Kantowski obraz nauczyciela kilka uwag o mądrości i wiedzy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kantowski obraz nauczyciela kilka uwag o mądrości i wiedzy"

Transkrypt

1 Kantowski obraz nauczyciela kilka uwag o mądrości i wiedzy Aleksandra Mordzińska Łódź, Polska Naśladować czyjeś myśli nie znaczy filozofować do tego trzeba myśleć samodzielnie i to a priori 1. Filozof wnika w prawidła mądrości, mędrzec zaś według nich postępuje 2. Immanuel Kant Niniejszy artykuł, co sugeruje poniekąd już sam tytuł, będzie stanowić pewnego rodzaju próbę ukazania możliwych do zaistnienia (i z pewnością dających się odnaleźć także w dzisiejszej rzeczywistości) postaw nauczyciela, jakie można uchwycić na marginesie rozważań prowadzonych przez Immanuela Kanta w kilku zaledwie wybranych z jego obszernego dorobku pracach, zwłaszcza zaś w Encyklopedii filozoficznej Kant I. (2003), Encyklopedia filozoficzna, Kraków, p. 30. Ibidem, p. 32. Słowa kluczowe: Immanuel Kant, mądrość a wiedza, kantowski obraz nauczyciela, powołanie człowieka i nauczyciela, człowieczeństwo i jego rozwój 3 Należy zaznaczyć, iż na całość tego tekstu składają się, poza notatkami z kantowskich wykładów prowadzonych w ramach samego przedmiotu encyklopedii filozoficznej, również wybór uwag o metafizyce i listów pochodzących z lat Dla tego artykułu znaczenie najistotniejsze mają informacje zawarte w pierwszej Aleksandra Mordzińska, mgr, doktorantka UŁ. Członek Towarzystwa Pedagogiki Filozoficznej im. B. Trentowskiego. Na wstępie wyjaśnienia wymaga pochodzenie wspomnianego powyżej tekstu, którego powstanie datowane jest na rok , a więc na sześć lat przed ukazaniem się głównego dla całej filozofii krytycznej dzieła Krytyki czystego rozumu. Praca ta jest jedynie zbiorem dokonanych przez anonimowego autora zapisków, pochodzących z prowadzonych przez filozofa wykładów, w których z pewnością nie wszystkie sformułowania pochodzą wprost od Kanta, ale jak podaje Artur Banaszkiewicz jego styl i sposób myślenia są dobrze rozpoznawalne 5, co pozwala wykluczyć inne ich pochodzenie 6. Dla niniejszego artykułu podstawowym źródłem odniesień pozostają prowadzone przez Kanta wykłady w zakresie przedmiotu zwanego encyklopedią filozoficzną, na których treść składają się zagadnienia z zakresu szeroko pojętej filozofii 7, traktujące o naukowych elementach części Encyklopedii filozoficznej Kanta i bezpośrednio będące zapisem tychże wykładów prowadzonych przez samego filozofa. 4 Jak podaje Artur Banaszkiewicz we wstępie do Encyklopedii filozoficznej, data powstania rękopisu wykładów z tego przedmiotu, prowadzonych przez Kanta w latach , została ustalona na podstawie odwołań do obecnych w tekście wzmianek o Jacobim i Oswaldzie najprawdopodobniej powstał on w trakcie letniego semestru 1775 r., vide: Banaszkiewicz A. (2003), Prenatalna historia Krytyki czystego rozumu [in:] Kant I., Encyklopedia filozoficzna, op. cit., p Ibidem, p Z korespondencji listownej z dnia 15 XII 1778 r. adresowanej do Herza wynika, iż notatki te, choć znalazły się w posiadaniu samego filozofa, z braku czasu nigdy nie zostały przez niego autoryzowane. Obecnie dostępny jest tylko jeden egzemplarz tych zapisków, który znajduje się w posiadaniu berlińskiej biblioteki Stiftung Preußischer Kulturbesitz, Staatsbibliothek Berlin, vide: ibidem, p Ibidem, p

