GENERAL CANCER CLASSIFICATION, STAGING, AND GROUPING SYSTEMS OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH, OCENA I PODZIAŁ NA STOPNIE ZAAWANSOWANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GENERAL CANCER CLASSIFICATION, STAGING, AND GROUPING SYSTEMS OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH, OCENA I PODZIAŁ NA STOPNIE ZAAWANSOWANIA"

Transkrypt

1 GENERAL CANCER CLASSIFICATION, STAGING, AND GROUPING SYSTEMS OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH, OCENA I PODZIAŁ NA STOPNIE ZAAWANSOWANIA Ogólna klasyfikacja nowotworów złośliwych, ocena i podział na stopnie zaawansowania Stopniowanie nowotworów cyframi rzymskimi I IV oraz określenie stanu nawrotu nowotworów złośliwych (inna nazwa: Podział na grupy według stopnia zaawansowania) Stopniowanie zależy od rodzaju nowotworu złośliwego. Przy poszczególnych rodzajach nowotworów mogą być używane różne oznaczenia: w raku gruczołu krokowego lub okrężnicy stopniuje się raczej w skali A D niż I IV. I Niewielki zlokalizowany nowotwór złośliwy, zwykle uleczalny II Nowotwór w stadium zaawansowania miejscowego i (lub) przerzuty do węzłów chłonnych III Nowotwór w stadium zaawansowania miejscowego i (lub) przerzuty do węzłów chłonnych IV Nowotwór nieoperacyjny i (lub) w stadium rozsiewu Nawrotowy Po usunięciu wszystkich uwidocznionych zmian nowotworowych Nawrót W miejscu pierwotnego guza nowotworowego miejscowy Nawrót w narządach odległych Rozsiew (zamiennie ze stopniem IV) Podgrupy stopni zaawansowania oznacza się za pomocą wielkich liter (np. IIB, IIIC). Jeżeli przy stosowaniu podziału na stopnie zaawansowania kombinacja składowych TNM (ang. tumor-node-metastasis guz nowotworowy-węzły chłonne-przerzuty) nie pozwala przyporządkować przypadku do żadnego pola w tabeli, przypadek taki należy opisywać jako niemożliwy do zaklasyfikowania lub rak stopnia 99. Ocena stopni zaawansowania nowotworów litych Stosuje się kategorie TNM [ang. tumor-node-metastasis; zwane również klasyfikacją AJC (American Joint Committee), AJCC (American Joint Committee on Cancer) i UICC (l Union Internationale Contre le Cancer)]. Podział na stopnie zaawansowania nie obejmuje raka utajonego, określanego jako TX N0 M0. Stopnie TNM T Guz pierwotny: wielkość i naciekanie TX Guz pierwotny nie może być oceniony T0 Nie ma cech guza pierwotnego Tis Rak przedinwazyjny (in situ; spośród wszystkich rodzajów nowotworów złośliwych jedynie raki można klasyfikować jako nowotwory in situ, ponieważ jedynie raki mają błonę podstawną. Z tego powodu mięsaków nigdy nie klasyfikuje się jako nowotwory in situ/przedinwazyjne). T1 T4 Obecność guza nowotworowego. Większe liczby wskazują na większy rozmiar, późniejsze stadium zaawansowania i wyższy stopień naciekania. Każdy rodzaj nowotworu ma cechy swoiste, na których podstawie klasyfikuje się go liczbowo. N Regionalne węzły chłonne: obecność lub nieobecność przerzutów; wartość zmienna NX Nie można ocenić stanu regionalnych węzłów chłonnych N0 Regionalne węzły chłonne bez przerzutów N1 N3 Przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Większa cyfra wskazuje na większe zaawansowania przerzutów. M MX M0 M1 Przerzuty odległe, obecność lub nieobecność przerzutów do narządów odległych, w tym pozaregionalnych węzłów chłonnych Nie można ocenić obecności przerzutów odległych Nie stwierdza się obecności przerzutów odległych Stwierdza się obecność przerzutów odległych Stopniowanie kliniczne i patologiczne a W wyniku sekcji zwłok c Ocena kliniczna p Ocena patologiczna r Nawrót nowotworu y W czasie leczenia skojarzonego lub po nim Inne oznaczenia opisowe GX, G1 G4 Stopień złośliwości histologicznej LX, L0, L1 Naciekanie naczyń chłonnych RX, R0 R2 Resztkowy guz nowotworowy SX, S0 S2 Naciekanie twardówki, stan markerów nowotworowych w surowicy VX, V0 V2 Naciekanie naczyń żylnych Cyfry rzymskie / podgrupy TNM (swoiste dla danego nowotworu, poniżej jedynie przykłady) Rak płuca Stopień 0 Rak przedinwazyjny (in situ) Stopień IA T1 N0 M0 Stopień IB T2 N0 M0 Stopień IIA T1 N1 M0 Stopień IIB T2 N1 M0; T3 N0 M0 Stopień IIIA T3 N1 M0; T1 N2 M0; T2 N2 M0; T3 N2 M0 Stopień IIIB T4 N0 M0; T4 N1 M0; T4 N2 M0; T1 N3 M0; T2 N3 M0; T3 N3 M0; T4 N3, M0 Stopień IV Każdy T, każdy N, M1 Zaadaptowano z: Vaporciyan AA, Nesbitt JC, Lee JS i wsp. Cancer of the Lung. W: Bast RC, Kule DW, Poliock RE et al., eds. Cancer Medicine, 5th ed. Hamilton: BC Decker Inc; 2000: Poszczególne rodzaje nowotworów, ocena i klasyfikacja stopni zaawansowania Klasyfikacja kliniczna nowotworów złośliwych piersi (TNM) TX TO Tis T1 T1a Nie można ocenić guza pierwotnego Nie ma cech guza pierwotnego Rak przedinwazyjny: przewodowy lub zrazikowy, lub też choroba Pageta w obrębie brodawki sutkowej bez cech guza (uwaga: choroba Pageta z towarzyszącym guzem klasyfikowana jest według wielkości tego guza) Guz o największym wymiarze # 2cm Guz o największym wymiarze # 0,5 cm T1b Guz o największym wymiarze 0,5 cm, ale # 1,0 cm T1c Guz o największym wymiarze 1,0 cm, ale # 2,0 cm T2 Guz o największym wymiarze 2,0 cm, ale # 5,0 cm

