nauk i teologi, tłum. P. Tomaszek. Warszawa [40] A. Radosz, Cz stki i pola, Wrocław [41]N. Rescher, Hypothetical reasoning, Amsterdam [42] B. Russell, Philosophical essays, London [43] J. Skirry, Descartes and the metaphysics of human nature, London [44] R.W. Stoeger, The Laws of nature, the range of human knowledge and divine action: 4th Coyne Lectures, Tarnów [45] W. Stró ewski, Istnienie i sens, Kraków [46] M. Tempczyk, Ontologia wiata przyrody, Kraków [47] R. Tubbs, What is a number? Mathematical concepts and their origins, Baltimore [48] H. Weyl, Mind and nature: selected writings on philosophy, mathematics, and physics, Princeton [49] M. Westphal, Transcendence and self-transcendence: on God and the soul, Bloomington [50] E.O. Wilson, Konsiliencja: jedno wiedzy, Pozna [51] J. Wole ski, Essays in the history of logic and logical philosophy, Kraków 1999.

11 342 Analiza krytyczna poj cia samoistno ci CRITICAL ANALYSIS OF AUTONOMY Summary There are two main conceptions of the reality, first: the materialistic, second spiritualistic. These conceptions have totally different rights and various structure of notions. The dispute between them applies to the nature of the world. This dispute has various forms. To this dispute applies for example the Aristotle conception of form and matter. Also we can say here about body-mind problem (with his main question about relationships between soul and body), about the problem of the freedom, problem the One the individual person, which is among others in social conceptions and about the problem of selfbeing. For the materialistic conception the most important is the aim of the creation of the world, which is as says the materialistic conception in this world. The spiritualistic conception claims that the necessary being is responsible for the creation or the first impuls of the world. In this case the majority of critical analyses speaks only about results. Meanwhile as it seems to me in the analysis of causes we will find equally interesting interpretation. This is the main problem of this work. Keywords: the body-mind problem, ontology, ontologics, selfbeing, psychoontology, the dispute about the nature of the world, atomism Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Według ustawowej definicji jest to zgodne oświadczenie

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

Edycja geometrii w Solid Edge ST

Edycja geometrii w Solid Edge ST Edycja geometrii w Solid Edge ST Artykuł pt.: " Czym jest Technologia Synchroniczna a czym nie jest?" zwracał kilkukrotnie uwagę na fakt, że nie należy mylić pojęć modelowania bezpośredniego i edycji bezpośredniej.

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego

Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego Na podstawie art. 33 pkt 14 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Podstawy matematyki a mechanika kwantowa

Podstawy matematyki a mechanika kwantowa Podstawy matematyki a mechanika kwantowa Paweł Klimasara Uniwersytet Śląski 9 maja 2015 Paweł Klimasara (Uniwersytet Śląski) Podstawy matematyki a mechanika kwantowa 9 maja 2015 1 / 12 PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu Rozdział 6 Pakowanie plecaka 6.1 Postawienie problemu Jak zauważyliśmy, szyfry oparte na rachunku macierzowym nie są przerażająco trudne do złamania. Zdecydowanie trudniejszy jest kryptosystem oparty na

Bardziej szczegółowo

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR Zbigniew J. Boczek WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY 13 Variations and Adjustments!! 13 Zmiany i korekty

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia.

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia. ZARZĄDZENIE Nr 44 /05 MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 5 maja 2005 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego w Krakowie Karty Audytu Wewnętrznego Data utworzenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski DOLiS - 035 1997/13/KR Warszawa, dnia 8 sierpnia 2013 r. Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące.