2 Rozprawy filozoficzno-historyczne A. Mordzińska, Kantowski obraz nauczyciela ludzkiego poznania, nie mające jednak typowego dla encyklopedii charakteru w oświeceniowym rozumieniem tego słowa. Tekst ten umożliwia prześledzenie początku drogi samego Kanta w dochodzeniu do jego filozofii krytycznej, dostarczając pewnych informacji na temat ówczesnego stanu poglądów autora Krytyki czystego rozumu na naturę i status czystych pojęć intelektu oraz niektórych zagadnień metafizycznych 8. Jednak uważny czytelnik odnajdzie tam jeszcze jedną, nader interesującą szczególnie dla pedagoga, rzecz kantowski obraz nauczyciela. Kant, będąc czynnym wykładowcą akademickim uniwersytetu w Królewcu, prowadził zajęcia między innymi z filozofii, antropologii, pedagogiki, geografii fizycznej czy choćby ze sztuki fortyfikacji, zaś w latach dane mu było wykładać aż sześciokrotnie encyklopedię filozoficzną 9. By w pełni zrozumieć charakter tych wykładów, należy pamiętać, iż w czasach Kanta uniwersytety charakteryzowały się odmienną od dziś znanej organizacją, pełniąc raczej funkcję społecznego wychowawcy, gwarantującego dobro państwa i polityczno-religijną jednomyślność. Nie były to w dzisiejszym rozumieniu placówki prowadzące poza funkcją dydaktyczną szeroko zakrojoną działalność badawczo-naukową, lecz instytucje edukujące swych studentów w zgodzie z interesem państwa, których główne zadanie sprowadzało się do kształcenia lekarzy, księży i państwowych urzędników Vide: Ibidem, p W czasach Kanta uniwersytet składał się z czterech fakultetów: trzech fakultetów wyższych, na których kształcono księży, lekarzy i państwowych urzędników, oraz jednego fakultetu niższego filozofii, pełniącej funkcję ogólnego stopnia wstępnego, który tak podnosił poziom wykształcenia przeważnie Nauczyciele akademiccy swe zajęcia prowadzili w oparciu o wybrane i przyjęte przez państwowych i uniwersyteckich cenzorów podręczniki, które wraz z autorskimi komentarzami prowadzącego stanowiły podstawę wykładanego na uczelni przedmiotu 11. Analogicznie postępował także sam Kant, przyjmując za podstawę dla wykładanej metafizyki podręcznik Alexandra Baumgartena, zaś w przypadku encyklopedii filozoficznej pracę Johanna Georga Heinricha Federa. Treść wykładów stawała się podstawą sporządzanych przez studentów zapisków, z których z kolei powstawały skrypty akademickie, będące nieocenionym źródłem poglądów samych wykładowców 12. Istotnie więc bardzo prawdopodobnym zdaje się być fakt, iż taka właśnie sytuacja mogła mieć miejsce w przypadku Encyklopedii filozoficznej Immanuela Kanta tekstu wytyczającego horyzont problemowy podejmowanego na łamach niniejszego artykułu tematu. Prowadzone w tym zakresie przez Kanta zajęcia nie były jedynie powieleniem myśli zawartych w podręczniku Federa, lecz stały się o czym pisze A. Banaszkiewicz pretekstem do przedstawienia własnych poglądów na temat zasadniczych problemów filozoficznych 13. Warto pamiętać o tym, iż Kant to nie tylko filozof, z jednej strony wykraczający znacznie poza atmosferę oświecenia, z drugiej zaś pozostający bardzo jeszcze młodych studentów, by mogli oni z pożytkiem uczęszczać na kolegia trzech wyższych fakultetów [ ], vide: Żelazny M. (2003), Kantowska idea uniwersytetu [in:] Kant I., Spór fakultetów, Toruń p Wykładowca ówczesnego uniwersytetu mógł także samodzielnie tworzyć własne kompendium w zakresie wykładanego przedmiotu. Taki przywilej obejmował jednak nauczycieli zajmujących odpowiednie stanowiska i wykazujących się przy tym niezbędnymi kwalifikacjami, np. profesorów kierujących katedrami Vide: Żelazny M., Kantowska idea uniwersytetu, op. cit. Banaszkiewicz A., Prenatalna historia, op. cit. p