2 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Aneksy 147 T3 Guz o największym wymiarze 5,0 cm T4 Guz niezależnie od wielkości z bezpośrednim zajęciem ściany klatki piersiowej lub skóry T4a Zajęcie ściany klatki piersiowej T4b Występuje obrzęk (włącznie z objawem skórki pomarańczy ) lub owrzodzenie skóry piersi, lub też obecne są guzki satelitarne skóry jedynie w tej samej piersi T4c Współwystępują cechy T4a i T4b T4d Rak zapalny Uwaga: ściana klatki piersiowej obejmuje żebra, mięśnie międzyżebrowe i mięsień zębaty przedni, ale nie mięśnie piersiowe. Rak zapalny piersi charakteryzuje się rozlanym intensywnym stwardnieniem skóry z brzegiem przypominającym różę, zwykle bez stwierdzanego w głębi macalnego guza. Jeżeli wynik biopsji skóry jest ujemny i nie stwierdza się mierzalnego pierwotnego guza nowotworowego w stadium zaawansowania miejscowego, przyznaje się kategorię patologiczną TX, właściwą dla raka klinicznie zapalnego (np. T4d). Wciągnięcie skóry i obecność brodawek lub innych zmian skóry, z wyjątkiem zmian opisywanych jako T4b i T4d, może występować w kategoriach T1, T2 lub T3 bez wpływu na klasyfikację. NX Nie można ocenić stanu węzłów chłonnych N0 Nie stwierdza się obecności przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych N1 Występują przerzuty w ruchomych węzłach chłonnych pachy po stronie guza piersi N2 Występują przerzuty w nieruchomych węzłach chłonnych pachy po stronie guza piersi lub w jawnych klinicznie tożstronnych węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych. Nie ma klinicznych cech przerzutów w węzłach chłonnych pachowych. N3 Występują przerzuty w tożstronnych węzłach chłonnych podobojczykowych z jednoczesną obecnością przerzutów w węzłach chłonnych pachy lub bez, bądź przerzuty w klinicznie jawnych tożstronnych węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych przy obecności klinicznych cech przerzutów w tożstronnych węzłach chłonnych pachy, lub też przerzuty w tożstronnych węzłach chłonnych nadobojczykowych po stronie guza, z zajęciem albo bez zajęcia węzłów chłonnych piersiowych wewnętrznych lub pachowych MX Nie można ocenić przerzutów odległych M0 Nie stwierdza się obecności przerzutów odległych M1 Stwierdza się obecność przerzutów odległych Stopnie zaawansowania raka piersi Stopień 0 Rak przedinwazyjny piersi [rak przewodowy przedinwazyjny (ang. DCIS ductal carcinoma in situ), rak zrazikowy przedinwazyjny (ang. LCIS lobular carcinoma in situ)] Stopień I T1, N0, M0 Guz o średnicy! 2 cm, nienaciekający skóry ani mięśni, bez obecności przerzutów w węzłach chłonnych Stopień II Guz o średnicy 2cm,ale# 5cm,nienaciekający skóry, nienaciekający mięśni lub Guz o jakiejkolwiek średnicy! 5 cm, ale z obecnością przerzutów w węzłach chłonnych pachowych Stopień IIa T0 1, N1, M0; T2, N0, M0 Stopień IIb T2, N1, M0; T3, N0, M0 Stopień III Guz o średnicy 5cm i (lub) Stopień IIIa Stopień IIIb Stopień IV Przerzuty w węzłach chłonnych nieruchomych względem siebie lub w stosunku do otaczających tkanek (np. skóry, mięśni, naczyń krwionośnych) lub Rak piersi o jakiejkolwiek średnicy naciekający skórę, żebra ściany klatki piersiowej lub węzły chłonne piersiowe wewnętrzne poniżej środkowej części żeber Bez obecności przerzutów w narządach wewnętrznych Bez zajęcia kości poza klatką piersiową Bez obecności przerzutów w pozaregionalnych węzłach chłonnych T0 2, N2, M0 lub T3, N1 2, M0 T4, każdy N, M0; każdy T, N3, M0 Każdy T, każdy N, M1 Guz nowotworowy jakiejkolwiek wielkości z obecnością przerzutów do narządów odległych lub pozaregionalnych węzłów chłonnych Stopniowanie patologiczne (ptn) raka piersi pt Guz pierwotny (odpowiada kategoriom T) Rak pierwotny Bez makroskopowych cech guza w marginesach resekcji Wielkość guza jest mierzona w składowej inwazyjnej, np. przy dużej składowej in situ wynoszącej 4 cm i małej składowej nacieku wynoszącej 0,5 cm guz opisuje się jako pt1a PN Stan regionalnych węzłów chłonnych (odpowiada kategoriom P) Rak piersi Wycięcie z oceną przynajmniej dolnego piętra pachy zwykle obejmuje sześć lub więcej węzłów chłonnych pnx Nie można ocenić stanu regionalnych węzłów chłonnych (nie pobrano ich do badania patologicznego lub usunięto je uprzednio) pn0 Nie stwierdzono obecności przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych w badaniu histopatologicznym pn1 Obecne są przerzuty w 1 3 ruchomych węzłach chłonnych pachy i (lub) węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych z mikroskopowo stwierdzonym zajęciem węzła chłonnego wartowniczego, ale niejawne klinicznie pn1mi Jedynie mikroprzerzuty (o średnicy 0,2 mm, ale # 2,0 mm) pn1a Przerzuty w 1 3 węzłach chłonnych pachowych pn1b Przerzuty w węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych z mikroskopowo stwierdzonym zajęciem usuniętego węzła chłonnego wartowniczego, ale niejawne klinicznie pn1c Przerzuty w 1 3 węzłach chłonnych pachowych i mikroprzerzuty w węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych pn2 Przerzuty w 4 9 węzłach chłonnych pachowych lub w klinicznie jawnych węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych w przypadku nieobecności przerzutów w węzłach chłonnych pachy pn3 Przerzuty w 10 lub więcej węzłach chłonnych pachowych lub podobojczykowych, przerzuty w klinicznie jawnych węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych w przypadku obecności przynajmniej 1 przerzutowo zmienionego węzła chłonnego pachowego lub przerzutów w więcej niż

