ELMIKO R Aparatura Medyczna. EEG DigiTrack R 12. Biofeedback Dokumentacja użytkownika aparatu. (od października 2005)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ELMIKO R Aparatura Medyczna. EEG DigiTrack R 12. Biofeedback Dokumentacja użytkownika aparatu. (od października 2005)"

Transkrypt

1 ELMIKO R Aparatura Medyczna EEG DigiTrack R 12 Biofeedback Dokumentacja użytkownika aparatu (od października 2005) Data wydania dokumentu 10 kwietnia 2015

2

3 Spis treści I Podstawy pracy z aparatem EEG DigiTrack R 1 1 Urządzenia i ich eksploatacja Informacje ogólne Normy Oznakowanie Warunki gwarancji i serwisu Producent Ogólne wymagania eksploatacyjne Pomieszczenie do wykonywania badań Wymagane warunki zasilania aparatu EEG DigiTrack R Przewody do elektrod Kabel USB Kontrola okresowa stanu aparatu Konserwacja i czyszczenie Postępowanie w przypadku zalania i uszkodzeń mechanicznych Naprawa głowicy i jej wyposażenia Eksploatacja aparatu EEG DigiTrack R Zalecenia dotyczące eksploatacji aparatu EEG DigiTrack R Zastrzeżenia dotyczące eksploatacji aparatu EEG DigiTrack R Otoczenie pacjenta Pomieszczenie medyczne Elektrody i czepki Odpowiedzialność producenta Odpowiedzialność użytkownika Postępowanie w przypadku incydentu medycznego Unieszkodliwienie odpadów elektronicznych Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Głowica 42-kanałowa BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier Głowica 32-kanałowa Braintronics EEG ISO-1032CE Głowice EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe Głowica 4-kanałowa VEP Baza danych Organizacja stanowisk pracy z aparatem DigiTrack TM Główne okno bazy danych Pasek menu Pasek ikon Przyciski szybkiego uruchamiania Lista pacjentów

4 iv SPIS TREŚCI Lista wprowadzonych pacjentów Dodawanie nowego pacjenta Usuwanie pacjenta z bazy Edycja danych pacjenta Wyszukiwanie pacjentów w bazie Sortowanie pacjentów Lista badań pacjenta Okno Badania Nowe badanie Usuwanie badania Przeglądanie badania Eksport badań Import badań Archiwizacja badań Dearchiwizacja badań Dearchiwizacja badania z bazy DOS Import badania z bazy DOS Opisy i statystyka Edycja list Dane statystyczne Opis badania Drukowanie opisu badania Opis leczenia Wydruk historii choroby Konserwacja bazy danych Kopia bezpieczeństwa bazy danych Porządkowanie bazy danych II Rejestracja i monitorowanie 61 3 Biofeedback Organizacja badania Pasek menu głównego Zarządzanie badaniem Ustawienia badania Protokoły Protokoły standardowe Protokoły niestandardowe Wykonanie badania Biofeedback (Biofeedback PLUS) Umieszczenie elektrod na głowie pacjenta Uruchomienie badania Zalecane warunki w trakcie wykonywania treningów Panel Sesja Biofeedback Wyniki sesji (raport) Porównanie sesji (krzywa uczenia) Plansze stymulacyjne Akwarium Bałwanek Bączek

5 SPIS TREŚCI v Belki Bobslej Cząsteczki Drzewo Dźwięki plansza słuchowa Emotikonka Film Film terapeutyczny Gliniany garnek Grawitacja Gwiezdna wstęga Kolorowanka Kreska (Syzyf) Kwarki Lasso Latający dywan Lot w przestrzeni Mozaika Nawigacja radarowa Okno Pastylki Plaża Płomień Pusty ekran Rakieta Rzutki Samochód na drodze Skacząca piłeczka Taekwondo Tetris Tunel Wąż Wóz strażacki Wskaźniki Wszechświat umysłu Wyścigi gąsienic Wyścigi samochodów Wyścigi statków Analiza widmowa sygnału (FFT) Ustawienia pasm częstotliwości Uruchomienie analizy FFT Tryby pracy panelu FFT Sposoby prezentacji wyników analizy FFT Rozdzielczość i interpolowanie wyników Ustawienia panelu FFT Eksport Drukowanie

6 vi SPIS TREŚCI III Dodatki i uzupełnienia 149 Bibliografia 151

7 Cz eść I Podstawy pracy z aparatem EEG DigiTrack R

8

9 Rozdział 1 Urządzenia i ich eksploatacja 1.1 Informacje ogólne Elektroencefalograf EEG DigiTrack R jest urządzeniem medycznym, przeznaczonym do akwizycji oraz przeglądania sygnałów bioelektrycznych, ze szczególnym uwzględnieniem pomiarów encefalograficznych (EEG). Personel obsługujący aparat EEG DigiTrack R powinien bezwzględnie zapoznać się z niniejszą instrukcją obsługi oraz jej zaleceniami i ostrzeżeniami. Zalecenia niniejszej instrukcji powinny być bezwarunkowo stosowane. W zależności od przeznaczenia, producent dostarcza odpowiednią instrukcję obsługi oprogramowania aplikacyjnego Normy Elektroencefalograf EEG DigiTrack R spełnia wymagania następujących norm: ZN/E-06/2014 Elektroencefalograf DigiTrack Typ: DT, DTW, DTV, BF, CCFM. PN-EN :2011 Medyczne urządzenia elektryczne Część 1: Wymagania ogólne dotyczące bezpieczeństwa podstawowego oraz funkcjonowania zasadniczego. PN-EN :2007/AC:2010 Elektryczne urządzenia medyczne Część 1-2: Wymagania ogólne dotyczące podstawowego bezpieczeństwa i zasadniczych parametrów funkcjonalnych Norma uzupełniająca: Kompatybilność elektromagnetyczna Wymagania i badania PN-EN :2007 Medyczne urządzenia elektryczne Część 2-26: Szczegółowe wymagania bezpieczeństwa elektroencefalografów PN-EN ISO 13485:2012 Wyroby medyczne. Systemy zarządzania jakością. Wymagania do celów przepisów prawnych. PN-EN ISO 14971:2012 Wyroby medyczne Zastosowanie zarządzania ryzykiem do wyrobów medycznych. PN-EN 62304:2010 Oprogramowanie wyrobów medycznych Procesy cyklu życia oprogramowania. PN-EN ISO :2012 Wyroby medyczne. Symbole do stosowania na etykietach wyrobów medycznych, w ich oznakowaniu i w dostarczanych z nimi informacjach. Część I: Wymagania ogólne.

10 4 Informacje ogólne PN-EN 1041:2010 Informacje dostarczane przez wytwórcę wyrobów medycznych Oznakowanie Tabliczka znamionowa Tabliczkę znamionową aparatueeg DigiTrack R przedstawia rys Rysunek 1.1: Tabliczka znamionowa aparatu EEG DigiTrack R Tabliczka znamionowa znajduje się na górnej ściance obudowy komputera i na jednej z tylnych rurek wózka. Tabliczka znamionowa zawiera następujące symbole: Znak graficzny Opis Producent, rok produkcji Numer seryjny urządzenia Dopuszczalny zakres wilgotności Dopuszczalny zakres ciśniena atmosferycznego Dopuszczalny zakres temperatury otoczenia W instrukcji zawarte są ostrzeżenia Przed użyciem wyrobu należy przeczytać instrukcję obsługi Zakaz wyrzucania odpadów elektronicznych Typ bezpieczeństwa wyrobu

11 1.1.3 Warunki gwarancji i serwisu 5 Wyrób certyfikowany nr jednostki notyfikowanej Warunki gwarancji i serwisu Warunki gwarancji: 1. Firma ELMIKO R gwarantuje sprawne działanie aparatu przez okres 24 miesięcy od daty zainstalowania i uruchomienia urządzenia zgodnie z wymaganiami techniczno-eksploatacyjnymi opisanymi w instrukcji obsługi oraz warunkami eksploatacji, a także udziela 3 miesięcy gwarancji na akcesoria EEG (z wyłączeniem pkt.4 niniejszej karty gwarancyjnej). Ryzyko resztkowe jest pomijalne małe. 2. Klientowi przysługuje prawo do wymiany aparatu na nowy jeżeli: (a) w okresie gwarancji serwis dokona trzech napraw, a sprzęt nadal będzie wykazywał wady uniemożliwiające używanie go zgodnie z przeznaczeniem, (b) serwis ELMIKO R uzna, że usunięcie wady jest całkowicie niemożliwe. 3. Gwarancją nie są objęte: (a) Uszkodzenia i wady wynikłe na skutek niewłaściwego lub niezgodnego z instrukcją użytkowania i nieprzestrzegania warunków eksploatacji, a także niewłaściwego przechowywania, konserwacji lub transportu. (b) Uszkodzenia mechaniczne, chemiczne, termiczne lub celowe uszkodzenia sprzętu i wywołane nimi wady. (c) Uszkodzenia i wady wynikłe na skutek niewłaściwej instalacji lub zmian konfiguracji dokonywanych przez użytkownika. (d) Uszkodzenia wynikłe z korzystania z nieautoryzowanego oprogramowania, niewłaściwego posługiwania się oprogramowaniem lub obecności wirusów. (e) Nośniki danych wykorzystywane do kopiowania i archiwizacji takie jak: dyskietki 1.44 MB, dyski MO, ZIP, płyty CD-R/RW, DVD-R/RW, itp. 4. Gwarancja nie obejmuje naturalnego zużycia elementów eksploatacyjnych aparatu takich jak: toner, atrament, baterie, kable, elektrody, czepki, itp. 5. Okres gwarancji ulega wydłużeniu, o ile czas na naprawę przekroczy 14 dni roboczych. 6. Producent nie odpowiada za wady oraz usterki wynikłe po sprzedaży wskutek wydarzeń losowych (pożar, powódź, itp.). 7. We wszelkich sprawach nieuregulowanych w niniejszych zasadach mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. 8. Bez wiedzy i zgody producenta, użytkownikowi nie zezwala się, na: (a) Podłączanie dodatkowych urządzeń zewnętrznych i wewnętrznych do aparatu EEG (np. drukarki, modemu, karty rozszerzeń).

12 6 Informacje ogólne (b) Zmienianie konfiguracji jednostki centralnej wchodzącej w skład aparatu EEG w tym: ustawień BIOS, rejestrów, innych plików konfiguracyjnych. (c) Zmienianie konfiguracji systemu operacyjnego (DOS, WINDOWS). (d) Instalowanie innego oprogramowania i wprowadzania danych nie związanych z systemem EEG. (e) Usuwanie jakichkolwiek plików i katalogów związanych z systemem operacyjnym oraz EEG. Wymagania dla użytkownika: Ustawienie poszczególnych podzespołów aparatu na konsoli zostało tak dobrane, aby zapewnić prawidłowe warunki eksploatacji. Wszelkie zmiany powinny być konsultowane z serwisem ELMIKO. Nie należy dokonywać jakichkolwiek zmian połączeń kablowych systemu (włączać lub wyłączać kabli zasilających i sygnałowych). Aparaty serii DigiTrack wymagają przeglądów okresowych: pierwszy przegląd po 24 miesiącach użytkowania kolejne przeglądy co 12 miesięcy Wszystkie czynności serwisowe oraz przeglądy okresowe mogą być dokonywane wyłącznie przez autoryzowany serwis ELMIKO. Serwis gwarancyjny i pogwarancyjny prowadzą: Producent aparatów EEG DigiTrack R : ELMIKO R Aparatura Medyczna Autoryzowany serwis aparatów EEG DigiTrack R : ELMIKO R Medical Sp. Z o.o. ul. Jeżewskiego 5C/7, Warszawa tel. (022) ; fax (022) Producent Producentem aparatu jest: ELMIKO R Aparatura Medyczna siedziba firmy Milanówek, ul. Sportowa 3 Biuro: Warszawa, ul. K. Jeżewskiego 5c / 7

13 7 Dane kontaktowe tel. (022) , fax (022) Ogólne wymagania eksploatacyjne Pomieszczenie do wykonywania badań Miejsce instalacji głowicy elektroencefalograficznej powinno spełniać następujące warunki: Nie zaleca się wykonywania badań w pomieszczeniach z podłogą z tworzyw sztucznych (PCV, wykładziny sztuczne). Podłoga powinna być drewniana lub betonowa, dopuszcza się również wykładziny w wykonaniu antystatycznym. Jeżeli wymogi dotyczące podłogi nie mogą być spełnione, zaleca się w pomieszczeniu, w którym przeprowadzane jest badanie, utrzymywanie wilgotności powietrza powyżej 40%. Niewskazane jest stosowanie w trakcie badania oświetlenia fluorescencyjnego oraz jarzeniowego, tzw. świetlówek, żarówek energooszczędnych, itp. Zaleca się stosowanie oświetlenia żarowego zwykłych żarówek. Głowica EEG nie powinna być umieszczana w pobliżu urządzeń do terapii z użyciem pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości. Głowicy EEG nie należy umieszczać w pobliżu urządzeń emitujących pole elektromagnetyczne (np. aparatura RTG, aparaty do fizykoterapii, elektryczne ogrzewacze wody, maszynownie wind, itp.). Głowica EEG nie powinna być umieszczana w pobliżu urządzeń do transmisji radiowej wysokiej częstotliwości (np. anteny stacji bazowych telefonii komórkowej, routery bezprzewodowe, bezprzewodowe karty sieciowe Wi-Fi, nadajniki instalacji alarmowych, itp.). W czasie przeprowadzania badania niedopuszczalne jest stosowanie telefonów komórkowych. Zaleca się na czas badania wyłączenie telefonów komórkowych przez pacjenta oraz obsługę. W pomieszczeniu, w którym przeprowadza się badania EEG nie należy stosować tyrystorowych regulatorów jasności oświetlenia. W razie potrzeby należy stosować regulację jasności oświetlenia z wykorzystaniem autotransformatorów. Nie zaleca się stosowania aparatury EEG w sąsiedztwie lub we współpracy z innymi urządzeniami. Jeśli jest to konieczne, należy obserwować kompletny system, w którym działa aparat EEG i upewnić się, że system działa poprawnie, zaś rejestrowany sygnał elektroencefalograficzny rejestrowany jest prawidłowo i bez zakłóceń.

14 8 Ogólne wymagania eksploatacyjne Wymagane warunki zasilania aparatu EEG DigiTrack R Zasilanie aparatów EEG DigiTrack R z głowicami typu EEG DigiTrack BF oraz EEG DigiTrack realizowane jest bezpośrednio z portu USB komputera PC, zaś pozostałych aparatów z wykorzystaniem dedykowanego (dostarczanego wraz z aparatem) zasilacza sieciowego. W obu przypadkach zasilanie jest zgodne z wymaganiami norm PN-EN :2011. Interfejs typu USB jest zasilany poprzez gniazdo USB komputera PC lub laptopa, zgodnie z normą PN-EN Napięcie zasilającej sieci energetycznej powinno wynosić 230 V AC ± 10 %. Obwód zasilający powinien być wyposażony we własne zabezpieczenie nadprądowe o właściwie dobranej wartości. Przewód neutralny (N) i przewód ochronny (PE) muszą być prowadzone oddzielnie. Wymaga się, aby szyna uziemienia ochronnego była połączona w sposób elektrycznie niezawodny, mechanicznie trwały oraz odporny na korozję z elektrodą uziemienia ochronnego. Dopuszcza się, aby uziemienie ochronne było wykonane niezależnie lub w punkcie wspólnym z uziemieniem przewodu neutralnego w transformatorze zasilającym obiekt. Nie dopuszcza się wykorzystywania rozgałęźników niespełniających zaleceń odpowiednich norm i pogarszających prądy upływu. Dotyczy to rozgałęźników zawierających warystory do ograniczenia przepięć na linii zasilania oraz dodatkowe filtry przeciwzakłóceniowe. Za stan techniczny sieci energetycznej 230 V AC odpowiada użytkownik obiektu. Przed przystąpieniem do montażu systemu, konieczne jest przedstawienie oświadczenia stwierdzającego zgodność instalacji z przepisami warunków zasilania odpowiednich dla I klasy ochronności. Instalacja elektryczna, do której podłączony jest system EEG powinna być poddawana regularnym, dokumentowanym przeglądom okresowym. Zaleca się przeprowadzanie przeglądu instalacji nie rzadziej niż raz w roku Przewody do elektrod Należy używać wyłącznie zalecanych przez producenta elektrod oraz przewodów elektrodowych. W przypadku zastosowania elementów nieautoryzowanych przez producenta może nastąpić pogorszenie jakości rejestrowanego sygnału elektroencefalograficznego, a w skrajnym przypadku brak rejestracji sygnału Kabel USB Kabel USB powinien spełniać wymagania specyfikacji USB 2.0 podanej przez USB.org pod lokalizacją: Producent dostarcza wraz z głowicą kabel USB odpowiedniej jakości i wymaga jego stosowania Kontrola okresowa stanu aparatu Elektroencefalograf EEG DigiTrack R należy poddawać okresowej kontroli stanu technicznego oraz kalibracji. Pierwszy przegląd należy przeprowadzić nie później niż 2 lata od rozpoczęcia użytkowania aparatu, a następnie nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy. Czynności te mogą być przeprowadzane wyłącznie przez autoryzowany serwis producenta. Nie przeprowadzenie okresowej kontroli grozi pogorszeniem jakości rejestrowanego sygnału EEG oraz może spowodować zagrożenie dla zdrowia pacjenta.

15 1.2.6 Konserwacja i czyszczenie Konserwacja i czyszczenie Elektroencefalograf EEG DigiTrack R należy poddawać okresowemu czyszczeniu. Zalecane jest czyszczenie aparatu raz w miesiącu. W przypadku intensywnej eksploatacji częstotliwość czyszczenia należy zwiększyć. Przed czyszczeniem należy bezwzględnie wyłączyć zasilanie. Nie należy używać żadnych płynów ani aerozoli. Należy użyć suchej lub lekko zwilżonej szmatki Postępowanie w przypadku zalania i uszkodzeń mechanicznych Głowica EEG DigiTrack nie jest zabezpieczona przed skutkami zalania. W przypadku zalania płynem, należy bezwzględnie zaprzestać jej używania oraz wyłączyć jej zasilanie. Ponowna eksploatacja aparatu jest możliwa dopiero po weryfikacji działania głowicy w serwisie producenta. W przypadku upadku głowicy EEG ze znacznej wysokości lub mechanicznego uszkodzenia obudowy, powtórna eksploatacja jest dopuszczalna wyłącznie po weryfikacji jej działania i bezpieczeństwa eksploatacji w serwisie producenta Naprawa głowicy i jej wyposażenia Niedopuszczalne jest otwieranie urządzenia oraz jakakolwiek jego modyfikacja przez klienta. Nieautoryzowane naprawy oraz modyfikacje urządzenia mogą być niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjenta oraz obsługi. Skutkują też utratą gwarancji. 1.3 Eksploatacja aparatu EEG DigiTrack R Zalecenia dotyczące eksploatacji aparatu EEG DigiTrack R Należy zapewnić prawidłową wentylację i temperaturę pracy wszystkich elementów wchodzących w skład systemu, ze szczególnym uwzględnieniem komputera PC. Przy przenoszeniu aparatu pomiędzy środowiskami o krańcowo różnych temperaturach, wewnątrz aparatu może skroplić się woda. W takim przypadku należy odczekać z podłączeniem zasilania głowicy ok. 2 godziny. Należy upewnić się, czy części przewodzące odprowadzeń elektrod (włączając w to elektrodę neutralną) i inne przewodniki nie stykają się z pozostałymi częściami przewodzącymi, włączając w to uziemienie. W otoczeniu pacjenta, tzn. w promieniu 1,5 m od badanego lub jego łóżka, nie może znajdować się żadne urządzenie posiadające uziemione elementy metalowe. Używanie aparatu EEG łącznie z kardiostymulatorem nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa pacjenta ani obsługi. W tym przypadku należy jednak zwrócić szczególną uwagę na jakość rejestrowanego sygnału elektroencefalograficznego. Sygnał stymulujący kardiostymulatora może być widoczny jako zakłócenie w rejestrowanym sygnale EEG dotyczy to szczególnie kardiostymulatorów starszego typu oraz stymulatorów zewnętrznych. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku przewodów aparaturowych oraz przewodów do elektrod. Należy je chronić przed załamaniem oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Na przewodach nie należy kłaść ciężkich przedmiotów.

16 10 Eksploatacja aparatu EEG DigiTrack R W przypadku uszkodzenia przewodów elektrodowych, przewodu USB (typu A-B dla głowic Braintronics i EEG DigiTrack VEP lub A-A dla głowic EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack), przewodu łączącego fotostymulator z interfejsem oraz przewodu głowicy wzmacniaczy biologicznych, należy skontaktować się z serwisem. Rejestracja sygnału elektroencefalograficznego, ze względu na małe amplitudy sygnału, jest trudna w realizacji i podatna na zakłócenia zewnętrzne, dlatego miejsce instalacji głowicy elektroencefalograficznej powinno spełniać warunki wymienione w rozdziale Niezastosowanie się do wymogów wymienionych w rozdziale może spowodować pogorszenie jakości rejestrowanego przebiegu elektroencefalograficznego. W każdym przypadku personel obsługujący głowicę EEG powinien ocenić czy rejestrowany przebieg nie jest zakłócony w stopniu uniemożliwiającym jego wykorzystanie (wiarygodność) diagnostyczne Zastrzeżenia dotyczące eksploatacji aparatu EEG DigiTrack R Niedopuszczalne jest wykonywanie defibrylacji przy podłączonym do pacjenta zestawie EEG DigiTrack R. Niezachowanie tego zalecenia grozi poważnym uszkodzeniem głowicy oraz może być poważnym zagrożeniem dla pacjenta. Niedopuszczalne jest używanie aparatu EEG DigiTrack R w przypadku stosowania urządzeń chirurgicznych wielkiej częstotliwości. Niezastosowanie się do tego zalecenia grozi poparzeniem pacjenta. Aparatu nie należy używać podczas prowadzenia zabiegu w sali operacyjnej. Użytkownik zestawu EEG DigiTrack R powinien zachować szczególną ostrożność w przypadku pracy urządzenia w obecności palnych gazów anestetycznych oraz czystego tlenu. Zestaw EEG DigiTrack R nie jest przeznaczony do użycia z łatwopalnymi mieszankami anestetycznymi (kategorie AP i APG) wykonanie aparatu nie zapewnia iskrobezpieczeństwa. W przypadku jednoczesnego stosowania innych, oprócz aparatu EEG DigiTrack R, urządzeń medycznych, możliwe jest sumowanie się ich prądów upływu. Zaleca się w takim przypadku zachowanie ostrożności, aby nie spowodować sytuacji zagrożenia dla bezpieczeństwa pacjenta Otoczenie pacjenta Otoczenie pacjenta (Obszar pacjenta) określone jest zgodnie z wymaganiami normy PN Dla przewidywanych zastosowań jest to obszar wyznaczony przez odległość 1,5 m od pacjenta lub jego łóżka. W obszarze tym pacjent oraz osoba wykonująca badanie nie ma możliwości dotknięcia urządzeń nie spełniających wymagań normy PN-EN W otoczeniu pacjenta znajdują się: głowica EEG dostarczona wraz z aparatem EEG DigiTrack R, lampa fotostymulatora z przewodem sygnałowym.

17 1.3.4 Pomieszczenie medyczne 11 Jeżeli istnieje konieczność umieszczenia w tym obszarze innych urządzeń, należy w każdym przypadku zbadać spełnienie wymagań odpowiednich norm. Poza otoczeniem pacjenta umieszczone są urządzenia niemedyczne, spełniające warunki określone w normach dla sprzętu informatycznego, w przypadku aparatu EEG DigiTrack R to: interfejs typu USB dla głowic Braintronics, interfejs USB dla głowic EEG DigiTrack BF, EEG DigiTrack i EEG DigiTrack VEP, interfejs Ethernet-102, komputer typu PC (lub laptop) wraz z monitorem i drukarką, dodatkowy monitor do terapii pacjenta, zasilacz awaryjny Pomieszczenie medyczne Pomieszczenie medyczne stanowi otoczenie pacjenta (rozdział 1.3.3) wraz z przyległym obszarem. Poza otoczeniem pacjenta umieszczone są pozostałe urządzenia systemu, które muszą spełniać odpowiednie normy przedmiotowe. Producent może wskazać odpowiednie rozwiązania zapewniające poprawność pracy, przy zachowaniu zgodności z odpowiednimi normami Elektrody i czepki Do aparatu EEG DigiTrack R dołączane są elektrody: grzybkowe stosowane głównie do badań dorosłych (wraz z czepkiem i przewodami), lub miseczkowe stosowane głównie u dzieci i młodzieży. Możliwe jest użycie innego rodzaju elektrod niż powyższe, wchodzące w skład aparatu, np elektrod igłowych lub kortykograficznych płytkowych lub głębinowych. Przed pierwszym użyciem elektrody grzybkowe powinny moczyć się przynajmniej 24 godziny; elektrody miseczkowe kilkadziesiąt minut. Przed każdym użyciem elektrody należy namoczyć w fizjologicznym roztworze chlorku sodu (0,9% NaCl). Po wykonaniu badania elektrody należy oczyścić z resztek pasty przewodzącej i umyć pod bieżącą wodą, a następnie umieścić w naczyniu z roztworem soli fizjologicznej. Roztwór należy wymieniać w miarę potrzeby, jednak nie rzadziej, niż raz na tydzień. Wszystkie elektrody wykonane są ze srebra pokrytego elektrolitycznie warstwą chlorku srebra. Elektrody grzybkowe obszyte są warstwą materiału, który po pewnym czasie ulega zabrudzeniu i zniszczeniu. W przypadku zniszczenia obszycia należy

18 12 Eksploatacja aparatu EEG DigiTrack R y zdjąć zużyty materiał i założyć nowy. Zwykle stosuje się do tego złożone gaziki, które mocuje się na główce elektrody za pomocą zwykłej nici niewskazane jest stosowanie gumek przytrzymujących gaziki (niektóre rodzaje gumy wchodzą w reakcje chemiczne ze srebrem). Elektrody podczas użytkowania zużywają się w niewielkim stopniu, natomiast zniszczeniu ulega warstwa chlorku srebra, którą są pokryte. W celu regeneracji elektrod należy pokryć je od nowa chlorkiem srebra. Elektrody grzybkowe powinny być regenerowane co około badań, natomiast elektrody miseczkowe co kilkadziesiąt badań (w momencie kiedy powierzchnia elektrod stanie się biała). Firma ELMIKO R zajmuje się również regeneracją elektrod. Czepki dostarczane wraz z aparatem służą do mocowania elektrod na głowie pacjenta. Stosuje się 3 rozmiary czepków dla dorosłych, dzieci i noworodków. Czepki wykonane są z elastycznych pręcików silikonowych połączonych ze sobą w taki sposób, aby można je było przesuwać dopasowując do rozmiaru głowy badanego. Czepki po każdym badaniu należy umyć pod bieżącą wodą i osuszyć. W celu zachowania trwałości czepka zaleca się po kilkudziesięciu badaniach przesypać i natrzeć go talkiem. Czepki należy przechowywać w suchym i przewiewnym pomieszczeniu. Aby zminimalizować ryzyko porażenia pacjenta przez przypadkowe dotknięcie urządzenia pod napięciem lub uszkodzenia głowicy przez ładunki elektrostatyczne w czasie naklejania elektrod na głowę pacjenta, należy przestrzegać następujących zasad bezpieczeństwa: Niedopuszczalne jest aby do głowicy były podłączone swobodnie zwisające elektrody gdy którakolwiek elektroda znajduje na powierzchni głowy pacjenta. Przed przystąpieniem do klejenia elektrod wszystkie przewody pacjenta powinny być odłączone od głowicy. Po naklejeniu elektrody na pacjenta należy niezwłocznie podłączyć ją do odpowiedniego wejścia pomiarowego głowicy. Sekwencję tę należy powtarzać dla każdego kanału. Naklejanie elektrod zaleca się rozpocząć od elektrody neutralnej (zależnie od typu głowicy oznaczanej jako KG lub GND), następnie elektrody referencyjnej (KR, R, G1/G2). Na koniec naklejamy pozostałe elektrody (elektrody aktywne). Podsumowując, kolejność naklejania elektrod dla poszczególnych typów głowic jest następująca: Braintronics ISO-1032CE: GND, G1/G2, elektrody aktywne BRAINBOX R : R, G1/G2, elektrody aktywne EEG DigiTrack BF, EEG DigiTrack i EEG DigiTrack VEP: KG(neutralna), KR(referencyjna), elektrody aktywne. Odklejanie elektrod przeprowadzić kolejności odwrotnej - najpierw odłączyć przewód elektrody od głowicy, a następnie odkleić elektrodę.