3 pod silnym wpływem swej epoki, ale to zarazem nauczyciel akademicki, który wykładając przez wiele lat na królewieckim uniwersytecie, przebywał w ciągłym kontakcie z młodzieżą, oddziałując na jej światopogląd. Należy więc mieć na uwadze, iż przedstawione w Encyklopedii filozoficznej poglądy wypływają z jego wieloletniej praktyki pedagogicznej i co istotne znajdują swe ugruntowanie w całokształcie głoszonych przez niego poglądów. Tak oto filozoficzny horyzont myśli Kanta i jego pedagogiczne doświadczenie tworzą fundament kantowskiej koncepcji nauczyciela, w której prymatem w zgodzie z całą filozofią krytyczną staje się kształcenie rozumu, intelektu i odwagi w podejmowaniu wysiłku samodzielnego myślenia 14. Nauczyciel mówi Kant nie powinien uczyć myśli lecz myślenia, nie powinien nieść studenta, lecz go prowadzić, jeśli chce, by w przyszłości chodził on o własnych siłach 15. Ma więc być on mentorem, pełniącym rolę skromnego mistrza, który poprowadzi swego ucznia do rozumnej samodzielności, nakładając na niego obowiązek i zarazem zadanie bodaj najtrudniejsze ze wszystkich zadanie krytycznego samopoznania, przybliżające poznający podmiot do stanu oświecenia swego rozumu. Te dążenia jawią się tu jako najistotniejsze ze wszystkich, jakie myślący podmiot jest zobligowany podjąć na drodze swego rozwoju. To stawia przed nauczycielem nie lada wyzwanie, bowiem dobrze jest samodzielnie myśleć pisze Kant lecz nie jest dobrze uczyć się samodzielnie 16. Przekazać z jednej strony samą tylko treść, ucząc przy tym, iż to nie ona pozostaje centralnym punktem całej edukacji, nie przedstawiając ponadto dla rozumu większej wartości. Informacja i treść bowiem nigdy nie będą mogły mierzyć się z nauką samodzielnego myślenia, pozostającą zawsze najwyższym celem kształcenia. Wszak wiedza człowieka uczonego jak podaje Kant zasadza się na wglądzie, a nie na gromadzeniu informacji 17. Kant jest przekonany, iż teoria służy tylko praktycznej zręczności, jaka jest niezbędna dla poprawnego wykonywania zawodu lekarza, duchownego czy urzędnika. Jednak ważniejszą od tej zwykłej z r ę c z n o ś c i pozostaje sztuka samodzielnego posługiwania się swym rozumem. Jednak w jaki sposób postępować ma nauczyciel, którego rola zasadza się na intelektualnym i moralnym prowadzeniu ku samodzielności, skoro sam lud chce być kierowany, tzn. (w języku demagogów) chce być otumaniony 18? W tej sytuacji przecież intencje uczącego stoją w jawnej opozycji do uczących się, ta skonsolidowana podmiotowość ludzkości kantowski lud nie chce podejmować wysiłku myślenia, nie chce porzucić stanu swej niedojrzałości, gdyż lud w sposób naturalny najbardziej ulega temu, co w najmniejszym stopniu wymaga od niego wysiłku i konieczności robienia użytku z własnego rozumu [ ] 19. Ten lud chce pozostać w epoce oświecenia, lecz nie chce być oświecony. A przecież sama natura chciała, by nie tylko uciechy, lecz również zdolność rozumienia i mądrość uprzyjemniały człowiekowi jego życie 20, by nie przypadła mu 14 Ten podejmowany przez Kanta wątek znajduje swe szersze uzasadnienie w rozprawie: Kant I. (2005), Odpowiedź na pytanie: czym jest oświecenie [in:] idem, Rozprawy z filozofii historii, Kęty Q.a. Banaszkiewicz A., Prenatalna historia, op. cit., p. 17. Kant I., Encyklopedia filozoficzna, op. cit., p Ibidem, p. 28. Kant I., Spór fakultetów, op. cit., p Vide: Kant I. (2005), Idea powszechnej historii w aspekcie światowym [in:] idem, Rozprawy z filozofii historii, op. cit., p

4 Rozprawy filozoficzno-historyczne A. Mordzińska, Kantowski obraz nauczyciela żadna inna szczęśliwość lub doskonałość aniżeli taka, jaką uwolniwszy się od instynktu, osiągnąć może sam, mocą swego rozumu, wykraczając poza mechaniczny porządek zwierzęcego istnienia 21. Nauczyciel przewodnik ma więc wprowadzić człowieka na tę wymagającą wiele trudu i wysiłku drogę, gdzie odpierając czyhające nań uciążliwości, w efekcie przeobrażenia samego siebie poprzez swe postępowanie, stanie się on godnym swej pomyślności, będącej nagrodą za prowadzenie rozumnego życia 22. Wedle tej optyki, nauczyciel został powołany, by oświecać i wskazywać drogę wiodącą do samorozwoju, zachęcając do porzucenia bezpłodnego marazmu, w który wikła się ludzkość. Ma on wspomagać człowieka w jego mozolnym wydobywaniu się z niedojrzałości, będącej nieumiejętnością w posługiwaniu się własnym rozumem bez przewodnictwa innych 23. Sapere aude! to credo, na straży którego stać powinien nauczyciel, czyniąc swą postawą największą z przysług, jakie oddać może swym studentom nie zabiegać rozmyślnie o to, by za wszelką cenę uparcie utrzymywać ich wolność pod swym kierownictwem, uniemożliwiając stopniowe wydobywanie się ze stanu barbarzyństwa 24. Dla Kanta nie pozostaje wątpliwym fakt, iż człowiek jest zwierzęciem, które żyjąc pośród innych zwierząt swojego gatunku potrzebuje pana 25. Czy tym panem może być nauczyciel, który ćwicząc krytyczny, autorefleksyjny sposób myślenia, podejmie się Ibidem, p. 34. Kant I., Odpowiedź na pytanie, op. cit., p Ludzie sami stopniowo wydobywają się z barbarzyństwa (Rohigkeit), jeżeli tylko rozmyślnie nie zabiega się (künstelt) o to, by ich w nim nie zatrzymać, vide; ibidem, s Kant I. (1966), Pomysły do ujęcia historii powszechnej w aspekcie światowym [in:] Kroński T., Kant, Warszawa, p trudu ciosania tego rosochatego drzewa, z jakiego zrobiony jest człowiek, choć w opinii samego Kanta niemożliwe wydaje się, by móc otrzymać z niego coś zupełnie prostego? 26 Odpowiedź powinna pozostać twierdzącą z uwagi na pełnioną przez nauczyciela doniosłą misję, jaką jest kształtowanie ludzkiego życia ku lepszemu nie tylko życia jednostki, lecz istnienia pojmowanego w dziejowej perspektywie trwania całej ludzkości. On tę jałową na początku jaźń przekuwać musi nieustannie w jej myślące stawanie się, przybliżając ją za każdym razem do nieosiągalnej na płaszczyźnie jednostkowej zdaniem Kanta idei, do krystalicznie przejrzystej i rozumnej osobowości, dla której to stawanie się zawsze pozostanie tylko niekończącym się b y c i e m w d r o d z e. A przecież konstytutywnym elementem pedagogicznego i zarazem człowieczego posłannictwa, które stoi w zgodzie z kantowską ideą powołania człowieka, jest przekraczanie granic, zwłaszcza granic samego siebie. Jak zatem jawi się to powołanie człowieka i jaką misję pełnić powinien nauczyciel w świetle kantowskich rozważań? Bezsprzecznie nadrzędnym priorytetem wydaje się być zdolność krytycznego myślenia samodzielnego myślenia, przybliżającego jednostkę ku osiągnięciu stanu jej bezwzględnej dojrzałości. To dynamiczny, nieprzerwany i wielowymiarowy proces samorozwoju, sięgający każdej sfery ludzkiego istnienia. Tu stawką najwyższą jest próba doprowadzenia do kresu i ostatecznych możliwości granic swego rozumu na przekór wszelkim dławiącym ludzki potencjał barierom. Kant ma na myśli nie tylko podmiot, którego istnienie jest zbyt krótkie, by sięgnąć nieba gwieździstego w tak ulotnej chwili, 26 63