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Programowanie II prowadzący: Adam Dudek Lista nr 8 Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Jest to najważniejsza cecha świadcząca o sile programowania

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYKŁADÓW, WARSZTATÓW I LABORATORIÓW DLA UCZNIÓW KLAS IV- VI SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I ŚREDNICH

OFERTA WYKŁADÓW, WARSZTATÓW I LABORATORIÓW DLA UCZNIÓW KLAS IV- VI SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I ŚREDNICH OFERTA WYKŁADÓW, WARSZTATÓW I LABORATORIÓW DLA UCZNIÓW KLAS IV- VI SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I ŚREDNICH Strona 1 z 9 SPIS ZAJĘĆ WRAZ Z NAZWISKAMI WYKŁADOWCÓW dr hab. Mieczysław Kula Poznaj swój

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie Informacja dotycząca opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za rolnika, pobierającego świadczenie pielęgnacyjne, w związku z nowelizacją ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Składki

Bardziej szczegółowo

Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72

Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72 Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72 w ramach realizacji projektu pt: Mama i tata wracają do pracy, a ja idę do żłobka Rekrutacja do Żłobka nr 46 będzie prowadzona z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE Załącznik do Zarządzenia Nr 26/2015 Rektora UKSW z dnia 1 lipca 2015 r. REGULAMIN ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PODMIOTOWEJ NA DOFINANSOWANIE ZADAŃ PROJAKOŚCIOWYCH NA UNIWERSYTETCIE KARDYNAŁA

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019. Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019. Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi 17.4.2015 2015/0028(COD) PROJEKT OPINII Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów w sprawie wniosku

Bardziej szczegółowo

1 Przedmiot Umowy 1. Przedmiotem umowy jest sukcesywna dostawa: publikacji książkowych i nutowych wydanych przez. (dalej zwanych: Publikacjami).

1 Przedmiot Umowy 1. Przedmiotem umowy jest sukcesywna dostawa: publikacji książkowych i nutowych wydanych przez. (dalej zwanych: Publikacjami). WZÓR UMOWY ANALOGICZNY dla CZĘŚCI 1-10 UMOWA o wykonanie zamówienia publicznego zawarta w dniu.. w Krakowie pomiędzy: Polskim Wydawnictwem Muzycznym z siedzibą w Krakowie 31-111, al. Krasińskiego 11a wpisanym

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Data publikacji : 10.01.2011 Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

API transakcyjne BitMarket.pl

API transakcyjne BitMarket.pl API transakcyjne BitMarket.pl Wersja 20140314 1. Sposób łączenia się z API... 2 1.1. Klucze API... 2 1.2. Podpisywanie wiadomości... 2 1.3. Parametr tonce... 2 1.4. Odpowiedzi serwera... 3 1.5. Przykładowy

Bardziej szczegółowo

Umowa - wzór. Zawarta w dniu..01.2016 roku w Świątkach pomiędzy :

Umowa - wzór. Zawarta w dniu..01.2016 roku w Świątkach pomiędzy : Umowa - wzór Zawarta w dniu..01.2016 roku w Świątkach pomiędzy : Gminą Świątki - zwaną dalej Zamawiającym reprezentowana przez Wójta Gminy Sławomira Kowalczyka, przy kontrasygnacie Skarbnika Gminy Krystyny

Bardziej szczegółowo

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym Warszawa, dnia 28 sierpnia, 2012 rok Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 29/2 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016 Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016 KRYTERIA OGÓLNE 1. Wszystkie oceny są jawne. 2. Uczennica/uczeń

Bardziej szczegółowo

Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.)

Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.) Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.) Dariusz Banasiak Katedra Informatyki Technicznej Wydział Elektroniki Wnioskowanie przybliżone Wnioskowanie w logice tradycyjnej (dwuwartościowej) polega na stwierdzeniu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych Podstawowe pojęcia: Badanie statystyczne - zespół czynności zmierzających do uzyskania za pomocą metod statystycznych informacji charakteryzujących interesującą nas zbiorowość (populację generalną) Populacja

Bardziej szczegółowo

Co do zasady, obliczenie wykazywanej

Co do zasady, obliczenie wykazywanej Korekta deklaracji podatkowej: można uniknąć sankcji i odzyskać ulgi Piotr Podolski Do 30 kwietnia podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych byli zobowiązani złożyć zeznanie określające wysokość

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania Według opublikowanych na początku tej dekady badań Demoskopu, zdecydowana większość respondentów (74%) przyznaje, że w miejscowości, w której mieszkają znajdują się nośniki reklamy zewnętrznej (specjalne,

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Bazy danych Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Przechowywanie danych Wykorzystanie systemu plików, dostępu do plików za pośrednictwem systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r.

Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r. Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r. w sprawie określenia i wdrożenia audytu wewnętrznego w Urzędzie Gminy Dębica oraz jednostkach organizacyjnych Gminy Dębica. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Zadania. SiOD Cwiczenie 1 ;

Zadania. SiOD Cwiczenie 1 ; 1. Niech A będzie zbiorem liczb naturalnych podzielnych przez 6 B zbiorem liczb naturalnych podzielnych przez 2 C będzie zbiorem liczb naturalnych podzielnych przez 5 Wyznaczyć zbiory A B, A C, C B, A

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ IMiT 2014 1 1. CELE PROGRAMU Program ma na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych artystów tańca oraz doskonalenie kadry pedagogicznej i badawczo-naukowej

Bardziej szczegółowo

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Szczecin dnia 28.07.2015r. Akademia Sztuki w Szczecinie Pl. Orła Białego 2 70-562 Szczecin Dotyczy: Przetarg nieograniczony na dostawę urządzeń i sprzętu stanowiącego wyposażenie studia nagrań na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

Raport z realizacji projektu szkoleń w ramach programu Komputer dla ucznia w roku 2008. Uczestnicy projektu oraz ewaluacja szkoleń

Raport z realizacji projektu szkoleń w ramach programu Komputer dla ucznia w roku 2008. Uczestnicy projektu oraz ewaluacja szkoleń Raport z realizacji projektu szkoleń w ramach programu Komputer dla ucznia w roku 2008 Uczestnicy projektu oraz ewaluacja szkoleń 1 Wprowadzenie Omawiane w raporcie szkolenia były realizowane przez OFEK

Bardziej szczegółowo

Wtedy wystarczy wybrać właściwego Taga z listy.

Wtedy wystarczy wybrać właściwego Taga z listy. Po wejściu na stronę pucharino.slask.pl musisz się zalogować (Nazwa użytkownika to Twój redakcyjny pseudonim, hasło sam sobie ustalisz podczas procedury rejestracji). Po zalogowaniu pojawi się kilka istotnych

Bardziej szczegółowo

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie METODA NAUKOWA Weiner J., Życie i ewolucja biosfery. PWN 1999 Wudka J., http://physics.ucr.edu Wolfs F., http://teacher.pas.rochester.edu/ Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl 1 z 6 2012-03-08 14:33 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl Rzeszów: Wynajem i obsługa przenośnych toalet przy drogach

Bardziej szczegółowo

Gramatyka i słownictwo

Gramatyka i słownictwo WYMAGANIA PROGRAMOWE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KL. 4 a/b SP4 Gramatyka i słownictwo uczeń potrafi poprawnie operować niedużą ilością struktur prostych (czasownik to be - w formie pełnej i skróconej, zaimki

Bardziej szczegółowo

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści Rozliczenia z NFZ Spis treści 1 Ogólne założenia 2 Generacja raportu statystycznego 3 Wczytywanie raportu zwrotnego 4 Szablony rachunków 4.1 Wczytanie szablonów 4.2 Wygenerowanie dokumentów rozliczenia

Bardziej szczegółowo

- zapewnienie opieki i wychowania dzieciom przez organizowanie i prowadzenie placówek

- zapewnienie opieki i wychowania dzieciom przez organizowanie i prowadzenie placówek Starosta Radomski ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadań publicznych w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w latach 2014-2018 Cel konkursu: Konkurs ma na celu wyłonienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Podstawowej nr 3 im Bolesława Krzywoustego na osiedlu Piastowskim 27 w Poznaniu - IV zadania.