3 Aneksy 148 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH 3 węzłach chłonnych pachowych w przypadku obecności klinicznie niejawnych przerzutów, stwierdzonych mikroskopowo w węzłach chłonnych piersiowych wewnętrznych, bądź też przerzuty w tożstronnych węzłach chłonnych nadobojczykowych System stopniowania złośliwości histologicznej Scarffa Blooma Richardsona (SBR) w raku piersi (inne nazwy: System stopniowania złośliwości Blooma Richardsona (BR), zmodyfikowany BR, Elstona Ellisa modyfikacja systemu oceny złośliwości histologicznej BR). Schemat oceny stopnia złośliwości histologicznej BR stanowi półilościową metodę oceny złośliwości w inwazyjnych rakach piersi (z wyłączeniem typów specjalnych) w oparciu o trzy cechy morfologiczne: stopień uformowania cewek w nowotworze, aktywność mitotyczną nowotworu i pleomorfizm jądrowy komórek nowotworowych. Siedem możliwych punktacji pogrupowano tak, że odpowiadają trzem stopniom BR. Trzy stopnie przekładają się na: Połączone punktacje Stopień zróżnicowania nowotworu w skali Blooma Richardsona / Stopień BR 3, 4, 5 Silnie zróżnicowany (niski stopień złośliwości w skali BR) 6, 7 Średnio zróżnicowany (pośredni stopień BR) 8, 9 Słabo zróżnicowany (wysoki stopień BR) Czerniak Informacje o stopniowaniu czerniaka Mikrostopniowanie czerniaka określa się na podstawie wyników uzyskanych w badaniu histopatologicznym naciekania pionowego. Wyniki odpowiadają zmianie w milimetrach (klasyfikacja Breslowa) i (lub) poziomowi anatomicznego naciekania miejscowego (klasyfikacja Clarka). Grubość nacieku w skali Breslowa jest bardziej powtarzalna, pozwala na dokładniejsze przewidywanie przebiegu klinicznego czerniaka w zmianach o grubości 1,5 mm i zawsze powinna być opisywana w raporcie patologicznym. Dokładne mikrostopniowanie pierwotnego nowotworu wymaga dokładnej oceny histologicznej całego preparatu przez doświadczonego patologa. Rokowanie należy szacować w zależności od płci i umiejscowienia anatomicznego, a także na podstawie oceny klinicznej i histologicznej. Poziom nacieku w skali Clarka Klasyfikacja histologiczna opiera się na badaniu zmiany wyciętej w całości. Ograniczenia: nie należy uwzględniać przerzutów obecnych w węzłach chłonnych, a oceniać jedynie guz pierwotny. Jednorodność oceny stopni w skali Clarka nie zawsze jest powtarzalna z powodu zmienności głębokości warstw skóry. Nie można zastosować jej dokładnie do czerniaków na dłoniach i podeszwach. Zachodzą różnice histologiczne między wzorcem wzrostu w czerniakach szerzących się powierzchownie (SSM) i czerniakach guzkowych (NM). Poziom I Czerniak jest ograniczony do naskórka (in situ); nigdy nie daje przerzutów; odsetek wyleczeń wynosi 100% Poziom II Występuje naciekanie do warstwy brodawkowatej skóry oraz naciekanie za błonę podstawną (zlokalizowane) Poziom III Naciek nowotworowy wypełnia warstwę brodawkowatą skóry (jest zlokalizowany) i uciska warstwę siateczkowatą skóry Poziom IV Występuje naciekanie warstwy brodawkowatej skóry (zlokalizowane) Poziom V Występuje naciekanie tkanki podskórnej (bezpośrednio) Głębokość nacieku w skali Breslowa Ocena patologicznego stopnia zaawansowania opiera się na pomiarze naciekania skóry za pomocą mikrometru na mikroskopie; pomiary są bardziej powtarzalne niż pomiary poziomu nacieku w skali Clarka. Kategorie Odnotowuje się rzeczywisty pomiar głębokości nacieku Przypadki grupuje się w następujący sposób: # 1,0 mm Porównywalne z poziomem II w skali Clarka 1,0 2,0 mm Porównywalne z poziomem III w skali Clarka 2,0 4,0 mm Porównywalne z poziomem IV w skali Clarka 4,0 mm Porównywalne z poziomem V w skali Clarka Stopnie zaawansowania klinicznego w czerniaku skóry Stosuje się je do oceny stopnia zaawansowania czerniaka, który rozprzestrzenił się poza guz pierwotny, lub gdy nie ma wystarczającej ilości tkanki do pełnej oceny histopatologicznej. Kliniczna ocena stopnia zaawansowania obejmuje wyniki testów i badań, a także wyniki histopatologiczne. Stopniowanie kliniczne odpowiada poniższemu podsumowaniu. Stopień I, II Nowotwór w stadium zaawansowania miejscowego, bez przerzutów do narządów odległych lub regionalnych węzłów chłonnych (dozwolone ogniska nowotworu umiejscowione w odległości do 5 cm od guza pierwotnego, w obrębie obszaru pierwotnego spływu chłonnego) Stopień III Rozsiew nowotworu w danej okolicy, przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych Stopień IV Rozsiew nowotworu do narządów trzewnych lub pozaregionalnych węzłów chłonnych, lub też mnogie przerzuty skórne Nie można uznawać oceny stopnia zaawansowania czerniaka skóry za stopniowanie kliniczne, stopniowanie w skali Clarka lub stopniowanie w skali Breslowa, jeżeli nieokreślono, którą ocenę ogniska pierwotnego przeprowadzono. Na podstawie modułu dotyczącego stopniowania nowotworów złośliwych: schematy stopniowania czerniaka skóry, SEER s Training Web Site. Dostępne na stronie: cancer.gov/module staging cancer/unit03 sec04 part05 melanoma.html (zaczerpnięto 23 czerwca 2006 r.). Stopnie zaawansowania czerniaka skóry w skali TNM Guz pierwotny (T) TX Nie można ocenić guza pierwotnego (np. w biopsji ścinającej lub regresji ogniska pierwotnego czerniaka) T0 Nie ma cech guza pierwotnego Tis Czerniak przedinwazyjny (in situ) T1 Czerniak o grubości # 1,0 mm, owrzodziały lub nieowrzodziały T1a Czerniak o grubości # 1,0 mm, poziom nacieku II lub III, nieowrzodziały T1b Czerniak o grubości # 1,0 mm, poziom nacieku IV lub V, lub obecne owrzodzenia T2 Czerniak o grubości 1,0 mm, ale # 2,0 mm, owrzodziały lub nieowrzodziały T2a Czerniak o grubości 1,0 mm, ale # 2,0 mm, nieowrzodziały T2b Czerniak o grubości 1,0 mm, ale # 2,0 mm, owrzodziały T3 Czerniak o grubości 2,0 mm, ale # 4,0 mm, owrzodziały lub nieowrzodziały T3a Czerniak o grubości 2,0 mm, ale # 4,0 mm, nieowrzodziały

4 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Aneksy 149 T3b Czerniak o grubości 2,0 mm, ale # 4,0 mm, owrzodziały T4 Czerniak o grubości 4,0 mm, owrzodziały lub nieowrzodziały T4a Czerniak o grubości 4,0 mm, nieowrzodziały T4b Czerniak o grubości 4,0 mm, owrzodziały Stan regionalnych węzłów chłonnych (N) w czerniaku NX N0 N1 N1a N1b N2 N3 N2a N2b N2c Nie można ocenić stanu węzłów chłonnych Nie stwierdza się obecności przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych Przerzut do 1 węzła chłonnego Przerzut bezobjawowy klinicznie (mikroprzerzut) Przerzut poddający się badaniu klinicznemu (makroprzerzut) Przerzuty do 2 lub 3 regionalnych węzłów chłonnych, lub regionalne przerzuty drogą naczyń chłonnych bez przerzutów do węzłów chłonnych Przerzut bezobjawowy klinicznie (mikroprzerzut) Przerzut klinicznie badalny Satelitoza lub przerzuty in-transit bez przerzutów w węzłach chłonnych Przerzuty do czterech lub więcej regionalnych węzłów chłonnych lub pakiet węzłowy, lub przerzuty in-transit / satelitoza z przerzutami do regionalnych węzłów chłonnych Uwaga: mikroprzerzuty rozpoznawane są po elektywnej limfadenektomii lub biopsji węzła wartowniczego; makroprzerzuty definiowane są jako wykrywalne klinicznie przerzuty do węzłów chłonnych, potwierdzone za pomocą terapeutycznej limfadenektomii lub gdy stwierdza się naciek pozatorebkowy przerzutów do węzłów chłonnych. Przerzuty odległe (M) w czerniaku MX M0 M1 M1a M1b M1c Przerzuty odległe nie mogą być ocenione Nie stwierdza się przerzutów odległych Obecne są przerzuty odległe Przerzuty do skóry, tkanki podskórnej lub pozaregionalnych węzłów chłonnych. Przerzuty do płuc Przerzuty do wszystkich innych narządów trzewnych lub przerzuty odległe ze zwiększonym stężeniem dehydrogenazy mleczanowej (LDH, ang. lactic dehydrogenase) w surowicy Stopniowanie kliniczne w czerniaku, stopnie kliniczne w skali American Joint Committee on Cancer Stopniowanie kliniczne obejmuje mikrostopniowanie pierwotnego czerniaka oraz kliniczną i (lub) radiologiczną ocenę pod względem obecności przerzutów. Przyjęto, że należy określić stopień choroby po radykalnym wycięciu pierwotnego czerniaka oraz dokonać klinicznej oceny przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych i narządów odległych. Stopień 0 Tis, N0, M0 Stopień IA T1a, N0, M0 Stopień IB T1b, N0, M0; T2a, N0, M0 Stopień IIA T2b, N0, M0; T3a, N0, M0 Stopień IIB T3b, N0, M0; T4a, N0, M0 Stopień IIC T4b, N0, M0 Stopień III Każdy T, N1, M0; każdy T, N2, M0; każdy T, N3, M0 Stopień IV Każdy T, każdy N, M1 Stopniowanie patologiczne, stopnie patologiczne w skali American Joint Committee on Cancer Ocena patologiczna stopni zaawansowania obejmuje mikrostopniowanie ogniska pierwotnego czerniaka i dane patologiczne dotyczące stanu regionalnych węzłów chłonnych po biopsji węzła chłonnego wartowniczego oraz całkowitym wycięciu węzła chłonnego, jeśli było ono wskazane; nie dotyczy to chorych w stopniu klinicznym 0 lub ze zmianami w stopniu IA (obciążonych małym ryzykiem wystąpienia przerzutów do węzłów chłonnych i niewymagających oceny patologicznej regionalnych węzłów chłonnych). Stopień 0 Tis, N0, M0 Stopień IA T1a, N0, M0 Stopień IB T1b, N0, M0; T2a, N0, M0 Stopień IIA T2b, N0, M0; T3a, N0, M0 Stopień IIB T3b, N0, M0; T4a, N0, M0 Stopień IIC T4b, N0, M0 Stopień IIIA T1 4a, N1a, M0; T1 4a, N2a, M0 Stopień IIIB T1 4b, N1a, M0; T1 4b, N2a, M0; T1 4a, N1b, M0; T1 4a, N2b, M0; T1 4a/b, N2c, M0 Stopień IIIC T1 4b, N1b, M0; T1 4b, N2b, M0; T1 4b, N2c, M0; każdy T, N3, M0 Stopień IV Każdy T, każdy N, M1 Zaadaptowano z rozdz.: Melanoma of the skin. W: American Joint Committee on Cancer, AJCC Cancer Staging Manual, 6th ed. New York, NY: Springer; 2002: Klasyfikacja nowotworów złośliwych swoistych dla układu pokarmowego/moczowo-płciowego Stopniowanie w raku jelita grubego: stopnie Dukesa [inne nazwy: klasyfikacja Astlera Collera, Turnbulla, zmodyfikowana klasyfikacja Astlera Collera (MAC)] Początkowo było to stopniowanie jedynie w raku odbytnicy; najpierw Kirklin, a następnie Astler i Coller dodali okrężnicę; Turnbull włączył stopień odpowiadający nowotworom nieresekcyjnym oraz przerzutom odległym. Stopniowanie w skali Dukesa (nazwa oficjalna) opiera się na badaniu patologicznym i danych uzyskanych przy resekcji guza nowotworowego; mierzy się głębokość naciekania w błonie śluzowej i ścianie jelita. Nie jest uwzględniany stopień zajęcia węzłów chłonnych ani stopień złośliwości histologicznej nowotworu. Stopień Kategoria Stopień Kategoria TNM Dukesa Stopień A Nowotwór ograniczony I T1 lub T2, N0 M0 do błony śluzowej Stopień B Różnie w zależności II T3 lub T4, N0 M0 od systemu oceny Stopień C Przerzuty do węzłów chłonnych III Każdy T, N1 lub N2, M0 Stopień D Przerzuty do narządów odległych IV Każdy T, każdy N, M1 (jedynie w systemie Turnbulla) Zmodyfikowano na podstawie: American Joint Committee on Cancer, AJCC Cancer Staging Manual, 5th ed. Philadelphia: Lippincott-Raven; Stopniowanie w raku pęcherza moczowego: stopnie Jewetta [inne nazwy: system Marshalla, system Jewetta Marshalla i Amerykański System Urologiczny (AUS)] Ocena stopnia zaawansowania histologicznego opiera się na pomiarze głębokości naciekania w ścianie pęcherza. Ocena nie uwzględnia stopnia złośliwości histologicznej nowotworu, wska-