19 1.3.6 Odpowiedzialność producenta Odpowiedzialność producenta Producent ponosi odpowiedzialność związaną z bezpieczeństwem oraz funkcjonowaniem zestawu EEG DigiTrack R w przypadku: instalacji, kompletacji systemu, rozbudowy i naprawy wyłącznie przez autoryzowanych specjalistów producenta, obsługi i eksploatacji aparatu zgodnie z zaleceniami producenta, zamieszczonymi w instrukcji obsługi, niewystępowania w otoczeniu pacjenta urządzeń niemedycznych Odpowiedzialność użytkownika Elektroencefalograf EEG DigiTrack R może być obsługiwany wyłącznie przez personel posiadający odpowiednie kwalifikacje i który przeszedł odpowiednie szkolenie z obsługi systemu, przeprowadzone przez producenta. Użytkownik ponosi odpowiedzialność w następujących przypadkach: eksploatacji aparatu niezgodnej z zaleceniami instrukcji obsługi, braku znajomości instrukcji przez personel Postępowanie w przypadku incydentu medycznego W przypadku wystąpienia incydentu medycznego w znaczeniu Ustawy o Wyrobach Medycznych z dnia r. (z późniejszymi zmianami), należy niezwłocznie poinformować producenta: ELMIKO Aparatura Medyczna ul. Jeżewskiego 5c / Warszawa tel. 22 / fax 22 / Unieszkodliwienie odpadów elektronicznych Produkt nie może być traktowany jako odpad domowy. Użytkownik zobowiązany jest zapewnić unieszkodliwienie zużytego aparatu i wyposażenia, przekazując produkt odpowiednim służbom. Symbol WEEE oznacza, że niniejszy produkt nie może być traktowany jako odpad domowy. Nr RZSEiE: E W

20 14 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R 1.4 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Głowica 42-kanałowa BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier Elementy składowe aparatu EEG DigiTrack R z głowicą 42 kanałową BRAINBOX R EEG-1042: głowica wzmacniaczy biologicznych BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier, interfejs Ethernet-102 z zasilaczem sieciowym, lampa fotostymulatora, komputer typu PC wraz z monitorem i drukarką, wózek jezdny, statywy do mocowania głowicy i lampy fotostymulatora, komplet elektrod wraz z przewodami, zasilacz awaryjny (opcjonalnie), instrukcja użytkownika systemu EEG DigiTrack, klucz licencyjny USB. Rysunek 1.2: Głowica 42-kanałowa BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier Głowicę 42 kanałową przedstawia Rys. 1.2 Specyfikacja techniczna głowicy EEG-1042 Liczba kanałów EEG unipolarnych 32 Liczba kanałów poligraficznych DC 8 Standardowa elektroda referencyjna wejście R Aktywna elektroda referencyjna wejście G1/G2

21 1.4.1 Głowica 42-kanałowa BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier 15 Rodzaj wejścia elektrod Rodzaj wejścia kanałów DC Wejście SpO 2 Wejście EVENT 40 pinowy multikonektor lub wejścia TP DIN42802, pozłacane. Wbudowane wejścia TP DIN42802, pozłacane. Wtyk okrągły 4-pinowy Wtyk okrągły 4-pinowy Zasilanie 24V DC ± 10 %, Pobór prądu max. 100 ma Przetwornik A/D Komunikacja z komputerem Wymiary głowicy Waga Klasa bezpieczeństwa Klasyfikacja wg MDD 93/42/EEC Szum wejściowy Pasmo przenoszenia 16 bitowy; próbkowanie: 1024 próbek/sek Ethernet i protokół TCP/IP 20 x 15 x 3 cm 550 g PN-EN Klasa II, typ CF Klasa IIa Wzmacniacze kanałów EEG < 1 µv rms (1 70 Hz) 0,1 70 Hz Impedancja wejściowa 100 MΩ ± 10 % Max. sygnał wejściowy 10 mv Czułość (1 LSB) 0,17895 µv Dokładność odtwarzania sygnału Max. offset DC maks. ± 10 % błędu ± 300 mv Wzmacniacze kanałów DC Impedancja wejściowa 1 MΩ ± 10 % Zakres sygnału wejściowego DC Max. offset DC 2,5 V p-p 25 mv Czułość (1 LSB) 38,147 µv Środowisko pracy i przechowywania głowicy Zakres temperatury pracy: Temperatura przechowywania: Zakres wilgotności: Zakres ciśnienia atmosferycznego: od + 5 do + 40 C od -10 do + 50 C max. 80 % wilgotności hpa Kompatybilność elektromagnetyczna

22 16 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Zastosowane normy Emisja elektromagnetycznych zaburzeń promieniowanych Odporność na powietrzne wyładowania elektrostatyczne (ESD) Odporność na wyładowania kontaktowe Odporność na promieniowane pole elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych w zakresie 80 MHz - 2,5 GHz Odporność na zaburzenia przewodzone, indukowane przez pola o częstotliwości radiowej w zakresie 150 khz - 80 MHz EN , EN 55011, EN , EN klasa B, grupa I urządzeń (zgodnie z EN 55011) +- 8 kv +- 6 kv 2,5 V/m 1,5 V rms Elektrody referencyjne (odniesienia) Głowica BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier ma dwa rodzaje elektrod odniesienia: standardowa elektroda referencyjna oznaczona na głowicy jako R, dwa wejścia aktywnej elektrody referencyjnej oznaczone na głowicy jako G1 i G2. Aktywna elektroda odniesienia G1/G2 jest używana w sytuacji występowania dużego zakłócenia (artefaktów technicznych) pochodzących najczęściej z sieci elektroenergetycznej 230V, 50Hz. Aby te elektrody poprawnie działały i spełniły swoją funkcję, muszą być umieszczone blisko siebie, w tym samym miejscu, gdzie jest umieszczana standardowa elektroda referencyjna R. Należy zwrócić uwagę, aby elektrody G1/G2 nie były zwarte ze sobą, nawet żelem czy pastą przewodząco klejącą. W celu zachowania integralności sygnału, tylko jeden rodzaj podłączenia elektrody referencyjnej może być użyty w tym samym czasie. Nie ma zagrożenia bezpieczeństwa pacjenta w wyniku podłączenia wejść R i G1/G2 jednocześnie, może to wpłynąć jedynie na jakość rejestrowanego sygnału. Kanały wejściowe głowicy EEG unipolarne kanały EEG izolowane galwaniczne z osobnym przyłączem elektrody dla każdego kanału (DIN 42802) oraz wielostykowym przyłączem czepka, 8 unipolarnych kanałów DC izolowanych galwanicznych z osobnym przyłączem elektrody dla każdego kanału (DIN 42802), jeden kanał SpO 2, jeden kanał EVENT.

23 1.4.1 Głowica 42-kanałowa BRAINBOX R EEG-1042 Amplifier 17 Ochrona gniazd kanałów wejściowych głowicy Gniazda wejściowe głowicy spełniają wymagania normy PN-EN Są one zabezpieczone przed bezpośrednim dotknięciem i spełniają wymagania normy DIN Powierzchnie robocze gniazda pokryte są złotem. Wymagane jest stosowanie odpowiednich wtyków kabli dostarczanych przez producenta. Głowica BRAINBOX R EEG-1042 zapewnia dwukierunkowy system ochrony wejściowej: Zabezpieczenie pacjenta: Pacjent jest chroniony w przypadku wewnętrznej awarii układu tak, że elektrody nie są narażone na napięcie i natężenie prądu powyżej poziomów, które są określone poprzez normy EN Zabezpieczenie wejść wzmacniacza głowicy: Wejścia wzmacniacza są chronione przed skutkami pojawienia się wysokich napięć na wejściu wzmacniacza. Mogą one pojawić się w wyniku gromadzenia się ładunków elektrostatycznych, powstających najczęściej na skutek przemieszczania się pacjenta. Dodatkowe funkcje głowicy EEG-1042 wewnętrzna kalibracja, pomiar wartości impedancji połączenia elektroda-skóra, sygnalizacja wartości impedancji połączenia elektroda-skóra na wbudowanych diodach LED. Tryby pracy głowicy EEG-1042 Głowica EEG-1042 może pracować w trzech różnych trybach pracy, które są kontrolowane przez oprogramowanie: Tryb akwizycji EEG (EEG mode) W tym trybie głowica BRAINBOX R EEG-1042 pracuje jako wzmacniacz EEG, który przekazuje zarejestrowane dane poprzez interfejs Ethernet-102 do komputera PC. Tryb kalibracji (CAL mode) W tym trybie do każdego wejścia wzmacniacza jest doprowadzony sygnał kalibracji. Tryb pomiaru impedancji elektrod (KOHM mode) Dzięki oprogramowaniu wszystkie głowice posiada możliwość łatwego sprawdzenia całkowitej impedancji połączenia elektrody ze skórą pacjenta. Dodatkowo na głowica EEG-1042 jest wbudowany przycisk ELECTRODE TEST, umożliwiający ręczne wykonanie pomiaru wartości impedancji połączenia elektroda-skóra. Rozwiązanie to jest szczególnie przydatne podczas wykonywania badań długoterminowych, gdzie trzeba kontrolować jakość połączenia w związku z możliwością wysychania pasty lub żelu.

24 18 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Głowica 32-kanałowa Braintronics EEG ISO-1032CE Elementy składowe aparatu EEG DigiTrack R z głowicą 32-kanałową Braintronics EEG ISO-1032CE: głowica wzmacniaczy biologicznych model ISO-1032CE, interfejs USB z zasilaczem sieciowym, lampa fotostymulatora FLASH LAMP, komputer typu PC wraz z monitorem i drukarką, wózek jezdny, statywy do mocowania głowicy i lampy fotostymulatora, komplet elektrod wraz z przewodami, zasilacz awaryjny (opcjonalnie), instrukcja użytkownika systemu EEG DigiTrack, klucz licencyjny USB. Rysunek 1.3: Głowica 32-kanałowa Braintronics ISO-1032CE Głowicę 32 kanałową przedstawia Rys. 1.3

25 1.4.2 Głowica 32-kanałowa Braintronics EEG ISO-1032CE 19 Specyfikacja techniczna głowicy ISO-1032CE Liczba kanałów EEG unipolarnych 32 Liczba kanałów poligraficznych DC 8 Standardowa elektroda referencyjna wejście GND Aktywna elektroda referencyjna wejście G1/G2 Rodzaj wejścia elektrod wejścia TP DIN42802, pozłacane 1 wejście bipolarne ECG Kanały poligraficzne 2 wejścia bipolarne EMG 4 wejścia AUX 1 wejście EVENT Wejście AUX Wejście EVENT 9-pinowe D-sub Wtyk okrągły 4-pinowy Zasilanie ± 15 V DC ± 10 %, Pobór prądu max. 200 ma Pobór mocy 1,5 W Przetwornik A/D 16 bitowy Częstotliwość próbkowania 2000 Hz Wymiary głowicy 20 x 11 x 8 cm Waga 960 g Klasa bezpieczeństwa PN-EN Klasa II, typ BF Klasyfikacja wg MDD 93/42/EEC Klasa IIb Wzmacniacze kanałów EEG Szum wejściowy < 1 µv rms (1 70 Hz) Pasmo przenoszenia 0,1 70 Hz Impedancja wejściowa 20 MΩ ± 10 % Max. sygnał wejściowy 10 mv Czułość (1 LSB) 0,17895 µv Dokładność odtwarzania sygnału maks. ± 10 % błędu Max. offset DC ± 300 mv Kanały EMG - parametry Szum wejściowy < 2 µv rms (1 70 Hz) Impedancja wejściowa > 2 x 5 MΩ

26 20 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Max. sygnał wejściowy 70 mv Czułość (1 LSB) 1,19 µv Max. offset DC ± 300 mv Kanały ECG - parametry Szum wejściowy < 2 µv rms (1 70 Hz) Impedancja wejściowa > 2 x 5 MΩ Max. sygnał wejściowy 10 mv p-p Czułość (1 LSB) 0,17645 µv Max. offset DC ± 300 mv Wzmacniacze kanałów DC Impedancja wejściowa 1 MΩ Zakres sygnału wejściowego DC ± 2,5 V Max. offset DC 25 mv Czułość (1 LSB) 91,553 µv Środowisko pracy i przechowywania głowicy Zakres temperatury pracy: Temperatura przechowywania: Zakres wilgotności: Zakres ciśnienia atmosferycznego: od + 5 do + 40 C od -10 do + 50 C max. 80 % wilgotności hpa Kompatybilność elektromagnetyczna Zastosowane normy Emisja elektromagnetycznych zaburzeń promieniowanych Odporność na powietrzne wyładowania elektrostatyczne (ESD) Odporność na wyładowania kontaktowe Odporność na promieniowane pole elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych w zakresie 80 MHz - 2,5 GHz Odporność na zaburzenia przewodzone, indukowane przez pola o częstotliwości radiowej w zakresie 150 khz - 80 MHz EN , EN 55011, EN , EN , EN klasa B, grupa I urządzeń (zgodnie z EN 55011) +- 8 kv +- 3 kv 1,0 V/m 1,0 V rms

27 1.4.2 Głowica 32-kanałowa Braintronics EEG ISO-1032CE 21 Elektrody referencyjne (odniesienia) Głowica Braintronics ISO-1032CE ma dwa rodzaje elektrod odniesienia: standardowa elektroda referencyjna oznaczona na głowicy jako GND (5 gniazd połączonych równolegle) dwa wejścia aktywnej elektrody referencyjnej oznaczone na głowicy jako G1 i G2 Aktywna elektroda odniesienia G1/G2 jest używana w sytuacji występowania dużego zakłócenia (artefaktów technicznych) pochodzących najczęściej z sieci elektroenergetycznej 230V, 50Hz w celu zwiększenia współczynnika CMRR. Elektroda G1 przenosi wspólny sygnał napięciowy. Elektroda G2 kieruje sygnał o przeciwnej fazie w celu wyeliminowania tłumienia napięciowego sygnału na elektrodzie G1. Aby te elektrody poprawnie działały i spełniły swoją funkcję, muszą być umieszczone blisko siebie, w tym samym miejscu, gdzie jest umieszczana standardowa elektroda referencyjna GND. Należy zwrócić uwagę, aby elektrody G1/G2 nie były zwarte ze sobą, nawet żelem czy pastą przewodząco klejącą. W celu zachowania integralności sygnału tylko jeden rodzaj podłączenia elektrody referencyjnej może być użyty w tym samym czasie. Nie ma zagrożenia bezpieczeństwa pacjenta w wyniku podłączenia wejść GND i G1/G2 jednocześnie, może to wpłynąć jedynie na jakość rejestrowanego sygnału. Kanały wejściowe głowicy ISO-1032CE 32 unipolarne kanały EEG izolowane galwaniczne z osobnym przyłączem elektrody dla każdego kanału (DIN 42802) 4 kanałów AUX (9-pin D-sub ) 2 kanały EMG 1 kanał bipolarny ECG

28 22 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Definicja kanałów unipolarnych Nr fizyczny kanału Oznaczenie wejścia Nr fizyczny kanału 1 Fp1 17 A1 2 Fp2 18 A2 3 F3 19 Fz 4 F4 20 Cz 5 C3 21 Pz 6 C4 22 S1 7 P3 23 S2 8 P4 24 S3 9 O1 25 S4 Oznaczenie wejścia 10 O2 26 S5 lub ECG 11 F7 27 S6 lub AUX1 12 F8 28 S7 lub AUX2 13 T3 29 S8 lub EMG1 14 T4 30 S9 lub EMG2 15 T5 31 S10 lub AUX3 16 T6 32 S11 lub AUX4 Każdy z kanałów poligraficznych (26-32) może być używany jako kanał poligraficzny lub kanał EEG Wejście zewnętrzne DC i wejście znacznika zdarzeń (EVENT) Cztery wejścia zewnętrzne DC są podłączane poprzez 9 pinowe wejście D-SUB znajdujące się na dolnej części obudowy głowicy. Opis podłączenia pinów: PIN Nazwa Opis 1 Aux. 1 Zewnętrzne wejście nr 1 2 Aux. 2 Zewnętrzne wejście nr 2 3 Aux. 3 Zewnętrzne wejście nr 3 4 Aux. 4 Zewnętrzne wejście nr 4 5 EVENT Poziom wyjściowy napięcia EVENT 6-5 VA Zasilanie -5V 7 +5 VA Zasilanie +5V 8 0 VA Zasilanie 0V 9 CB0 Pin serwisowy (nie podłączać) Ekran Ekranowanie

29 1.4.3 Głowice EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe 23 Ochrona gniazd kanałów wejściowych głowicy Gniazda wejściowe głowicy spełniają wymagania normy PN-EN Są one zabezpieczone przed bezpośrednim dotknięciem i spełniają wymagania normy DIN Powierzchnie robocze gniazda pokryte są złotem. Wymagane jest stosowanie odpowiednich wtyków kabli dostarczanych przez producenta. Głowica Braintronics ISO-1032CE zapewnia dwukierunkowy system ochrony wejściowej: Zabezpieczenie pacjenta: Pacjent jest chroniony w przypadku wewnętrznej awarii układu tak, że elektrody nie są narażone na napięcie i natężenie prądu powyżej poziomów, które są określone poprzez normy EN Zabezpieczenie wejść wzmacniacza głowicy: Wejścia wzmacniacza są chronione przed skutkami pojawienia się wysokich napięć na wejściu wzmacniacza. Mogą one pojawić się w wyniku gromadzenia się ładunków elektrostatycznych, powstających najczęściej na skutek przemieszczania się pacjenta. Schemat blokowy 32 kanałowego systemu EEG DigiTrack R Schemat blokowy 32 kanałowego systemu EEG DigiTrack R przedstawia Rys. 1.4 Rysunek 1.4: Schemat blokowy 32 kanałowego systemu EEG DigiTrack R Głowice EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe Elementy składowe aparatu EEG DigiTrack R z głowicą 2-, 3-, 4- lub 5-kanałową typu EEG DigiTrack BF (wersja BF) i EEG DigiTrack (wersja CCFM):

30 24 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Wersja Elementy składowe systemu: BF CCFM Głowica 2-, 3-, 4- lub 5-kanałowa z interfejsem 1 szt. 1 szt. Laptop / zestaw komputerowy 1 szt. 1 szt. Drukarka 1 szt. Płyta DVD z oprogramowaniem 1 szt. 1 szt. Komplet elektrod wraz z przewodami 1 szt. 1 szt. Instrukcja użytkownika systemu EEG DigiTrack R 1 szt. 1 szt. Wózek jezdny 1 szt. Lampa fotostymulatora 1 szt. Statywy do mocowania głowicy i lampy fotostymulatora 1 szt. Listwa przeciwprzepięciowa 1 szt. Kabel USB A-A łączący głowicę z PC/laptopem 1 szt. 1 szt. Klucz licencyjny USB 1 szt. Dodatkowy monitor LCD dla pacjenta 1 szt. Uchwyt do kamery 1 szt. Stojak do kamery 1 szt. Pulsoksymetr - dla głowicy z kanałem dla SpO 2 /HR 1 szt. 1 szt. Zasilacz awaryjny (opcjonalnie) 1 szt. Dostępne głowice do aparatów EEG DigiTrack R są przedstawione na Rys : Rysunek 1.5: Głowica 2-kanałowa Rysunek 1.6: Głowica 3-kanałowa z pulsoksymetrem Specyfikacja techniczna głowic 2-, 3-, 4- i 5-kanałowych

31 1.4.3 Głowice EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe 25 Rysunek 1.7: Głowica 4-kanałowa Rysunek 1.8: Głowice 5-kanałowe z pulsoksymetrem Liczba kanałów EEG unipolarnych 2 lub 4 Dodatkowy kanał poligraficzny (głowice 3- i 5-kanałowe) Elektroda referencyjna Elektroda neutralna Rodzaj wejścia elektrod Zasilanie Przetwornik A/D 1 (wyłącznie dla czujnika Nonin POX) wejście KR wejście KG TP DIN42802, pozłacane. Przez złącze USB (maks. 150 ma) 24 bitowy; próbkowanie 500 Hz Komunikacja z komputerem Przez złącze USB 2.0 Wymiary głowicy Klasa bezpieczeństwa wg EN Szum wejściowy Pasmo przenoszenia Impedancja wejściowa EEG Zakres napięcia wejściowego DC + AC Wzmacniacze kanałów EEG 17 x 75 x 4 cm Klasa II, typ BF < 2 µv p-p (0 70 Hz) 0,1 70 Hz 1 GΩ 22 pf ± 312,5 mv

32 26 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Kompatybilność elektromagnetyczna Zastosowane normy Emisja elektromagnetycznych zaburzeń promieniowanych Odporność na powietrzne wyładowania elektrostatyczne (ESD) Odporność na wyładowania kontaktowe Odporność na promieniowane pole elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych w zakresie 80 MHz - 2,5 GHz Odporność na zaburzenia przewodzone, indukowane przez pola o częstotliwości radiowej w zakresie 150 khz - 80 MHz PN-EN , PN-EN , PN-EN 55011, PN-EN , PN-EN , PN-EN klasa B, grupa I urządzeń (zgodnie z EN 55011) +- 8 kv do uzupełnienia 1,0 V/m 50 mv rms Środowisko pracy i przechowywania głowicy Zakres temperatury pracy: Temperatura przechowywania: Zakres wilgotności: Zakres ciśnienia atmosferycznego: od + 5 do + 40 C od -10 do + 50 C max. 80 % wilgotności hpa Oznaczenia głowic, interfejsu i fotostymulatora głowica 2-kanałowa 2BBA (poprzednio 133A) głowica 4-kanałowa 3BBB głowica 2-kanałowa z POX 2BBB głowica 4-kanałowa z POX 3BBD interfejs EEG USB-INTERFACE v.7 S/N Uxxx fotostymulator PHOTOSTIMULATOR S/N FPxxx Kanały wejściowe głowic 2-, 3-, 4- i 5- kanałowych 2 lub 4 unipolarne kanały EEG izolowane galwaniczne z osobnym przyłączem elektrody dla każdego kanału (DIN 42802) jedno wejście neutralne KG jedno wejście referencyjne KR

33 1.4.3 Głowice EEG DigiTrack BF i EEG DigiTrack 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe 27 Dodatkowe kanały wejściowe głowic 3- i 5- kanałowych Głowice 3- i 5- kanałowe są dodatkowo wyposażone w wejścia pulsoksymetru umożliwiające pomiar: wysycenia krwi tętniczej tlenem (SpO 2 ) częstości skurczu serca (HR heart rate) Ochrona gniazd kanałów wejściowych głowicy Gniazda wejściowe głowicy spełniają wymagania normy PN-EN Są one zabezpieczone przed bezpośrednim dotknięciem i spełniają wymagania normy DIN Powierzchnie robocze gniazda pokryta jest złotem. Wymagane jest stosowanie odpowiednich wtyków kabli pacjenta dostarczanych przez producenta. Głowice 2-, 3-, 4- i 5-kanałowe EEG DigiTrack R zapewnia dwukierunkowy system ochrony wejściowej: Zabezpieczenie pacjenta: Pacjent jest chroniony w przypadku wewnętrznej awarii układu, tak że elektrody nie są narażone na napięcie i natężenie prądu powyżej poziomów które są określone poprzez normy EN Zabezpieczenie wejść wzmacniacza głowicy: Wejścia wzmacniacza są chronione przed skutkami pojawienia się wysokich napięć na wejściu wzmacniacza. Mogą one pojawić się w wyniku gromadzenia się ładunków elektrostatycznych, powstających najczęściej na skutek przemieszczania się pacjenta. Dodatkowe funkcje głowic 2-, 3-, 4- i 5- kanałowych wewnętrzna kalibracja pomiar wartości impedancji połączenia elektroda-skóra Tryby pracy głowicc 2-, 3-, 4- i 5- kanałowych Głowice 2-, 3-, 4- i 5- kanałowe mogą pracować w trzech różnych trybach pracy, które są kontrolowane przez oprogramowanie: Tryb akwizycji EEG (EEG mode) W tym trybie głowica pracuje jako zwykły wzmacniacz EEG, który przekazuje zarejestrowane dane poprzez interfejs USB do komputera PC. W czasie pracy w tym trybie możliwa jest rejestracja on-line impedancji elektroda-skóra. Tryb kalibracji (CAL mode) W tym trybie do każdego wejścia wzmacniacza jest doprowadzony sygnał kalibracji.

34 28 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Głowica 4-kanałowa VEP Elementy składowe aparatu EEG DigiTrack R z głowicą 4-kanałową EEG DigiTrack VEP: Głowica 4-kanałowa wzmacniaczy biologicznych typ 3BBB. interfejs INTERFACE VEP z zasilaczem sieciowym. lampa fotostymulatora PHOTOSTIMULATOR S/N FPxxx. dodatkowy monitor stymulatora z wejściem DVI komputer typu PC wraz z monitorem i drukarką płyta DVD z oprogramowaniem kabel USB A-B statywy do mocowania głowicy i lampy fotostymulatora komplet elektrod wraz z przewodami zasilacz awaryjny (opcjonalnie) instrukcja użytkownika systemu EEG DigiTrack klucz licencyjny USB Rysunek 1.9: Głowica i fotostymulator VEP

35 1.4.4 Głowica 4-kanałowa VEP 29 Specyfikacja techniczna głowicy EEG DigiTrack VEP Liczba kanałów EEG unipolarnych 4 Elektroda referencyjna Elektroda neutralna Rodzaj wejścia elektrod Zasilanie Przetwornik A/D Komunikacja z komputerem Wymiary głowicy Klasa bezpieczeństwa wg EN Szum wejściowy Pasmo przenoszenia Impedancja wejściowa Zakres napięcia wejściowego DC + AC wejście KR wejście KG Wzmacniacze kanałów EEG TP DIN42802, pozłacane. z zasilacza interfejsu 24 bitowy; próbkowanie 500 Hz Przez interfejs połączony z USB x 75 x 4 cm Klasa II, typ BF < 2 µv p-p (0 70 Hz) 0,1 70 Hz 1 GΩ 22 pf ± 312,5 mv Środowisko pracy i przechowywania głowicy EEG DigiTrack VEP Zakres temperatury pracy: Temperatura przechowywania: Zakres wilgotności: Zakres ciśnienia atmosferycznego: od + 5 do + 40 C od -10 do + 50 C max. 80 % wilgotności hpa Kanały wejściowe głowicy EEG DigiTrack VEP 4 unipolarne kanały EEG izolowane galwaniczne z osobnym przyłączem elektrody dla każdego kanału (DIN 42802) jedno wejście neutralne KG jedno wejście referencyjne KR Ochrona gniazd kanałów wejściowych głowicy Gniazda wejściowe głowicy spełniają wymagania normy PN-EN Są one zabezpieczone przed bezpośrednim dotknięciem i spełniają wymagania normy DIN Powierzchnie robocze gniazda pokryta jest złotem. Wymagane jest stosowanie odpowiednich wtyków kabli pacjenta dostarczanych przez producenta. Głowica EEG DigiTrack VEP zapewnia dwukierunkowy system ochrony wejściowej: Zabezpieczenie pacjenta: Pacjent jest chroniony w przypadku wewnętrznej awarii układu, tak że elektrody nie są narażone na napięcie i natężenie prądu powyżej poziomów które są określone poprzez normy EN

36 30 Rodzaje wzmacniaczy biologicznych i aparatów EEG DigiTrack R Zabezpieczenie wejść wzmacniacza głowicy: Wejścia wzmacniacza są chronione przed skutkami pojawienia się wysokich napięć na wejściu wzmacniacza. Mogą one pojawić się w wyniku gromadzenia się ładunków elektrostatycznych, powstających najczęściej na skutek przemieszczania się pacjenta. Dodatkowe funkcje głowicy EEG DigiTrack VEP wewnętrzna kalibracja pomiar impedancji elektrod Tryby pracy głowicy EEG DigiTrack VEP Głowica EEG DigiTrack VEP może pracować w trzech różnych trybach pracy, które są kontrolowane przez oprogramowanie: Tryb akwizycji VEP (EEG mode) W tym trybie głowica pracuje jako zwykły wzmacniacz EEG, który przekazuje zarejestrowane dane poprzez interfejs USB do komputera PC. W czasie pracy w tym trybie możliwa jest rejestracja on-line impedancji elektroda-skóra. Tryb kalibracji (CAL mode) W tym trybie do każdego wejścia wzmacniacza jest doprowadzony sygnał kalibracji.

37 Rozdział 2 Baza danych Baza danych służy do wprowadzania, modyfikacji i przechowywania danych personalnych pacjentów, jak również zapisów przeprowadzonych badań i wynikającej z nich oceny diagnostyczno-terapeutycznej. Z poziomu bazy możliwe jest przeprowadzenie rejestracji i przeglądanie zebranych sygnałów. Polecenia bazy zostały zgromadzone w przejrzystym menu, a wybrane, najczęściej używane komendy, także w postaci ikon i przycisków ekranowych. Przed rozpoczęciem pracy z systemem zaleca się zapoznanie z ekranem bazy danych oraz poszczególnymi opcjami i poleceniami opisanymi w instrukcji dostarczonej z aparatem. 2.1 Organizacja stanowisk pracy z aparatem DigiTrack TM Aparat DigiTrack TM może być używany jako jednostanowiskowy lub wielostanowiskowy z podziałem na stanowisko do rejestracji oraz jedno lub kilka stanowisk do przeglądania zapisów i opisywania wyników (często w oddzielnych pomieszczeniach). Jeśli jest tylko jedno stanowisko to jest to Stanowisko Uniwersalne i służy zarówno do rejestracji jak i do opisywania badań. Komputery w zestawie wielostanowiskowym są połączone i mają inne funkcje. Komputer używany do rejestracji jest stanowiskiem do Akwizycji, a używany do analizy i archiwizacji nazywa się Analiza Główna. Zależnie od potrzeb można do tego dodawać kolejne komputery do analizy, które będą się nazywać Analiza Dodatkowa (stanowisk do rejestracji też może być kilka). Mamy więc następujące rodzaje stanowisk: Akwizycja służy do rejestracji badań, stąd badania są wysyłane przez połączenie sieciowe do katalogu wymiany znajdującego się na stanowisku Analizy Głównej. Analiza Główna służy do przeglądania, opisu i archiwizacji badań. Analiza Dodatkowa służy do analizy i opisu zapisów. W porównaniu z Analizą Główną jej funkcjonalność jest nieco okrojona (nie ma możliwości wymiany badań ze stanowiskiem do rejestracji przez katalog wymiany, badania mogą być przenoszone za pomocą wbudowanego mechanizmu eksportu i importu plików).

38 32 Główne okno bazy danych Stanowisko Uniwersalne stanowisko obsługujące wszystkie wymienione operacje (najczęstsze rozwiązanie). Poza Stanowiskiem Uniwersalnym istnieją ograniczenia co do wykonywania poszczególnych operacji: Archiwizacja dozwolona wyłącznie na stanowiskach Analizy Głównej i Stanowisku Uniwersalnym. Dearchiwizacja oraz usuwanie lokalnych kopii jak wyżej Dodawanie nowego pacjenta, wykonywanie nowego badania zablokowane na wszystkich stanowiskach do Analizy, dostępne tylko na stanowisku do Akwizycji i Stanowisku Uniwersalnym. Wykonanie kopii bezpieczeństwa plików bazy danych dozwolone na Analizie Głównej i Stanowisku Uniwersalnym. Wskazane jest zachować jedno stanowisko Analiza Główna, ponieważ jest to stanowisko, na którym wykonuje się archiwizację. Stanowisk do rejestracji i dodatkowych stanowisk do analizy może być dowolnie wiele. 2.2 Główne okno bazy danych Po uruchomieniu programu DigiTrack TM pojawi się na ekranie monitora główne okno bazy danych pacjenta (rys. 2.1), które składa się z: paska menu, listy wprowadzonych pacjentów, pola wyszukiwania pacjentów, danych personalnych każdego wprowadzonego pacjenta, listy badań dla każdego wprowadzonego pacjenta, paska ikon (narzędzi), przycisków szybkiego uruchamiania Pasek menu Pasek menu znajduje się w górnej części okna bazy danych i składa się z następujących elementów: Plik zawiera opcje: Kopie bezpieczeństwa bazy danych... tworzy kopię zapasową bazy danych na wybranym dysku; opis w rozdz

39 2.2.1 Pasek menu 33 pasek menu Lista pacjentów Dane pacjenta Pasek narzędzi Pola wyszukiwania pacjentów Lista badań Przyciski szybkiego uruchamiania Rysunek 2.1: Okno bazy danych Drukuj... otwiera okno wydruku wybranych elementów bazy danych; opis w rozdz Ustawienia drukarki... otwiera okno systemowe pozwalające wybrać drukarkę i dostosować jej ustawienia. Dane statystyczne... otwiera okno zawierające statystykę badań; opis w rozdz Konwertuj z pliku... otwiera okno systemowe umożliwiające wybór pliku.edf, z którego będzie importowane badanie. Badanie będzie dodane jako ostatnie do listy badań podświetlonego pacjenta. Zaawansowane zawiera opcje: Detekcja iglic Porządkuj bazę danych opis w rozdz Zakończ wyłącza program. Pacjent zawiera opcje: Dodaj nowego pacjenta... opis w rozdz Popraw dane pacjenta... opis w rozdz Usuń pacjenta opis w rozdz Sortuj pacjentów... opis w rozdz

40 34 Główne okno bazy danych Wybierz pacjentów... opis w rozdz Leczenie... otwiera okno służące do edycji opisu leczenia; opis w rozdz Pokaż usunięte badania pokazuje na liście badań informację o usuniętych (dla wybranego pacjenta) badaniach. System EEG DigiTrack R przechowuje informacje o wszystkich wykonanych badaniach, również tych, których pliki fizycznie zostały usunięte z bazy danych. Opcja ta jest również dostępna przez boczny pasek ikon opisany w rozdz Badanie zawiera opcje: Nowe badanie... opis w rozdz Przeglądaj otwiera okno przeglądania w konfiguracji odpowiedniej do wybranego badania. Porównaj badania Biofeedback... aktywne tylko przy zaznaczonym badaniu Biofeedback lub Biofeedback PLUS; opis w rozdz Opis... umożliwia wprowadzenie lub edycję opisu badania umieszczonego w bazie danych; opis w rozdz Historia choroby opis w rozdz Usuń badanie opis w rozdz Eksportuj... opis w rozdz Importuj... opis w rozdz Archiwizuj badania... opis w rozdz Dearchiwizuj badanie... opis w rozdz Usuń lokalne kopie zarchiwizowanych badań opis w rozdz Czytaj hipnogram z... otwiera okno systemowe umożliwiające wybór pliku.txt lub.wzr, z którego może być zaimportowany hipnogram. Hipnogram będzie wyświetlony w osobnym formularzu i może być wydrukowany. Do hipnogramu dołączony jest nagłówek informacyjny i parametry snu. Dearchiwizuj badania z bazy DOS... opis w rozdz Importuj badania z bazy DOS opis w rozdz Opcje zawiera opcje: Ustawienia zaawansowane (rys. 2.2) otwiera okno zawierające dwie zakładki: Definicje dysków umożliwia wybranie dysków osobno do archiwizacji oraz eksportu danych; można usunąć z listy dyski, których nie zamierzamy używać do danego celu oraz dodać nowe (lub przywrócić usunięte). Kliknięcie na literę lub typ dysku pozwala wybrać te parametry z rozwijanej listy. Połączenie sieciowe umożliwia konfigurację połączeń sieciowych między stanowiskiem Akwizycja a stanowiskiem Analiza Główna - istotne wyłącznie dla aparatów wielostanowiskowych.