Podstawowej nr 3 im Bolesława Krzywoustego na osiedlu Piastowskim 27 w Poznaniu - IV zadania. Poznań: Wykonanie robót budowlanych w Szkole Podstawowej nr 3 im Bolesława Krzywoustego na osiedlu Piastowskim 27 w Poznaniu - IV zadania Numer ogłoszenia: 140279-2010; data zamieszczenia: 31.05.2010 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO Na podstawie 17 ust. 4 Regulaminu Piłkarskiego Sądu Polubownego Polskiego Związku Piłki Nożnej, postanawia się co następuje: I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA 4 INSTYTUT MEDICUS FUNKCJA KWADRATOWA. Kurs przygotowawczy na studia medyczne. Rok szkolny 2010/2011. tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.

MATEMATYKA 4 INSTYTUT MEDICUS FUNKCJA KWADRATOWA. Kurs przygotowawczy na studia medyczne. Rok szkolny 2010/2011. tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne Rok szkolny 00/0 tel. 050 38 39 55 www.medicus.edu.pl MATEMATYKA 4 FUNKCJA KWADRATOWA Funkcją kwadratową lub trójmianem kwadratowym nazywamy funkcję

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001,

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, reprezentowaną przez Wójta Gminy Płaska Wiesława Gołaszewskiego zwaną w

Bardziej szczegółowo

3 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2012 roku.

3 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2012 roku. Zarządzenie Nr 6 / 2012/2013 Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych we Wrocławiu z dnia 1 listopada 2012 w sprawie wprowadzania Procedury wynajmu pomieszczeń w budynku Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

BADANIE UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM CZĘŚĆ MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZA

BADANIE UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM CZĘŚĆ MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZA BADANIE UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM CZĘŚĆ MATEMATYCZNO-RZYRODNICZA MATEMATYKA TEST 4 Zadanie 1 Dane są punkty A = ( 1, 1) oraz B = (3, 2). Jaką długość ma odcinek AB? Wybierz odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A.

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Zarząd ELKOP S.A. z siedzibą w Chorzowie (41-506) przy ul. Józefa Maronia 44, spółki wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Statut Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola

Statut Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr II/818/10 Prezydenta Miasta Stalowej Woli z dnia 26 kwietnia 2010r. STATUT AUDYTU WEWNĘTRZNEGO GMINY STALOWA WOLA I. Postanowienia ogólne 1 1. Statut Audytu Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić Umowa nr.. /. zawarta dnia w, pomiędzy: Piotr Kubala prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Piotr Kubala JSK Edukacja, 41-219 Sosnowiec, ul. Kielecka 31/6, wpisanym do CEIDG, NIP: 644 273 13 18,

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

UMOWA Dostawa i wdrożenie programu egzekucyjnego na potrzeby Urzędu Miasta Stalowa Wola

UMOWA Dostawa i wdrożenie programu egzekucyjnego na potrzeby Urzędu Miasta Stalowa Wola UMOWA zawarta dnia.2013 r. w Stalowej Woli pomiędzy: Gminą Stalowa Wola (37-450 Stalowa Wola, ul. Wolności 7), NIP: 865 239 87 25, REGON: 830409086 reprezentowaną przez: Pana Andrzeja Szlęzaka - Prezydenta

Bardziej szczegółowo

Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku

Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku 1 1. Niniejszy Regulamin określa zasady prowadzenia

Bardziej szczegółowo

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa (WZÓR) Warszawa, dn. 2012 r. SĄD APELACYJNY SĄD PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH w Warszawie za pośrednictwem Sądu Okręgowego XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Warszawa 00-898 Warszawa Al. Solidarności

Bardziej szczegółowo