5 Aneksy 150 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH źnika nawrotów miejscowych ani wieloogniskowości guza nowotworowego. Metoda wymaga głębszego wycięcia guza nowotworowego. Stopnie Jewetta Stopień A Naciekanie warstwy podśluzówkowej, ale bez zajęcia warstwy mięśniowej Stopień B Naciekanie ściany pęcherza lub mięśniówki Stopień B1 Powierzchownie Stopień B2 Głęboko Stopień C Naciekanie błony surowiczej do tkanki tłuszczowej okołopęcherzowej (wokół pęcherza moczowego) Stopień D Przerzuty do węzłów chłonnych i przerzuty odległe Stopień D1 Regionalne węzły chłonne Stopień D2 Przerzuty do węzłów chłonnych pozaregionalnych i innych narządów odległych W oznaczaniu guza nowotworowego stopnie T1 T4 w skali AJCC odpowiadają stopniom A D w skali Jewetta. Kategorie N (ang. node węzły chłonne) i M (ang. metastases przerzuty odległe) są częścią stopnia D według Jewetta. Stopniowanie w raku gruczołu krokowego: Amerykański System Urologiczny: stopniowanie przekształcono na system oceny zaawansowania choroby TNM w skali American Joint Committee. Stopień A Można podzielić na podkategorie w zależności od liczby grup komórek stwierdzanych w badaniu mikroskopowym Stopień B Różnica między stopniami A i B dotyczy tego, czy stwierdza się palpacyjnie obecność guzka (guzków) w badaniu klinicznym w obrębie gruczołu krokowego lub czy zmiany te są widoczne Stopień C Od stopnia B różni się występowaniem mikroskopowych cech naciekania torebki gruczołu krokowego. Stopień D Decyduje obecność przerzutów stwierdzanych klinicznie lub mikroskopowo. Nowotwory złośliwe układu rozrodczego Stopnie zaawansowania nowotworów układu rozrodczego w skali Międzynarodowej Federacji Położników i Ginekologów (FIGO, ang. International Federation of Gynecologists and Obstetricians): oparte na danych klinicznych, w tym danych z badania ginekologicznego i kolposkopowego. Stopnie zaawansowania w skali FIGO (szyjka macicy) Stopień 0 Rak przedinwazyjny (in situ), rak śródnabłonkowy; przypadków w stopniu 0 nie powinno się uwzględniać w statystykach terapeutycznych dotyczących raka inwazyjnego Stopień I Rak szyjki macicy ściśle ograniczony do szyjki macicy (nie powinno się brać pod uwagę naciekania trzonu macicy) Stopień IA Rak inwazyjny rozpoznany jedynie w badaniu mikroskopowym (wszystkie zmiany stwierdzane makroskopowo, nawet w przypadku naciekania powierzchownego, uznaje się za nowotwory w stopniu IB). Naciekanie ogranicza się do zmierzonego zajęcia podścieliska na głębokość # 5,0 mm od błony podstawnej nabłonka, od powierzchni lub gruczołu, z którego się wywodzi. Zajęcie przestrzeni chłonnych lub naczyń nie ma wpływu na ocenę. Stopień IA1 Zmierzona głębokość naciekania podścieliska # 3,0 mm i średnica zmiany # 7,0 mm Stopień IA2 Zmierzona głębokość naciekania podścieliska 3,0 mm i # 5,0 mm, średnica zmiany # 7mm Stopień IB Zmiany jawne klinicznie ograniczone do szyjki macicy lub zmiany przedkliniczne (stwierdzane w badaniu mikroskopowym), większe od zmian w stopniu IA Stopień IB1 Jawna klinicznie zmiana o średnicy # 4,0 cm Stopień IB2 Jawna klinicznie zmiana o średnicy 4,0 cm Stopień II Rak przechodzi poza szyjkę macicy / macicę, ale nie dochodzi do ścian miednicy, lub rak nacieka pochwę, ale z wyjątkiem 1/3 jej długości Stopień IIA Nie ma cech nacieków przymacicz Stopień IIB Obecne nacieki przymacicz Stopień III Rak dochodzi do ścian miednicy; w badaniu per rectum nie stwierdza się obecności wolnej przestrzeni między guzem nowotworowym a ścianą miednicy; nowotwór nacieka pochwę w jej dolnej 1/3 długości. Nowotwór powoduje wodonercze lub unieczynnienie nerki (we wszystkich przypadkach z wyjątkiem chorych, u których znane są inne przyczyny tych nieprawidłowości) Stopień IIIA Nie stwierdza się nacieków dochodzących do ścian miednicy, ale rak nacieka pochwę w jej dolnej 1/3 długości Stopień IIIB Nowotwór nacieka ścianę miednicy i (lub) powoduje wodonercze lub unieczynnienie nerki Stopień IV Rak nacieka poza miednicę mniejszą bądź występują cechy naciekania klinicznego błony śluzowej pęcherza moczowego lub odbytnicy Stopień IVA Guz nowotworowy nacieka sąsiadujące narządy Stopień IVB Obecne są przerzuty w narządach odległych Stopnie złośliwości histologicznej (G, ang. grade) nie dotyczy chorób omówionych odrębnie Gx Nie można ocenić stopnia złośliwości histologicznej G1 Nowotwór o wysokim stopniu zróżnicowania G2 Nowotwór o pośrednim stopniu zróżnicowania G3 Nowotwór o niskim stopniu zróżnicowania lub niezróżnicowany Zaadaptowano z: Benedet JL, Bender H, Jones H 3rd, Ngan HY, Pecorelli S. FIGO staging classifications and clinical practice guidelines in the management of gynecologic cancers. FIGO Committee on Gynecologic Oncology. Int J Gynaecol Obstet Aug; 70(2): Klasyfikacje i kategorie nowotworów układu chłonnego/krwiotwórczego Chłoniaki: chłoniak Hodgkina (ziarnica złośliwa) i chłoniaki złośliwe (nieziarnicze) Klasyfikacja z Ann Arbor dotycząca stopnia zaawansowania chłoniaków (początkowo opracowana do oceny chłoniaka Hodgkina, ale obecnie stosowana również do oceny chłoniaków nieziarniczych) Stopień I Zajęcie jednej okolicy limfatycznej Stopień IE Zajęcie jednego narządu lub okolicy pozalimfatycznej Stopień II Zajęcie dwóch lub więcej okolic limfatycznych po tej samej stronie przepony Stopień II 3 Liczbę zajętych okolic anatomicznych chłonnych powinien wskazywać indeks dolny. Stopień IIE Zlokalizowane zajęcie pojedynczej okolicy lub narządu pozalimfatycznego oraz co najmniej