41 2.2.2 Pasek ikon 35 Rysunek 2.2: Okno ustawień zaawansowanych Edytuj listy... tworzenie i edytowanie list techników wykonujących badania, rozpoznań, leków i placówek kierujących pacjentów na badanie. Listy te są używane podczas wprowadzania danych dotyczących badania oraz podczas tworzenia dla nich opisów (opis w rozdz ). Czcionki... (rys. 2.3) umożliwia wybranie rozmiaru czcionek osobno dla listy pacjentów i dla pozostałej części okna bazy danych. Rysunek 2.3: Okno wyboru rozmiaru czcionki Widok zawiera opcję umożliwiającą włączanie i wyłączanie bocznego paska ikon (narzędzi). Pomoc zawiera opcje: Tematy pomocy Informacje o systemie Pasek ikon Pasek ikon znajduje się z lewej strony okna bazy danych (rys. 2.1).

42 36 Lista pacjentów Ikona Opis Ikona Opis Nowy pacjent (opis w rozdz ). Usuń pacjenta (opis w rozdz ). Popraw dane pacjenta (opis w rozdz ). Sortuj pacjentów (opis w rozdz ). Wybierz pacjentów (opis w rozdz ). Edytuj listy (opis w rozdz ). Dane statystyczne (opis w rozdz ). Pokaż usunięte badania na liście badań. Archiwizuj badania (opis w rozdz ). Dearchiwizuj badania (opis w rozdz ). Usuń lokalne kopie zarchiwizowanych badań (opis w rozdz ). Drukuj opis badania EEG (opis w rozdz ). Informacje o systemie DigiTrack TM Przyciski szybkiego uruchamiania Dodaj nowego pacjenta (opis w rozdz ). Popraw dane pacjenta (opis w rozdz ). Rozpocznij nowe badanie (opis w rozdz ). Edytuj / wyświetl opis badania (opis w rozdz Otwiera okno przeglądania w konfiguracji odpowiedniej do wybranego badania. Porównaj badania widoczna tylko wtedy, gdy jest podświetlone badanie Biofeedback lub Biofeedback PLUS (opis w rozdz. 3.8). Wyświetl historię badań pacjenta (rys. 2.21). Eksportuj badania (opis w rozdz ). Importuj badania (opis w rozdz ). 2.3 Lista pacjentów Lista wprowadzonych pacjentów Listę wprowadzonych pacjentów przedstawia Rys. 2.4 Z prawej strony listy w trzech kolumnach wyświetlane są liczby dotyczące badań wykonanych u danego pacjenta:

43 2.3.2 Dodawanie nowego pacjenta 37 Rysunek 2.4: Lista wprowadzonych pacjentów LB liczba wykonanych badań; NO liczba nieopisanych badań; NA liczba niezarchiwizowanych badań; Przy nazwisku pacjenta (z lewej strony) widoczne są dwa prostokąty: Znak graficzny zamiast pierwszego (od lewej) prostokąta oznacza, że wszystkie badania tego pacjenta zostały zarchiwizowane (opis w rozdziale 2.4.7). Znak graficzny zamiast drugiego prostokąta oznacza, że wszystkie badania tego pacjenta zostały w pełni opisane. Jeśli tylko część badań danego pacjenta została opisana lub zarchiwizowana, znaki i pojawią się tylko przy odpowiednich badaniach na liście badań, a w kolumnach NO i NA listy pacjentów pojawi się odpowiednia liczba badań nie opisanych i nie zarchiwizowanych Dodawanie nowego pacjenta Dodawanie nowego pacjenta do bazy można wykonać na trzy sposoby: Wciskając przycisk albo z paska ikon Wciskając przycisk szybkiego uruchamiania albo Wybierając z paska menu Pacjent Dodaj nowego pacjenta Pojawi się okno (rys. 2.5) Dodaj nowego pacjenta..., w którym wystarczy wypełnić tylko Nazwisko jest to jedyne pole wymagane, aby program zaakceptował nowego pacjenta. Aby przejść do następnej rubryki można użyć klawisza Tab lub wcisnąć klawisz Enter. Podczas wprowadzania danych nowego pacjenta program automatycznie sprawdza, czy dane pacjenta nie powtarzają się: Jeśli została wprowadzona dokładna data urodzenia, program sprawdza nazwisko, imię i datę urodzenia i ostrzega tylko wtedy, kiedy zostanie znaleziony w bazie pacjent o takich samych wszystkich tych danych. Jeśli został wprowadzony tylko wiek albo - w drugim przypadku - data urodzenia oraz wiek są nieznane program sprawdza tylko nazwisko i imię i ostrzega, jeśli zostanie w bazie znaleziony pacjent o takim samym nazwisku i imieniu.

44 38 Lista pacjentów Rysunek 2.5: Okno danych nowego pacjenta Niezależnie od tego program sprawdza, czy w bazie istnieje pacjent o takim samym, jak wprowadzany, numerze PESEL (Health Card) lub o takim samym numerze identyfikacyjnym Numer (wprowadzanym przez użytkownika) i ostrzega, jeśli taki pacjent zostanie znaleziony. We wszystkich powyższych sytuacjach powielenie danych pacjenta owocuje wyświetleniem odpowiedniego komunikatu. Np znalezienie w bazie pacjenta o wprowadzonym właśnie nazwisku prowadzi do wyświetlenia ostrzeżenia: Wciśnięcie przycisku Tak spowoduje dodanie do listy pacjentów następnego pacjenta o tym samym nazwisku.

45 2.3.3 Usuwanie pacjenta z bazy Usuwanie pacjenta z bazy Aby usunąć pacjenta z bazy danych pacjentów w pierwszym kroku należy usunąć wszystkie wykonane badania pacjenta (patrz rozdz W przeciwnym razie pojawi się komunikat: Po usunięciu wszystkich badań z listy można usunąć pacjenta z bazy na dwa sposoby: Wciskając przycisk z paska ikon: albo Wybierając z paska menu Pacjent Usuń pacjenta Po wybraniu metody pojawi się komunikat o potwierdzeniu usunięcia wybranego pacjenta: Usunięcie pacjenta z bazy danych pacjentów jest NIEODWRACALNE! Edycja danych pacjenta Edycję / korektę danych pacjenta można wykonać: Klikając przycisk albo Klikając przycisk szybkiego uruchamiania albo Wybierając z paska menu zakładkę Pacjent, a następnie opcję Popraw dane pacjenta...

46 40 Lista pacjentów Po wybraniu funkcji edycji zostanie wyświetlone okno Popraw dane pacjenta..., które jest identyczne z oknem Dodaj nowego pacjenta (rys. 2.5). Po wykonaniu edycji danych należy zatwierdzić zmiany poprzez wciśnięcie przycisku OK. Wybranie przycisku Anuluj spowoduje wyjście z trybu edycji bez zapisania wprowadzonych zmian Wyszukiwanie pacjentów w bazie Istnieją dwie niezależne metody wyszukiwania pacjentów w bazie danych według określonych kryteriów: 1. za pomocą ikony albo opcji Wybierz z listy pacjentów... w zakładce Pacjent menu głównego. 2. za pomocą pól Znajdź pacjentów: i Przeszukaj dane: w środkowej części głównego okna bazy danych pacjentów (pola wyszukiwania pacjentów na rys. 2.1). Pierwsza metoda: Rysunek 2.6: Okno Wybierz pacjentów W oknie Wybierz z listy pacjentów (rys. 2.6) otwieranym za pomocą ikony na pasku narzędzi lub opcji Wybierz pacjentów w zakładce Pacjent menu głównego mamy do wyboru kilka kryteriów: Wszystkich. Z badaniami o wybranym rozpoznaniu należy wybrać rozpoznanie z rozwijanej listy. Z badaniami o wybranym leczeniu należy wybrać leczenie z rozwijanej listy. Z niezarchiwizowanymi badaniami. z nieopisanymi badaniami. O określonym wzorcu nazwiska w sąsiednie pole można wpisać dowolna ilość ciągów liter i liczb oddzielonych spacjami; wszystkie te ciągi są testowane niezależnie. O określonym wieku,

47 2.3.5 Wyszukiwanie pacjentów w bazie 41 O określonym wieku w dniu badania. Po naciśnięciu przycisku lista pacjentów zostanie okrojona do osób, które spełniają wszystkie zaznaczone warunki wyszukiwania. Jeśli wybrany wcześniej pacjent nie spełnia warunków wyszukiwania, zostanie wyświetlony komunikat: Ponowne wyświetlenie pełnej listy pacjentów uzyskamy po uruchomieniu wyszukiwania z zaznaczoną opcją Wszystkich. Druga metoda: W środkowej części głównego okna bazy danych pacjentów (pole wyszukiwania pacjentów na rys. 2.1) należy: W polu Przeszukaj dane: z rozwijanej listy wyboru wybrać kryterium, według którego ma być wykonane wyszukiwanie pacjentów. W polu Znajdź pacjentów: należy wpisać poszukiwany ciąg znaków. Zależnie od wyboru pozycji na liście Przeszukaj dane:, program sprawdza zgodność wpisanego ciągu z następującymi danymi pacjenta i badania: nazwiskiem i imieniem, identyfikatorem wpisywanym przez użytkownika, peselem, miastem, nazwą ulicy, krajem, nazwiskiem i imieniem technika, który prowadził badanie, wszystkimi wyżej wymienionymi. Wyłączenie szukania przez liste Przeszukaj dane: następuje przez wyczyszczenie okna Znajdź pacjentów:.

48 42 Lista badań pacjenta Obie metody NIEZALEŻNIE zawężają listę pacjentów. Jeśli wstępnie zawęzimy listę pacjentów za pomocą okna Wybierz z listy pacjentów..., to segregacja za pomocą listy Przeszukaj dane: działa na tej zawężonej wcześniej liście. Proste wyszukanie pacjenta, bez zawężania wyświetlanej listy pacjentów, jest również możliwe po: kliknięciu lewym klawiszem myszki na listę pacjentów, wstukanie z klawiatury ciągu znaków. Program przeskoczy do pierwszego pacjenta na liście o nazwisku zaczynającym się od wpisanego ciągu znaków Sortowanie pacjentów Sortowanie pacjentów włącza się za pomocą przycisku na pasku ikon z lewej strony okna, albo opcji Sortuj pacjentów... w zakładce Pacjent menu głównego (rys. 2.7). Listę pacjentów można posortować według: Nazwiska, Wieku, Daty ostatniego badania. Rysunek 2.7: Okno Sortowanie pacjentów Domyślnie lista pacjentów jest posortowana alfabetycznie według ich nazwisk. 2.4 Lista badań pacjenta Okno Badania Lista badań pacjenta (rys. 2.8) służy do wyświetlania wszystkich wykonanych badań dla danego pacjenta. Aby wyświetlić badania danego pacjenta, należy wybrać z Listy wprowadzonych pacjentów określonego pacjenta poprzez jednokrotne kliknięcie myszką na jego nazwisko. Po wykonaniu tej operacji w oknie Badania pokażą się wszystkie zapisane badania.

49 2.4.2 Nowe badanie 43 Rysunek 2.8: Lista badań pacjenta W sytuacji, kiedy wprowadziliśmy nowego pacjenta, który nie ma wykonanych żadnych badań, w oknie Badania wyświetli się komunikat: Brak badań Nowe badanie Aby rozpocząć nowe badanie w pierwszym kroku należy wprowadzić nowego pacjenta (rozdział 2.3.2) lub wybrać istniejącego pacjenta z listy pacjentów. Po wybraniu albo dodaniu nowego pacjenta należy: Kliknąć przycisk szybkiego uruchamiania albo Wybrać z paska menu zakładkę Badanie, a następnie opcję Nowe badanie... Rysunek 2.9: Okno Nowe badanie Pojawi się okno Nowe badanie (rys. 2.9) składające się z trzech części: Informacje o pacjencie: widoczne są nazwisko, imię i wiek. W tej części okna brak możliwości wprowadzania i edycji danych.

50 44 Lista badań pacjenta Informacja o badaniu: w tym miejscu należy wybrać: Typ badania jeżeli wykupiona licencja umożliwia wykonywania kilka typów badań; w przypadku licencji z jednym typem badania, np. EEG, nie ma możliwości wyboru innego typu badania. Rozpoznanie które może być wprowadzone na dwa sposoby: Klikając przycisk (ręczne dodanie rozpoznania). Raz wprowadzone rozpoznanie zostaje automatycznie dodane do rozwijanej listy rozpoznań po wykonaniu badania. albo Klikając przycisk listy rozpoznań). (wybranie rozpoznania z wcześniej zdefiniowanej Aby zdefiniować listę rozpoznań należy wcisnąć przycisk wybrać zakładkę Opcje, a następnie Edytuj listy.,lub z menu Leczenie możliwość wprowadzenia informacji o stosowanych przez pacjenta lekach. Dokonuje się tego analogicznie, jak przy wprowadzaniu rozpoznania, czyli przez ręczne dopisanie leku po wciśnięciu przycisku wcześniej przygotowanej listy leków po wciśnięciu przycisku. lub wybranie z Inne w tym miejscu można wprowadzić nazwę placówki lub nazwisko osoby kierującej na badanie pole Skierowany przez, oraz nazwisko technika wykonującego badanie - pole Technik. Należy zwrócić uwagę, że raz wprowadzone nazwisko technika lub osoby kierującej na badanie jest automatycznie dodawane do rozwijanej listy nazwisk po wykonaniu badania. Istnieje możliwość zdefiniowania listy techników i osób kierujących na badanie za pomocą przycisku lub wybór w menu zakładki Opcje a następnie Edytuj listy. Zatwierdzenie wprowadzonych informacji poprzez wciśnięcie przycisku OK spowoduje przejście do ekranu Akwizycji i możliwość rozpoczęcia badania Usuwanie badania Usuwanie badania z listy badań wykonać można w następujący sposób: 1. Z listy pacjentów należy wybrać pacjenta, którego badanie ma być usunięte 2. Po wybraniu pacjenta należy na liście badań zaznaczyć badanie do usunięcia poprzez jednokrotne kliknięcie lewym przyciskiem myszki. Zaznaczone badanie powinno zostać podświetlone kolorem niebieskim 3. Następnie z menu należy wybrać zakładkę Badanie i opcję Usuń badanie. Po wybraniu pozycji Usuń badanie pojawi się ostrzeżenie o wykonywaniu czynności usuwania:

51 2.4.4 Przeglądanie badania 45 Wciśnięcie przycisku Tak spowoduje trwałe usunięcie badania z bazy danych. Usunięcie badania z bazy danych jest NIEODWRACALNE! Pomimo, że baza będzie przechowywała informację o usuniętym badaniu, wszystkie pliki z zarejestrowanymi danymi zostaną bezpowrotnie usunięcte z dysku Przeglądanie badania Aby rozpocząć przeglądanie wykonanego badania należy: wybrać i zaznaczyć poprzez jednokrotne kliknięcie lewym przyciskiem myszki wykonane badanie z listy badań, wybrać jedną z możliwości uruchomienia funkcji przeglądania badania: Kliknąć przycisk szybkiego uruchamiania albo Wybrać z paska menu zakładkę Badanie, a następnie opcję Przeglądaj Eksport badań Eksportowanie badań polega na kopiowaniu wykonanych badań wraz z dotyczącą ich informacją i opisami, na określone dyski docelowe (dysk twardy komputera, płyta CD/DVD, dysk wymienny). Funkcję eksportu badań można uruchomić: klikając przycisk szybkiego uruchamiania ekranu głównego bazy danych. w prawym dolnym rogu wybierając z paska menu zakładkę Badanie, a następnie opcję Eksportuj.... Po użyciu jednej z tych opcji pojawi się okno Eksportuj badania (rys. 2.10): W głównej części okna wyświetlona jest lista pacjentów. Po kliknięciu znaku przy nazwisku pacjenta zostanie rozwinięta lista wykonanych badań, które można zaznaczać indywidualnie w celu wyeksportowania. Istnieje możliwość zaznaczenia wszystkich wykonanych badań wybranego pacjenta, przez zaznaczenie kwadratowego pola przy nazwisku pacjenta. Z prawej strony okna dostępne są przyciski pomocnicze:

52 46 Lista badań pacjenta Rysunek 2.10: Okno Eksportuj badania Zaznacz wszystkie zaznaczeni zostaną wszyscy widoczni pacjenci wraz z wykonanymi badaniami. Odznacz wszystkie odznaczone zostaną wszystkie wykonane wcześniej zaznaczenia pacjentów i badań. Odwróć zaznaczone badania zostaną odznaczone i na odwrót. Zaznacz tylko niewysłane zaznaczone zostaną tylko badania, które nie zostały jeszcze wyeksportowane. Poniżej przycisków pomocniczych dostępne są dodatkowe opcje eksportu: Przenieś tylko opisy badań wyeksportowane zostaną tylko wykonane opisy badań. Zaznacz eksportowane badania jako wysłane po zaznaczeniu tej opcji i wykonaniu eksportu badań, na liście Badania umieszczonej w dolnej części głównego okna bazy danych pacjentów, zaznaczone zostanie pole Przesłane, informujące że dane badanie zostało wyeksportowane. Dołącz przeglądarkę dołączona zostanie dodatkowa przeglądarka badań umożliwiająca przeglądanie wyeksportowanych badań na innym komputerze, nie posiadającym zainstalowanego oprogramowania DigiTrack TM. W dolnej części okna są widoczne następujące pozycje: Dysk jest to rozwijana lista wyboru dysku lub nośnika, na który mają być wyeksportowane wybrane badania. Przed rozpoczęciem procesu eksportu danych należy wybrać odpowiedni dysk. Zaznaczone pliki wskazuje rozmiar plików zaznaczonych do eksportu.

53 2.4.6 Import badań 47 Pojemność wskazuje pojemność wybranego dysku docelowego. Wolne miejsce wskazuje ilość wolnego miejsca na wybranym dysku docelowym. Można dodać badań pole to wskazuje przybliżoną ilość badań możliwych do zapisania na dysku. Ich ilość zależy od rozmiaru zaznaczonych plików do eksportu. Po wybraniu badań i wymaganych opcji eksportu należy wcisnąć przycisk rozpocznie się eksportowanie badań. Po wykonaniu eksportu badań, aby wyjść z funkcji Eksportuj badania należy wcisnąć przycisk Import badań Importowanie badań polega na kopiowaniu badań z dysku przenośnego, sieciowego lub innego nośnika danych (CD,DVD) do bazy danych programu DigiTrack TM. Aby rozpocząć importowanie badań należy przygotować nośnik, na którym są zgromadzone badania przeznaczone do importu, a następnie: Kliknąć przycisk szybkiego uruchamiania ekranu głównego bazy danych, albo w prawym dolnym rogu Wybrać z paska menu zakładkę Badanie, a następnie opcję Importuj badania. Pojawi się okno Importuj badania (rys. 2.11): Rysunek 2.11: Okno Importuj... W dolnym polu Importuj z należy wybrać z rozwijanego pola wyboru nośnik, z którego mają być importowane badania. Po wybraniu odpowiedniego nośnika w głównym oknie pojawią się badania, które można importować do bazy danych pacjentów. Z prawej strony okna dostępne są przyciski pomocnicze i pole zaznaczenia:

54 48 Lista badań pacjenta Wszystkie użycie tego przycisku spowoduje zaznaczenie wszystkich widocznych badań. Żaden użycie tego przycisku spowoduje odznaczenie wszystkich zaznaczonych do importu badań. Odwróć zaznaczone badania zostaną odznaczone i na odwrót. Pole Usuń badanie z dysku źródłowego zaznaczenie tej opcji spowoduje usunięcie wybranych badań z dysku źródłowego po wykonaniu importu badania. Po wybraniu i zaznaczeniu badań należy wcisnąć przycisk, aby rozpocząć procedurę importowania badań. Po wykonaniu importu badań, aby wyjść z funkcji Importowanie badań należy wcisnąć przycisk Archiwizacja badań Archiwizacja badań ma na celu kopiowanie wykonanych badań na wybrany dysk archiwizacyjny (płyta CD/DVD, dysk przenośny, dysk twardy komputera). Zarchiwizowanego badania nie można już opisywać - jeśli to konieczne, należy przeprowadzić dearchiwizację. Kopia badania zarchiwizowanego, aż do momentu jej usunięcia, jest na wszelki wypadek przechowywana na dysku lokalnym. Aby wykonać archiwizację badań należy: wybrać przycisk albo z paska ikon z lewej strony ekranu głównego bazy danych, wybrać z paska menu zakładkę Badanie, a następnie opcję Archiwizuj badania.... Pojawi się okno Archiwizuj badania (rys. 2.12). W głównej części okna wyświetlona zostanie lista pacjentów. Po naciśnięciu znaku przy danym pacjencie zostanie rozwinięta lista wykonanych badań, które można zaznaczać indywidualnie w celu archiwizacji. Istnieje możliwość zaznaczenia wszystkich wykonanych badań danego pacjenta, poprzez zaznaczenie kwadratowego pola przy nazwisku danego pacjenta. Z prawej strony okna dostępne są przyciski pomocnicze: Zaznacz wszystkie zaznaczeni zostaną wszyscy widoczni pacjenci wraz z wykonanymi badaniami. Odznacz wszystkie użycie tego przycisku spowoduje odznaczenie wszystkich zaznaczonych do importu badań. Odwróć zaznaczone badania zostaną odznaczone i na odwrót.

55 2.4.7 Archiwizacja badań 49 Rysunek 2.12: Okno Archiwizuj badania Zaznacz tylko opisane zaznaczone zostaną tylko te badania, które zostały wcześniej opisane. W dolnej części okna są widoczne następujące pola: Dysk rozwijane menu wyboru dysku lub nośnika, na którym zostaną zarchiwizowane wybrane badania. Przed rozpoczęciem procesu archiwizacji danych należy wybrać odpowiedni dysk. Zaznaczone pliki wskazuje rozmiar plików zaznaczonych do archiwizacji. Pojemność wskazuje pojemność wybranego dysku docelowego. Wolne miejsce wskazuje ilość wolnego miejsca na wybranym dysku docelowym. Można dodać badań pole to wskazuje przybliżoną ilość badań możliwych do zapisania na dysku. Ich ilość zależy od rozmiaru zaznaczonych plików do archiwizacji. Po wybraniu i zaznaczeniu badań należy wcisnąć przycisk Archiwizuj, aby rozpocząć procedurę archiwizowania badań. Po rozpoczęciu archiwizacji pojawi się okno postępu: W następnym kroku po wykonaniu archiwizacji pojawi się komunikat o automatycznym nadaniu nazwy dla wykonanej archiwizacji:

56 50 Lista badań pacjenta Wciśnięcie przycisku OK spowoduje zakończenie procesu archiwizacji i wyświetlenie komunikatu: Jeśli po archiwizacji na dysku CD/DVD pozostało jeszcze wolne miejsce, to można wykorzystać te sama płytę CD/DVD do następnych archiwizacji. Co jakiś czas po włączeniu komputera pojawi się informacja : Komunikat ten informuje, że w bazie danych jest 39 niezarchiwizowanych badań. Wybranie przycisku Tak spowoduje przejście do funkcji archiwizacji badań. Wybranie przycisku Nie spowoduje odrzucenie wykonania archiwizacji. Nie ma konieczności wykonywania archiwizacji po wyświetleniu się powyższego komunikatu. Jednakże, mając na względzie bezpieczeństwo danych, zaleca się systematyczne jej wykonywanie. Po wykonaniu archiwizacji pojawią się symbole płyty kompaktowej : Na liście pacjentów przy nazwiskach pacjentów, których wszystkie badania zostały zarchiwizowane. Oznacza to, że wszystkie badania tych pacjentów zostały przeniesione na dysk archiwizacyjny. Na liście badań dla danego pacjenta - przy zarchiwizowanych badaniach, a w kolumnie Lokalizacja znajdzie się numer dysku, na który badania zostały przeniesione. Jeśli nie wszystkie badania danego pacjenta zostały przeniesione na dysk archiwizacyjny, to symbole będą tylko przy zarchiwizowanych badaniach nie pojawią się przy jego nazwisku na liście pacjentów. Pojawi się tam natomiast liczba badań, które nie zostały zarchiwizowane (w kolumnie NA Nie Archiwizowane).

57 2.4.8 Dearchiwizacja badań 51 Rysunek 2.13: Usuwanie kopii lokalnych zarchiwizowanych badań Usuwanie kopii lokalnych zarchiwizowanych badań Usuwanie kopii lokalnych zarchiwizowanych badań uruchamia się za pomocą ikony lub opcji Usuń lokalne kopie zarchiwizowanych badań w zakładce Badanie w menu głównym (rys. 2.13). Dobrą zasadą jest najpierw sprawdzić, czy wszystkie badania zostały prawidłowo zarchiwizowane (np czy płyta nie jest uszkodzona, czy jakiegoś badania nie brakuje), a dopiero potem usunąć kopie z bazy danych. W oknie do obsługi kopii lokalnych możliwe jest sortowanie wg kryteriów przyjętych na liście pacjentów w bazie, wg etykiety dysku archiwizacyjnego, wg nazwiska pacjenta, wg oznaczenia badania lub wg rozmiaru pliku. Standardowo lista jest posortowana wg etykiety dysku archiwizacyjnego. Sortowanie można zmienić klikając lewym klawiszem myszki na nagłówku kolumny zawierającej dane, wg której lista ma się posortować. Kliknięcie w obrębie nagłówka kolumny znaku? spowoduje posortowanie wg kryterium przyjętego w bazie dla listy pacjentów (wg nazwiska, daty urodzenia lub daty ostatniego badania opis w rozdz ) Dearchiwizacja badań Dearchiwizacja badań jest odwrotną funkcją w stosunku do archiwizacji. Jej celem jest ponowne wprowadzenie zarchiwizowanego wcześniej badania do bazy danych pacjentów i umożliwienie edycji tego badania lub jego opisu. Dearchiwizacja powoduje usunięcie z bazy danych informacji o tym, że badanie kiedykolwiek zostało wcześniej zarchiwizowane i na jaki nośnik. Funkcję dearchiwizacji badania można włączyć poprzez:

58 52 Lista badań pacjenta wybranie przycisku albo z paska ikon z lewej strony ekranu głównego bazy danych, wybranie z paska menu zakładki Badanie, a następnie funkcji Dearchiwizuj badanie. Procedura wykonania dearchiwizacji: 1. Najpierw należy wybrać w bazie danych nazwisko pacjenta, którego badania chcemy zdearchiwizować. 2. W oknie Badanie (w dolnej części ekranu) wybrać badanie do dearchiwizacji. 3. W linii wybranego badania, w kolumnie Lokalizacja, widoczny jest numer dysku, na którym badanie zostało zarchiwizowane. 4. Włożyć do napędu dysk o widocznym numerze dysku i z menu Badanie wybrać polecenie Dearchiwizuj badanie.... Pojawią się kolejno dwa następujące komunikaty: i 5. Wybranie przycisku Tak spowoduje wykonanie dearchiwizacji wybranych badań. Po zakończeniu procesu, przy wybranym badaniu zniknie symbol płyty kompaktowej Dearchiwizacja badania z bazy DOS Funkcje dotyczące bazy DOS (dearchiwizacja i opisany w kolejnym rozdziale import) zostały zaprojektowane z myślą o tych użytkownikach, którzy w swoich archiwach posiadają jeszcze badania zarejstrowane pod systemem DOS. Modernizacja systemu DOS na nowszy wiązała się z przekonwertowaniem wszystkich informacji o pacjentach i badaniach ze starej bazy do nowej, jednak pliki z zarejetrowanymi krzywymi EEG pozostały zarchiwizowane i nie przenoszono ich do nowego systemu. Dearchiwizacja i import z bazy DOS przydadzą się w przypadku, kiedy trzeba będzie sięgnąć nie tylko do informacji o pacjencie i opisu starego badania, ale i do samego badania. Są to opcje lustrzane w stosunku do opisanej już dearchiwizacji i importu nowszych badań, jednak rozgraniczenie funkcjonalności było konieczne ze względu na inna strukturę bazy. Dearchiwizację badania z bazy DOS uruchamia się wybierając opcję Dearchiwizuj badania z bazy DOS... w zakładce Badanie paska menu. Otworzy się okno dearchiwizacji badania z bazy DOS (rys. 2.14) zawierające:

59 Import badania z bazy DOS 53 Rysunek 2.14: Okno dearchiwizacji badania z bazy DOS rozwijaną listę Dearchiwizuj z: u dołu okna tu należy najpierw wybrać lokalizację bazy danych do dearchiwizacji. Program proponuje konkretne miejsca i nazwy katalogów, jeśli bazy DOS w jednym z nich nie będzie, nie zostanie przez program znaleziona; okno zawierające kolumny:? służącą do zaznaczania badań wybranych do dearchiwizacji, Nazwisko i imię, Numer badania, Data badania, Uwagi. wyświetlające informację na temat zawartości wybranej bazy danych; Przyciski (z prawej strony): zaznacza wszystkie badania na liście, usuwa wszystkie zaznaczenia, odwraca zaznaczenia, uruchamia dearchiwizację wybranych badań, zamyka okno bez dearchiwizacji. opcję Zaznacz jako przesłane zaznaczenie tej opcji spowoduje, że zaimportowane badania będą oznaczone jako Przesłane Import badania z bazy DOS Import badania z bazy DOS przebiega identycznie jak dearchiwizacja badania DOS (rozdz ). Dotyczy badań wyeksportowanych uprzednio pod systemem DOS.