5 jaką jest ludzkie życie. Kant mówi o postępie ludzkości w perspektywie wielopokoleniowej, o rozkwicie człowieczeństwa na przestrzeni nie tylko historycznej, lecz znacznie wykraczającej poza teraźniejszość. W tym kontekście krystalizuje się wizja nauczyciela dbającego o rozwój przyszłych generacji, który epatując swą mądrością (nie tylko erudycyjną wiedzą), tworzyć ma jego zalążek, którego pełny rozkwit następować będzie w toku trwania kolejnych generacji. Nauczyciel wspierać ma samodzielny sposób myślenia, który jest czymś o wiele bardziej korzystnym niż uczynienie ze swych uczniów uczonych i erudytów 27. Jego powołaniem, jak i powołaniem człowieka w ogóle, nie jest więc wiedza, a mądrość, albowiem każdy jest zobowiązany do samodzielnego, krytycznego posługiwania się swoim rozumem. Kant nie chce kształtować jedynie studenta i przyszłego fachowca, lecz przede wszystkim człowieka. Erudycyjne, czysto praktyczne wykształcenie, pozwalające nabyć szereg umiejętności, powinno zostać poprzedzone rozwijaniem osoby i zadatków człowieczeństwa. Świadomość konieczności autorefleksji i samorozwoju oraz zdolność krytycznego myślenia jest zatem swoistym remedium na zawinioną niedojrzałość, w jaką człowiek popadł z własnej winy, zaś rolą nauczyciela jest uświadomienie tego tak ważnego zadania, jakie każdy człowiek zobowiązany jest wziąć na swe barki samodzielnie. Ma on wskazać drogę, na którą człowiek wkroczyć musi sam, nie zbaczając z niej do końca swego życia. Tych kilka wybranych węzłowych momentów kantowskiej wizji nauczyciela i jego posłannictwa stanowi trzon pedagogicznej koncepcji filozofa, której punktem archimedesowym okazuje się 27 Vide: Kant I., Encyklopedia filozoficzna, op. cit. być krytyczny rozum znający siebie i własne ograniczenia, ale mimo to zawsze dążący do ich przełamywania i transcendowania poza nie w imię rozkwitu idei człowieczeństwa. Nauczyciel to osoba, która zajmuje się rozumem i uczy się nim posługiwać 28, która posiadając praktyczną znajomość ludzi, ponosi odpowiedzialność nie tylko za przekazane treści, ale zwłaszcza za rozbudzanie w uczącym się podmiocie wewnętrznego zainteresowania pielęgnowaniem swych zadatków aż do pełni ich rozkwitu, zmuszając swą postawą do krytycznej zadumy i podejmowania wysiłku na drodze nigdy nieustającego samorozwoju. Ma on nie tylko kształcić myślenie, lecz również uczyć, jak należy je korygować 29. W Encyklopedii filozoficznej Kant wskazuje jeszcze na dwie znacznie od siebie odbiegające postawy, jakie przypisuje nauczycielom, w których uwidacznia jaskrawą wręcz różnicę nie tylko w rozumieniu misji czy podejścia do stawianych zadań, lecz przede wszystkim odmienność, jaka zachodzi między pojęciami wiedzy i mądrości, ustanawiając zwierzchnictwo tej drugiej. Dla Kanta nauczyciel to człowiek posługujący się rozumem, który jednocześnie z racji swej praktyki zawodowej winien nim się zajmować. W gronie tychże osób predestynowanych z racji powierzonego im urzędu do niesienia pomocy w rozumnym i świadomym wyzwalaniu się jednostki spod pręgierza obcych rozumowi struktur świata pozorów, Kant wyszczególnia dwa podejścia: pierwsze określa mianem rozumowego sztukmistrza, drugim jest prawodawca rozumu, który nie norm naucza, lecz maksym, nie zważając przy tym na 28 Myślenia mówi Kant uczymy się: 1) dzięki pouczeniom nauczyciela, 2) dzięki czytaniu książek, ibidem, p Ibidem, p