6 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Aneksy 151 jednej okolicy limfatycznej po tej samej stronie przepony Stopień III Zajęcie okolic limfatycznych lub narządów po obu stronach przepony Stopień IIIE Zlokalizowane zajęcie okolicy lub narządu pozalimfatycznego Stopień IIIS Zajęcie śledziony Stopień IIISE Cechy właściwe dla stopni IIIE i IIIS (inny zapis: stopień III+SE) Stopień IV Rozlane lub rozsiane wieloogniskowe zajęcie jednego lub więcej narządów pozalimfatycznych z powiększeniem węzłów chłonnych lub bez powiększenia lub Izolowane zajęcie pozalimfatycznego narządu z zajęciem odległych (pozaregionalnych) węzłów chłonnych Stopień IVE Kategoria stosowana, gdy pozawęzłowe nowotwory układu chłonnego rozwijają się z tkanek oddzielnych od głównych grup węzłów chłonnych, ale zlokalizowanych w ich pobliżu Do określenia zajęcia miejsc pozalimfatycznych należy zastosować kod literowy oraz znak (+) N węzły chłonne H wątroba L płuca M szpik kostny S śledziona P opłucna O kości D skóra Kategorie chłoniaków Hodgkina i chłoniaków nieziarniczych A Bez określonych objawów ogólnoustrojowych B Z określonymi objawami ogólnymi: niewyjaśnioną utratą masy ciała 10% w czasie 6 miesięcy przed rozpoznaniem, niewyjaśnioną gorączką 38 o C i zlewnymi potami nocnymi Poprawiona Europejsko-Amerykańska Klasyfikacja Chłoniaków (REAL, ang. Revised European-American Lymphoma Classification) Kategorie chłoniaka Hodgkina według REAL Znakomite Średni odsetek 5-letniego przeżycia: 70% rokowanie Dobre Średni odsetek 5-letniego przeżycia: 50 70% rokowanie Średnie Średni odsetek 5-letniego przeżycia: 30 49% rokowanie Złe rokowanie Średni odsetek 5-letniego przeżycia:! 30% Klasyfikacja chłoniaków Hodgkina (ziarnicy złośliwej) Chłoniak Hodgkina guzkowy z przewagą limfocytów (ang. NLPHL nodular lymphocyte-predominant Hodgkin lymphoma). Klasyczny chłoniak Hodgkina (ang.chl classical Hodgkin lymphoma): stwardnienie guzkowe (ang. nodular sclerosis), postać mieszanokomórkowa (ang. mixed cellularity) i postać z zanikiem limfocytów (ang. lymphocyte depletion). Nowotwory z komórek B Białaczka / chłoniak limfoblastyczny z prekursorów B (ostra białaczka limfoblastyczna z prekursorowych komórek B) Chłoniaki z dojrzałych (obwodowych) komórek B Przewlekła białaczka limfocytarna z komórek B / chłoniaki z małych limfocytów B Białaczka prolimfocytarna z komórek B Chłoniak limfoplazmocytowy Chłoniak z komórek płaszcza Chłoniak grudkowy Chłoniak strefy brzeżnej z komórek B (typu MALT, węzłowy i śledzionowy) Białaczka włochatokomórkowa Chłoniak rozlany z dużych komórek B Chłoniak Burkitta / białaczka z komórek Burkitta Szpiczak plazmocytowy / plazmocytoma Nowotwory z komórek T i NK Chłoniaki prekursorowe z komórek T Chłoniak z dojrzałych (obwodowych) komórek T i NK (ang. natural killer) Białaczka prolimfocytarna z komórek T Białaczka z dużych ziarnistych komórek T Białaczka z agresywnych komórek NK Ziarniniak grzybiasty / zespół Sezary ego Chłoniak angioimmunoblastyczny z komórek T Chłoniak z obwodowych komórek T Chłoniak/białaczka z komórek T u dorosłych (HTLV+) Chłoniak anaplastyczny z dużych komórek T/null Pierwotny skórny zespół limfoproliferacyjny z komórek T CD30+ Chłoniak podskórny z komórek T typu zapalenia tkanki poskórnej Chłoniak jelitowy z komórek T związany z enteropatią Chłoniak wątrobowo-śledzionowy gamma delta z komórek T Uwaga: system klasyfikacji chłoniaków REAL opiera się na ocenie ekspresji markerów immunofenotypowych i zawartości nieprawidłowych białek wydzielanych przez nowotworowe krwinki białe. System REAL obejmuje NHL (ang. non-hodkin lymphoma chłoniaki nieziarnicze) i inne nowotwory układu krwiotwórczego wykazujące ekspresję tych markerów: chłoniaka Hodgkina, szpiczaka plazmocytowego i przewlekłą białaczkę limfocytarną. Systematyka według Formuły Roboczej (chłoniaki) Wysoki stopień złośliwości wiąże się z bardzo szybkim wzrostem i poważnymi objawami. Pośredni stopień złośliwości wiąże się ze wzrostem szybszym niż w chłoniaku o niskim stopniu złośliwości i z poważnymi objawami. Niski stopień złośliwości wiąże się z powolnym wzrostem i objawami gorączkowymi. Klasyfikacja białaczki Kategorie FAB (Francusko-Amerykańsko-Brytyjskie): klasyfikacja komórek w zależności od rodzajów i podtypów, inna nazwa: system Bennetta Ostra białaczka limfatyczna (ang. ALL acute lymphocytic leukemia; rozpoznawana głównie u dzieci), trzy podtypy Ostra białaczka szpikowa (ang. AML acute myelogenous leukemia; najczęstszy rodzaj białaczki, rozpoznawana zarówno u dzieci, jak i u dorosłych), osiem podtypów Przewlekła białaczka szpikowa (ang. CML chronic myeloid leukemia; rozpoznawana głównie u dorosłych) Przewlekła białaczka limfocytowa (ang. CLL chronic lymphocytic leukemia; rozpoznawana głównie u dorosłych), stosuje się różne systemy podziału na podtypy Ostra białaczka limfatyczna (inna nazwa: ostra białaczka limfoblastyczna), głównie u chorych pediatrycznych L1 Limfoblasty o dojrzałym wyglądzie (komórki T lub komórki pre-b), małe z jednorodnym materiałem genetycznym, z jądrami o regularnym kształcie i z cytoplazmą niewidoczną lub obecną w znikomej ilości