60 54 Opisy i statystyka 2.5 Opisy i statystyka Edycja list Okno Edytuj wybraną listę (rys. 2.15) otwiera się za pomocą ikony na pasku ikon (narzędzi) z lewej strony okna albo opcji Edytuj listy... w zakładce Opcje paska menu. Okno Edytuj wybraną listę umożliwia edycję dostępnych w systemie list: Technicy, Rozpoznania, Skierowany przez, Lista leków. Oprócz możliwości edycji powyższych list, system zapewnia ich automatyczną rozbudowę w miarę wykonywania badań i tworzenia ich opisów. Wprowadzenie nazwiska nowego technika, leku lub rozpoznania przed wykonaniem nowego badania lub w czasie tworzenia raportu powoduje automatyczne dodanie nowej pozycji do odpowiedniej listy. W ten sposób listy pełnia rolę słowników, z których można korzystać wypełniania formularzy i które się rozrastają o dodane wpisy. Rysunek 2.15: Okno edycji typowych wpisów Dane statystyczne Okno Dane statystyczne (rys. 2.16) otwiera się za pomocą ikony na pasku ikon z lewej strony okna albo opcji Dane statystyczne... w zakładce Plik paska menu. Okno Dane statystyczne wyświetla w polu Opis: liczbę przyjętych pacjentów,

61 2.5.3 Opis badania 55 liczbę wykonanych badań, oraz liczbę badań spełniających każdy z następujących warunków wybranych z rozwijanych list: w tym badań typu; w tym badań wykonanych przez technika; w tym badań skierowanych przez; w wybranym okresie. Zaznaczenie pola Łącz zadane warunki u dołu okna spowoduje wyświetlenie liczby badań spełniających jednocześnie wszystkie zaznaczone warunki. Przycisk: powoduje obliczenie statystyki, zamyka okno. Rysunek 2.16: Okno statystyki wykonanych badań Opis badania Okno Opis badania (rys. 2.17) otwiera się za pomocą przycisku na pasku przycisków szybkiego uruchamiania u dołu okna bazy danych albo opcji Opis... w zakładce Badanie paska menu. Okno Opis badania umożliwia wprowadzenie lub edycję opisu badania umieszczonego w bazie danych. Opis zawiera następujące pola: Nazwisko pacjenta wstawiane automatycznie; Skierowany przez: wpisywane ręcznie;

62 56 Opisy i statystyka Rozpoznanie: wstawiane z rozwijanej listy; ikona umożliwiające dodanie nowego tekstu. Leczenie wstawiane z rozwijanej listy; ikona umożliwiające dodanie nowego tekstu. z prawej strony otwiera okno z prawej strony otwiera okno Wiek pacjenta w dniu badania wstawiany automatycznie. Opis badania wpisywany ręcznie; można również użyć typowego tekstu z okna wyszukiwania 2.18 dostępnego po kliknięciu przycisku Wstaw tekst opisu. Orzeczenie wpisywane ręcznie; można również użyć typowego tekstu z okna wyszukiwania 2.18 dostępnego po kliknięciu przycisku Wstaw tekst orzeczenia. Adnotacje wpisywane ręcznie. Pole zaznacz badanie jako w pełni opisane jeśli zostanie zaznaczone, to przy numerze badania pojawi się znak. oraz przyciski: uruchamiający wydruk opisu badania, otwierający okno przeglądania w konfiguracji odpowiedniej do wybranego badania. anulujący wprowadzone zmiany i zamykający okno, zatwierdzający wprowadzone zmiany i zamykający okno. Rysunek 2.17: Okno edycji opisu badania

63 2.5.4 Drukowanie opisu badania 57 Rysunek 2.18: Okno wyszukiwania tekstu opisu Drukowanie opisu badania Okno Drukuj (rys. 2.19) otwiera się za pomocą ikony na pasku ikon z lewej strony okna albo opcji Drukuj... w zakładce Plik paska menu. Okno Drukuj w górnej części zawiera pola umożliwiające edycję nagłówka wydruku: Logo zaznaczenie włączy drukowanie logo (z pliku) z możliwością automatycznego dostosowania do szerokości kartki; ikona otwiera okno systemowe wyszukiwania plików. Nagłówek wydruku tu można umieścić np. nazwę adres placówki. Tytuł np. rodzaj badania. Ikony z prawej strony pól tekstowych służą do wyboru kroju i wielkości czcionki dla każdego pola osobno. Dolna część okna zawiera listę (do wyboru) elementów bazy danych, które mają znaleźć się na wydruku: Wiek pacjenta, PESEL, Data badania, Skierowany przez, Oddział Funduszu Zdrowia, Rozpoznanie, Leczenie, Opis badania, Orzeczenie, Adnotacje, Data i podpis,

64 58 Opisy i statystyka Ramki, oraz dodatkowe elementy: Wstaw dzisiejszą datę. Wstaw numery stron. Ilość kopii. Ikona wydruku. z prawej strony służy do wyboru kroju i wielkości czcionki dla tej części U dołu okna znajduje się pięć przycisków: uruchamia wydruk, otwiera okno systemowe pozwalające wybrać drukarkę i dostosować jej ustawienia, otwiera podgląd wydruku, zamyka okno i pomija wprowadzone zmiany, zapisuje wprowadzone zmiany jako domyślne. Rysunek 2.19: Okno wydruku wyniku badania Opis leczenia Opcja Leczenie... w opcji Pacjent (rys. 2.20) otwiera okno służące do edycji opisu leczenia. Przyciski z prwej strony okna spełniają następujące funkcje:

65 2.5.6 Wydruk historii choroby 59 służy do wpisywania nazw leków na listę, służy do usuwania nazw leków z listy, służy do wstawiania nazw leków z listy do opisu leczenia, zamyka okno i pomija wprowadzone zmiany, zatwierdza opis. Rysunek 2.20: Okno opisu leczenia Wydruk historii choroby Wydruk historii choroby uruchamia się za pomocą opcji Historia choroby... w opcji Badanie (rys. 2.21). Rysunek 2.21: Okno wydruku historii choroby U dołu okna znajdują się trzy przyciski: uruchamia wydruk, otwiera okno systemowe pozwalające wybrać drukarkę i dostosować jej ustawienia, zamyka okno.

66 60 Konserwacja bazy danych 2.6 Konserwacja bazy danych Kopia bezpieczeństwa bazy danych Co 14 dni po uruchomieniu komputera, na monitorze pojawi się następujący komunikat: Jeżeli kopia bezpieczeństwa bazy danych nie była wykonywana co 14 dni, komunikat o konieczności wykonania kopii bezpieczeństwa bazy danych będzie zawierał informację o liczbie dni od wykonania ostatniej kopii bezpieczeństwa. Po naciśnięciu przycisku Tak pojawi się okno: W tym oknie w pozycji Wybierz napęd, na który chcesz zrobić kopię z rozwijanego menu wyboru należy wybrać rodzaj napędu lub nośnik danych. Po zatwierdzeniu wyboru napędu zostanie wykonana kopia bezpieczeństwa bazy danych, co zostanie potwierdzone komunikatem: Porządkowanie bazy danych Porządkowanie bazy danych uruchamia się za pomocą funkcji Porządkuj bazę danych w opcji Zaawansowane w zakładce Plik paska menu. Ta funkcja ponownie przelicza ilość badań wykonanych, zarchiwizowanych i opisanych dla wszystkich pacjentów. Zaleca się użyć w razie stwierdzenia niespójności w numeracji badań.

67 Cz eść II Rejestracja i monitorowanie

68

69 Rozdział 3 Biofeedback Metoda Biofeedback, początkowo wykorzystywana do szkolenia astronautów i pilotów, poprzez wykorzystanie naturalnej plastyczności mózgu uczy kontrolować procesy zachodzące w organizmie. System EEG DigiTrack R zawiera dwa zastosowania tej metody : Biofeedback badanie pozwalające na wykonanie sesji (treningów) i zapis ich wyników, Biofeedback PLUS badanie, które pozwala wykonać sesje (treningi) i zapisać ich wyniki, a ponadto zapisać sygnały EEG odbierane przez elektrody w czasie ich trwania (w celu późniejszej analizy). Funkcje aparatu: Realizacja treningu Biofeedback zgodnie z wybranym protokołem Analiza FFT sygnału EEG z wybranych okolic korowych i przedstawienie jej wyników za pomocą grafów Sterowanie elementami ruchomej planszy stymulacyjnej zależne od wyników analizy FFT Tworzenie własnych protokołów 3.1 Organizacja badania Najwygodniej badanie Biofeedback lub Biofeedback PLUS przeprowadza się dysponując dwoma monitorami, osobnym dla terapeuty i dla pacjenta. Jest to układ preferowany, choć badanie zostało tak zorganizowane, że można je wykonać mając system jednomonitorowy. Na ekranie pacjenta prezentowana jest wybrana plansza stymulacyjna ze zmieniającymi się elementami, sterowanymi parametrami obliczonymi na podstawie analizy widmowej sygnału EEG. Na monitorze terapeuty wyświetlane są wskaźniki i parametry potrzebne do prowadzenia i kontrolowania treningu. Trening jest prowadzony wg określonego protokołu (3.5). Każdy aparat wyposażony jest w protokoły standardowe, a dodatkowo użytkownik może sam zaprojektować swój protokół. Protokół określa kanał, z którego sygnał będzie analizowany oraz rytmy częstotliwościowe, które chcemy wypromować i rytmy, które chcemy stłumić. Wybór

70 64 Organizacja badania promowanych i tłumionych częstotliwości zależy od celu treningu. Na podstawie analizy widmowej (FFT) określane są wartości amplitud dla poszczególnych rytmów częstotliwościowych, nazywanych amplitudami rytmów. Na potrzeby tego badania posługujemy się wartościami międzyszczytowymi sygnału, co sprowadza się w praktyce do przemnożenia wartości amplitud przez 2. Wartości międzyszczytowe wyświetlane są na grafach, reprezentujących poszczególne rytmy częstotliwościowe, umieszczonych w centralnym oknie aplikacji (3.6.4), a także są podstawą do policzenia parametrów sterujących planszami. Należy dodać, że w oknie Analiza FFT istnieje możliwość dowolnego przedstawienia amplitud rytmów (4.6), zarówno w postaci wartości międzyszczytowych (peak to peak) jak i pierwiastka z mocy sygnału (RMS). Grafy przedstawiają zmiany wartości amplitud rytmów w czasie. Na każdym z grafów widać poprzeczkę w postaci czarnej poziomej linii, wyznaczającej cel do osiągnięcia. Wartości amplitud rytmów promowanych powinny być większe od wartości odpowiadających im na grafach poprzeczek, a wartości rytmów tłumionych powinny się plasować pod poprzeczkami. Zróżnicowanie kolorystyczne widoczne na grafach ma na celu ułatwić szybkie określenie, czy taka właśnie, pożądana sytuacja zachodzi. Amplitudy rytmów są rysowane innym kolorem w zależności od tego, jaka jest ich wartość w stosunku do poprzeczek. Sytuacja, kiedy amplitudy wszystkich rytmów, które staramy się zmodyfikować, zachowują się prawidłowo, jest w czasie trwania treningu nagradzana - specjalnym dźwiękiem i przyznaniem punktu (nie wspominając o zmianie sterowalnych elementów na planszy stymulacyjnej). Stymulacyjne plansze graficzne, prezentowane na monitorze pacjenta, podzielone są na typy. Dzięki temu łatwiej jest się między nimi poruszać. Na każdej z plansz wyróżniono maksymalnie 3 ruchome elementy, wrażliwe na zmianę parametrów opisanych w protokole. Przykład: W protokole SMR/Teta rytmem promowanym jest SMR, rytmami hamowanymi są Teta i Beta2. Na bazie wartości amplitud dla tych rytmów w stosunku do poprzeczek ustawionych na odpowiednich grafach, zostaną policzone parametry sterujące elementami planszy. Pierwszy parametr zależy od wartości rytmu SMR, drugi - od rytmu Teta i trzeci od rytmu Beta2. Na monitorze terapeuty, w lewej części ekranu, obok informacji o sesji, rundach i protokole, wyświetlone będą 3 wskaźniki pokazujące, jakie wartości osiąga w danym momencie amplituda każdego z tych rytmów w stosunku do poprzeczki, ale z uwzględnieniem, czy jest to rytm promowany czy tłumiony. Generalnie im większe wypełnienie wskaźnika, tym amplituda rytmu lepiej spełnia nasze oczekiwania i tym korzystniej wysterowana jest plansza. Jeśli amplituda promowanego rytmu spada poniżej poprzeczki, spada wypełnienie wskaźnika i przybiera ono kolor czerwony. Dla rytmu tłumionego odwrotnie - amplituda poniżej poprzeczki jest sytuacją, której oczekujemy, wskaźnik jest bardziej wypełniony, a wypełnienie ma zielony. Badanie Biofeedback składa się zwykle z jednej lub dwóch sesji (nazywanych też treningami); sesje - z kilku (na ogół 5-ciu) rund. Ilość sesji i rund oraz długość trwania rundy nie są ograniczone. Po zakończeniu każdej rundy, na monitorze pacjenta, na czas przerwy plansza stymulacyjna przełącza się w podsumowanie uzyskanych do tej pory wyników (rys. 3.1), czemu mogą towarzyszyć brawa i owacje. Na ekranie z wynikami

71 65 jeden słupek prezentuje ilość uzyskanych punktów w czasie jednej rundy. Po zdobyciu małej ilości punktów słupek zabarwia się na czerwono i nie słychać braw, przy średnim wyniku słupek staje się żółty i rozlegają się brawa, a przy bardzo dobrym wyniku wykres staje się zielony i rozlegają się rzęsiste brawa i owacje. Wyniki sesji, zgromadzone w postaci tabelki z wartościami amplitud, poprzeczek i statystyki, są również dostępne w postaci raportu (3.7). Między sesjami (w czasie jednego badania) można zmieniać położenie elektrod wraz z montażem i protokół. W czasie trwania sesji jest to zablokowane. Zmiana planszy jest dopuszczalna. Rysunek 3.1: Plansza z wynikami kolejnych rund. Jeden słupek stanowi wyniki jednej rundy. 3.2 Pasek menu głównego Pasek menu głównego znajduje się u góry ekranu. Opcje menu głównego (wspólne dla wszystkich badań) są opisane w rozdziale??. Nie wszystkie opcje opisane w rozdziale?? są dostępne w sesji Biofeedback. Pozostałe ikony i pola wyboru są opisane w rozdziale??. 3.3 Zarządzanie badaniem Przyciski zarządzania badaniem znajdują się w polu SESJA z lewej strony u dołu ekranu: Przycisk służy do rozpoczynania sesji; w czasie jej trwania przycisk ten zmienia swój wygląd na: czenia sesji. R c ELMIKO Copyright i zmienia się też jego funkcja - służy do zakoń-

72 66 Ustawienia badania Przycisk służy do chwilowego przerwania sesji; po przerwaniu sesji przycisk ten zmienia swój wygląd na: ; do ponownego uruchomienia sesji służy wtedy przycisk. Przycisk otwiera okno Ustawienia opis w rozdziale 3.4. Okno Ustawienia można również otworzyć za pomocą opcji Ustawienia w zakładce albo opcji Sesja, Sesja biofeedback w zakładce Ustawienia. Przycisk umożliwia obejrzenie wyników wszystkich sesji bieżącego badania opis w rozdziale 3.7. Przycisk jest nieaktywny, jeśli żadna sesja nie została jeszcze zarejestrowana. Przycisk / wyłącza i włącza wyświetlanie planszy stymulacyjnej trenowanej osoby. 3.4 Ustawienia badania Okno Ustawienia otwiera się za pomocą przycisku w polu SESJA z lewej strony u dołu ekranu lub wybierając opcję Sesja Biofeedback... z menu Ustawienia. Okno Ustawienia zawiera pięć zakładek: Sesja (rys. 3.2) zawiera dwie grupy ustawień: Konfiguracja sesji zawierającą następujące pola: Montaż należy wybrać z rozwijanej listy użyty montaż elektrod (nazwy użytych elektrod znajdą się w pliku z wynikami badania). Ze względu na charakter badania nie stosuje się dodatkowego montowania kanałów (nie są używane programy) Kanał domyślny jeśli w protokole nie został zdefiniowany inny kanał, analizowane dane pochodzą z kanału domyślnego Protokół pozwala wybrać protokół. Protokoły są rozróżniane po ich nazwach. Dla protokołów standardowych przyjęto zasadę, że pierwszy człon nazwy związany jest z rytmem promowanym, a drugi - z rytmem tłumionym (hamowanym). Zasady użycia protokołów opisano w rozdz. 3.5 Typ planszy pozwala wybrać z rozwijanej listy rodzaj planszy stymulacyjnej. Dla każdego typu istnieje co najmniej jedna plansza (wyjątkiem może być typ Film). Typy plansz są posortowane alfabetycznie. Opcje dostępne pod ikoną są aktywne tylko dla planszy typu Film. Po kliknięciu ikony otwiera się okno (rys. 3.3) zawierające:

73 67 Rysunek 3.2: Okno Ustawienia Sesja Rysunek 3.3: Okno Opcje - ustawienia dla planszy typu Film

74 68 Ustawienia badania pole Lista plansz, w którym można wybrać film do wyświetlania podczas treningu. Lista filmów może być posegregowana alfabetycznie lub po dacie. Przycisk pod polem otwiera okno systemowe przeglądania zawartości komputera, gdzie można wybrać odpowiedni film i dodać go do listy jako nowa pozycja. Najpierw jednak trzeba określić, czy będziemy dodawać film jako plik wideo, czy jako płytę DVD. Przycisk usuwa film z listy dostępnych. pole Parametry planszy, w którym można obejrzeć wybrany film (przycisk ), włączyć dźwięk towarzyszący filmowi (pole wyboru Odtwarzaj muzykę) lub wybrać inny podkład dźwiękowy (pole wyboru Muzyka z innego pliku i wybór pliku dźwiękowego za pomocą przycisku ). Możemy również przeredagować wybraną pozycję na liście filmów, ustawiając odpowiednio źródło filmu z rozwijalnej listy jako plik lub płyta DVD i wybierając plik (lub płytę) na dysku w oknie otwieranym kliknięciem przycisku. pole Zasłanianie obrazu, które umożliwia wybrać rodzaj elementów zasłaniających obraz, co jest jednym z elementów sterowanych w przypadku tego typu planszy. Plansza pozwala wybrać z rozwijanej listy konkretny sposób prezentacji dla danego typu planszy. Dostępne typy i plansze podane są w rozdz Opóźnienie czas wyczekiwania między zebraniem danych, a prezentacją na ekranie (związany jest z typowym czasem reakcji fizjologicznej; zalecany ms) Wyłącz planszę po zakończeniu sesji aplikacja uruchomi się z wyłączoną planszą stymulacyjną. Planszę można włączyć w dowolnym momencie lub zostanie automatycznie włączona po rozpoczęciu sesji oraz wyłączona po zakończonym treningu. Opcja zalecana w systemach z jednym monitorem, ułatwia współdzielenie ekranu pacjenta i terapeuty (domyślnie opcja nieaktywna) Zapisz do pliku wyniki ze wszystkich kanałów wszystkie kanały EEG z wybranego montażu podlegają analizie widmowej, nawet jeśli do prowadzenia treningu nie jest to konieczne (bo np. potrzeba wyników z tylko jednego kanału), a ich wyniki zapisywane są do pliku (domyślnie opcja aktywna) Dźwięki i plansza stymulacyjna: zawierającą następujące pola: Nagroda pozwala wybrać z rozwijanej listy jeden z dźwięków odtwarzany w czasie treningu jako nagroda za spełnienie wszystkich warunków co do amplitud rytmów, zgodnie z wybranym protokołem Wybudzenie pozwala wybrać dźwięk traktowany jako wybudzenie, aktywne tylko dla protokołu Alfa/Teta (3.5) Dźwięki związane z planszą z niektórymi typami plansz skojarzone są dźwięki dopełniające obraz (domyślnie aktywne) Odgłosy tła z niektórymi typami plansz mogą być skojarzone dźwięki w tle (domyślnie nieaktywne)

75 69 Odgłosy utrudniające trening mają na celu rozproszenie pacjenta i utrudnienie zadania, również tylko dla niektórych typów plansz (domyślnie aktywne) Muzyczny podkład podczas prezentacji wyników włączenie melodii towarzyszącej podsumowaniu wyników na zakończenie rundy (domyślnie aktywne) Zwycięskie fanfary na zakończenie rundy brawa i owacje po dobrze zakończonej rundzie. Aplauz będzie najdobitniejszy, kiedy punktacja rundy osiągnie poziom równy przynajmniej 2/3 maksymalnej ilości punktów (zielony słupek na ekranie podsumowującym wyniki), mniej dobitny dla poziomu 1/3-2/3 (żółty słupek) lub żaden, jeśli punktów będzie mniej niż 1/3 maksymalnej ilości (czerwony słupek). Ilość możliwych do uzyskania punktów zależy od czasu trwania rundy i od opóźnienia (domyślnie nieaktywne) Pokaż wskaźnik czasu włączenie paska postępu w górnej części planszy stymulacyjnej. Pasek obrazuje, ile czasu pozostało do końca rundy. Polecane dla plansz typu Wyścigi (domyślnie nieaktywne) Runda (rys. 3.4) zawiera następujące grupy ustawień: Konfiguracja rundy: zawierającą następujące pola: Długość rundy: (domyślnie 3 min) Ilość rund w sesji: (domyślnie 5) Przerwa między rundami: (domyślnie 20 s) bez znaczenia przy nieautomatycznym przechodzeniu między rundami (kolejna opcja) Automatycznie przechodź do następnej rundy włączenie opcji wymusza automatyczne rozpoczęcie nowej rundy (lub zakończenie sesji jeśli to jest ostatnia runda) po upłynięciu czasu przeznaczonego na przerwę między rundami. Wyłączenie tej opcji powoduje, że po każdej zakończonej rundzie komputer czeka (wyświetlając podsumowanie wyników), aż terapeuta naciśnie przycisk lub przycisk OK po ostatniej rundzie. Dopiero wtedy rozpoczynana jest następna runda (domyślnie zaznaczone) Pokazuj na planszy stymulacyjnej następujące informacje (domyślnie zaznaczone): punktację pokaż ilość zdobytych punktów na planszy stymulacyjnej wskaźniki pokaż wskaźniki na planszy stymulacyjnej (niezależnie od tego, że znajdują się na ekranie terapeuty). Każdy wskaźnik prezentuje wartość amplitudy rytmu, dla którego został policzony, w stosunku do poprzeczki ustawionej na grafie dla tego samego rytmu i kanału EEG. Jeśli amplituda, unormowana względem poziomu poprzeczki, jest wyświetlana na czerwono, to znaczy, że nie jest to wartość satysfakcjonująca. Sytuacja oczekiwana to taka, kiedy wskaźnik przybierze kolor zielony. opis wskaźników pokaż opis wskaźników na planszy stymulacyjnej, czyli informację o tym, jakiego dotyczy rytmu. Sygnalizuj planszą, kiedy... jeśli amplituda wybranego z rozwijalnej listy rytmu będzie przekraczać zadaną wartość przez zadany czas, zamiast planszy stymulacyjnej pojawi się na ekranie plansza relaksacyjna. Może jej towarzyszyć dźwięk. Jeśli nie podano wartości amplitudy, jakiej rytm ma nie

76 70 Ustawienia badania przekroczyć, za wartość przyjmuje się poziom poprzeczki (domyślnie nieaktywne) Ignoruj obliczenia przekroczenie przez zadany rytm zadanej wartości amplitudy powoduje zignorowanie obliczeń i zatrzymanie treningu. Zawyżona amplituda rytmów najczęściej jest rezultatem zakłóceń, np zakłóceń pochodzących z systemu pomiarowego, pochodzenia mięśniowego, kardiologicznego lub tzw pływanie metalowych elektrod. Obciążone są nimi przede wszystkim rytmy o skrajnych częstotliwościach (Delta i Beta2) (domyślnie nieaktywne) Opcja Wyróżniaj kolorem amplitudy rytmów hamowanych mieszczące się poniżej celu dotyczy sposobu rysowania grafów (domyślnie nieaktywne). Jeśli opcja jest niezaznaczona amplitudy rytmów, zarówno promowanych jak i tłumionych, mieszczące się pod poprzeczkami, są na grafach rysowane szarym kolorem, a amplitudy powyżej poprzeczek - kolorem zależnym od rytmu. Jeśli opcja zostanie zaznaczona, to zmienia się sposób wyświetlania grafów rytmów hamowanych. Amplitudy poniżej poprzeczki są rysowane kolorem zależnym od rytmu, a powyżej poprzeczki - kolorem szarym. Dzięki temu zachowujemy spójną logikę dla wszystkich grafów i rytmów - im więcej koloru różnego od szarego, tym lepiej. Plansza stymulacyjna (rys. 3.5) zawierającą następujące pola: Wyświetl planszę stymulacyjną na dodatkowym monitorze opcja dostępna dla systemów przynajmniej dwumonitorowych (domyślnie zaznaczone) Wyświetl planszę stymulacyjną w trybie pełnego ekranu okno, w którym wyświetlana jest plansza stymulacyjna, zajmuje cały ekran (domyślnie zaznaczone) Pokaż podgląd planszy stymulacyjnej podgląd planszy stymulacyjnej na ekranie terapeuty (domyślnie zaznaczone) Rozmiar i lokalizacja planszy stymulacyjnej: pozwala wybrać z rozwijanej listy rozmiar i lokalizację planszy w stosunku do okna, w którym jest wyświetlana: Maksymalny rozmiar rozmiar planszy pokrywa się z oknem, w którym jest wyświetlana (domyślny) Duży rozmiar między wszystkimi bokami planszy a granicami okna, w którym jest wyświetlana, pozostawiono małe marginesy Średni rozmiar (standardowy) marginesy wokół planszy są średniego rozmiaru Mały rozmiar marginesy wokół planszy są duże, plansza ma małe rozmiary i jest usytuowana w centrum okna Pionowo na środku ekranu pozostawiono marginesy między lewym i prawym bokiem planszy a granicami okna W lewej części ekranu plansza jest wyświetlona w lewej części okna W prawej części ekranu plansza jest wyświetlona w prawej części okna Definicje protokołów (rys. 3.6) wyświetla informację o standardowych protokołach oraz pozwala zdefiniować własne.

77 71 Rysunek 3.4: Okno Ustawienia Runda Rysunek 3.5: Okno Ustawienia Plansza stymulacyjna

78 72 Ustawienia badania Nazwy standardowych protokołów są tworzone wg schematu: nazwa rytmu promowanego / nazwa podstawowego rytmu hamowanego. Rytm promowany rytm, którego amplitudę staramy się zwiększyć w trakcie treningu. Rytm hamowany rytm, którego amplitudę staramy się zmniejszyć w trakcie treningu. Po kliknięciu na zakładkę z nazwą protokołu zostaną wyświetlone jego parametry. Parametry standardowych protokołów można tylko obejrzeć, ale nie można ich edytować (niektóre z opisywanych dalej przycisków będą nieaktywne). Blokada edycji jest sygnalizowana ciemno-szarym tłem okna. Użycie protokołu jest możliwe tylko wtedy, kiedy istnieją definicje rytmów, do których się odnosi. Protokoły standardowe odnoszą się do standardowych rytmów zawartych w ustawieniach fabrycznych, dlatego nie zaleca się usuwania ich definicji lub zmiany nazw. Zmiany granic rytmów nie wpływają na możliwość użycia protokołu, choć oczywiście wpływają na trening. Do przeglądania i tworzenia nowych protokołów służą przyciski u dołu okna: ikona opis Tworzy pusty, niestandardowy protokół o nazwie Nowy Usuwa aktywny protokół (nie dotyczy protokołów standardowych) Przywraca właściwe nazwy rytmów i porządkuje nazwy i definicje standardowych protokołów w razie, gdyby nazwy zmieniły się na skutek zmiany języka aplikacji. Zmiana języka może o tyle wpłynąć na definicje rytmów i protokołów, że są one rozróżniane po nazwach. Otwiera okno umożliwiające zmianę nazwy protokołu niestandardowego Edycja niestandardowego protokołu jest możliwa dzięki przyciskom z prawej strony okna (szczegóły w 3.5): ikona opis Dodaje nowy parametr do edytowanego protokołu Usuwa zaznaczony parametr z edytowanego protokołu Dodaje nowy rytm do edytowanego parametru Usuwa zaznaczony rytm z edytowanego parametru

79 73 Po dodaniu nowego parametru lub pasma należy określić (klikając w odpowiednie pole) właściwy Kanał i Pasmo częstotliwościowe (rytm). Należy też zaznaczyć, czy będzie on promowany czy hamowany (pole Promowanie). Wybranie kanału domyślnego znaczy, że analizy dotyczą kanału określonego w zakładce Sesja. Rysunek 3.6: Okno Ustawienia Definicje protokołów Utworzenie nowego protokołu jest połączone z automatycznym utworzeniem standardowego zestawu wykresów (grafów), które będą wyświetlane w centralnym panelu aplikacji. Wykresy (rys. 3.7) opcja umożliwia dobór wykresów (grafów) wyświetlanych w centralnym panelu aplikacji. Graf przedstawia zmienność w czasie wartości amplitudy średniej rytmu częstotliwościowego R, policzonej dla sygnału rejestrowanego w kanale K. Rytm R i kanał K należy podczas edycji grafu wybrać z odpowiednich list rozwijanych. Wartości amplitudy wyświetlane na grafach są wartościami międzyszczytowymi sygnału (peak-to-peak). Standardowy zestaw grafów, tworzony zawsze po dodaniu nowego protokołu, obejmuje zbiór grafów utworzonych dla wszystkich zdefiniowanych w systemie rytmów i dla kanału domyślnego. Dzięki edycji tego zbioru mamy wpływ na to, jakich rytmów zmiany chcemy obserwować. Dla każdego protokołu można wybrać inny zestaw grafów. Edycja grafów dla protokołów standardowych jest również możliwa.