6 Rozprawy filozoficzno-historyczne A. Mordzińska, Kantowski obraz nauczyciela przedmiot 30. Sztukmistrzem jest ten powiada Kant kto jedynie ogranicza się do samych spekulacji, które nie dają szans na urzeczywistnienie swego prawdziwego powołania, lecz wzbudzają jedynie żądzę i podziw dla czystej wiedzy, co nie prowadzi do krzewienia mądrości. Nie należy przecież ciągle spekulować, lecz trzeba też kiedyś pomyśleć o zastosowaniu [tych spekulacji] 31, a to już nie tylko s a m a w s o b i e wiedza (niebędąca powołaniem człowieka), lecz umiejętność jej praktycznego zastosowania i przeniesienia w obszar życia, co dobitnie świadczy o zdolności nie tylko refleksyjnego podejścia do czystych treści, lecz robienia właściwego użytku z własnego rozumu. Mądrość zawierać ma w sobie prawdziwy cel, jakim pozostaje ludzka egzystencja, a jej kardynalnym powołaniem jest człowiek, jego dobro i rozwój. Mędrcem więc jest ten, kto zdaniem Kanta stara się określić najwyższe cele i wyznaczniki swojego rozumu 32, sam wedle nich postępując i prowadząc swym przykładem drugiego człowieka ku jego przeznaczeniu, urzeczywistniając tym zamysł i postawę prawdziwego przewodnika rozumu 33. Jego poznania skierowane są więc ku powołaniu człowieka 34, ku mądremu życiu prowadzonemu w zgodzie z rozumem. Sztukmistrz w przeciwieństwie do prawdziwego nauczyciela mądrości pomnaża zaledwie 30 Kant I., Encyklopedia filozoficzna, op. cit., p. 31.; Kant uważa filozofię za dyscyplinę, której przedmiot stanowią wszelkie ludzkie wiadomości o rzeczach. Traktuje ona o prawidłach poprawnego używania intelektu i rozumu. Prawidła te są albo maksymami, albo normami. Maksymami są prawidła określające cele, normami zaś prawidła wskazujące środki osiągnięcia wszelkich możliwych celów [ ]. To czyni z filozofii najwyższy trybunał rozumu. Ibidem, p Ibidem, p. 37. Ibidem, p Używanie rozumu ze względu na cele jest najszlachetniejszym jego zastosowaniem, vide: ibidem. 34 odkrycia i powiększa wiedzę. Zgłębiając raptem prawidła mądrości, nie kieruje się nimi w swoim życiu i nie wiąże ich z najwyższymi celami swego rozumu, powodowany jedynie ludzkim pragnieniem posiadania wiedzy, nie zaś potrzebą rozumnego życia. Nie potrafi on wszystkich swych spekulacji i całej swej erudycji powiązać z celami, pozostając tylko nauczycielem wiedzy. Ponieważ posiada jedynie wiedzę o wszystkich rzeczach, nigdy nie będzie mu dane stać się prawdziwym przewodnikiem i prawodawcą rozumu, nie przestąpi on progu ś w i ą t y n i m ą d r o ś c i. Podjęty tu temat nie sposób definitywnie i wyczerpująco zamknąć w obrębie rozważań zapisanych w tak niewielkim horyzoncie, jaki wyznaczają wybrane z całego kantowskiego dorobku prace ujęte w niniejszym artykule, zwłaszcza zaś najczęściej cytowana Encyklopedia filozoficzna. Dalekosiężne konsekwencje wypływać będą także z etycznej wykładni ludzkiego przeznaczenia, co nie pozostaje bez wpływu na pedagogiczny koncept Kanta, w którym kardynalne pytanie o wartości oraz gruntowna krytyka ideałów moralnych wprost prowadzić będą do imperatywu kategorycznego, będącego usankcjonowaniem znaczenia rozumu praktycznego. Wydobycie elementów konstytutywnych kantowskiego zamysłu ujawnia więc, że fundamentalną rolę zawsze odgrywać będzie podmiotowy akt rozwoju świadomości moralnej. Na zakończenie, by móc właściwie zrozumieć, jaką postawę nauczyciela oferuje Kant, trzeba zawsze mieć na uwadze rzecz najważniejszą, jaka sygnuje całą kantowską filozofię krytyczną rozum, podejmujący się nieustannie krytyki nad samym sobą i ustanawiający w ten sposób swój własny trybunał nad zadaniem najważniejszym, jakim staje się dla samopoznającego podmiotu wyjście 65