7 Aneksy 152 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH L2 Niedojrzałe i pleomorficzne limfoblasty (komórki T lub komórki pre-b), duże i o różnych kształtach, ze zróżnicowanym materiałem genetycznym, z jądrami o nieregularnym kształcie, z jednym lub większą liczbą dużych jąderek i ze zróżnicowaną ilością cytoplazmy L3 Limfoblasty (komórki B, komórki Burkitta) duże i jednorodne, z materiałem genetycznym delikatnie punktowym, z jądrami o kształcie regularnym (owalnym lub okrągłym), z jednym lub większą liczbą wyraźnych jąderek, z niewielkim nadmiarem cytoplazmy Z komórek T: zajęta jest grasica; może prowadzić do wystąpienia zespołu żyły głównej górnej Ostra białaczka szpikowa (ang. AML acute myelogenous leukemia), inna nazwa: ostra białaczka nielimfatyczna (ang. ANL acute nonlymphocytic leukemia), u dzieci i dorosłych M0 Ostra białaczka mieloblastyczna bez cech dojrzewania (niezróżnicowana). Komórki szpiku kostnego nie wykazują istotnych cech różnicowania (umożliwiających dojrzewanie, które pozwala rozróżnić charakterystykę komórek). M1 Ostra białaczka mieloblastyczna z minimalnymi cechami dojrzewania lub bez nich. Komórki szpiku kostnego wykazują pewne cechy różnicowania granulocytarnego. M2 Ostra białaczka mieloblastyczna z cechami dojrzewania. Dojrzewanie komórek szpiku kostnego odbywa się w stadium promielocytu (wczesnego granulocytu); liczba dojrzewających granulocytów jest zróżnicowana i często związana z określoną zmianą genetyczną obejmującą translokację między chromosomami 8 i 21. M3, wariant M3 (M3V) M4, wariant M4 z eozynofilią [M4E] M5 M6 Ostra białaczka mielocytowa. Większość komórek stanowią nieprawidłowe wczesne granulocyty między stadieum mieloblastu a stadium mielocytu (promielocyty); zawierają one wiele małych cząstek. Jądro komórkowe może przyjmować różne wielkości i kształty. W tej postaci białaczki często występują krwawienia i problemy z krzepnięciem krwi (np. rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, DIC). Uzyskano dobre odpowiedzi po leczeniu za pomocą retinoidów. Ostra białaczka monocytowa (mielomonocytowa). Liczba zróżnicowanych granulocytów i monocytów w szpiku kostnym i krwi obwodowej jest zmienna. Monocyty i promonocyty stanowią 20% wszystkich komórek jądrzastych w szpiku kostnym. Ponadto w wariancie M4E nieprawidłowa jest zawartość eozynofili w szpiku kostnym. Ostra białaczka monocytowa/monoblastyczna (dwie postacie). Pierwsza postać charakteryzuje się obecnością monoblastów o niskim stopniu zróżnicowania z materiałem genetycznym w kształcie łez; druga, zróżnicowana postać charakteryzuje się występowaniem dużej populacji monoblastów, promonocytów i monocytów; odsetek monocytów we krwi obwodowej może być większy niż w szpiku kostnym.w M5 może wystąpić naciekanie skóry i dziąseł; w takim przypadku rokowanie jest gorsze. Ostra erytroleukemia charakteryzuje się obecnością nieprawidłowych prekursorów erytrocytów; prekursory te stanowią ponad połowę jądrzastych komórek szpiku kostnego. M7 Ostra białaczka megakariocytowa/megakarioblastyczna. Komórki blastyczne wyglądają jak niedojrzałe megakariocyty lub limfoblasty; białaczkę M7 wyróżnia obecność obszernych złogów tkanki włóknistej (włóknienie) w szpiku kostnym. Ponadto u chorych niekiedy rozwijają się izolowane guzy z mieloblastów, takie jak izolowany mięsak granulocytarny lub zieleniak (chloroma). U chorych na zieleniaka często odnotowuje się przejście w postać AML. Przewlekła białaczka szpikowa (CML); głównie chorzy w wieku dorosłym Faza przewlekła Faza akceleracji Faza przełomu blastycznego Zawartość komórek blastycznych i promielocytów we krwi i szpiku kostnym 5%; przejawia się nadmiernym wytwarzaniem granulocytów; ogólnie występują jedynie łagodne objawy. Wykazuje dobrą odpowiedź na konwencjonalne leczenie. Zawartość komórek blastycznych 5%, ale! 30%. Komórki wykazują obecność chromosomu Philadelphia i inne zaburzenia chromosomalne; wytwarza się więcej nieprawidłowych komórek. Chorzy z zauważalnymi objawami (np. gorączka, słaby apetyt, utrata masy ciała) mogą nie uzyskiwać dobrej odpowiedzi na leczenie. Zawartość komórek blastycznych we krwi obwodowej 0 lub szpiku kostnym 30%; komórki blastyczne często naciekają inne tkanki i narządy. Choroba zmienia się w agresywną ostrą białaczkę (u 70% chorych ostra białaczka szpikowa, u 30% ostra białaczka limfatyczna). Przewlekła białaczka limfocytowa (CLL) System ASA (American Society of Anesthesiologists) ocena przedoperacyjna i stopniowanie (inna nazwa: Dripps-ASA, system oceny z liczbą składowych zmniejszoną z siedmiu do pięciu) Stopień ASA Opis I Prawidłowy stan zdrowia II Niewielka choroba układowa nieograniczająca aktywności III Ciężka choroba układowa ograniczająca aktywność, ale niepowodująca niepełnosprawności IV Choroba układowa powodująca ciężkie upośledzenie sprawności i zagrażająca życiu V Bezpośrednie zagrożenie zgonem, oczekiwane przeżycie chorego poniżej 24 godz. niezależnie od tego, czy zostanie przeprowadzony zabieg chirurgiczny, czy nie Stan sprawności w skali Eastern Cooperative Oncology Group (inna nazwa: skala Zubroda; patrz Skala Sprawności WHO) Stopień 0 Chory jest w pełni aktywny, zdolny do wykonywania bez ograniczeń wszystkich czynności sprzed zachorowania 1 Występują ograniczenia w podejmowaniu większego wysiłku fizycznego, ale chory jest chodzący i zdolny do wykonywania pracy lekkiej lub siedzącej (np. niewielkie prace domowe, praca w biurze) 2 Chory jest chodzący i zdolny do wykonywania czynności osobistych, ale niezdolny do pracy; zdolny do chodzenia przez około 50% dnia lub więcej

8 OGÓLNA KLASYFIKACJA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Aneksy Chory ma ograniczoną zdolność do wykonywania czynności osobistych, zachodzi konieczność spędzania w łóżku lub w pozycji siedzącej 50% dnia 4 Stwierdza się całkowitą niesprawność; chory nie jest w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności osobistych; zachodzi konieczność spędzania w łóżku lub w pozycji siedzącej całego dnia 5 Zgon Zaadaptowano z: Owen MM et al. Toxicity and response criteria of the Eastern Cooperative Oncology Group. Am J Clin Oncol. 1982; 5: Skala sprawności World Health Organization (WHO); inne nazwy: skala Zubroda, niekiedy skala ECOG) Określa się w niej poziom niepełnosprawności chorego. Na przykład hospitalizowany chory poddany badaniom metabolicznym może być w pełni sprawny przy wykonywaniu codziennych czynności, ale pozostaje w łóżku z własnego wyboru. Takiemu choremu przyznaje się 0 prawidłowy. 0 Prawidłowa aktywność 1 Występują objawy, ale chory jest prawie w pełni chodzący 2 Przez część czasu chory leży, ale musi spędzać w łóżku! 50% czasu w dzień. 3 Chory musi spędzać w łóżku 50% dnia 4 Chory jest niezdolny do opuszczenia łóżka Skala sprawności Karnofsky ego Wynik Określenie 100% Stan prawidłowy, bez dolegliwości; bez objawów choroby 90% Chory jest zdolny do prawidłowej aktywności; występują niewielkie dolegliwości i objawy choroby 80% Chory jest zdolny do niemal pełnej aktywności przy pewnym wysiłku; występują niewielkie dolegliwości i objawy choroby; chory jest zdolny do prawidłowej aktywności i pracy 70% Chory jest zdolny do wykonywania czynności osobistych; chory nie jest zdolny do prawidłowej aktywności ani pracy 60% Chory wymaga okresowej opieki, ale jest zdolny do wykonywania większości czynności osobistych 50% Chory często wymaga opieki oraz interwencji medycznych 40% Chory jest niepełnosprawny; zachodzi konieczność szczególnej opieki i pomocy 30% Stwierdza się stan ciężkiej niewydolności; występują wskazania do hospitalizacji, mimo że nie ma zagrożenia życia 20% Stan ciężkiej choroby; bezwzględna konieczność hospitalizacji i prowadzenia aktywnego leczenia wspomagającego 10% Chory jest umierający; gwałtownie narasta zagrożenie życia 0 Zgon

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Prawy jajowód, lewy jajowód, prawy

Bardziej szczegółowo

RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Srom, inne (określ): 2. Procedura chirurgiczna

Bardziej szczegółowo

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz.