80 74 Ustawienia badania Rysunek 3.7: Okno Ustawienia Wykresy Dobrą zasadą jest tworzenie zbioru grafów zależnie od własności protokołu. Jeśli protokół odnosi się do rytmu R i kanału K, wygodnie jest zadbać, aby w naszym zbiorze znalazł się graf, na którym będziemy mogli obserwować poziom amplitudy rytmu R w kanale K. Dzięki temu będziemy mogli ustawić poprzeczkę dla rytmu R, bez której trening jest praktycznie bezzasadny. To, czy wyniki wyświetlane na grafie mają w aktualnie wybranym protokole znaczenie, podpowiada tło grafu - im ciemniejsze, tym wyniki mają mniejszy wpływ na trening. Wyniki dla rytmów promowanych lub hamowanych są wyświetlane na tle jasno-kremowym. Wyniki rytmów, które po przekroczeniu określonej wartości mogą spowodować wstrzymanie treningu, ignorowanie obliczeń lub wyświetlenie planszy relaksacyjnej, są wyświetlane na tle ciemno-kremowym. Jeśli wyniki nie mają żadnego znaczenia dla naszego treningu, są wyświetlane na grafie z ciemno-szarym tłem. Dzięki zróżnicowaniu kolorów tła można szybko zorientować się, na jakie grafy powinniśmy zwrócić uwagę. Jeśli zaś amplitudy ważnego z punktu widzenia protokołu rytmu są wyświetlane na ciemno-szarym tle, to sprawdźmy, czy właściwie został określony dla tego grafu kanał. U dołu każdej zakładki znajduje się opcja Zapisz ustawienia (domyślnie zaznaczona) powodująca zapisanie wprowadzonych zmian. Jeśli opcja będzie niezaznaczona, wprowadzone zmiany będą obowiązywać jedynie do końca pracy z aplikacją.

81 Protokoły Protokół treningu określa kierunek zmian aktywności mózgowej, jaki chcielibyśmy uzyskać. Odpowiednio układając trening prowadzimy do wypromowania jednych rytmów kosztem innych. Jak wiadomo, wzrost amplitud fal szybkich (Beta, Beta2) wiąże się z pogłębionym stanem świadomości, skupienia, koncentracji. Wzrost amplitud fal wolnych natomiast odpowiada przechodzeniu w stan relaksacji, odprężenia, obniżenia uwagi (Alfa), zasypiania, obniżenia czucia bólu (Teta). Dobór fal promowanych i hamowanych powinien być poprzedzony dokładną analizą aktywności układu nerwowego i wywiadem z pacjentem Protokoły standardowe System EEG DigiTrack R wyposażony jest w 6 standardowych protokołów, dostępnych w czasie wykonywania zarówno badania Biofeedback jak i Biofeedback PLUS. Protokoły te są oparte na zestawie standardowych definicji rytmów i odnoszą się do wyników analizy kanału domyślnego (3.4): SMR/Teta: rytm promowany - SMR, rytmy hamowane Teta, Beta2 Beta/Teta: rytm promowany - Beta, rytmy hamowane Teta, Beta2 SMR/Delta: rytm promowany - SMR, rytmy hamowane Delta, Beta2 Beta/Delta: rytm promowany - Beta, rytmy hamowane Delta, Beta2 Alfa/Theta: rytm promowany - Alfa, rytm hamowany - Teta. Dla większości protokołów rytm Beta2 jest hamowany. W obrębie tego pasma rejestrujemy artefakty mięśniowe (głównie mięśnie karku), stąd kiedy poziom amplitudy rytmu staje się podwyższony, zwykle wiąże się to ze wzrostem napięcia i stresu u pacjenta. Duża amplituda rytmu Beta2 powinna być sygnałem dla terapeuty do przerwania badania i podjęcia próby zrelaksowania pacjenta. Istnieje możliwość monitorowania wybranych rytmów i reagowania, jeśli ich amplituda przewyższy określony poziom (3.4). Zwykle dotyczy to wspomnianego rytmu Beta2 oraz rytmu Delta, w obrębie którego rejestrowanych jest dużo artefaktów związanych z problemami technicznymi pomiaru. Spełnienie warunków nakładanych na amplitudy promowanych i hamowanych rytmów (amplituda rytmu promowanego powyżej poprzeczki, amplituda rytmu hamowanej - poniżej) jest nagradzane dźwiękiem i naliczeniem punktu. Protokół Alfa/Teta, mający za zadanie odprężenie pacjenta, różni się od pozostałych w następujących szczegółach: Punkty są naliczane w sytuacji, kiedy amplituda rytmu Alfa przekroczy poprzeczkę ustawioną dla tego rytmu (amplituda rytmu Teta nie przesądza o punktacji) Istnieją 2 rodzaje dźwięków. Pierwszy, podstawowy (uspokajający), jest dla pacjenta nagrodą, emitowaną dla dostatecznie dużej amplitudy rytmu Alfa (ponad poprzeczkę) Dźwięk dodatkowy (wybudzający) jest emitowany dla dużej wartości amplitudy rytmu Teta (powyżej poprzeczki)

82 76 Protokoły Wartości rytmu Beta2 są ignorowane Każdy z rytmów, do których odnosi się protokół, jest podstawą do obliczenia parametru sterującego planszą. Np dla protokołu SMR/Teta obliczane są 3 parametry, dla rytmu SMR, Teta i Beta2, przy czym wartość parametru sterującego zależy od stosunku amplitudy rytmu do wysokości poprzeczki ustawionej na grafie. Jeśli amplituda rytmu przekracza wartość poprzeczki i jest to rytm promowany, warunek założony w protokole został spełniony i element planszy sterowany przez ten parametr zmienia się w pożądanym kierunku. Jeśli zostaną spełnione warunki dla wszystkich parametrów, zostanie naliczony punkt. Wartości parametrów sterujących widać na wskaźnikach na monitorze terapeuty i - jeśli takie są ustawienia - na monitorze z planszą dla pacjenta Protokoły niestandardowe Sterowanie planszą i naliczanie punktów zależą od wartości parametrów. Dla każdego protokołu zdefiniowane są co najwyżej 3 parametry, gdyż trudno byłoby śledzić na planszy jednoczesną zmianę większej ilości elementów. W przypadku protokołów standardowych jeden parametr jest określony przez jeden rytm rejestrowany w kanale domyślnym. W przypadku protokołów niestandardowych sami możemy określić trenowane rytmy, więcej, rytmy te mogą być rejestrowane w różnych kanałach. Nie zmieniło się ograniczenie na ilość parametrów - maksymalnie można zdefiniować 3 parametry w protokole. Zdefiniowanie niestandardowego protokołu polega na dodaniu do niego parametru (lub parametrów), które będą sterowały planszą i będą decydowały o punktacji. Na jeden parametr może się składać dowolna ilość rytmów (pasm częstotliwościowych), a każdy z rytmów może odnosić się do innego kanału (można również pozostać przy kanale domyślnym). Mogą to być zarówno rytmy promowane jak i hamowane. Jeśli parametr składa się z więcej niż jednego rytmu, jego wartość będzie obliczona jako średnia wartość parametrów dla poszczególnych rytmów, z uwzględnieniem tego, czy jest to rytm promowany czy hamowany. Tak policzony parametr będzie użyty do wysterowania planszy. Spełnienie warunku przez parametr jest uwarunkowane spełnieniem odpowiednich warunków dla wszystkich wchodzących w jego skład rytmów. Natomiast spełnienie warunków przez wszystkie parametry warunkuje naliczenie punktu, innymi słowy punkt jest naliczony, kiedy wszystkie pasma wchodzące w skład parametru i wszystkie parametry spełniają określone warunki. Jeśli został wybrany plik dźwiękowy (w zakładce Sesja) dla nowo utworzonego protokołu, będzie on odtwarzany po spełnieniu warunków przez wszystkie parametry, a razem z dźwiękiem nagrodą będzie doliczenie punktu. Definiowanie własnych protokołów wymaga od terapeuty niemałego doświadczenia, gdyż łatwo jest stworzyć parametry, których interpretacja fizjologiczna może się okazać dość karkołomna.

83 77 Razem z protokołem zapamiętujemy układ grafów, który towarzyszy treningowi. 3.6 Wykonanie badania Biofeedback (Biofeedback PLUS) Umieszczenie elektrod na głowie pacjenta Lokalizacja elektrod ma istotne znaczenie i powinna być dobrana po dokładnej analizie elektrycznej aktywności mózgu. Każdy region kory mózgowej odpowiada za inne funkcje poznawcze. Najczęściej elektrody K1 i K2 umieszczamy w pozycji C3 i C4 (funkcje motoryczne i czuciowe), KR na dowolnym uchu lub w linii pośrodkowej głowy a KG w linii pośrodkowej głowy linii pośrodkowej głowy lub za uchem. W czasie przyłączania elektrod należy bezwzględnie przestrzegać zasad bezpieczeństwa określonych w rozdziale Przed rozpoczęciem badania należy sprawdzić impedancję elektrod i w razie potrzeby lepiej oczyścić miejsce kontaktu (rozdz ) Uruchomienie badania W celu uruchomienia badania Biofeedback (BFB) należy (dokładny opis w rozdziale 2.4.2): wybrać z listy pacjentów w oknie bazy danych (opis w rozdziale 2.3) żądanego pacjenta (lub dodać nowego) kliknąć przycisk aby uruchomić badanie w otworzonym oknie Nowe badanie (rys. 3.8) wybrać Typ badania: Typ badania: Biofeedback lub Biofeedback PLUS (i ewentualnie wypełnić inne pola) zatwierdzić przyciskiem OK Po kilku sekundach pojawi się okno rejestracji BFB (rys. 3.9). W tym momencie przez elektrody zbierany jest sygnał EEG i włączony podgląd (w górnej części ekranu), natomiast badanie nie jest wykonywane. Przed rozpoczęciem badania mocno zalecane jest sprawdzenie poziomu impedancji. Poziom impedancji powinien być poniżej kohm. W przeciwnym przypadku konieczne jest poprawienie elektrod. Poziom impedancji można sprawdzić klikając ikonę po prawej stronie paska ikon. Pojawi się okno pomiaru impedancji (rys.??). Dokładny opis pomiaru impedancji elektrod znajduje się w rozdziale??.

84 78 Wykonanie badania Biofeedback (Biofeedback PLUS) Rysunek 3.8: Wybór badania Biofeedback Rysunek 3.9: Nowe okno badania BFB

85 3.6.3 Zalecane warunki w trakcie wykonywania treningów Zalecane warunki w trakcie wykonywania treningów W trakcie treningu powinny być zachowane następujące warunki: 1. Pomieszczenie powinno być możliwie wyciszone i zacienione. 2. Nie zaleca się wykonywania badań w pomieszczeniu z podłogą z tworzyw sztucznych (PCV, wykładziny sztuczne) mogących się elektryzować i powodować zakłócenia. 3. Niewskazane jest stosowanie w trakcie badań oświetlenia jarzeniowego, które może być powodem zakłóceń. 4. Pacjent powinien znajdować się ok. 1,5 m od monitora. 5. Fotel dla pacjenta powinien być stabilny (brak możliwości huśtania się ), z zagłówkiem, pozwalający uzyskać komfortową pozycję rozluźniającą mięśnie. 6. W pomieszczeniu podczas treningu EEG Biofeedback może przebywać jedynie terapeuta oraz pacjent z opiekunem Panel Sesja Biofeedback Jeśli używany jest jeden monitor (wspólny dla terapeuty i pacjenta) bezpośrednio po uruchomieniu badania plansza może zasłaniać okno badania; należy wtedy kliknąć lewym klawiszem myszy w obszarze planszy, a następnie nacisnąć klawisz Esc. Po uruchomieniu badania Biofeedback (BFB) otwiera się okno jak na rys Panel Sesja Biofeedback zajmuje centralną część okna. Z lewej strony panelu znajduje się pasek zawierający informację o ustawieniach sesji: Kanał (domyślny, wybrany w oknie z ustawieniami) Protokół (wybrany w oknie z ustawieniami) Sesja (numer wykonywanej sesji) Runda (numer wykonywanej rundy w aktualnej sesji) Punktacja (dla aktualnej rundy) Czas od początku rundy oraz przyciski ustawień sesji (opis w rozdz. 3.3). Pozostałą część panelu zajmują grafy (wykresy), przedstawiające histogramy amplitudy rytmu dla danego kanału. W prawym górnym rogu każdego grafu wyświetlana jest chwilowa wartość amplitudy obrazowanego rytmu, zaś podczas treningu wyświetlane są 2 wartości - wartość chwilowa i wartość uśredniona od początku rundy. Zastosowanie grafów nie ogranicza się do ilustracyjnego. Tylko na grafie można zaznaczyć cel treningu (poprzeczkę) dla danego rytmu czyli amplitudę, jaką rytm powinien przekraczać (rytm promowany) lub nie przekraczać (rytm hamowany). Jeśli dla rytmu, na podstawie którego generujemy parametr sterujący grą, nie określimy poprzeczki, to sterowanie grą nie zachodzi, bo amplituda rytmu nie może być z niczym porównana.

86 80 Wyniki sesji (raport) Poprzeczka jest celem dla pacjenta i referencją dla rzeczywistych wyników uzyskanych przez pacjenta. U góry każdego grafu jest podane pasmo, kanał (elektroda) oraz bieżąca wartość amplitudy. U dołu każdego grafu znajdują się cztery przyciski: ikona opis Zmniejszenie wzmocnienia amplitudy Zwiększenie wzmocnienia amplitudy Podwyższenie poprzeczki (można również przeciągać poprzeczkę prawym klawiszem myszy) Obniżenie poprzeczki (można również przeciągać poprzeczkę prawym klawiszem myszy) Poprzeczkę należy wstępnie ustawić na granicy amplitudy rytmu i regulować w miarę potrzeby i wraz z postępem treningu. Rytm promowany powinien się utrzymywać powyżej poprzeczki, rytm nie promowany powinien się utrzymywać poniżej poprzeczki. Tło wykresu zależy od jego znaczenia: rytmy na jasnym tle - mają wpływ na punktację sesji rytmy na pośrednim tle - są używane do nadzoru (ignorowanie obliczeń i wyłączania sesji opis w rozdziale 3.4, punkt Runda) rytmy na ciemnym tle nie są istotne dla wybranego protokołu; można je usunąć opis w rozdziale 3.4, punkt Wykresy (na ekranie są domyślnie grafy wszystkich zdefiniowanych rytmów) 3.7 Wyniki sesji (raport) Wyniki sesji można obejrzeć podczas wykonywania badania lub po jego zakończeniu. Podczas wykonywania badania okno Wyniki sesji (rys. 3.10) otwiera się za pomocą przycisku w polu SESJA z lewej strony u dołu ekranu. Jest to możliwe dopiero po wykonaniu przynajmniej jednego treningu. Okno zawiera wyniki wszystkich sesji zarejestrowanych w czasie trwania badania. Po zakończeniu badania i opuszczeniu aplikacji rejestrującej, wyniki badania są dostępne przy użyciu (??):

87 81 klawisza Przeglądaj w dolnej części okna bazy danych albo opcji Przeglądaj w zakładce Badanie menu głównego bazy danych. Rysunek 3.10: Okno Wyniki sesji Rysunek 3.11: Okno Wartości kontrolne Wybór sesji, której wyniki chcemy obejrzeć, następuje przez kliknięcie w zakładkę z odpowiednim numerem. Pod zakładkami wyświetlono podstawowe informacje na temat treningu: datę, kanał domyślny, protokół i długość rundy.

88 82 Porównanie sesji (krzywa uczenia) W pierwszej tabelce znajdują się wyniki z poszczególnych rund, zarejestrowane przez kanał domyślny lub - jeśli zaznaczono opcję Zapisz do pliku wyniki ze wszystkich kanałów (3.4) - wyniki zarejestrowane przez wszystkie kanały bieżącego montażu. Są to cele (wysokość poprzeczek, o ile zostały ustawione) i wartości amplitud uśrednionych dla poszczególnych rund. Cele i amplitudy są wyświetlone dla wszystkich zdefiniowanych rytmów. Wartość podana w rubryce Czas oznacza długość trwania konkretnej rundy, równa długości rundy określonej w oknie Ustawienia (i wyświetlonej nad tabelką) lub mniejsza od tej wartości, jeśli runda została wcześniej przerwana. Zaznaczenie w rubryce Runda decyduje o tym, że wyniki dla rundy i danego kanału będą uwzględnione w podsumowaniu statystycznym, które - dla odróżnienia od celów i amplitud - umieszczono w polach na szarym tle. Podsumowanie statystyczne dotyczy jednego kanału i wszystkich rund, jest policzone dla każdego rytmu niezależnie. Druga tabelka zawiera wartości ilorazów amplitud rytmów policzone dla wszystkich rund i wszystkich kanałów (lub tylko kanału domyślnego). Ilorazy (współczynniki) są często używanym wskaźnikiem w treningach biofeedback, mającym tę zaletę, że w dużym stopniu znoszą zależność od poziomu amplitudy (która jest bardzo zróżnicowana międzyosobniczo). Na dole okna znajdują się następujące pola wyboru opcji i przyciski: Pokaż podsumowanie dla każdego kanału zaznaczenie spowoduje wyświetlenie podsumowania statystycznego dla amplitud uśrednionych dla poszczególnych rund i zarejestrowanych w tym samym kanale. Obejmuje: wartość średnią, odchylenie standardowe, wartość minimalną i maksymalną Zapamiętaj zmiany zapamiętanie w pliku, które wyniki mają być zignorowane podczas obliczeń statystycznych (przez zaznaczenie lub odznaczenie w rubryce Runda). Informacja ta będzie uwzględniana również w aplikacji porównującej rundy między sobą (3.8) Pokaż udziały procentowe zaznaczenie spowoduje wyświetlenie udziału procentowego mocy wyświetlanego rytmu w całkowitej mocy sygnału w danym kanale. drukuje zawartość okna Wyświetla (dla porównania) wartości referencyjne dostępne w literaturze (rys. 3.11) eksportuje zawartość okna w formacie html do dostępnej w systemie przeglądarki (gdzie może być wydrukowana). 3.8 Porównanie sesji (krzywa uczenia) Raport zawiera wyniki sesji zebranych w czasie jednego badania, bez możliwości porównywania sesji między sobą. Oprócz tej funkcjonalności w systemie EEG DigiTrack R istnieje możliwość jednoczesnego przedstawienia i porównania wyników wszystkich sesji ze wszystkich badań typu Biofeedback i Biofeedback PLUS, zarejestrowanych dla jednego, wybranego pacjenta. Jest ona dostępna, jeśli w bazie danych wybierzemy na liście badań badanie typu Biofeedback lub

89 83 Biofeedback PLUS (rys. 3.12). Pojawia się wówczas na dole ekranu przycisk którego użycie otwiera aplikację porównującą badania pacjenta (rys. 3.13). Rysunek 3.12: Okno bazy danych badania Biofeedback Rysunek 3.13: Okno porównania wyników badań Biofeedback W lewej części okna aplikacji porównującej znajduje się lista kolejnych sesji ze wszystkich uwzględnionych badań wybranego pacjenta. Każdy element listy jest opisany jako: BX: Sesja Y, gdzie:

90 84 Porównanie sesji (krzywa uczenia) X jest numerem badania zgodnym z numerem wewnętrznym w bazie danych, Y jest kolejnym numerem sesji pacjenta (licząc od pierwszego badania). Po kliknięciu na strzałkę z lewej strony sesji rozwinie się lista rund wykonanych w czasie trwania tej sesji, każdy z jej elementów jest opisany jako Runda A (B), gdzie: A jest kolejny numerem rundy w tym badaniu B jest kolejnym numerem rundy licząc od pierwszej sesji pierwszego badania. Porównywać możemy wyniki uśrednione dla rund lub całych sesji. Domyślnie wyniki wszystkich sesji (rund) są uwzględnione w porównaniach. Tak samo, jak w przypadku raportu, istnieje możliwość zignorowania części wyników. Jest to przydatne w sytuacji, kiedy dane są obarczone artefaktami lub zostały niewłaściwie zarejestrowane i nie są spójne z resztą badań. W przypadku raportu zignorowanie danych wymaga odznaczenia pola wyboru w rubryce Runda (pierwsza tabela okna Wyniki sesji), a w przypadku porównywania badań (krzywej uczenia) - odznaczenia pola wyboru po lewej stronie rundy lub sesji na liście. Zaznaczenia i odznaczenie pól wyboru w obu aplikacjach są zapamiętywane w pliku z wynikami (w przypadku raportu - na życzenie), a ponieważ obie aplikacje z niego czerpią dane, zmiany dokonane w jednej obowiązują w drugiej i na odwrót. Z prawej strony ekranu na dole widać tabelkę z danymi zarejestrowanymi w czasie porównywanych sesji lub rund. Danymi są amplitudy rytmów (µv), ich udziały procentowe lub współczynniki amplitud. Numery sesji i numery rund pokrywają się z numerami na liście z lewej strony ekranu (zarówno sesje jak i rundy liczone są względem pierwszego badania, czyli są to odpowiednio numery Y lub B ). Te same dane prezentowane są w postaci graficznej powyżej tabelki. Na osi poziomej odłożone są kolejne numery sesji lub rund (te same, co w tabelce). Kursor poruszający się w obrębie wykresów pozwala odczytać wartość amplitudy (udziału procentowego lub współczynnika) dla konkretnego momentu. W tabeli, poniżej definicji rytmów (lub nazw współczynników), zaprezentowane są kolory użyte do narysowania wykresów. Kolory te można zmienić klikając podwójnie w obrębie kolorowego prostokąta. Podwójne kliknięcie w obrębie definicji rytmu (lub współczynnika) wyłącza (lub włącza) odpowiadający mu wykres (a kolumna danych w tabeli jest wyszarzona). Powyżej wykresu znajdują się zakładki określające rodzaj prezentowanych danych: Amplitudy (rys. 3.13) na wykresie i w tabelach wyświetlane są wartości amplitud rytmów uśrednionych dla sesji lub rund (µv) Udziały procentowe (rys. 3.14) wyświetlane są udziały procentowe poszczególnych rytmów w całości przebiegu EEG Podstawowe współczynniki (rys. 3.15) wyświetlane są podstawowe dla danego protokołu współczynniki, czyli relacje między trenowanymi amplitudami. Wartości współczynników są bardziej stabilne niż wartości amplitud rytmów, gdyż uniezależniamy się od różnic międzyosobniczych oraz od przypadkowych zmian amplitudy EEG w kolejnych badaniach, spowodowanych np. różnicami w zamocowaniu elektrod itp.

91 85 Inne współczynniki (rys. 3.16) zależności między pozostałymi rytmami. Rysunek 3.14: Porównanie wyników udziały procentowe Pasek ustawień u góry okna zawiera następujące pola: Kanał i protokół: służy do selekcji porównywanych sesji pod kątem rodzaju treningu. Porównywane będą jedynie te treningi, które odbywały się wg zadanego protokołu i dla zadanego kanału Pokazuj: umożliwia wybór, czy porównujemy dane uśrednione dla poszczególnych rund czy dla poszczególnych sesji (domyślnie porównujemy dane dla sesji) Trend: za pomocą suwaka można wybrać stopień wygładzenia krzywej (rys. 3.17) w zakresie 1 30 (domyślnie 10, jest to wielkość wygładzającego okna). Pole wyboru Interpoluj pozwala włączyć lub wyłączyć interpolację krzywej (rys. 3.18) za pomocą b-spline (wielomianu 3-go stopnia, domyśłnie włączona). Ignoruj zmiany granic rytmów jeśli w trakcie badań były zmieniane granice rytmów, to wyłączenie tej opcji spowoduje, że rytmy o tej samej nazwie, ale różnych granicach częstotliwości będą traktowane niezależnie (w tabeli - jako osobne kolumny, na rysunku - jako osobne wykresy, domyślnie włączone) ). eksportuje wykresy i tabelkę z porównywanymi danymi do pliku w formacie PDF drukuje wykresy i tabelkę z porównywanymi danymi.

92 86 Porównanie sesji (krzywa uczenia) Rysunek 3.15: Porównanie wyników podstawowe współczynniki Rysunek 3.16: Porównanie wyników pozostałe współczynniki

93 87 Rysunek 3.17: Porównanie krzywej przy różnych wartościach Trendu Rysunek 3.18: Porównanie krzywej interpolowanej (u góry) i nieinterpolowanej (u dołu)

94 88 Plansze stymulacyjne 3.9 Plansze stymulacyjne Poniżej zamieszczono przegląd dostępnych w systemie EEG DigiTrack R typów plansz stymulacyjnych. Dla każdego z nich opisano elementy sterowane (czyli to, co na planszy może się zmienić) oraz pożądany i niepożądany kierunek zmian. Opis sterowania dostosowany został do specyfiki protokołów standardowych, w których mamy do czynienia z jednym rytmem promowanym i dwoma hamowanymi (wyjątkiem jest protokół Alfa/Teta). Mówiąc o rytmie promowanym mamy na myśli pierwszy parametr sterujący protokołu i skojarzony z nim pierwszy element sterowany planszy, rytmy hamowane związane są z kolejnymi dwoma elementami sterowanymi (rytm Beta2 to zwykle ostatni, trzeci element sterowany na planszy). Naturalnie użyteczność plansz nie ogranicza się do protokołów standardowych, należy tylko podczas definiowania własnego protokołu pamiętać o kolejności elementów sterowanych i o tym, że każda z plansz ma ich nie więcej niż trzy. Należy też pamiętać o zaznaczeniu, czy parametr ma być promowany czy hamowany. Wszystkie typy plansz można podzielić na: ciągłe, krokowe. Plansze ciągłe sterowane są w sposób ciągły, tzn chwilowy stan planszy bezpośrednio odwzorowuje chwilowy stan parametrów sterujących. Zmiany na planszy mogą zachodzić zarówno w kierunku pożądanym, jak i niepożądanym, a skala tych zmian jest uzależniona od wielkości zmiany związanego z nią parametru. Wśród plansz ciągłych szczególnym przypadkiem są plansze słuchowe, w których główną rolę odgrywa nie obraz, ale dwa różne podkłady dźwiękowe - pożądany (nasilający się wraz z pożądanymi zmianami amplitud rytmów) i niepożądany. Każdemu z podkładów towarzyszy inna wizualizacja, obrazy i dźwięki przenikają się nawzajem, a relacja między amplitudami rytmów i poprzeczkami decyduje o tym, który obraz i dźwięk będzie dominował. Plansze krokowe nie odwzorowują ciągłych zmian parametrów sterujących, ale krokowo inkrementują swój stan, jeśli parametry spełnią zadane kryteria. Do plansz krokowych zaliczamy wszystkie wyścigi - gąsienic, statków i samochodów. W praktyce sterowanie planszami typu wyścigi sprowadza się do tego, że jeśli parametry spełniają kryteria (amplitudy rytmów promowanych przewyższają wartości poprzeczek, amplitudy rytmów hamowanych mieszczą się poniżej poprzeczek), gąsienice (samochody lub statki) przesuwają się w kierunku celu (od lewej do prawej strony ekranu), przy czym jednostkowe przesunięcie nie zależy od tego, jak bardzo amplituda rytmu różni się od wartości poprzeczki i jest zawsze taka sama. W przypadku, kiedy parametry nie spełniają kryterium, gąsienice (statki, samochody) stoją w miejscu, ale nigdy nie cofają się Akwarium Pożądanym efektem treningu z tą planszą jest uzyskanie jak najwyraźniejszego obrazu i jak największej ilości rybek maksymalna ich ilość, to 10. Odpowiada za to rytm promowany. Rytm hamowany odpowiada za ilość bąbelków powietrza w wodzie im więcej ich jest, tym lepiej.

95 3.9.2 Bałwanek 89 Drugi rytm hamowany (beta2) odpowiada za przejrzystość wody - im jest jaśniejsza, tym lepiej). duża ilość kolorowych rybek jasna, przejrzysta woda duża ilość bąbelków powietrza mała ilość rybek ciemna, brudna woda brak bąbelków powietrza Bałwanek Akcja w tej planszy polega na ucieczce bałwanka przed złymi bałwankami-mutantami im większa odległość między uciekinierem a prześladowcami, tym lepiej; odpowiada za to rytm promowany. Bałwanek powinien jechać jak najszybciej; odpowiada za to rytm hamowany. Dodatkowo na planszy powinny świecić się światełka na choinkach (im więcej tym lepiej), za co odpowiedzialny jest drugi rytm hamowany (Beta2). Dostępne są dwie plansze: Wyścig i Złap mnie. Różnią się od siebie jedynie odgłosami w obu przypadkach słychać szusowanie bałwanka, ale w planszy Złap mnie pojawia się co pewien czas dźwięk przeszkadzający, podobny do okrzyku ej, natomiast w planszy Wyścig odgłos znacznie groźniejszy, przypominający ujadanie psów.

96 90 Plansze stymulacyjne bałwanek jedzie na nartach jak najszybciej złe bałwanki są daleko z tyłu na choinkach świecą się wszystkie światełka bałwanek jedzie wolno złe bałwanki są blisko niego na choinkach nie ma światełek Bączek Ten typ tworzą trzy plansze: Bez tła i cieni Z tłem bez cieni Z tłem i cieniami Pożądanym efektem treningu jest uzyskaniedużej szybkości wirowania bączka i jego stabilne obroty odpowiadają za to parametr promowany i hamowany. Drugi parametr hamowany (Beta2) odpowiada za świecenie bączka.

97 3.9.4 Belki 91 bączek wiruje szybko i nie chwieje się bączek świeci się bączek kręci się powoli i chwieje się bączek nie świeci się Belki Ten typ ma cztery plansze: Zakręcone Proste Potrójne Potrójne2 W planszach Zakręcone i Proste pożądanym efektem jest duża ilość ustawionych belek. Za ten stan odpowiadają wszystkie rytmy biorące udział w treningu. W planszach Potrójne i Potrójne2 za pierwszy rząd belek odpowiada rytm promowany, za drugi rząd rytm hamowany, a za trzeci rząd rytm hamowany (beta2).