7 z niedojrzałości, w którą popadł sam z własnej winny. Zadanie to zmierza do przekraczania samego siebie w ramach wytyczonych przez granice możliwego poznania i nieustannego dążenia do osiągnięcia stanu oświecenia. Ponieważ jednak «nic nie ma poza rozumem, co by sprostować mogło nasz sąd w jego obrębie», to wychowawcą rozumu może być i jest tylko i wyłącznie sam rozum 35. Człowiek i jego przeznaczenie oddane więc zostały pod krytyczną instancję rozumu teoretycznego i praktycznego. To, co Kant pragnie zakomunikować czytelnikowi, co determinuje całą jego koncepcję, stając się cechą dystynktywną tego projektu, to ustanowienie czymś wiecznie aktualnym obowiązku nieustannego i refleksyjnego myślenia i stałego poddawania pod krytyczny namysł sensu ludzkiej egzystencji. Parafrazując więc słowa Kanta, nie wystarczy jedynie naśladować czyichś myśli, trzeba jeszcze myśleć samodzielnie i to a priori 36, i tak oto jawi się rola nauczyciela, który doprowadzając nieomal do paroksyzmu istotność i rolę samodzielnego myślenia, kształtuje u swego ucznia zdolność do samorefleksji i podejmowania krytyki własnych sądów. Maksyma, jaką zawsze winien mieć na uwadze nauczyciel mądrości, to nie tylko kantowskie zawołanie sapere aude! To także a może zwłaszcza życie prowadzone w zgodzie z tym, czego Kant naucza. W ten jedynie sposób można bowiem pozostać wiernym samemu sobie. Aleksandra Mordzińska Lodz, Poland Keywords: Immanuel Kant, the difference between wisdom and knowledge, Kant s vision of teacher, vocation to teacher and human being, humanity and its development Abstract Kant s Vision of the Teacher Several Comments on Wisdom and Knowledge This very article is only an attempt at depicting two teacher attitudes, which appear in Kant s vision of teaching. For this presentation the main source is a little and not quite known Kant s book entitled The Encyclopedia of philosophy. In Kant s vision of teacher and in his whole educational concept seems to be at first one the most imporatnt thing the pure reason, which is mostly connected only with wisdom, not with knowledge. Additionally this article touches on problem connected with the difference between wisdom and knowledge Banaszkiewicz A., Prenatalna historia, op. cit., p. 22. Kant I. (2003), Encyklopedia filozoficzna, Kraków, p. 30. Aleksandra Mordzińska, master degree, PhD student, Members of Towarzystwo Pedagogiki Filozoficznej im. B. Trentowskiego.

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy szkoły

Koncepcja pracy szkoły szkoły Gimnazjum w Koźmicach Wielkich opracowana i zatwierdzona przez Radę Pedagogiczną dnia 17 maja 2010 roku. U nas znajdziesz dobre wychowanie, nowe umiejętności, przyjazną atmosferę 2 Dążymy, aby nasze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ!

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ! Człowiek najlepsza inwestycja CELE SZKOLENIA JAK UCZĄ SIĘ DOROŚLI? Magdalena Bergmann Falenty, 14-16 listopada 2012 r. podniesienie świadomości czynników warunkujących uczenie się osoby dorosłej poznanie

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom Profil Forma studiów Tytuł

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika kultury fizycznej KOD WF/II/st/5

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika kultury fizycznej KOD WF/II/st/5 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika kultury fizycznej KOD WF/II/st/5 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iii

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA Moduł/Przedmiot: Metodologia pracy badawczej i naukowej Kod modułu:

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Wstęp

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice. Mariusz Budzyński

SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice. Mariusz Budzyński SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice Mariusz Budzyński starogreckie słowo schole odpoczynek duchowy, polegający na przebywaniu wśród ludzi, którzy wzajemnie

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Czym jest PBL? mgr Alina Stryjak Nauczanie problemowe (Problem Based Learning, PBL) To nauczanie

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI (na przykładzie kompetencji autokreacyjnych) dr Ewa Kochanowska Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Administracji i Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki.

Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki. Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki. Klasyfikowanie nauk 1.3. Terminy podstawowe i pochodne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym Edukacja w społeczeństwie demokratycznym aspekty edukacji: "uczyć się, aby wiedzieć", "uczyć się, aby działać", "uczyć się, aby żyć wspólnie", "uczyć się, aby być Według raportu UNESCO Edukacja - jest

Bardziej szczegółowo

"Nowe Życie" 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan

Nowe Życie 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan Okresy rozwojowe Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania Plan Sens pojęcia rozwoju, w relacji do wychowania Proces rozwojowy Znaczenie okresów rozwojowych w wychowaniu Charakterystyka okresów Cel i droga

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE / ZARZĄDZANIE BEZPIECZEŃSTWEM

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE / ZARZĄDZANIE BEZPIECZEŃSTWEM PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE / ZARZĄDZANIE BEZPIECZEŃSTWEM NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia STUDIA PODYPLOMOWE

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawa człowieka i metodyka ich nauczania

Program szkolenia Prawa człowieka i metodyka ich nauczania Załącznik nr 5 do SIWZ (Pieczęć Wykonawcy) Program szkolenia i metodyka ich nauczania 1. Cele ogólne szkolenia: 1) Zwiększenie świadomości znaczenia praw. 2) Dostrzeganie potrzeby edukowania w zakresie

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu: Badanie jakości i efektywności

Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu: Badanie jakości i efektywności Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu: Badanie jakości i efektywności edukacji oraz instytucjonalizacja zaplecza badawczego,

Bardziej szczegółowo

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie Tutoring Szkolny nowa jakość w relacjach Uczniowie, Nauczyciele, Rodzice Mariusz Budzyński starogreckie słowo

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 6 w Płocku informuje, że od 01 września 2013 roku nasza szkoła posiada status kandydacki w programie Matury Międzynarodowej (Diploma

Zespół Szkół nr 6 w Płocku informuje, że od 01 września 2013 roku nasza szkoła posiada status kandydacki w programie Matury Międzynarodowej (Diploma Zespół Szkół nr 6 w Płocku informuje, że od 01 września 2013 roku nasza szkoła posiada status kandydacki w programie Matury Międzynarodowej (Diploma Programme International Baccalaureate). Do Pana Dyrektora

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika czasu wolnego. 2. KIERUNEK: turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika czasu wolnego. 2. KIERUNEK: turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Pedagogika czasu wolnego 2. KIERUNEK: turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: rok III, semestr 1 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi. Za nadzór nad organizacją i przebiegiem praktyk odpowiedzialny jest Pełnomocnik Rektora ds. praktyk.

Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi. Za nadzór nad organizacją i przebiegiem praktyk odpowiedzialny jest Pełnomocnik Rektora ds. praktyk. ZASADY ODBYWANIA PRAKTYK STUDENCKICH W WYŻSZEJ SZKOLE PEDAGOGICZNEJ W ŁODZI DLA KIERUNKU: PEDAGOGIKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY I. POSTANOWIENIA OGÓLNE Działając na podstawie: Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla gimnazjum. obowiązujący od 1 IX 2014

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla gimnazjum. obowiązujący od 1 IX 2014 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla gimnazjum obowiązujący od 1 IX 2014 rok szkolny 2014/2015 KONTRAKT Z UCZNIAMI 1. Każdy uczeń jest oceniany obiektywnie i sprawiedliwie. 2. Ocenie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Przedmiot: Podstawy prawa oświatowego Przedmiot w języku angielskim: The basics of education law Grupy szczegółowych efektów kształcenia: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu:

Bardziej szczegółowo

I. Część ogólna programu studiów.

I. Część ogólna programu studiów. I. Część ogólna programu studiów.. Wstęp: Kierunek edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych jest umiejscowiony w obszarze sztuki (Sz). Program studiów dla prowadzonych w uczelni specjalności

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 1/01 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 8 lutego 01 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska

Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska Strona 311, to tekst autorstwa Romana Dorczaka pt. Modele współpracy szkoły z organizacjami w środowisku lokalnym. Współpraca jako konieczność (czynniki

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017 1 Przy opracowaniu koncepcji pracy szkoły na lata 2013 2017 uwzględniono: analizę podstawy programowej kształcenia ogólnego, poziom wykształcenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY POSZUKIWANIE P R A W D Y POCZĄTKIEM MĄDROŚCI SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY DŁUGOFALOWY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 73 IM. GENERAŁA WŁADYSŁAWA ANDERSA we WROCŁAWIU OPRACOWANIE I NOWELIZACJA:

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

I nforma c j e ogólne ETYKA ZAWODU DIETETYKA. nie dotyczy

I nforma c j e ogólne ETYKA ZAWODU DIETETYKA. nie dotyczy Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr /2012 S YL AB US MODUŁ U (PRZEDMIOTU) I nforma c j e ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce

Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce Aleksandra Burba Specjalista ds. prawnych i windykacji Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska Książka Systemy