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. 42 Załącznik C.28. GEMCYTABINUM 1 GEMCYTABINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 GEMCYTABINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz.

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. 66 Załącznik C.23. EPIRUBICINUM 1 EPIRUBICINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 EPIRUBICINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 MINISTERSTWO ZDROWIA Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: PROGRAM WYKRYWANIA I ROZPOZNAWANIA CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.14. CYTARABINUM Lp 1 CYTARABINUM C69 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY OKA 2 CYTARABINUM C69.0 SPOJÓWKA 3 CYTARABINUM C69.1 ROGÓWKA 4 CYTARABINUM C69.2 SIATKÓWKA 5 CYTARABINUM C69.3 NACZYNIÓWKA 6 CYTARABINUM

Bardziej szczegółowo

RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin

RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: pęcherzyk Ŝółciowy, wątroba, drogi Ŝółciowe zewnątrzwątrobowe, inne (wymień): 2. Procedura chirurgiczna:

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: PROGRAM WYKRYWANIA I ROZPOZNAWANIA CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE. Program realizowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus)

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) NOWOTWORY PIERSI NOWOTWORY ŁAGODNE SUTKA: GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) TORBIEL (cystis mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) BRODAWCZAK

Bardziej szczegółowo

1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy, inne (wymień)

1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy, inne (wymień) RAK BRODAWKI VATERA (carcinoma of the ampullary region) Krzysztof A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy,

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu chłonnego

Nowotwory układu chłonnego Nowotwory układu chłonnego Redakcja: Krzysztof Warzocha, Monika Prochorec-Sobieszek, Ewa Lech-Marańda Zespół autorski: Sebastian Giebel, Krzysztof Jamroziak, Przemysław Juszczyński, Ewa Kalinka-Warzocha,

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku Joanna Didkowska, Urszula Wojciechowska, Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort

MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort 1. Rodzaj materiału chirurgicznego: opłucna inne brak moŝliwości określenia 2. Procedura chirurgiczna: dekortykacja opłucnej pleurektomia

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos

RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos 1. Opis umiejscowienia materiału (wycinka) Otrzymano Materiał świeŝy (nieutrwalony) Materiał utrwalony w formalinie Nieokreślono

Bardziej szczegółowo

RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka

RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka 1. Materiał chirurgiczny: wątroba, pęcherzyk Ŝółciowy, inne, brak moŝliwości określenia 2. Procedura chirurgiczna: klinowa resekcja

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY JĄDRA (tumours of the testis)

NOWOTWORY JĄDRA (tumours of the testis) NOWOTWORY JĄDRA (tumours of the testis) Krzysztof Okoń 1. Rodzaj materiału: jądro, węzły chłonne zaotrzewnowe, inny 2. Procedura chirurgiczna: - orchidektomia radykalna, - lymfadenektomia zaotrzewnowa,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska wprowadzenie Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli procesem spowodowanym nakładającym się zaburzeniami struktury DNA.

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń. 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny

RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń. 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny 2. Procedura chirurgiczna - Biopsja - Wycięcie miejscowe - Obrzezanie

Bardziej szczegółowo

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału: Prawy jajnik, lewy jajnik, prawy jajowód,

Bardziej szczegółowo

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI Prof. dr hab.med. Jacek Wachowiak CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE PODZIAŁ CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE 1. CHŁONIAKI NIEZIARNICZE 2. CHOROBA HODGKINA (ZIARNICA ZŁOŚLIWA) EPIDEMIOLOGIA - OK. 10% NOWOTWORÓW Klinika Onkologii, Hematologii

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku Urszula Wojciechowska Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Niniejsze opracowanie zawiera dane dotyczące

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Klasyfikacja guzów tarczycy wg WHO Guzy nabłonkowe 1. Łagodne 2. Złośliwe Gruczolak pęcherzykowy Inne gruczolaki 2.1. Rak pęcherzykowy

Bardziej szczegółowo

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer)

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer) Rak piersi 39 kach konieczna jest operacja (ewakuacja krwiaka, przywrócenie ciągłości osłonek). Piśmiennictwo Fibak J., Chirurgia. Podręcznik dla studentów, wyd. 3, PZWL, Warszawa 2002. Noszczyk W., Chirurgia,

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

IDARUBICIN. Załącznik C.30. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz.

IDARUBICIN. Załącznik C.30. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz. 66 Załącznik C.30. IDARUBICIN 1 IDARUBICIN C47 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE NERWÓW OBWODOWYCH I AUTONOMICZNEGO UKŁADU NERWOWEGO 2 IDARUBICIN C47.0 NERWY OBWODOWE GŁOWY,

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009 Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-29 W 29 roku woj. dolnośląskie liczyło 2 874 88, w tym Wrocław 622 986 mieszkańców, mieszkańcy Wrocławia stanowili więc 21,7%

Bardziej szczegółowo

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Standaryzowane według wieku współczynniki zachorowalności na nowotwory złośliwe piersi w skali

Bardziej szczegółowo

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Pacjentka lat 47 ocena zmian w płucach w poszukiwaniu ogniska pierwotnego liczne zmiany meta w obu płucach, w układzie kostnym, wątrobie i węzłach chłonnych

Bardziej szczegółowo

(Carcinoma of the Esophagus and Esophagogastric Junction) Justyna Szumiło

(Carcinoma of the Esophagus and Esophagogastric Junction) Justyna Szumiło RAK PRZEŁYKU I RAK POŁĄCZENIA PRZEŁYKOWOśOŁĄDKOWEGO (Carcinoma of the Esophagus and Esophagogastric Junction) Justyna Szumiło Wytyczne do raportu synoptycznego dotyczą raka przełyku i raka połączenia przełykowo-

Bardziej szczegółowo

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny POZAGONADALNE I POZACZASZKOWE GUZY GERMINALNE (EXTRAGONADAL GERM CELL TUMOR) Ewa IŜycka-Świeszewska Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny 1.

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie Algorytm postępowania Rak szyjki macicy Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie nauczania dla

Bardziej szczegółowo

(Carcinoma of the Adrenal Gland)

(Carcinoma of the Adrenal Gland) RAK KORY NADNERCZA (dotyczy pacjentów>20 roku Ŝycia) (Carcinoma of the Adrenal Gland) Barbara Górnicka, Łukasz Koperski 1. Materiał chirurgiczny: nadnercze, nadnercze z tkankami otaczającymi (określ) Inne

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO ZWIĘKSZONE RYZYKO WYSTĄPIENIA BIAŁACZKI Zakażenia wirusowe Promieniowanie jonizujące Związki chemiczne (benzen- ANLL) Środki alkilujące

Bardziej szczegółowo

Rak nerki. Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM

Rak nerki. Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM Rak nerki Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM Budowa nerki (http://www.cancerresearchuk.org/; zmodyfikowano) 2 Charakterystyka epidemiologiczna raka nerki 3 pod względem występowania nowotwór urologiczny

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu ON NR OWU/ON12/1/2014

Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu ON NR OWU/ON12/1/2014 Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu ON Umowa dodatkowa ON jest zawierana na podstawie Warunków oraz Ogólnych warunków ubezpieczenia umowy dodatkowej na wypadek nowotworu ON. Przeczytaj uważnie poniższe

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Joanna Anioł Wykształcenie: wyższe Studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medium UJ w Krakowie 1989 1995 Kształcenie podyplomowe: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