98 92 Plansze stymulacyjne dużo ustawionych belek mało belek Bobslej Trening polega na uzyskaniu prostego toru jazdy bobsleja i jazdy środkiem toru rytm promowany. Rytm hamowany odpowiada za szybkość jazdy bobsleja i jego odległość od obserwatora, a drugi parametr hamowany (Beta2) odpowiada za ilość padającego śniegu (im mniej tym lepiej). W planszy tej możliwe jest włączenie dźwięku odgłosu płóz bobsleja sunącego po torze. Dodatkowo losowo pojawiają się dźwięki przeszkadzające w postaci oklasków i okrzyków kibiców. bobslej jedzie środkiem toru tor jest prosty, prowadzi w dół obserwator widzi bobslej z bliska pada mało śniegu bobslej jedzie po krętym torze tor prowadzi pod górę obserwator widzi bobslej z daleka pada gęsty śnieg

99 3.9.6 Cząsteczki Cząsteczki Plansza Tunel gwiazd Pierwsze dwa parametry odpowiadają za skupenie tunelu: parametr promowany odpowiada za szerokość, a pierwszy parametr hamowany za wysokość im tunel bardziej skupiony, tym lepiej. Trzeci parametr odpowiada za kolor/rozmiar im gwiazdy większe i bardziej kolorowe, tym lepiej. tunel wąski gwiazdy duże i kolorowe tunel szeroki gwiazdy małe i blade Plansza Świetlista ścieżka Pierwszy parametr odpowiada za wygięcie wstęgi im wstęga bardziej wygięta, tym lepiej. Drugi za szerokość wstęgi im wstęga szersza tym lepiej. Trzeci odpowiada za kolor/rozmiar im wstęga bardziej kolorowa, tym lepiej. wstęga wygięta wstęga szeroka wstęga kolorowa wstęga prosta wstęga wąska wstęga biała

100 94 Plansze stymulacyjne Drzewo Pożądanym efektem treningu z tą planszą jest uzyskanie jak najbardziej rozłożonych konarów drzewa rytm promowany. Na gałęziach powinno być jak najwięcej liści i białych kwiatów (rytm hamowany). Pień i konary drzewa powinny być jak najgrubsze (drugi rytm hamowany Beta2). grube i rozłożyste konary drzewa na gałęziach dużo zielonych liści cienkie, złożone gałązki drzewa brak liści i białych kwiatów Dźwięki plansza słuchowa Zmianom parametrów towarzyszy nie tylko zmiana obrazu ale również dźwięku. Plansza Afrykański strumień Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Wszystkie parametry odpowiadają za pojawienie się postaci grających na tam-tamach i odgłosy bębnów () lub braku postaci i odgłosy szemrzącego strumienia (). czysty krajobraz bez widocznych czarnych postaci z bębnami odgłos szemrzącego strumienia krajobraz z widocznymi czarnymi postaciami z bębnami odgłosy afrykańskich bębnów

101 3.9.8 Dźwięki plansza słuchowa 95 Plansza Bambus Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za widok lecącej wody ze ściętego pędu bambusa oraz za odgłos jej pluskania. Rytm hamowany odpowiada za widoczność żaby i dźwięk jej kumkania. Drugi rytm hamowany Beta2 odpowiada za widoczność i odgłos bzyczenia komara. wyraźny obraz bambusa oraz odgłos pluskającej wody brak widoku żaby i jej kumkania brak widoku komara i jego bzyczenia zamazany obraz bambusa brak odgłosu pluskającej wody widoczna żaba i odgłos kumkania widoczny komar i odgłos jego bzyczenia Plansza Burza w lesie Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za wyraźny, rozświetlony słońcem widok lasu i śpiew ptaków. Parametry hamowane odpowiadają za pojawienie się deszczu i odgłosy burzy (wynik zły) lub brak deszczu(). obraz leśnej polany świergot ptaków widoczne strugi deszczu i błyskawice odgłosy deszczu i burzy

102 96 Plansze stymulacyjne Plansza Cywilizacja w parku Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za wyraźny widok parku i śpiew ptaków. Parametr hamowany odpowiada za pojawienie widoku zarysów postaci przy kawiarnianych stolikach i gwar rozmów. Drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za dodatkowy odgłos - szum ulicy. widok pustego parku odgłos śpiewu ptaków czarne postacie przy stolikach gwar kawiarni i szum z ulicy Plansza Kominek Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za obraz kominka i odgłos palącego się w nim drewna. Rytm hamowany odpowiada za widoczność odkurzacza i dźwięk jego pracy. Rytm hamowany Beta2 odpowiada za widoczność prysznica i odgłos lecącej z niego wody. wyraźny obraz palącego się kominka oraz odgłos trzaskających drew brak widoku odkurzacza i szumu jego pracy brak widoku prysznica i odgłosu lecącej z niego wody zamazany obraz palącego się kominka oraz brak odgłosu trzaskających drew widok odkurzacza i szum jego pracy widok prysznica i odgłos lecącej z niego wody

103 3.9.8 Dźwięki plansza słuchowa 97 Plansza Noc Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za widok księżyca oraz odgłos świerszczy. Rytm hamowany odpowiada za pojawienie się kota i jego miauczenie. Rytm hamowany Beta2 odpowiada za widok psa i jego szczekanie. wyraźny obraz księżyca odgłos cykania świerszczy brak widoku kota i odgłosu miauczenia brak widoku psa i odgłosu szczekania zamazany obraz księżyca brak odgłosu cykania świerszczy widoczny obraz kota i odgłos miauczenia widoczny obraz psa i odgłos szczekania Plansza Pole bitwy Zmianom parametrów towarzyszy zmiana obrazu oraz dźwięku. Rytm promowany odpowiada za widok łąki oraz odgłos ćwierkających ptaków. Rytm hamowany odpowiada za pojawienie się postaci żołnierzy, czołgów i samolotów oraz dźwięk wyjących syren alarmowych. Rytm hamowany Beta2 odpowiada za widok żołnierzy, czołgów i samolotów (podobnie jak rytm hamowany) oraz odgłosy pola bitwy (strzały, wybuchy, warkot silników samolotów).

104 98 Plansze stymulacyjne obraz łąki oraz odgłos śpiewu ptaków brak żołnierzy, czołgów i samolotów brak dźwięków wyjących syren brak odgłosów pola bitwy widoczne postacie żołnierzy, czołgi i samoloty odgłosy wyjących syren alarmowych odgłosy pola bitwy (strzały, wybuchy, warkot silników samolotów) Emotikonka Trening z tą planszą polega na uzyskaniu jak najbardziej uśmiechniętego słoneczka rytm promowany. Dodatkowo słoneczko powinno mieć jak najmniej zarostu rytm hamowany i mieć otwarte oczy, za co odpowiada drugi rytm hamowany (Beta2). buźka jest uśmiechnięta ma szeroko otwarte oczy nie ma zarostu buźka ma smutną minę ma zamknięte oczy pojawia się zarost Film Odtwarzanie filmów jako planszy stymulacyjnej jest pomysłem dającym duże możliwości, a jednocześnie jest to dla osoby badanej połączenie przyjemnego z pożytecznym - śledzenie akcji na ekranie staje się treningiem i stymulacją dla mózgu! Ponieważ można używać dowolnych filmów, a nawet tworzyć filmowe bazy, łatwo jest wybrać coś, co naprawdę zainteresuje badaną osobę i trafia w jej gusta, a to na pewno pomoże w treningu. To może być kreskówka, ulubiony film badanego, a nawet film nakręcony w domu z udziałem członków rodziny pacjenta. Jest tylko jeden warunek, filmy powinny mieć odpowiedni format (.avi,.wmv,.mov). Definiowanie własnych filmów jako planszy stymulacyjnych, edycja dodanych filmów (określanie odtwarzanego zakresu, zmiana dźwięku), wybór elementów zasłaniających obraz (kafelki, widownia składająca sie z ludzi, linie poziome lub pionowe) są opisane w rozdz Sterowanie tego typu planszą dotyczy wielkości ekranu, zakłóceń i elementów, które mogą zasłonić ekran. W sytuacji optymalnej wielkość obrazu jest maksymalna i

105 Film terapeutyczny 99 dorównuje wielkości okna przeznaczonego na planszę (odpowiada za to rytm promowany). Ponadto obraz jest wyraźny, bez zakłóceń (rytm hamowany), a ilość elementów zasłaniających (np liczba osób na widowni) na tyle mała, że nie przeszkadza w śledzeniu akcji (drugi rytm hamowany). film wyświetlany w jak największej części okna wyraźny obraz obraz w pełni widoczny (np mało publiczności na widowni) film wyświetlany w małej części okna zamazany obraz, duża ilość zakłóceń obraz zasłonięty elementami zasłaniającymi (np dużo publiczności, która skutecznie zasłania ekran) Film terapeutyczny Do filmu terapeutycznego stosuje się ten sam opis co do filmu z następującymi wyjątkami: aparat jest wyposażony w zestaw filmów terapeutycznych, wyselekcjonowanych przez producenta w oparciu o opinie współpracujących z firmą terapeutów. Selekcja miała na celu wybranie takich pozycji, które szczególnie nadają się do treningu. Zwykle towarzyszy im dźwięk, ponieważ plansze typu film terapeutyczny są przygotowane i od razu gotowe do użycia, nie ma potrzeby ani możliwości edytowania ich, dodawania nowych pozycji czy zmiany dźwięków. Sterowane elementy pozostają takie same jak w planszach typu film Gliniany garnek Gliniany garnek jest planszą dwuparametrową tzn. za zmiany obrazu odpowiedzialne są zmiany tylko dwóch rytmów. Rytm promowany odpowiada za ilość ognia pod garnkiem (im więcej tym lepiej), natomiast rytm hamowany odpowiada za ilość pary wydobywającej się z garnka (im więcej tym lepiej).

106 100 Plansze stymulacyjne ogień pod garnkiem jest jak największy z garnka wydobywa się dużo pary pod garnkiem tli się mały płomień nie ma pary Grawitacja Trening z tą planszą polega na utrzymaniu jak najwyżej wszystkich kulek. Dodatkowo kulki mają być jak najmniejsze. Poszczególnym parametrom odpowiadają: kulka czerwona parametr promowany, kulka niebieska parametr hamowany, kulka żółta drugi parametr hamowany (Beta2). Na ten typ składają się trzy plansze: Sprężynki słabe Sprężynki mocne Sprężynki liniowe różniące się od siebie siłą sprężynek. W planszy Sprężynki mocne kulki spadają w dół i wracają do góry, w planszach Sprężynki słabe i Sprężynki liniowe pozostają na dole.

107 Gwiezdna wstęga 101 jak najmniejsze kulki kulki na górze ekranu duże kulki kulki opadają w dół Gwiezdna wstęga Ten typ składa się z czterech plansz: punkty linie trójkąty trójkąty RGB We wszystkich pożądanym efektem jest uzyskanie wyraźnego obrazu z jasną poświatą. Plansza punkty i linie: Każdy z trzech rytmów (promowany i dwa hamowane) odpowiada za pojawienie się jednej wstęgi złożonej z punktów lub linii.

108 102 Plansze stymulacyjne trzy wstęgi złożone z punktów lub linii jasne świecenie wstęgi brak wstęgi złożonej z punktów brak wstęgi złożonej z linii Plansza trójkąty i trójkąty RGB: Rytmy przypisane są poszczególnym trójkątom. Na planszy trójkąty RGB za trójkąt czerwony odpowiada rytm promowany, za zielony rytm hamowany, a za niebieski - drugi rytm hamowany (Beta2). trzy jasno świecące trójkąty trzy kolorowo świecące trójkąty (plansza trójkąty RGB) brak świecących trójkątów brak kolorowo świecących trójkątów (plansza trójkąty RGB)

109 Kolorowanka Kolorowanka Trening z planszami zebranymi w typie Kolorowanka polega na jak najszybszym i najdokładniejszym pokolorowaniu obrazków. Rytm promowany odpowiada za szybkość ruchów pędzla. Rytm hamowany to kolorowanie, a drugi rytm hamowany odpowiada za grubość linii zostawianych przez pędzel. Typ ten ma cztery plansze: Dziecinne Abstrakcja Pojazdy Domki

110 104 Plansze stymulacyjne szybkie ruchy pędzla gruby ślad pędzla kolory wolne ruchy pędzla cienki ślad pędzla brak kolorów Kreska (Syzyf) Zadaniem trenowanego z tą planszą jest przeprowadzenie Syzyfa jak najbliżej prawego brzegu ekranu (rytm promowany). Droga, po której wędruje Syzyf powinna być jak najmniej nachylona (rytm hamowany). Kamień toczony przez Syzyfa powinien być jak najmniejszy odpowiada za to drugi rytm hamowany(beta2). Syzyf popycha mały kamień, idzie szybko Droga jest płaska Syzyf popycha duży kamień, idzie powoli Droga prowadzi stromo pod górę Kwarki Zasadą działania tej planszy jest wydzielenie kwarków z szarej masy znajdującej się w środku okręgu i sprowadzenie ich na zewnątrz. Rytm promowany to kwark czerwony, rytm hamowany zielony, a drugi rytm hamowany (Beta2) to kwark niebieski. Typ ten zawiera cztery plansze: Łagodny spokojne, pastelowe kolory tła i kwarków

111 Kwarki 105 Żywy intensywne kolory tła i kwarków Metaliczny żywe, błyszczące kolory kwarków, metaliczne, porysowane tło Paskowany żywe, kolorowe kwarki w paski, tło brązowe

112 106 Plansze stymulacyjne kwarki kolorowe kwarki oddzielone na obwodzie okręgu jednolita szara masa w środku okręgu Lasso Zadaniem trenowanego za pomocą tej planszy jest spowodowanie, aby krowa była jak najbliżej (rytm promowany), pętla lassa wirowała wysoko (rytm hamowany), a sznur był napięty. krowa jest jak najbliżej lasso tworzy równą pętlę lasso wiruje szybko i jest wysoko krowa jest daleko lasso nie tworzy równej pętli lasso nie wiruje i jest nisko Po uzyskaniu bardzo dobrych wyników treningu, kiedy wszystkie wskaźniki będą powyżej 80 % wartości oraz po zdobyciu czterech kolejnych punktów, następuje złapanie krowy na lasso i słychać jej muczenie. Jeśli parametry utrzymują się na tak wysokim poziomie, to co czwarty zdobyty punkt jest nagradzany muczeniem i złapaniem krowy na lasso. Dotyczy to wyłącznie czasu trwania treningu (między treningami punktacja nie jest naliczana i krowa nie daje się złapać na lasso).

113 Latający dywan Latający dywan Ten typ zawiera sześć plansz, różniących się od siebie tłem i wzorem dywanu: Nocna wyprawa tłem jest rozgwieżdżone niebo, dywan żółty Lot w chmurach tłem jest lekko zachmurzone niebo, dywan zielony Magiczna kraina tłem są zielonożółte chmury, dywan granatowo-beżowo-zielono-czerwony W bezkresnej przestrzeni tłem jest granatowa przestrzeń, dywan w kolorowe kwadraty Ponad miastem tło to zdjęcie Warszawy, dywan brązowo-kremowo-niebieski Ku marzeniom tłem jest błękitne, lekko zachmurzone niebo, dywan ciemnoniebieski Rytm promowany odpowiada za wysokość lotu dywanu, rytm hamowany to kierunek lotu (optymalnie to Alladyn zwrócony plecami do nas), natomiast drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za wielkość dywanu (im większy tym lepiej).

114 108 Plansze stymulacyjne

115 Lot w przestrzeni 109 Alladyn leci do przodu (tyłem do nas) dywan jest duży i leci wysoko Alladyn jest zwrócony twarzą do nas dywan jest mały i leci nisko Lot w przestrzeni Pacjent podczas treningu z tym typem planszy ma za zadanie pilotować samolot pościgowy. Samolot powinien lecieć jak najbliżej uciekających samolotów rytm promowany. Samolot powinien lecieć stabilnie i nie chwiać się odpowiada za to rytm hamowany. Drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za szybkość pościgu (im szybciej tym lepiej). Dostępne są trzy plansze: Standardowa pilotowany jest zielony samolot Pastelowa pilotowany jest jasnozielony samolot Niebieska pilotowany jest niebieski samolot

116 110 Plansze stymulacyjne samolot leci stabilnie i szybko samolot leci blisko pozostałych samolot buja się na boki samolot oddala się od pozostałych Mozaika Mozaika jest typem planszy dwuparametrowej, a trening polega na jak najszybszym układaniu lecących kostek układanki. Rytm promowany i hamowany w równym stopniu odpowiadają za szybkość układania. Typ Mozaika zawiera dziesięć plansz w pięciu kostki układają się w sposób uporządkowany, a w pięciu ich odpowiednikach - losowo: Dziecięce obrazki Dziecięce obrazki losowo Mistyczne wizje Mistyczne wizje losowo

117 Nawigacja radarowa 111 Piękno natury Piękno natury losowo Kwiaty Kwiaty losowo Kształty Kształty losowo mozaika układa się szybko mozaika układa się powoli Nawigacja radarowa Kluczowym zadaniem podczas nawigacji radarowej jest uzyskanie jak największego zasięgu (zielone koło o maksymalnym promieniu) i jak największej wykrywalności obiektów. Obiekty umieszczone w polu zasięgu nie przemieszczają się, więc ich ilość jest niezmienna, jednak nie zawsze muszą być łatwo wykrywalne. W optymalnych warunkach mają postać dużych, wypełnionych elips żółtego koloru. W zlokalizowaniu obiektu przeszkadza jego niewyraźny obraz, który w najgorszym przypadku jest tylko konturem bez wypełnienia oraz zakłócenia widoczne w całym polu zasięgu radaru w postaci białych punktów.

118 112 Plansze stymulacyjne Plansza jest trójparametrowa, przy czym rytm promowany odpowiada za wielkość pola zasięgu, pierwszy rytm hamowany za wypełnienie obiektów, zaś drugi rytm hamowany (Beta2) za ilość zakłóceń zmniejszających czytelność obrazu. pole widzenia radaru jest jak największe (duży promień) obiekty są duże i wyraźne, wypełnione nie ma zakłóceń małe pole widzenia radaru (mały promień) żółte obiekty są słabo widoczne, zanika ich wypełnienie, pozostaje kontur duża liczba zakłóceń Okno Zadaniem trenowanego za pomocą jednej z siedmiu plansz z typu Okno jest uzyskanie szeroko otwartego okna (im szerzej tym lepiej). Odpowiada za to rytm promowany. Za rozsunięcie zasłon w oknie odpowiada rytm hamowany, natomiast drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiedzialny jest za widok za oknem - powinien być wyraźny, bez mgły. Plansze: Tęcza tło to krajobraz z tęczą na niebie Wiosna tło to kwitnące drzewo wiśni Morze tło to widok spokojnego morza Jesień tło to kolorowe jesienne liście Zima tło to karmnik dla ptaków zimą Górska rzeka tło to widok rzeki płynącej przez porośnięte lasem góry Górska polana tło to widok górskiej polany

119 Okno 113 dla wszystkich plansz dla wszystkich plansz okno szeroko otwarte zasłony rozsunięte wyraźny widok za oknem okno zamknięte zasłony zasunięte mgła za oknem

120 114 Plansze stymulacyjne Pastylki Trening z typem planszy Pastylki polega na ustawieniu żółtej pastylki jak najbliżej górnej prawej krawędzi pola z zielonymi pastylkami, oraz na spowodowaniu wirowania dużych pastylek po bokach ekranu, które staną się białe. Za ruch żółtej pastylki w pionie odpowiada rytm promowany (im wyżej tym lepiej). Ustawienie pastylki w poziomie to rytm hamowany (im bliżej prawego brzegu tym lepiej). Drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za wirowanie pastylek po bokach ekranu (przy niezadowalających wynikach wirują i białe są tylko najmniejsze krańcowe pastylki, przy najlepszych wynikach wirują największe pastylki, które stają się białe). Żółta pastylka zostawia po sobie niebieski ślad są to miejsca gdzie przed chwilą była (wartości chwilowe). Również wirujące po bokach pastylki mogą zabarwiać się na niebiesko są to również wartości chwilowe drugiego rytmu hamowanego(beta2). żółta pastylka jak najbliżej prawego górnego rogu planszy duże pastylki wirują jak najszybciej i są białe żółta pastylka na dole ekranu duże pastylki nie poruszają się i są czerwone Plaża Na ten typ składają się dwie plansze: Relaks Coś chłodnego W obydwu rytm promowany odpowiada za ilość napoju w kieliszku lub kuflu (im więcej tym lepiej). Rytm hamowany odpowiada za rozłożenie parasola (im bardziej rozłożony tym lepiej), natomiast drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za pogodę (jeśli jest słońce dobrze, chmury źle). Dodatkowo występują tu również dźwięki - szum morza i co pewien czas (losowo) krzyk mewy.

121 Płomień 115 dużo napoju w naczyniu rozłożony parasol słoneczna pogoda mało napoju zamknięty parasol pochmurna pogoda Płomień Gra ukazująca prostą animację płomieni. Gracz steruje różnymi parametrami ognia jak jego siła czy kolor. Rytm promowany odpowiada za kolor im bardziej czerwony/żółty tym lepiej; im bardziej niebieski/fioletowy, tym gorzej. Rytm hamowany odpowiada za szerokość podstawy skąd wydobywa się płomień im szersza, tym lepiej. Drugi rytm hamowany odpowiada za siłę i rozmiar ognia im silniejszy ogień, tym lepiej.

122 116 Plansze stymulacyjne płomień żółty / czerwony płomień silny płomień szeroki płomień niebieski / fioletowy płomień słaby płomień wąski Pusty ekran W tym typie jest dostępe sześć plansz: małpka kwiaty linie koło kształty obcy Plansza Małpka Rytm promowany odpowiada za kontrast oczu im bardziej kontrastowe, tym lepiej. Rytm hamowany odpowiada za rysunek głowy im bardziej kontrastowy, tym lepiej. Drugi rytm hamowany odpowiada za rumieńce im twarz bardziej rumiana, tym lepiej. oczy wyraźne rysunek kontrastowy twarz rumiana oczy słabo widoczne rysunek mało kontrastowy twarz blada Plansza Kwiaty Rytm promowany i hamowane odpowiadają za liczbę i kolory kwiatów im więcej kwiatów i bardziej kolorowe, tym lepiej.

123 Pusty ekran 117 dużo kwiatów kwiaty są kolorowe mało kwiatow kwiaty są blade Plansza Linie Rytm promowany i hamowane odpowiadają za liczbę i kolory linii im więcej linii i bardziej kolorowe, tym lepiej. dużo linii linie są kolorowe mało linii linie są blade Plansza Koło Rytm promowany i hamowane odpowiadają za liczbę widocznych części koła i ich kontrast im koło pełniejsze i bardziej kontrastowe, tym lepiej.

124 118 Plansze stymulacyjne widać całe koło obraz jest kontrastowy widać tylko fragmenty koła obraz jest blady Plansza Kształty Rytm promowany i hamowane odpowiadają za liczbę widocznych kształtów i ich kontrast im kształtów jest więcej i są bardziej kontrastowe, tym lepiej. widać dużo kształtów obraz jest kontrastowy widać mało kształtów obraz jest blady Plansza Obcy Rytm promowany i hamowane odpowiadają za liczbę widocznych części obcego i ich kontrast im widocznych części jest więcej i są bardziej kontrastowe, tym lepiej. widać całą sylwetkę obraz jest kontrastowy widać tylko fragmenty sylwetki obraz jest blady Rakieta Trenowany ma sprawić, aby rakieta leciała szybko i prosto.

125 Rzutki 119 Za pracę lewego silnika rakiety odpowiada rytm promowany, środkowy silnik to rytm hamowany, a prawy silnik to drugi rytm hamowany (beta2). Dostępne są dwie plansze, różniące się rodzajem rakiety: Prom kosmiczny Statek kosmiczny Na planszy widoczny jest wykres trasy lotu i czerwony wskaźnik siły ciągu rakiety (im większy tym lepiej). Podczas lotu pojawiają się elementy przeszkadzające w postaci mijanych planet i ciał niebieskich. rakieta leci prosto rakieta leci szybko dużo ognia i spalin ze wszystkich silników rakieta leci wolno rakieta skręca w prawo lub w lewo mało ognia i spalin z silników Rzutki Ten typ ma dwie plansze: Blisko tarczy (2 parametry) Z daleka (3 parametry)

126 120 Plansze stymulacyjne Zadaniem trenowanego jest celne i szybkie (dużo rzutków) rzucanie lotkami. Za celność odpowiada rytm promowany, za szybkość - rytm hamowany. W planszy Z daleka bierze udział również drugi rytm hamowany (Beta2), który odpowiada za odległość tarczy od trenowanego (im bliżej tym lepiej). Plansza Blisko tarczy lotki rzucane są jak najszybciej trafiają blisko środka tarczy mało lotek trafia do tarczy, lecą powoli lotki trafiają w obrzeże tarczy Plansza Z daleka lotki rzucane są jak najszybciej trafiają blisko środka tarczy tarcza jest blisko mało lotek trafia do tarczy, lecą powoli lotki trafiają w obrzeże tarczy tarcza jest daleko Samochód na drodze Na ten typ składają się cztery plansze różniące się tłem i odgłosami: St.Tropez świergot ptaków, odgłos pracy silnika Green Dome, Alaska brak dźwięków (świergotu ptaków i silnika) Rumbling, Alaska świergot ptaków, brak odgłosów pracy silnika

127 Samochód na drodze 121 Autostrada brak dźwięków (świergotu ptaków i silnika) Zadaniem trenowanego jest jak najszybsza jazda samochodem (rytm promowany), prawą stroną drogi (rytm hamowany). Drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za widoczność (im mniej mgły tym lepiej).

128 122 Plansze stymulacyjne samochód jedzie szybko prawą stroną dobra widoczność samochód jedzie wolno lewą stroną jest gęsta mgła Z planszą związany jest dźwięk - świergot ptaków jako tło. Dodatkowo występuje odgłos silnika, który narasta wraz z szybkością samochodu (rytm promowany) Skacząca piłeczka Jest to typ planszy dwuparametrowej tzn. za zamiany obrazu odpowiedzialne są zmiany tylko dwóch parametrów sterujących. Rytm promowany odpowiada za wysokość skoku piłeczki (im wyżej tym lepiej). Rytm hamowany odpowiada za położenie trampoliny, od której odbija się piłka (im bliżej prawego brzegu ekranu tym lepiej). Drugi rytm hamowany (Beta2) nie odpowiada za żaden parametr. Plansze: Z tłem wielokolorowe tło Bez tła jednolity błękit

129 Taekwondo 123 Piłka odbija się wysoko i podbija kolorową poprzeczkę Piłka jest po prawej stronie planszy Piłka nie odbija się, poprzeczka opada Piłka jest w dolnym lewym rogu planszy Taekwondo Podczas treningu za pomocą tego typu planszy pacjent ma za zadanie być jak najbliżej przeciwnika (rytm promowany), osłaniać się przed nim blokadą z rąk - im wyższa tym lepiej (rytm hamowany). Przeciwnik nie powinien się chwiać i robić uników (drugi rytm hamowany (Beta2). Przy bardzo dobrych wynikach rytmu promowanego (powyżej 70%) następuje zadanie ciosu przeciwnikowi. Planszy tej towarzyszą dźwięki. Losowo pojawiają się odgłosy przeszkadzające - okrzyki kibiców. przeciwnik jest blisko ręce są wysoko przeciwnik nie robi uników przeciwnik jest daleko ręce opuszczone przeciwnik robi uniki

130 124 Plansze stymulacyjne Tetris Trenowany ma za zadanie sprawić, aby klocki układały się prawidłowo tzn. tworzyły linie i znikały. Rytm promowany odpowiada za właściwe tworzenie linii z klocków, rytm hamowany odpowiedzialny jest za obracanie się i dopasowywanie klocków. Drugi rytm hamowany (beta 2) odpowiada za obecność kolorów i prawidłowy kształt tunelu, którym spadają kostki. Plansze: Standard pastelowe tło, jasne kolory Fiolet tło w odcieniach fioletu 3D obraz przestrzenny Czarno-biały plansza czarno-biała

131 Tunel 125 klocki układają się w linie klocki obracają się prosty tunel, którym spadają kostki obraz kolorowy (3 pierwsze plansze) klocki źle się układają (nie tworzą linii) klocki nie obracają się zniekształcony obraz planszy brak kolorów (3 pierwsze plansze) Tunel Zadanie trenowanego polega na przetoczeniu kuli przez tunel. Rytm promowany odpowiada za kształt pierwszej części tunelu (pożądany efekt to prosty tunel), rytm hamowany odpowiedzialny jest za kształt środkowej części tunelu, a drugi rytm hamowany (beta2) za kształt trzeciej części. Kula wydostaje się na zewnątrz po przetoczeniu się przez cały tunel. Jeśli runda trwa długo, kula powtórnie zaczyna toczyć się przez tunel. Plansze: Ceglany prostokątny, ceglany tunel, a kula wytacza się na zieloną łąkę Kosmiczny sześciokątny tunel w odcieniach fioletu, kula wytacza się w przestrzeń kosmiczną Biało-czarny prostokątny tunel, kula wytacza się na zieloną łąkę

132 126 Plansze stymulacyjne kula toczy się szybko, przez prosty tunel i wydostaje się na zewnątrz kula toczy się bardzo wolno, przez zniekształcony tunel Wąż Podczas treningu za pomocą tych plansz stymulacyjnych należy sprawić, aby wąż zjadający różne obiekty poruszał się szybko rytm promowany. Wąż powinien się wić odpowiada za to rytm hamowany. Drugi rytm hamowany (beta2) odpowiada za obecność zarośli i kamieni na łące. W miarę postępu treningu w dolnej części ekranu pojawiają się obiekty, które zjadł wąż. Plansze: Wiosna tłem jest jasnozielona łąka, wąż zjada czerwone jabłka Wiosna2 tłem jest ciemnozielona łąka, wąż zjada czerwone jabłka Jesień tłem jest zółtobrązowa łąka, wąż zjada żółte gruszki Białe tłem jest biało-szara krata, wąż zjada niebieski gwiazdki

133 Wąż 127

134 128 Plansze stymulacyjne wąż wije się wąż porusza się szybko brak kamieni i zarośli wąż jest prosty wąż porusza się wolno dużo zarośli i kamieni Wóz strażacki Gracz ma do dyspozycji wóz strażacki, który uczestniczy w akcji gaszenia pożaru domku. Parametry gry wpływają na efektywność gaszenia. Gracz steruje wychyleniem i długością drabiny oraz siłą wylatującej wody z węża. Rytm promowany odpowiada za długość drabiny im dłuższa drabina tym lepiej. Rytm hamowany steruje kątem wychylenia drabiny, drabina powinna być wychylona pod kątem 45 stopni. Drugi rytm hamowany odpowiada za siłę i ilość wody wylatującej z węża im więcej wody i większe ciśnienie, tym lepiej. Co jakiś czas pojawiają się na planszy chmurki z wykrzyknikami; częstotliwość pojawiania zależy od sumy parametrów im lepsze parametry tym rzadziej się pojawiają, dodatkowo im gorsze parametry tym znaki są większe. Są dwie chmurki (każda pojawia się i znika niezależnie): przy prawie zerowych parametrach znak wyświetla się co około 3.5 do 4.0 sekund, przy parametrach rzędu 90% pojawia się co około sekund. Dostępne są cztery plansze: Jesień Wiosna Zimowa noc Zimowy dzień Plansza Jesień Plansza Wiosna

135 Wskaźniki 129 Plansza Zimowa noc Plansza Zimowy dzień drabina jest długa drabina jest pod kątem 45 wody jest dużo i pod wysokim ciśnieniem drabina jest krótka drabina jest poziomo wody jest mało i pod niskim ciśnieniem Wskaźniki Ten typ składa się z sześciu plansz, różniących się od siebie ilością zegarów oraz widocznością lub ukryciem wartości parametrów:

136 130 Plansze stymulacyjne 3 wskaźniki widoczne parametry 3 wskaźniki niewidoczne parametry 2 wskaźniki widoczne parametry 2 wskaźniki niewidoczne parametry 1 wskaźnik widoczne parametry 1 wskaźnik niewidoczne parametry Zadaniem trenowanego jest uzyskanie maksymalnego wychylenia wskazówek na zegarowych tarczach. Każda ze wskazówek reprezentuje inny parametr sterujący (inny rytm). Rytm promowany odpowiada wychyleniu czerwonej wskazówki, rytm hamowany to wychylenie niebieskiej wskazówki, natomiast drugi rytm hamowany (Beta2) odpowiada za wychylenie żółtej wskazówki. W przypadku plansz z widocznymi parametrami ich wartości są przedstawione nie tylko jako wychylenia wskazówek, ale również w postaci numerycznej wyrażonej w procentach. Każdy zegar składa się z dwóch tarcz, dużej i małej. Małe wskazówki na małej tarczy pokazują chwilowe wartości parametru, podczas gdy duże wskazówki na dużej tarczy wskazują wartości uśrednione z kilku ostatnich chwil. Dzięki temu duże wskazówki nie są tak wrażliwe na krótkotrwałe wahnięcia (m. in. artefakty) i lepiej pokazują tendencję zmian, co często wystarczy do właściwego przeprowadzenia treningu. Znaczenie kolorów wskazówek dużych i małych jest takie samo. Dodatkowo na dużej tarczy obok każdej ze wskazówek umieszczono dwa małe punkty w kolorach zgodnych z kolorem wskazówki. Punkty reprezentują minimalną i maksymalną wartość parametru zarejestrowaną w ciągu ostatnich kilku chwil, dla których wyznaczono położenie dużej wskazówki. Jeśli wartości parametru są stabilne, punkty zlewają się ze sobą, a ich położenie dąży do położenia wyznaczonego przez odpowiednią dużą wskazówkę.

137 Wskaźniki 131

138 132 Plansze stymulacyjne wskaźniki zegarów wychylone maksymalnie w prawo wysokie wartości liczbowe przy wskaźnikach wskaźniki zegarów wychylone w lewo niskie lub brak wartości liczbowych przy wskaźnikach Wszechświat umysłu Trening z tym typem planszy polega na uzyskaniu jak najmniejszego żółtego, galaretowatego wypełnienia wewnątrz pierścieni rytm promowany. Pierścienie (niebieskie i czerwone) powinny być rozłożone rytm hamowany. Cały układ pierścieni powinien kręcić się jak najwolniej drugi rytm hamowany(beta2). niebieskie pierścienie są rozchylone pierścienie wirują wolno żółta masa jest niewidoczna niebieskie pierścienie są złożone (tworzą okrąg) pierścienie wirują szybko żółta masa zakrywa pierścienie Wyścigi gąsienic We wszystkich planszach typu Wyścigi (Wyścigi gąsienic, Wyścigi samochodów, wyścigi statków), zadaniem trenowanego jest przeprowadzenie ścigających się obiektów z lewej strony ekranu na prawą. Obiekty te (gąsienice, samochody i statki) są ustawione w tylu liniach, ile mamy sterujących planszą parametrów (jedna linia - jeden parametr). Ilość przeprowadzanych obiektów w jednej linii jest zależna od czasu trwania rundy. Gąsienice, samochody czy statki poruszają się ze stałą, niezmienną prędkością, wtedy, kiedy sterujący nimi parametr spełnia warunki protokołu (czyli jeśli amplituda rytmu promowanego jest odpowiednio niska lub amplituda rytmu hamowanego odpowiednio wysoka). Jeśli parametr nie spełnia tego warunku, gąsienice (samochody, statki) stoją w miejscu. Dla tego typu plansz szczególnie przydatny może się okazać wskaźnik czasu (3.4), widoczny w górnej części planszy, pokazujący czas, jaki upłynął od rozpoczęcia rundy

139 Wyścigi gąsienic 133 w stosunku do całego czasu jej trwania. Wśród plansz typu wyścigi znajdziemy plansze zachowujące perspektywę. Mówiąc o perspektywie mamy na myśli sposób oddania trójwymiarowości poruszających się w określonej przestrzeni obiektów, obejmujący m.in. zmniejszanie się obiektów dalej położonych i zbieżność linii równoległych w punkcie odległym od punktu obserwacji. Dla kontrastu zawsze dodany jest wariant bez perpektywy mający tę zaletę, że nie wyróżnia wielkością żadnego poruszającego się obiektu bez względu na odległość od obserwatora, co jest o tyle ważne, że każdy z tych obiektów reprezentuje równie istotny sterujący parametr. W wyścigu gąsienic rytm promowany reprezentowany jest przez niebieską gąsienicę, hamowany czerwoną, a drugi rytm hamowany (Beta2) żółtą. Plansze: Z perspektywą trenowany widzi gąsienice idące po ziemi z zachowaniem perspektywy. Bez perspektywy gąsienice idące po ziemi są jednakowej wielkości, bez zachowanej perspektywy. Bez tła trenowany widzi gąsienice takiej samej wielkości, idące po zielonej planszy.

140 134 Plansze stymulacyjne Wyścigi samochodów Zadaniem trenowanego jest doprowadzenie wszystkich samochodzików z lewej strony ekranu na prawą. Rytm promowany reprezentowany jest przez niebieski samochodzik, hamowany czerwony, a drugi rytm hamowany (Beta2) żółty. Plansze: Z perspektywą trenowany widzi samochody jadące po biurku z zachowaniem perspektywy. Bez perspektywy samochody jadące po biurku są jednakowej wielkości, bez zachowanej perspektywy. Bez tła trenowany widzi takiej samej wielkości samochody jadące po zielonej planszy.

141 Wyścigi statków Wyścigi statków Zadaniem trenowanego jest doprowadzenie wszystkich statków z lewego brzegu ekranu na prawy. Rytm promowany reprezentowany jest przez niebieski statek, hamowany czerwony, a drugi rytm hamowany (Beta2) żółty. Plansze: Z perspektywą trenowany widzi statki płynące po morzu z zachowaniem perspektywy. Bez perspektywy statki płynące po morzu są jednakowej wielkości, bez zachowanej perspektywy. Bez tła trenowany widzi takiej samej wielkości statki poruszające się po zielonej planszy.

142 136 Plansze stymulacyjne

143 Rozdział 4 Analiza widmowa sygnału (FFT) Analiza widmowa jest jedną z najpopularniejszych metod analizy sygnału EEG, zaś najczęściej używanym algorytmem - szybka transformata Fouriera FFT (Fast Fourier Transform). Zakładając, że EEG jest sygnałem okresowym i składa się z sumy funkcji trygonometrycznych o różnych częstotliwościach, FFT pozwala na szybką i dokładną ocenę jego składu częstotliwościowego. Umożliwia przetransformowanie sygnału z dziedziny czasu do dziedziny częstotliwości. W dziedzinie czasu obserwujemy amplitudę sygnału EEG zmieniającą się w czasie. W dziedzinie częstotliwości obserwujemy zależność amplitudy od częstotliwości sygnałów składowych dla wybranego do analizy fragmentu danych tzw. widmo sygnału. Analiza częstotliwościowa przynosi informacje na temat składowych widma, czyli częstotliwości, z których składa się badany sygnał. Jej wyniki, pod różnymi postaciami graficznymi, są wyświetlone w panelu FFT. 4.1 Ustawienia pasm częstotliwości Opcja Ustawienia Pasma częstotliwości (Rytmy) otwiera okno Zakresy pasm częstotliwości (rys. 4.1), które prezentuje pasma częstotliwościowe, jakie zostały zdefiniowane dla wykonywanego (lub przeglądanego) badania. Każde pasmo charakteryzuje się szeregiem parametrów: nazwą, dolną i górną granicą zakresu częstotliwościowego oraz kolorem, którym będzie używany do przedstawiania wyników związanych z tym pasmem. Zmiana nazwy lub zakresu wymaga dwukrotnego kliknięcia w odpowiednią rubrykę (pierwsze kliknięcie lewym klawiszem myszy na dowolnym polu powoduje jego podświetlenie, a drugie wejście w tryb edycji zawartości), wpisania nowej wartości i zaakceptowania jej klawiszem Enter. Kolory można zmienić klikając na barwny pasek w rubryce Kolor. Zmiana koloru nastąpi po wybraniu dowolnej pozycji z rozwijalnej listy kolorów standardowych. Po kliknięciu na najniższy pasek (oznaczony strzałką) otworzy się okno systemowe umożliwiające zdefiniowanie własnego, niestandardowego koloru. Przyciski z prawej strony okna umożliwiają dodawanie i usuwanie oraz przesuwanie w górę i w dół definicji rytmów.

144 138 Ustawienia pasm częstotliwości Rysunek 4.1: Ustawienia pasm częstotliwości Przyciski u dołu okna umożliwiają powrót do ustawień domyślnych (Przywróć domyślne) oraz anulowanie lub zatwierdzenie wprowadzonych zmian.

145 Uruchomienie analizy FFT W celu uruchomienia analizy FFT należy na pasku narzędziowym wcisnąć przycisk FFT. Otworzony w ten sposób panel przedstawia rys Rysunek 4.2: Ekran aplikacji z panelem FFT. Wyniki zostały zaprezentowane za pomocą histogramu pokazującego zależność amplitudy (µv) od częstotliwości (Hz). Szare, pionowe linie pokazują położenie częstotliwości dominujących, znalezionych dla poszczególnych rytmów (pasm częstotliwości) EEG. Najwyżej wyświetlona wartość częstotliwości jest dominująca dla całego zakresu częstotliwościowego EEG. Rytmy EEG są rozróżnione kolorami (patrz 4.1). Nad histogramem, w lewym górnym rogu panelu, widać nazwę analizowanego kanału. W prawym, górnym rogu znajdują się kontrolki sterujące skalami osi wykresu. Na zapisie EEG zaznaczono dwa fragmenty danych, jeden za pomocą linijki, drugi za pomocą paska przewijania. Analiza FFT jest wykonywana dla fragmentu danych zaznaczonych linijką pomiarową lub za pomocą paska przewijania, czyli dla tzw. długiego zaznaczenia (patrz??). Praca z linijką jest możliwa jedynie wtedy, kiedy panel EEG znajduje się w trybie pomiaru, dostępnym po kliknięciu przycisku umieszczonego w dolnej części nawigatora zdarzeń. Jeśli zaznaczone zostały fragmenty danych zarówno za pomocą linijki pomiarowej jak i paska przewijania, to do analizy zostanie użyty fragment zaznaczony jako ostatni (niekoniecznie znajdujący się bliżej końca zapisu). Jeśli zaś wybrano na pasku przewijania

146 140 Sposoby prezentacji wyników analizy FFT kilka długich zaznaczeń, to analizowane jest zawsze zaznaczenie główne, wybrane jako pierwsze i wyróżnione czarną obwódką (patrz??). Panel FFT może również pracować w trybie on-line, co widać np. w czasie badania Biofeedback lub Biofeedback PLUS, kiedy w oknie FFT wyświetlane są wyniki analizy porcji danych zarejestrowanych przez elektrody i napływających z głowicy. 4.3 Tryby pracy panelu FFT Po wybraniu danych przeznaczonych do analizy FFT, wyniki analizy mogą być wyświetlane w dwóch trybach: jednokanałowym w którym przedstawiona jest analiza tylko dla jednego kanału wielokanałowym w którym przedstawiona jest analiza dla wszystkich kanałów zaprezentowanych w panelu EEG, czyli kanałów z bieżącego programu (montażu), które udało się zmontować i które nie zostały wyłączone (włączanie/wyłączanie kanałów jest możliwe w oknie Ustawienia Ustawienia wyświetlania kanałów Kanały). Przełączania między trybami dokonuje się: kliknięciem myszą w obszar okna zajmowany przez nazwy kanałów, położony z lewej części panelu (w trybie wielokanałowym) lub w jego lewym górnym rogu (w trybie jednokanałowym) (rys. 4.2). w oknie otwieranym po kliknięciu przycisku FFT i wybraniu opcji Ustawienia (patrz 4.6). Jeśli panel znajduje się w trybie wielokanałowym, po kliknięciu w obszar zajmowany przez nazwy kanałów przechodzi do pokazywania wyników dla kanału, którego nazwa znajdowała się najbliżej miejsca kliknięcia. Przy przełączaniu panelu FFT na wyświetlanie analizy danych z długiego zaznaczenia, panel automatycznie przechodzi w tryb wielokanałowy. Wiąże się to z tym, że w przypadku długiego zaznaczenia nie ma sposobu wskazania kanału, który ma być analizowany, tak jak to się dzieje przy zaznaczaniu danych linijką (kanał jest wtedy wskazywany trójkątną strzałką z lewej strony linijki). Ponowne przejście do trybu jednokanałowego jest w takiej sytuacji możliwe dopiero po kliknięciu w nazwę interesującego nas kanału. 4.4 Sposoby prezentacji wyników analizy FFT W panelu FFT zaimplementowano kilka różnych sposobów graficznej (i nie tylko graficznej) prezentacji wyników: Histogram (rys. 4.2) wyniki są przedstawione w postaci słupków, z których każdy ma wysokość zależną od amplitudy składowej sygnału o określonej częstotliwości. Odstępy między słupkami zależą od rozdzielczości obliczeń. Przy odpowiednio dobranej skali częstotliwościowej odstępy stają się niewidoczne, a słupki się ze sobą zlewają. Obwiednia (rys. 4.3 ) wyniki są przedstawione za w postaci krzywej zależnej od częstotliwości.

147 141 Rysunek 4.3: Obwiednia Amplitudy rytmów (rys.?? ) wyniki przedstawiono jako dwa słupki dla każdego rytmu EEG. Lewy słupek reprezentuje wartość amplitudy rytmu (skala na lewej osi pionowej), a prawy słupek reprezentuje procentowy udział danego rytmu względem sumy amplitud wszystkich rytmów (skala na prawej osi pionowej) dla analizowanego fragmentu sygnału. Rysunek 4.4: Amplitudy rytmów Częstotliwości dominujące (rys. 4.5 ) liczbowy sposób przedstawienia częstotliwości dominującej i odpowiadającej jej amplitudy dla danego rytmu EEG. Przełączanie miedzy trybami jest możliwe: przez kliknięcie lewym przyciskiem myszy w dowolnym miejscu panelu poza miejscem zajmowanych przez nazwy kanałów

148 142 Sposoby prezentacji wyników analizy FFT Rysunek 4.5: Częstotliwości dominujące w oknie FFT Ustawienia Wyświetlanie Sposób prezentacji. Histogram, obwiednia i amplitudy rytmów są narysowane w taki sposób, aby rozróżnić kolorami wyniki z różnych przedziałów częstotliwości. W przypadku histogramu i obwiedni istnieje możliwość wskazania częstotliwości dominujących i odpowiadających im amplitud. Częstotliwości dominujące są szukane dla każdego ze zdefiniowanych rytmów oddzielnie. Lokalizacja częstotliwości dominującej na osi poziomej jest wskazywana szarą pionową linią, zgiętą na górze pod kątem 90, nad którą wyświetlona jest wartość tej częstotliwości i/lub amplituda. Wysokości, na której wartości częstotliwości są wyświetlane, uszeregowano wg odpowiadających im amplitudom. Najwyżej wyświetlona jest wartość częstotliwości dominującej w całym rozpatrywanym paśmie EEG, najniżej - częstotliwość, która co prawda dominuje w obrębie jednego z rytmów, ale w porównaniu z innymi częstotliwościami dominującymi odpowiada jej najniższa amplituda. W prawym, górnym rogu panelu widać elementy kontrolne służące do regulacji skali amplitudowej i częstotliwościowej: zwęża skalę częstotliwości rozszerza skalę częstotliwości rozszerza skalę amplitudy zwęża skalę amplitudy

149 143 dopasowuje skalę amplitudy do wysokości panelu Są one dostępne we wszystkich przypadkach, kiedy ich użycie jest zasadne, czyli dla prezentacji innych niż częstotliwości dominujące, który nie jest trybem graficznym. 4.5 Rozdzielczość i interpolowanie wyników Wynikiem analizy FFT jest zestaw wartości amplitud, odpowiadających konkretnym wartościom częstotliwości. Odstęp między kolejnymi wynikami, wyrażona w jednostkach częstotliwości (Hz), określa tzw. rozdzielczość obliczeń. Rozdzielczość obliczeń w algorytmie FFT zależy od częstotliwości próbkowania sygnału i długości bufora obliczeniowego, przechowującego analizowane próbki: r = fs N gdzie: r - rozdzielczość obliczeń (równa odstępowi między wynikami) fs - częstotliwość próbkowania sygnału EEG N - długość bufora obliczeniowego. (4.1) Z równania wynika, że zbyt mały bufor obliczeniowy, zwłaszcza przy dużej częstotliwości próbkowania, prowadzi do dużej rozdzielczości obliczeń i dużych odstępów między wynikami. Jednym ze sposobów poradzenia sobie z taką sytuacją jest zwiększenie bufora obliczeniowego (4.6). Innym podejściem jest interpolacja wyników. Ilość uzyskanych wyników jest ograniczona, co oznacza, że znamy wartości amplitud tylko dla ściśle określonych wartości częstotliwości. Tworzą one na naszym wykresie zbiór znanych punktów. Interpolacją nazywamy sposób poprowadzenia krzywej przez ten zestaw, dzięki czemu możemy wyznaczyć przebieg zależności amplitudy składowych sygnału od ich częstotliwości mimo dysponowania ograniczoną liczbą danych. Korzyść z interpolacji polega przede wszystkim na oszacowaniu wartości amplitud w odstępach między kolejnymi wynikami. Zależnie od sposobu prezentacji prowadzi to do zagęszczenia słupków histogramu lub wygładzenie obwiedni. Interpolacja wyników zawsze pociąga za sobą konieczność przeliczenia wartości częstotliwości dominujących i odpowiadających im wartości amplitud. 4.6 Ustawienia panelu FFT Przejście do konfiguracji panelu FFT jest możliwe po wciśnięciu przycisku narzędziowego FFT, a następnie wybraniu opcji Ustawienia. Inna możliwość to wciśnięcie przycisku Ustawienia i wybrania opcji FFT (rys. 4.6 ). Pojawi się okno konfiguracji FFT z trzema zakładkami: Wyświetlanie (rys. 4.6 ) W górnej części okna określa się sposób prezentacji. W dolnej części okna wybiera się następujące opcje, których ilość zmienia się w zależności od wybranego sposobu prezentacji:

150 144 Ustawienia panelu FFT Rysunek 4.6: Menu FFT wyświetlanie Tryb jednokanałowy przełączanie między trybem jednokanałowym (opcja zaznaczona) a wielokanałowym. Użyj kolorów pasm częstotliwości dla różnych rytmów użyte będą różne kolory do rysowania (przy zaznaczonej opcji): słupków na histogramie (Histogram), tła pod obwiednią (Obwiednia), słupków obrazujących amplitudy rytmów i ich udziały procentowe (Amplitudy rytmów). Pokaż wartości częstotliwości dominujących powoduje wyświetlenie wartości dominującej częstotliwości w Hz nad odpowiednim słupkiem (lub odpowiednim miejscem wykresu - w przypadku obwiedni). Pokaż wartości amplitud dla częstotliwości dominujących powoduje wyświetlenie wartości dominującej amplitudy w µv nad odpowiednim słupkiem (lub odpowiednim miejscem wykresu - w przypadku obwiedni). Jeśli nie zaznaczono opcji: Pokaż wartości częstotliwości dominujących ani opcji: Pokaż wartości amplitud dla częstotliwości dominujących, lokalizacje wartości dominujących na histogramie i obwiedni nie będą wskazywane. Pokaż wyniki tylko dla wybranych typów kanałów zaznaczenie opcji ogranicza obliczenia do kanałów typu EEG, EKG, EOG, ECoG, EMG, EP lub typu nieznanego. Pokaż przyciski regulacji skali powoduje wyświetlenie w prawym górnym rogu okna przycisków pozwalających rozszerzać i zwężać skalę poziomą i pionową oraz dopasować skalę pionową do wysokości okna (rys. 4.2). Obliczenia (rys. 4.7 ) W górnej części okna można określić progi czułości detekcji wartości dominujących. W dolnej części okna można:

151 145 ustalić sposób obliczania wartości amplitud rytmów - jako wartości międzyszczytowych napięcia sygnału (peak-to-peak) lub jako pierwiastka z mocy sygnału (opcja Amplitudy rytmów wyświetl jako wartości peak-to-peak), Wyświetlanie wartości międzyszczytowych (peak to peak) obowiązuje tylko w trybie prezentacji Amplitudy rytmów. włączyć interpolowanie wyników (opcja Interpoluj wyniki) określić Długość bufora obliczeniowego, a tym samym rozdzielczość obliczeń. Obok długości bufora (w sekundach i próbkach) podana została rozdzielczość obliczeń w Hz. Rysunek 4.7: Menu FFT obliczenia Okno czasowe (rys. 4.8 ) W tym oknie można zmienić zaawansowane parametry algorytmu obliczania FFT. Nie zaleca się dokonywania zmian wartości parametrów w zakładce Okno czasowe bez wyraźnego uzasadnienia.

152 146 Drukowanie Rysunek 4.8: Menu FFT okno czasowe 4.7 Eksport Opcja Eksportuj... dostępna po naciśnięciu przycisku narzędziowego FFT umożliwia zapis otrzymanych wyników analizy FFT w odrębnym pliku tekstowym (*.txt). Po wybraniu tej opcji wyświetli się okno systemowe zapisu pliku, w którym należy wybrać folder docelowy oraz wprowadzić nazwę pliku. Zaakceptowanie wyboru folderu, w którym zostanie zapisany plik tekstowy oraz wprowadzonej nazwy pliku, nastąpi po wciśnięciu przycisku Zapisz. Nagłówek pliku tekstowego zawiera: dane pacjenta i badania (imię i nazwisko, wiek, data badania) numer pierwszej i ostatniej próbki należącej do analizowanego fragmentu danych rozdzielczość wyników w Hz. Obok nagłówka do pliku są zapisywane wyniki w zależności od wybranego trybu pracy panelu FFT i spososbu prezentacji - a więc albo wartości amplitud dla poszczególnych częstotliwości począwszy od 0 Hz (histogram, obwiednia), albo częstotliwości/amplitudy dominujące (częstotliwości dominujące), albo amplitudy policzone dla poszczególnych rytmów (amplitudy rytmów) - dokładnie to, co widzimy na ekranie. Dla trybu wielokanałowego do pliku są kolejno wysyłane wyniki ze wszystkich analizowanych kanałów. 4.8 Drukowanie Opcje Podgląd wydruku oraz Drukuj..., dostępne na liście po kliknięciu przycisku narzędziowego FFT, pozwalają na podejrzenie i wydrukowanie zawartości panelu FFT, zgodnie z wybranym trybem pracy (jedno- lub wielokanałowy) i sposobem prezentacji (histogram, obwiednia, częstotliwości dominujące, amplitudy rytmów) (rys. 4.9). Na

153 147 Rysunek 4.9: Okno podglądu wydruku FFT Rysunek 4.10: Opcje wydruku FFT wydruku zamieszczona jest także informacja na temat pacjenta, badania i parametrach wyświetlania zapisu. W dolnej części okna Podgląd wydruku (rys. 4.9) znajdują się trzy przyciski konfiguracji wydruku: Drukarka wyświetla typowe okno wyboru i konfiguracji drukarki. Zawartość tego okna zależy od zainstalowanej drukarki. Marginesy pozwala na wybór formatu papieru i określenie szerokości marginesów. Opcje pozwala określić górną granicę zakresu częstotliwości uwzględnionego na wydruku (nie dotyczy częstotliwości dominujących i amplitud rytmów) i w razie potrzeby wyłączyć drukowanie kolorów (nie dotyczy częstotliwości dominujących) (rys. 4.10).

ELMIKO R Aparatura Medyczna. EEG DigiTrack R 12. Biofeedback PLUS Dokumentacja użytkownika aparatu. (od października 2005)

ELMIKO R Aparatura Medyczna. EEG DigiTrack R 12. Biofeedback PLUS Dokumentacja użytkownika aparatu. (od października 2005) ELMIKO R Aparatura Medyczna EEG DigiTrack R 12 Biofeedback PLUS Dokumentacja użytkownika aparatu (od października 2005) Data wydania dokumentu 10 kwietnia 2015 Spis treści I Podstawy pracy z aparatem

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW TECHNICZNYCH

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW TECHNICZNYCH ZESTAWIENIE PARAMETRÓW TECHNICZNYCH ZAŁĄCZNIK NR 3 DO OGŁOSZENIA Znak sprawy: ZAŁĄCZNIK NR DO UMOWY Przedmiot przetargu: APARAT EEG DLA POTRZEB PRACOWNI EEG ODDZIAŁU NEUROLOGII PRZY ULICY BIALSKIEJ 104/118

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Zasilaczy serii MDR. Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Zasilaczy serii MDR. Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6 Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6 MPL Power Elektro sp. z o.o. 44-119 Gliwice, ul. Wschodnia 40 tel +48 32/ 440-03-02...05 ; fax +48 32/ 440-03-00...01 ; email: power@mplpower.pl, http://www.mplpower.pl

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA, FORMULARZ ASORTYMENTOWO-CENOWY

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA, FORMULARZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Załącznik nr 2.8 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA, FORMULARZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Pełna nazwa urządzenia, typ, marka i model, kraj pochodzenia, deklarowana klasa wyrobu (podać): Producent (podać): Rok

Bardziej szczegółowo

AWO 432 Blacha KD v.1.0

AWO 432 Blacha KD v.1.0 AWO 432 Blacha KD v.1.0 Zestaw montażowy do kontroli dostępu. PL Wydanie: 1 z dnia 31.08.2009 IM 432 Zastępuje wydanie: ---------- 1. Przeznaczenie: Blacha, adapter przeznaczona jest do montażu PCB kontroli

Bardziej szczegółowo

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r.

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r. LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 2003 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 0-602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW ZSP-41 ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW

Bardziej szczegółowo

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r.

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r. LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 1999 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI 1.OPIS

Bardziej szczegółowo

Sterownik Pracy Wentylatora Fx21

Sterownik Pracy Wentylatora Fx21 PRODUCENT URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Sterownik Pracy Wentylatora Fx21 Płynna regulacja obrotów wentylatora. Miękki start wentylatora. Ustawiane progi min. i max. obrotów wentylatora. Duży cyfrowy wyświetlacz.

Bardziej szczegółowo

Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych. Seria DSO-29xxA&B. Skrócona instrukcja użytkownika

Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych. Seria DSO-29xxA&B. Skrócona instrukcja użytkownika Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych Seria DSO-29xxA&B Skrócona instrukcja użytkownika Zawartość zestawu: Przystawka DSO-29XXA lub DSO-29XXB Moduł analizatora stanów logicznych Sondy

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) aparat ekg 3 szt.

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) aparat ekg 3 szt. Załącznik nr 2 ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) aparat ekg 3 szt. Nazwa..., Typ..., Model. Kraj pochodzenia..., Rok produkcji Lp. Parametr/Warunek Warunek graniczny /Nie A. Aparat ekg

Bardziej szczegółowo

BIOFEEDBACK K A T A L O G

BIOFEEDBACK K A T A L O G BIOFEEDBACK K A T A L O G wersja 10 - nowe mozliwosci! Aktualizacja EEG Biofeedback do wersji 10 (dotyczy aparatów z wersją oprogramowania 6.x.x.x lub 8.x.x.x): Rozszerzenie do 57 plansz stymulacyjnych,

Bardziej szczegółowo

Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi

Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi Spis treści 1. Opis techniczny... 2 2. Obsługa... 4 2.1 Połączenia z obwodami zewnętrznymi... 4 2.2 Sygnalizacja optyczna stanu pracy... 4 2.3 Połączenia zdalnej

Bardziej szczegółowo

PX094-3 PX094-5. DMX Splitter INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX094-3 PX094-5. DMX Splitter INSTRUKCJA OBSŁUGI PX094-3 PX094-5 DMX Splitter INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 1 2. Warunki bezpieczeństwa... 1 3. Podłączenie sygnału DMX... 2 3.1. Przykładowa linia DMX... 2 3.2. Terminator... 3 3.3.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00

INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00 INSTRUKCJA OBSŁUGI Przekaźnik na USB Nr katalogowy RELx-USB-00 data publikacji kwiecień 2010 Strona 2 z 8 SPIS TREŚCI 1. Charakterystyka ogólna... 3 1.1 Sygnalizacja... 3 1.2 Obudowa... 3 2. Zastosowanie...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi kalibratora napięcia i prądu pętli

Instrukcja obsługi kalibratora napięcia i prądu pętli Informacje dotyczące bezpieczeństwa Aby uniknąć porażenia prądem elektrycznym lub obrażeń: Nigdy nie podłączaj do dwóch gniazd wejściowych lub do dowolnego gniazda wejściowego i uziemionej masy napięcia

Bardziej szczegółowo

Interfejs USB-RS485 KOD: INTUR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012

Interfejs USB-RS485 KOD: INTUR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 Interfejs USB-RS485 v.1.0 KOD: PL Wydanie: 3 z dnia 05.12.2013 Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny.... 3 2. Instalacja interfejsu w systemie operacyjnym.... 4 3. Przyłączenie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Sterylizator do noży UVA MODEL: 200001

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Sterylizator do noży UVA MODEL: 200001 INSTRUKCJA OBSŁUGI Sterylizator do noży UVA MODEL: 200001 v2.0-03.2009 Stalgast sp. z o.o. ul. Staniewicka 5 03-310 Warszawa tel.: 022 517 15 75 fax: 022 517 15 77 www.stalgast.com email: stalgast@stalgast.com

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W. Instrukcja obsługi

PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W. Instrukcja obsługi PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W Instrukcja obsługi 1. OPIS 2. PODŁĄCZANIE URZĄDZENIA Podłącz czerwony przewód z czerwonego zacisku (+) akumulatora do czerwonego gniazda

Bardziej szczegółowo

Sterownik wymiennika gruntowego

Sterownik wymiennika gruntowego Sterownik wymiennika gruntowego Instrukcja obsługi i montażu WPROWADZENIE Urządzenie jest przeznaczone do sterowania pracą wymiennika gruntowego w systemach wentylacji mechanicznej. Głównym celem sterownika

Bardziej szczegółowo

GŁOWICA RUCHOMA LED 144W. Instrukcja Obsługi. www.flash-butrym.pl Strona 1

GŁOWICA RUCHOMA LED 144W. Instrukcja Obsługi. www.flash-butrym.pl Strona 1 GŁOWICA RUCHOMA LED 144W Instrukcja Obsługi 1. Instrukcje dotyczące bezpieczeństwa UWAGA Proszę zapoznać się uważnie z instrukcją, która zawiera ważne informacje dotyczące instalacji, użytkowania i konserwacji

Bardziej szczegółowo

UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI EVOLIS ZENIUS

UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI EVOLIS ZENIUS UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI EVOLIS ZENIUS Uproszczona instrukcja obsługi Evolis Zenius Spis treści 1 WPROWADZENIE....3 1.1 Wypakowanie....3 1.2 Opis i funkcje drukarki....3 1.3 Instalacja....4 1.3.1

Bardziej szczegółowo

Licznik energii typu KIZ z zatwierdzeniem typu MID i legalizacją pierwotną. Instrukcja obsługi i instalacji

Licznik energii typu KIZ z zatwierdzeniem typu MID i legalizacją pierwotną. Instrukcja obsługi i instalacji Licznik energii typu KIZ z zatwierdzeniem typu MID i legalizacją pierwotną Instrukcja obsługi i instalacji 1 Spis treści: 1. Ważne wskazówki. 2 1.1. Wskazówki bezpieczeństwa....2 1.2. Wskazówki dot. utrzymania

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA SEPARATOR SYGNAŁÓW PRĄDOWYCH BEZ ENERGII POMOCNICZEJ TYPU SP-02 WARSZAWA, STYCZEŃ 2004r. 1 DTR.SP-02

Bardziej szczegółowo

MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ DŹWIĘKOWY V2.0

MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ DŹWIĘKOWY V2.0 MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ DŹWIĘKOWY V2.0 INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI 1 2 SPIS TREŚCI BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA...4 ZALECENIA MONTAŻOWE...4 DANE TECHNICZNE...4 ZASTOSOWANIE...5 ZASADA DZIAŁANIA...5

Bardziej szczegółowo

PX097. DMX Repeater INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX097. DMX Repeater INSTRUKCJA OBSŁUGI PX097 DMX Repeater INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 3 2. Warunki bezpieczeństwa... 3 3. Podłączenie sygnału DMX... 4 3.1. Przykładowa linia DMX... 4 3.2. Terminator... 5 3.3. Zasady łączenia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl Instrukcja obsługi PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1 1 Dziękujemy za zakup naszego urządzenia. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby nasze produkty były najwyższej jakości i spełniły Państwa oczekiwania.

Bardziej szczegółowo

GARDENA. Zestaw do zdalnego sterowania. Instrukcja obsługi

GARDENA. Zestaw do zdalnego sterowania. Instrukcja obsługi GARDENA Zestaw do zdalnego sterowania Instrukcja obsługi GARDENA zestaw do zdalnego sterowania Witamy w ogrodzie GARDENA Tłumaczenie oryginalnej niemieckiej instrukcji obsługi. Prosimy uważnie przeczytać

Bardziej szczegółowo

ZASILACZ SEPARATOR ZS-30 DTR.ZS-30 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA

ZASILACZ SEPARATOR ZS-30 DTR.ZS-30 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA 0 DTR.ZS-30 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA ZASILACZ SEPARATOR ZS-30 WARSZAWA, KWIECIEŃ 2014 APLISENS S.A. 03-192 Warszawa ul. Morelowa

Bardziej szczegółowo

MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ ULTRADŹWIĘKOWY Z CZUJNIKIEM RUCHU INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI

MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ ULTRADŹWIĘKOWY Z CZUJNIKIEM RUCHU INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI MIKROPROCESOROWY ODSTRASZACZ ULTRADŹWIĘKOWY Z CZUJNIKIEM RUCHU INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI 1 SPIS TREŚCI BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA...3 ZALECENIA MONTAŻOWE...3 DANE TECHNICZNE...3 ZASTOSOWANIE I ZASADA

Bardziej szczegółowo

6M 500V 6M 1000V MEGAOMOMIERZ INSTRUKCJA OBSŁUGI

6M 500V 6M 1000V MEGAOMOMIERZ INSTRUKCJA OBSŁUGI 6M 500V 6M 1000V MEGAOMOMIERZ INSTRUKCJA OBSŁUGI WSTĘP Miernik ten jest łatwym w użyciu, przenośnym 3 ½ cyfrowym megaomomierzem zaprojektowanym do łatwego pomiaru rezystancji izolacji przy użyciu tylko

Bardziej szczegółowo

ORVALDI 520/620/820 PL/GE/Black INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

ORVALDI 520/620/820 PL/GE/Black INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA ORVALDI 520/620/820 PL/GE/Black INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA 1 Środki ostrożności. Niniejsza instrukcja obsługi UPS-a ORVALDI omawia instalację i użytkowanie urządzenia. Przed rozpakowaniem i uruchomieniem urządzenia

Bardziej szczegółowo

ORVALDI ATS. Automatic Transfer Switch (ATS)

ORVALDI ATS. Automatic Transfer Switch (ATS) ORVALDI ATS Automatic Transfer Switch (ATS) 1. Wprowadzenie ORVALDI ATS pozwala na zasilanie krytycznych odbiorów z dwóch niezależnych źródeł. W przypadku zaniku zasilania lub wystąpienia zakłóceń podstawowego

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L

PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L ZASILANY Z PĘTLI PRĄDOWEJ INSTRUKCJA OBS UGI Spis treści 1. Zastosowanie... 5 2. Bezpieczeństwo użytkowania... 5 3. Instalacja... 5 3.1. Montaż... 5 3.2.

Bardziej szczegółowo

Cechy: Przykład zastosowania zasilacza Switch.

Cechy: Przykład zastosowania zasilacza Switch. S54 v1.0 Switch 5-portowy S54 dla 4 kamer IP Wydanie: 1 z dnia 01.09.2015 Zastępuje wydanie: -------------- PL PL Cechy: 5 portów 10/100 Mb/s 4 porty PoE (transfer danych i zasilanie) 15,4W dla każdego

Bardziej szczegółowo

HART-COM - modem / przenośny komunikator HART

HART-COM - modem / przenośny komunikator HART CECHY Kalibracja przyrządów obiektowych wyposażonych w protokół HART Praca jako przenośny komunikator HART lub modem HART / USB Wbudowany zasilacz przetworników 2-przew. Wbudowana funkcja rezystora 250Ω

Bardziej szczegółowo

PowerLab 4/35 z systemem LabChart Pro

PowerLab 4/35 z systemem LabChart Pro PowerLab 4/35 z systemem LabChart Pro ADInstrument. Systemy akwizycji danych i zestawy edukacyjne. Opis urządzenia PL3504/P PowerLab 4/35 to wysokowydajny system akwizycji danych odpowiedni do szerokiej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIK REZYSTANCJI PĘTLI ZWARCIA DT-5301

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIK REZYSTANCJI PĘTLI ZWARCIA DT-5301 INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIK REZYSTANCJI PĘTLI ZWARCIA DT-5301 Wydanie LS 13/07 UWAGI ODNOŚNIE BEZPIECZEŃSTWA Przed próbą uruchomienia miernika lub jego serwisowaniem uważnie przeczytaj poniższe informacje

Bardziej szczegółowo

PULSOKSYMETR sieciowo akumulatorowy dla dzieci do opieki domowej 3 sztuki

PULSOKSYMETR sieciowo akumulatorowy dla dzieci do opieki domowej 3 sztuki Załącznik nr 4 Pakiet nr 2 PULSOKSYMETR sieciowo akumulatorowy dla dzieci do opieki domowej 3 sztuki Lp. 1. Oferent/Producent Podać 2. Nazwa i typ Podać 3. Deklaracja zgodności 4. Rok produkcji 2012 5.

Bardziej szczegółowo

BLENDER FR-A1, FR-A2 INSTRUKCJA OBSŁUGI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA

BLENDER FR-A1, FR-A2 INSTRUKCJA OBSŁUGI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA INSTRUKCJA OBSŁUGI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA Uwaga! Ryzyko porażenia prądem elektrycznym Należy podłączyć trzy stykową wtyczkę do gniazda z uziemieniem Nie należy stosować przedłużaczy czy rozdzielaczy

Bardziej szczegółowo

LOZAMEt LINIA 390 DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wyrób dopuszczony do obrotu na terenie R.P. przez Państwowy Zakład Higieny nr atestu: HŻ 7208/93

LOZAMEt LINIA 390 DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wyrób dopuszczony do obrotu na terenie R.P. przez Państwowy Zakład Higieny nr atestu: HŻ 7208/93 LOZAMEt Łódzkie Zakłady Metalowe LOZAMET Spółka z o.o. 91-202 Łódź, ul.warecka 5 Skr. pocztowa 42, 91-101 Łódź telefon: (042) 613 40 01 fax: (042) 613 40 09 fax: (042) 613 40 10 internet: e-mail: www.lozamet.com.pl

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D 1. Wprowadzenie...3 1.1. Funkcje urządzenia...3 1.2. Charakterystyka urządzenia...3 1.3. Warto wiedzieć...3 2. Dane techniczne...4

Bardziej szczegółowo

STX. Advanced Audio Technology. Instrukcja obsługi: Subwooferów aktywnych STX

STX. Advanced Audio Technology. Instrukcja obsługi: Subwooferów aktywnych STX STX Advanced Audio Technology Instrukcja obsługi: Subwooferów aktywnych STX 1 Dziękujemy za zakup produktów naszej firmy. Informacja zawarte w poniższej instrukcji obsługi mogą ulec zmianie bez powiadomienia

Bardziej szczegółowo

CLA. Przetwornik temperatury z wyjściem 4 20mA. wyprodukowano dla

CLA. Przetwornik temperatury z wyjściem 4 20mA. wyprodukowano dla Wersja 1.0 21.06.2012 wyprodukowano dla Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja ułatwi Państwu prawidłową obsługę i poprawną eksploatację opisywanego urządzenia. Informacje zawarte w

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsługi. Precyzyjny miliomomierz stołowy Modele 380560 oraz 380562. Wstęp

Instrukcja Obsługi. Precyzyjny miliomomierz stołowy Modele 380560 oraz 380562. Wstęp Instrukcja Obsługi Precyzyjny miliomomierz stołowy Modele 380560 oraz 380562 Wstęp Gratulujemy zakupu precyzyjnego miliomomierza Extech 380560 (117V) lub 380562 (220V). Urządzenie to posiada siedem zakresów

Bardziej szczegółowo

STL MF Instrukcja montażowa

STL MF Instrukcja montażowa STL MF Instrukcja montażowa Elektroniczny wielofunkcyjny regulator prędkości obrotowej, silników jednofazowych (230V, 50Hz) przystosowanych do regulacji napięciowej. Dane techniczne Napięcie 230V 50Hz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI REPOTEC

INSTRUKCJA OBSŁUGI REPOTEC INSTRUKCJA OBSŁUGI 5 PORTOWY PRZEŁĄCZNIK ETHERNET 4 PORTOWY PoE REPOTEC RP-PE054J Wersja 1.0 Wstęp 5 portowy przełącznik ethernet, gdzie 4 porty są typu PoE 10/100Mbps (Power over Ethernet) i zapewniają

Bardziej szczegółowo

PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB

PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB INSTRUKCJA OBSŁUGI 1. Wstęp INSTRUKCJA OBSŁUGI Niniejsza instrukcja przeznaczona jest dla użytkowników w krajach Unii Europejskiej. Ważne informacje dotyczące

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007 SYSTEM DO BADAŃ EMG, PRZEWODNICTWA NERWÓW (NCS) SOMATOSENSORYCZNYCH (SEP) I MOTORYCZNYCH (MEP)POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH ORAZ MONITOROWANIA ŚRÓDOPERACYJNEGO WRAZ ZE STYMULACJĄ MAGNETYCZNĄ WYMAGANIA TECHNICZNE

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI Neuron Temperaturowy Nr katalogowy SENS-TMP

INSTRUKCJA OBSŁUGI Neuron Temperaturowy Nr katalogowy SENS-TMP INSTRUKCJA OBSŁUGI Neuron Temperaturowy Nr katalogowy SENS-TMP data publikacji maj 2012 Strona 2 z 8 SPIS TREŚCI 1. Charakterystyka ogólna... 3 1.1 Zadajnik adresu... 3 1.2 Terminator magistrali RS485...

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury RT-01

Przetwornik temperatury RT-01 Przetwornik temperatury RT-01 Wydanie LS 13/01 Opis Głowicowy przetwornik temperatury programowalny za pomoca PC przetwarzający sygnał z czujnika Pt100 na skalowalny analogowy sygnał wyjściowy 4 20 ma.

Bardziej szczegółowo

System automatyki domowej. Karta wyjść OC- NXW303 Instrukcja

System automatyki domowej. Karta wyjść OC- NXW303 Instrukcja System automatyki domowej Karta wyjść OC- NXW303 Instrukcja Nexwell Engineering 12/2009 Copyright Nexwell Engineering Autor dołożył wszelkich starań aby informacje zawarte w dokumencie były aktualne i

Bardziej szczegółowo

Interfejs RS485-TTL KOD: INTR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012

Interfejs RS485-TTL KOD: INTR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 Interfejs RS485-TTL v.1.0 KOD: PL Wydanie: 3 z dnia 05.12.2013 Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny.... 3 2. Rozmieszczenie elementów.... 3 3. Przyłączenie do magistrali RS485....

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI. Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00. carlo de giorgi s.r.l.

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI. Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00. carlo de giorgi s.r.l. INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00 carlo de giorgi s.r.l. UWAGA: w przypadku uszkodzenia lub awarii urządzenia w celu naprawy należy skontaktować się z serwisem: Sanitex

Bardziej szczegółowo

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY MR - elektronika Instrukcja obsługi HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY Regulator Wilgotności SH-12 MR-elektronika Warszawa 2013 MR-elektronika 01-908 Warszawa 118 skr. 38, ul. Wólczyńska 57 tel. /fax 22 834-94-77,

Bardziej szczegółowo

System automatyki domowej. Karta GSM - NXW399 Instrukcja

System automatyki domowej. Karta GSM - NXW399 Instrukcja System automatyki domowej Karta GSM - NXW399 Instrukcja Nexwell Engineering 12/2009 Copyright Nexwell Engineering Autor dołożył wszelkich starań aby informacje zawarte w dokumencie były aktualne i rzetelne,

Bardziej szczegółowo

Opis Ogólny ----------------------------------------------------------------------------------------------1. OPIS INTERFEJSU POMIAROWEGO AL154SAV5.

Opis Ogólny ----------------------------------------------------------------------------------------------1. OPIS INTERFEJSU POMIAROWEGO AL154SAV5. ----------------------------------------------------------------------------------------------1. OPIS INTERFEJSU POMIAROWEGO AL154SAV5.K Przyrząd umożliwia pomiar, przesłanie do komputer oraz pamiętanie

Bardziej szczegółowo

PX 303. PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX 303. PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI PX 303 PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 3 2. Warunki bezpieczeństwa... 3 3. Informacje na temat wersji... 5 4. Opis modelu... 5 5. Schemat podłączenia... 7 6. Wymiary... 9

Bardziej szczegółowo

MIKROPROCESOROWY REGULATOR PRACY POMPY W UKŁADZIE C.O. MR

MIKROPROCESOROWY REGULATOR PRACY POMPY W UKŁADZIE C.O. MR P.P.H.U. Diko-Tech 42-202 Częstochowa, ul. Banachiewicza 11 tel. 034 3226196, kom. 600 016 557 NIP 577-104-68-24 www.diko-tech.pl diko-tech@diko-tech.pl Instrukcja obsługi MIKROPROCESOROWY REGULATOR PRACY

Bardziej szczegółowo

Materac antyodleżynowy CA-MI MAT-130

Materac antyodleżynowy CA-MI MAT-130 1 Materac przeznaczony jest do leczenia odleżyn w warunkach szpitalnych oraz domowych. Delikatny masaż skóry poprawia krążenie krwi oraz utlenienie tkanek, chroniąc przed powstawaniem odleżyn. Łatwy w

Bardziej szczegółowo

SOL10UC2. REGULATOR ŁADOWANIA SŁONECZNEGO 12/24VDC (max 10A) INSTRUKCJA OBSŁUGI

SOL10UC2. REGULATOR ŁADOWANIA SŁONECZNEGO 12/24VDC (max 10A) INSTRUKCJA OBSŁUGI SOL10UC2 REGULATOR ŁADOWANIA SŁONECZNEGO 12/24VDC (max 10A) INSTRUKCJA OBSŁUGI * nie załączone Instrukcja obsługi 1. Wstęp Niniejsza instrukcja przeznaczona jest dla użytkowników w krajach Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

AX-850 Instrukcja obsługi

AX-850 Instrukcja obsługi AX-850 Instrukcja obsługi Informacje dotyczące bezpieczeństwa Aby uniknąć porażenia prądem elektrycznym lub obrażeń: Nigdy nie podłączaj do dwóch gniazd wejściowych lub do dowolnego gniazda wejściowego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsługi. Grzejnik kowektorowy Amacom AMC-G1. r N ie z a k. o n ot co v e. Proszę zachować do dalszego użytku

Instrukcja Obsługi. Grzejnik kowektorowy Amacom AMC-G1. r N ie z a k. o n ot co v e. Proszę zachować do dalszego użytku Instrukcja Obsługi Grzejnik kowektorowy Amacom AMC-G1 Proszę zachować do dalszego użytku r o n ot co v e d / ć a w y r N ie z a k Dane techniczne produktu: Model: AMC-G1 Maksymalny pobór mocy: 2000W Zakresy

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO USŁUGOWO HANDLOWE "KOMA" Sp. z o.o.

PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO USŁUGOWO HANDLOWE KOMA Sp. z o.o. PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO USŁUGOWO HANDLOWE "KOMA" Sp. z o.o. 66-008 ŚWIDNICA, WILKANOWO ul. Kukułcza 1 tel./fax (68) 327-33-07. tel. kom. 602 132 146 www.koma.zgora.pl, e-mail: koma@koma.zgora.pl Instrukcja

Bardziej szczegółowo

KONWERTER DVB IP -> DVB ASI DELTA-2

KONWERTER DVB IP -> DVB ASI DELTA-2 MIKROPROJEKT P.P.H. Rafał Buczyński ul. Zieleniecka 10B, 05-091 Ząbki; NIP: 774-124-16-05 biuro: ul. Ratuszowa 11 p. 312, 03-450 Warszawa; tel. 022-4242588, fax: 022-6192610, gsm: 503125553 www.mikroprojekt.com,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT

Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT Instrukcja obsługi AP3.8.4 Adapter portu LPT P.P.H. WObit E.K.J. Ober s.c. 62-045 Pniewy, Dęborzyce 16 tel.48 61 22 27 422, fax. 48 61 22 27 439 e-mail: wobit@wobit.com.pl www.wobit.com.pl SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika TL-PoE 10R Adapter Odbiorczy PoE

Podręcznik użytkownika TL-PoE 10R Adapter Odbiorczy PoE Podręcznik użytkownika TL-PoE 10R Adapter Odbiorczy PoE Rev: 1.0.0 7106500684 PRAWA AUTORSKIE I ZNAKI HANDLOWE Charakterystyka produktu może ulec zmianie bez powiadomienia. jest zarejestrowanym znakiem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji

Instrukcja obsługi. Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji Instrukcja obsługi Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji 2 Spis treści Spis treści 1. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

PX 284. PxAqua 3 SH 12V INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX 284. PxAqua 3 SH 12V INSTRUKCJA OBSŁUGI PX 84 PxAqua 3 SH V INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI. Opis ogólny... 3. Warunki bezpieczeństwa... 3 3. Informacje na temat wersji... 5 4. Opis modelu... 5 5. Schemat podłączenia... 7 6. Wymiary... 8 7.

Bardziej szczegółowo

LINIA 390 BEMAR LB-1.1 BEMAR LB-2.1

LINIA 390 BEMAR LB-1.1 BEMAR LB-2.1 LOZAMEt Łódzkie Zakłady Metalowe LOZAMET Spółka z o.o. 91-202 Łódź, ul.warecka 5 Skr. pocztowa 42, 91-101 Łódź telefon: (042) 613 40 00 fax: (042) 613 40 09 fax: (042) 613 40 10 internet: e-mail: www.lozamet.com.pl

Bardziej szczegółowo

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Karta katalogowa Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 Kompaktowe przetworniki ciśnienia typu MBS 1700 i MBS 1750 przeznaczone są do pracy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. MLD 24 mini LED driver LED V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

Instrukcja obsługi. MLD 24 mini LED driver LED V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl Instrukcja obsługi MLD 24 mini LED driver LED V1.0.1 1 Dziękujemy za zakup naszego urządzenia. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby nasze produkty były najwyższej jakości i spełniły Państwa oczekiwania. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

CENTRALA NAGŁOŚNIENIOWA JPA 1122

CENTRALA NAGŁOŚNIENIOWA JPA 1122 CENTRALA NAGŁOŚNIENIOWA JPA 1122 DEXON POLAND Sp. z o.o. ul. Koszarowa 20 62-300 Września tel. 61 43 89 116 tel./fax 61 43 89 123 e-mail: sklep@dexon.pl Środki ostrożności. Prosimy o uważne zapoznanie

Bardziej szczegółowo

PERKOLATOR DO KAWY SERIA PC

PERKOLATOR DO KAWY SERIA PC INSTRUKCJA OBSŁUGI PERKOLATOR DO KAWY SERIA PC Jedno urządzenie, dwie funkcje Perkolator do kawy lub warnik do wody U45PC167 U45PC188 U45PC190 Wprowadzenie Dziękujemy Państwu za zakup perkolatora do kawy

Bardziej szczegółowo

GA-1. Instrukcja montażu i obsługi. Urządzenie alarmowe do separatora smaru

GA-1. Instrukcja montażu i obsługi. Urządzenie alarmowe do separatora smaru Labkotec Oy Myllyhaantie 6 FI-33960 PIRKKALA FINLAND Tel.: +358 29 006 260 Faks: +358 29 006 1260 19.1.2015 Internet: www.labkotec.com 1/11 GA-1 Urządzenie alarmowe do separatora smaru Prawa autorskie

Bardziej szczegółowo

PIR451 WYKRYWACZ RUCHU PIR - GNIAZDO E27 INSTRUKCJA OBSŁUGI

PIR451 WYKRYWACZ RUCHU PIR - GNIAZDO E27 INSTRUKCJA OBSŁUGI WYKRYWACZ RUCHU PIR - GNIAZDO E27 INSTRUKCJA OBSŁUGI 1 Gwint E27 2 Timer (Zegar) 3 Czułość światła (luks) 4 Czujnik ruchu PIR 5 Gniazdo E27 * nie dostarczone V. 03 21/12/2012 2 Velleman nv INSTRUKCJA OBSŁUGI

Bardziej szczegółowo

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON012 Wersja biurkowa RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na płycie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Użytkowania

Instrukcja Użytkowania Przedsiębiorstwo Zastosowań Techniki " P e Z e T " mgr inż. Krzysztof Hajduczek 45-215 Opole ul. Luboszycka 18 tel. (0-77) 474 42 64 kom.501-350 930 e-mail : info@pezet.com.pl http://www.pezet.com.pl Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Kontroler LED RGB IR 12V 6A + pilot 44 przyciskowy kod produktu: T863

Kontroler LED RGB IR 12V 6A + pilot 44 przyciskowy kod produktu: T863 Kontroler LED RGB IR 12V 6A + pilot 44 przyciskowy kod produktu: T863 INSTRUKCJA OBSŁUGI Dziękujemy za zakup kontrolera T863. Przed instalacją należy uważnie zapoznać się z instrukcją obsługi, aby zapewnić

Bardziej szczegółowo

Sterownik kotła nadmuchowego Fx25.1

Sterownik kotła nadmuchowego Fx25.1 PRODUCENT URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Sterownik kotła nadmuchowego Fx25.1 "Fenix" Krzysztof Skowroński, 62-230 Witkowo, ul. Jasna 36 tel. 531 750 252, e-mail: fenix@sterowniki.co, www.sterowniki.co I. Zasady

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Mechaniczna waga niemowlęca M10312. klasa III. ADE GmbH & Co. Hammer Steindamm 27 29 22089 Hamburg / Germany

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Mechaniczna waga niemowlęca M10312. klasa III. ADE GmbH & Co. Hammer Steindamm 27 29 22089 Hamburg / Germany Novamed Sp. z o.o. Aparatura i sprzęt medyczny DYSTRYBUCJA I SERWIS: 95-100 Zgierz, Plac Jana Pawła II 3 tel./fax +48 42 719 00 46, tel./fax +48 42 716 28 87 e-mail biuro@novamed.pl www.novamed.pl INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

Stacja ładowania i suszenia

Stacja ładowania i suszenia Stacja ładowania i suszenia INSTRUKCJA OBSŁUGI 1 Ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa NINIEJSZE URZĄDZENIE MOŻE BYĆ UŻYWANE PRZEZ DZIECI W WIEKU OD 8 LAT I OSOBY O OGRANICZENIACH RUCHOWYCH, SENSORYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

e. Antena musi spełniać normę min. IP66 12. Zasilacz

e. Antena musi spełniać normę min. IP66 12. Zasilacz OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II DOSTAWA SATELITARNYCH TERMINALI DO TRANSMISJI DANYCH L.p. Cecha wymagana przez Zamawiającego Informacja o spełnieniu lub nie spełnieniu wymaganego parametru. *( SPEŁNIA

Bardziej szczegółowo

Zawór trójdrogowy klapowy przekierowujący. ze sprężyną zwrotną

Zawór trójdrogowy klapowy przekierowujący. ze sprężyną zwrotną Zawór trójdrogowy klapowy przekierowujący ze sprężyną zwrotną PRODUKT POSIADA ZNAK I ZOSTAŁ WYPRODUKOWANY ZGODNIE Z NORMĄ ISO 9001 INSBUD ul. Niepodległości 16a 32-300 Olkusz dział sprzedaży: +48 (32)

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i potencjałów wywołanych LP NAZWA PARAMETRU WARTOŚĆ OFEROWANE WYMAGANA PARAMETRY SKALA

Bardziej szczegółowo

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP EPPL 1-1 Najnowsza seria zaawansowanych technologicznie zasilaczy klasy On-Line (VFI), przeznaczonych do współpracy z urządzeniami zasilanymi z jednofazowej sieci energetycznej ~230V: serwery, sieci komputerowe

Bardziej szczegółowo

STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8

STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8 STEROWNIK MODUŁÓW PRZEKAŹNIKOWYCH SMP-8 Przeznaczenie i ogólna charakterystyka Sterownik modułów przekaźnikowych SMP-8 jest urządzeniem mogącym pracować w dwóch niezależnych trybach pracy: Master lub Slave.

Bardziej szczegółowo

RSC-04 konwerter RS485 SEM 04.2006 Str. 1/7 RSC-04 INSTRUKCJA OBSŁUGI. Ostrzeżenie o niebezpieczeństwie porażenia elektrycznego.

RSC-04 konwerter RS485 SEM 04.2006 Str. 1/7 RSC-04 INSTRUKCJA OBSŁUGI. Ostrzeżenie o niebezpieczeństwie porażenia elektrycznego. RSC-04 konwerter RS485 SM 04.2006 Str. 1/7 RSC-04 INSTRUKCJA OBSŁUGI Stosowane oznaczenia: SYMBOL OPIS Ostrzeżenie o niebezpieczeństwie porażenia elektrycznego. Ostrzeżenie o konieczności ścisłego stosowania

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) Defibrylator 1szt.

ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) Defibrylator 1szt. Załącznik nr ZESTAWIENIE PARAMETRÓW GRANICZNYCH (ODCINAJĄCYCH) Defibrylator 1szt. Nazwa..., Typ..., Model. Kraj pochodzenia..., Rok produkcji Lp. Parametr/Warunek Warunek graniczny /Nie A. Defibrylator

Bardziej szczegółowo

www.viaken.pl INTERFEJS DIAGNOSTYCZNY BMW INPA / ADS/ GT1/ DIS / EDIABAS INSTRUKCJA OBSŁUGI Strona 1

www.viaken.pl INTERFEJS DIAGNOSTYCZNY BMW INPA / ADS/ GT1/ DIS / EDIABAS INSTRUKCJA OBSŁUGI Strona 1 INTERFEJS DIAGNOSTYCZNY BMW INPA / ADS/ GT1/ DIS / EDIABAS INSTRUKCJA OBSŁUGI Strona 1 1. BEZPIECZEŃSTWO PRACY Przed pierwszym uruchomieniem urządzenia należy uważnie przeczytać instrukcję obsługi. Urządzenie

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI EKSPLOATACJI, GWARANCJI I KONSERWACJI SYSTEMU ARENA ON LINE

OGÓLNE WARUNKI EKSPLOATACJI, GWARANCJI I KONSERWACJI SYSTEMU ARENA ON LINE OGÓLNE WARUNKI EKSPLOATACJI, GWARANCJI I KONSERWACJI SYSTEMU ARENA ON LINE I. Eksploatacja systemu Arena On Line 1. Eksploatacja i obsługa Systemu musi być wykonywana przez wykwalifikowany i przeszkolony

Bardziej szczegółowo

WARUNKI GWARANCJI I SERWISU GWARANCYJNEGO

WARUNKI GWARANCJI I SERWISU GWARANCYJNEGO Załącznik nr 3 do Umowy nr.. z dnia r. Warunki gwarancji i serwisu gwarancyjnego WARUNKI GWARANCJI I SERWISU GWARANCYJNEGO 1. Definicję pojęć: Celem opisania warunków świadczenia usług serwisowych definiuje

Bardziej szczegółowo

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S Modem radiowy MR10-GATEWAY-S - instrukcja obsługi - (dokumentacja techniczno-ruchowa) Spis treści 1. Wstęp 2. Budowa modemu 3. Parametry techniczne 4. Parametry konfigurowalne 5. Antena 6. Dioda sygnalizacyjna

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A 1 Uwaga Tylko lekarz może zlecić badanie holterowskie Tylko lekarz może zalecić sposób, w jaki mają być przyklejone elektrody na ciele pacjenta Tylko lekarz może

Bardziej szczegółowo

PX127. Solo. RedLine INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX127. Solo. RedLine INSTRUKCJA OBSŁUGI PX127 Solo RedLine INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 1 2. Warunki bezpieczeństwa... 1. Płyta czołowa... 2 4. Kopiowanie programów do sterownika SOLO... 5. Kopiowanie programów do sterownika

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI Konwerter USB-RS485 TH Nr katalogowy CNVU-485-TH

INSTRUKCJA OBSŁUGI Konwerter USB-RS485 TH Nr katalogowy CNVU-485-TH INSTRUKCJA OBSŁUGI Konwerter USB-RS485 TH Nr katalogowy CNVU-485-TH data publikacji styczeń 2014 Strona 2 z 10 SPIS TREŚCI 1. Charakterystyka ogólna... 3 2. Zastosowanie... 3 3. Schemat podłączenia i konfiguracja...

Bardziej szczegółowo

Optyczny interfejs transmisyjny COG-02

Optyczny interfejs transmisyjny COG-02 Optyczny interfejs transmisyjny COG-02 Dokumentacja techniczno-ruchow a i instrukcja obsługi COG2/001U DTR wersja B Łódź, czerwiec 2005 r. COMMON S.A. zastrzega sobie prawo do modyfikacji konstrukcji urządzeń,

Bardziej szczegółowo