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela REGULAMIN I PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ Ogólne przygotowanie psychologiczno-pedagogiczne

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na. Wydziale Turystyki i Rekreacji

Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na. Wydziale Turystyki i Rekreacji Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na Wydziale Turystyki i Rekreacji w sprawie dostosowania programów kształcenia dla kierunku studiów, poziomów i profili kształcenia prowadzonych w uczelni

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ Podstawa prawna: Rozporządzenie MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324 z późn. zm.) Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Studia stacjonarne WF AIK NAZWA PRZEDMIOTU: SEMINARIUM LICENCJACKIE NAZWA PRZEDMIOTU PO ANGIELSKU: BA DIPLOMA SEMINAR I. KARTA PRZEDMIOTU CELE PRZEDMIOTU C1. Analiza wybranych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UNIWERSYTETU TRZECIEGO WIEKU ALMAMER SZKOŁY WYŻSZEJ Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE I. PRZEPISY OGÓLNE

REGULAMIN UNIWERSYTETU TRZECIEGO WIEKU ALMAMER SZKOŁY WYŻSZEJ Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE I. PRZEPISY OGÓLNE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora Nr 15/2006 2007 z dnia 29 maja 2007 r. ze zmianami REGULAMIN UNIWERSYTETU TRZECIEGO WIEKU ALMAMER SZKOŁY WYŻSZEJ Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE I. PRZEPISY OGÓLNE 1 1. Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Język obcy nowożytny - KLASY IV-VI. Cele kształcenia wymagania ogólne

Język obcy nowożytny - KLASY IV-VI. Cele kształcenia wymagania ogólne Wyciąg z: Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych (str. 24 26 i str. 56) Załącznik nr 2 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE Wstęp Funkcjonowanie szkoły jest procesem złożonym między innymi z uwagi na jej wielofunkcyjność: kształcenie, wychowanie, opieka, działalność

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Temat szkolenia: Gryfikacja i inne innowacyjne metody

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla. Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego. Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla. Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego. Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku Na rok szkolny 2008/2009 (4-6 szkoły podstawowej, oraz

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH. dla klas IV-VI. 2. Systematyczne dokumentowanie postępów uczenia się. 3. Motywowanie do rozwoju;

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH. dla klas IV-VI. 2. Systematyczne dokumentowanie postępów uczenia się. 3. Motywowanie do rozwoju; PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH 1. Cele oceniania: dla klas IV-VI 1. Bieżące, okresowe, roczne rozpoznanie i określenie poziomu opanowania kompetencji przewidzianych programem nauczania;

Bardziej szczegółowo

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Rabin dran ath Tagore KLASA SZKOLNA KRÓTKA POWTÓKA Z HISTORII EDUKACJI - Kiedy powstała szkoła podstawowa?

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum.

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. 1. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania (WSO) zgodnego z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

Teoria potencjalności (capabilities approach)

Teoria potencjalności (capabilities approach) Teoria potencjalności (capabilities approach) 1987-1993: współpraca z Amartyą Senem w WIDER w Helsinkach Zdolności wewnętrzne własności człowieka, które przy odpowiednim jego funkcjonowaniu w ramach właściwych

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA

ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA 2013-2018 Nasze atuty to: przyjazna atmosfera w szkole i poczucie bezpieczeństwa (monitoring i karty wejść); możliwość wpływu

Bardziej szczegółowo

MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

MISJA UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA Gimnazjum im. Jana Pawła II w Iwierzycach 39-124 Iwierzyce 186 tel. 17 745 50 94 fax. 17 222 15 25 www.gimiwierzyce.pl adres e-mail: gimnazjum@iwierzyce.pl MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH

PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH NA LATA 2011-2016 MISJA SZKOŁY NASZA SZKOŁA JEST MIEJSCEM GDZIE: kreujemy sytuacje rozwijające wszystkie sfery osobowości ucznia, dążymy do wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Nauki w zakresie podstaw pielęgniarstwa. Polski OGÓŁEM LICZBA GODZIN 45 godz. ROK II SEMESTR III 15 godz. ROK III SEMESTR V i VI 30 godz.

Nauki w zakresie podstaw pielęgniarstwa. Polski OGÓŁEM LICZBA GODZIN 45 godz. ROK II SEMESTR III 15 godz. ROK III SEMESTR V i VI 30 godz. KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie. Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie

Szkoła Podstawowa im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie. Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie 1 2 SPIS TREŚCI I. PODSTAWA PRAWNA II. INFORMACJE O SZKOLE III. MISJA SZKOŁY IV. WIZJA SZKOŁY V. MODEL ABSOLWENTA VI. FORMY WSPÓŁPRACY

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach wyższych. Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ

Program kształcenia na studiach wyższych. Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ Program kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa kierunku studiów Określenie obszaru kształcenia/obszarów kształcenia, z których został wyodrębniony kierunek studiów, dla którego tworzony

Bardziej szczegółowo