RAK ZEWNĄTRZWYDZIELNICZEJ CZĘŚCI TRZUSTKI

RAK ZEWNĄTRZWYDZIELNICZEJ CZĘŚCI TRZUSTKI RAK ZEWNĄTRZWYDZIELNICZEJ CZĘŚCI TRZUSTKI (Carcinoma of the Exocrine Pancreas) Romana Tomaszewska 1. Dane kliniczne: rodzinne zapalenie trzustki rodzinny rak trzustki cukrzyca palenie tytoniu inne brak

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia Rak trzonu macicy Epidemiologia i etiologia Rak trzonu macicy (rak endometrium) jest zaliczany do najlepiej rokujących nowotworów złośliwych narządu płciowego kobiety (przeżycie 5 letnie wynosi około 65%

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU

ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU Tomasz Mierzwa, Beata Turczyn, Romana Jańczak, Halina Renz ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU NOWOTWORY ZŁOŚLIWE PIERSI W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia. nr OWU/ON12/1/2015

Ogólne warunki ubezpieczenia. nr OWU/ON12/1/2015 Ogólne warunki ubezpieczenia Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu On nr OWU/ON12/1/2015 Umowa dodatkowa On jest zawierana na podstawie Warunków oraz Ogólnych warunków ubezpieczenia Umowy dodatkowej na

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA UMOWA DODATKOWA NA WYPADEK NOWOTWORU - ONA NR OWU/ONA1/1/2012

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA UMOWA DODATKOWA NA WYPADEK NOWOTWORU - ONA NR OWU/ONA1/1/2012 OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA UMOWA DODATKOWA NA WYPADEK NOWOTWORU - ONA NR OWU/ONA1/1/2012 Umowa dodatkowa ONA jest zawierana na podstawie Warunków Sposób na przyszłość (kod TUL0) oraz Ogólnych warunków

Bardziej szczegółowo

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW.

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Rak trzustki na drugim miejscu pośród nowotworów w gastroenterologii. Na 9 miejscu pod względem lokalizacji

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009 WOJEWÓDZKA PORADNIA ONKOLOGICZNA W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009 GORZÓW WLKP. 2011 ISSN 1896-8090 Wydawca: Lubuski Rejestr Nowotworów Złośliwych w Gorzowie Wlkp. Lubuski

Bardziej szczegółowo

ZŁOŚLIWE GUZY KOŚCI ZGK Złośliwe guzy kości rozwijają się ze zmienionych nowotworowo pierwotnych komórek kości oraz komórek pochodzących z innych tkanek i narządów. Do rozwoju przerzutów nowotworowych

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

RAK WEWNĄTRZWĄTROBOWYCH DRÓG śółciowych (Carcinoma of the Intrahepatic Bile Ducts) Krzysztof. A. Bardadin

RAK WEWNĄTRZWĄTROBOWYCH DRÓG śółciowych (Carcinoma of the Intrahepatic Bile Ducts) Krzysztof. A. Bardadin RAK WEWNĄTRZWĄTROBOWYCH DRÓG śółciowych (Carcinoma of the Intrahepatic Bile Ducts) Krzysztof. A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: wątroba, pęcherzyk Ŝółciowy, inne nie wyszczególnione (wymień) 2. Procedury

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008 WOJEWÓDZKA PORADNIA ONKOLOGICZNA W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008 GORZÓW WLKP. 2010 ISSN 1896-8090 Wydawca: Lubuski Rejestr Nowotworów Złośliwych w Gorzowie Wlkp. Lubuski

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011 LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011 GORZÓW WLKP. 2014 ISSN 1897-6352 Wydawca: Lubuskie Biuro Rejestracji Nowotworów w Gorzowie Wlkp.

Bardziej szczegółowo

LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM. Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012

LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM. Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012 LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012 Gorzów Wielkopolski 2015 ISSN 1897-6352 Wydawca: Lubuskie Biuro Rejestracji Nowotworów

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym Dr n. med. Katarzyna Pudełek Rola radioterapii w szpiczaku plazmocytowym Radykalna radioterapia szpiczaka odosobnionego kostnego i pozakostnego

Bardziej szczegółowo

(Carcinoma of the Distal Extrahepatic Bile Ducts)

(Carcinoma of the Distal Extrahepatic Bile Ducts) RAK ZEWNATRZWĄTROBOWYCYH DRÓG śółciowych (Carcinoma of the Distal Extrahepatic Bile Ducts) Krzysztof. A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: przewód Ŝółciowy wspólny, przewód wątrobowy prawy, przewód wątrobowy

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6.

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. 1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. Zachorowania na chłoniaka 7. Rozpoznanie i diagnostyka 8. Warto wiedzieć

Bardziej szczegółowo

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Radosław Charkiewicz praca magisterska Zakład Diagnostyki Hematologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Przewlekła

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełniania karty zgłoszenia nowotworu złośliwego MZ/N-1a

Instrukcja wypełniania karty zgłoszenia nowotworu złośliwego MZ/N-1a Instrukcja wypełniania karty zgłoszenia nowotworu złośliwego MZ/N-1a UWAGI OGÓLNE 1. Karty Zgłoszenia Nowotworów Złośliwych (KZNZ) powinny być wypełniane przez wszystkie placówki słuŝby zdrowia (MZiOS,

Bardziej szczegółowo

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI Paweł Basta Klinika Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie Uniwersyteckie Centrum Leczenia Chorób Piersi I Katedra Chirurgii Ogólnej

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego OD STRONY TECHNICZNEJ PRZEJRZYSTE SLAJDY RÓWNOWAŻNIKI ZDAŃ SCHEMATY WYKRESY KILKA

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ A.JAKUBOWSKA, M.BRZEWSKI, M.GRAJEWSKA-FERENS, A.MARCIŃSKI, J.MĄDZIK ZAKŁAD RADIOLOGII PEDIATRYCZNEJ I KLINIKA ENDOKRYNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii Jerzy Błaszczyk Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-213 lat obserwacji epidemii Dane w opracowaniu pochodzą z Dolnośląskiego Rejestru Nowotworów. Oparte są na Karcie Zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 40. nowotwory głowy i szyi VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 40. nowotwory głowy i szyi VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 545 40. Nowotwory głowy i szyi... 547 40.1. Rak części ustnej języka Marcin Kozakiewicz... 547 40.1.1. Epidemiologia... 547 40.1.2. Etiologia i czynniki ryzyka... 547

Bardziej szczegółowo

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi II Kongres PTGO, POZNAŃ 2011 ARGUMENTY "ZA" ARGUMENTY "PRZECIW"

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 151 Poz. 1413

Dziennik Ustaw 151 Poz. 1413 Dziennik Ustaw 151 Poz. 1413 Załącznik nr 6 WYKAZ SUBSTANCJI CZYNNYCH ZAWARTYCH W LEKACH SPROWADZANYCH Z ZAGRANICY NA WARUNKACH I W TRYBIE OKREŚLONYM W ART. 4 USTAWY Z DNIA 6 WRZEŚNIA 2001 R. PRAWO FARMACEUTYCZNE

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego Dr n. med. Maciej Siński Podstawowe pytania Gdzie guz jest zlokalizowany? Jakie są jego wymiary i kształt? Kształt regularny, gładkie brzegi

Bardziej szczegółowo

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne Leczenie W terapii raka jelita grubego stosuje się trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Dwie pierwsze określa się jako leczenie miejscowe, ostania

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Działania niepożądane radioterapii

Działania niepożądane radioterapii Działania niepożądane radioterapii Powikłania po radioterapii dzielimy na wczesne i późne. Powikłania wczesne ostre występują w trakcie leczenia i do 3 miesięcy po jego zakończeniu. Ostry odczyn popromienny

Bardziej szczegółowo

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 W latach 2004-2008 w Dolnośląskim Rejestrze Nowotworów zarejestrowaliśmy 6.125 zachorowań na inwazyjne

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa?

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Diagnostyka patomorfologiczna 1. Ocena wycinków z biopsji chirurgicznej jądra pacjenci

Bardziej szczegółowo

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz Sformatowano GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz 1. Materiał chirurgiczny: przełyk, Ŝołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo