Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm"

Transkrypt

1 Andrzej KANICKI Politechnika Łódzka Instytut Elektroenergetyki Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm 1. Wstęp Zasady obliczeń wielkości zwarciowych nie ulegają zmianą od lat trzydziestych ubiegłego wieku i są dobrze opisane w literaturze książkowej, w języku polskim można tu wymienić przykładowe pozycje [14], [15], [16], [17], [18], [19] a w języku angielskim [1], [2], [27]. Szczegółowe zasady takich obliczeń są podawane w postaci norm począwszy od normy VDE 102 z 1929 roku. W Polsce w obliczeniach wielkości zwarciowych do 2003 roku posługiwaliśmy się normami znanymi od kilkudziesięciu lat, a mianowicie: PN - 74/E Dobór aparatów wysokonapięciowych w zależności od warunków znamionowych PN -90/E Obliczanie skutków prądów zwarciowych W 2002 roku PKN wprowadził do użytkowania następujące nowe normy: PN-EN :2002 (U) Obliczanie skutków prądów zwarciowych. Część 1: Definicje i metody obliczania PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w sieciach trójfazowych prądu przemiennego. Część 0: Obliczanie prądów PN-EN :2004 (U) Prądy zwarciowe w sieciach trójfazowych prądu przemiennego. Część 3: Prądy podwójnych, jednoczesnych i niezależnych, zwarć doziemnych i częściowe prądy zwarciowe płynące w ziemi PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w obwodach pomocniczych prądu stałego w elektrowniach i stacjach elektroenergetycznych. Część 1: Obliczanie prądów zwarciowych PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w obwodach pomocniczych prądu stałego w elektrowniach i stacjach elektroenergetycznych. Część 2: Obliczanie skutków. Wymienione normy nie są przetłumaczone na język polski, a więc są w języku angielskim i francuskim. Normy te, to normy europejskie przejęte z norm IEC wyszczególnionych w spisie literatury od [3] do [13] Norma PN-EN :2002 została omówiona w [15] jeszcze jako IEC :2001. W dalszych rozważaniach zostanie szczegółowo omówiona norma PN-EN :2002 pod kątem obliczeń zwarciowych w promieniowych sieciach niskiego napięcia. 2. Założenia do obliczeń W normie PN-EN :2002 Prądy zwarciowe w sieciach trójfazowych prądu przemiennego. Część 0. Obliczanie prądów obliczenia prądów i wielkości zwarciowych mają różny przebieg w zależności od typu zwarcia, i tak rozróżnia się: 1

2 zawarcia pobliskie, podczas którego składowa okresowa prądu zwarciowego pozostaje stała zwarcia odległe, podczas którego w co najmniej jednej maszynie synchronicznej prąd zwarciowy początkowy jest dwukrotnie większy od prądu znamionowego tej maszyny lub udział silników asynchronicznych w prądzie zwarciowym początkowym liczonym bez tych silników jest większy niż 5% tego prądu. Podział ten jak i przebiegi prądu zwarciowego podczas zwarcia pobliskiego i odległego są dobrze omówione w literaturze. Założono tutaj, że zostanie rozważone jedynie zwarcie odległe z uwzględnieniem wpływu silników asynchronicznych. Wspólną wielkością dla obu typów zwarć jest pojęcie źródła napięciowego zastępczego włączonego w miejscu zwarcia jako idealne źródło, niezależne od prądów zwarciowych i niezależne od stanu sieci przed zwarciem. Źródło napięciowe zastępcze w miejscu zwarcia jest jedynym źródłem aktywnym w sieci podczas zwarcia. Wartość napięcia tego źródła to: (1) gdzie: c - współczynnik napięciowy podany w tabl. 1. Zastosowanie współczynnika c powoduje, że obliczanie stanu sieci przed zwarciem nie jest wymagane. Tabl. 1. Współczynnik napięciowy c Napięcie nominalne sieci U n Niskie napięcie od 100 V do 1000 V Średnie napięcia powyżej 1 kv do 35 kv Wysokie napięcia powyżej 35 kv do 230 kv 2) Współczynnik napięciowy c do obliczania: maksymalnego prądu minimalnego 1) zwarciowego c max zwarciowego c min 1,05 3) 0,95 1,10 4) 1,10 1,00 prądu 1. c max.u n nie może przekraczać najwyższego napięcia urządzeń U m 2. Jeżeli nie jest zdefiniowane napięcie nominalne sieci to powinno się zastosować c max.u n =U m lub c mim.u n =0,9.U m 3. Dla niskiego napięcie z zakresem napięcia +6% np. dla 380 lub 400 V 2

3 4. Dla niskiego napięcie z zakresem napięcia +10%. Norma PN-EN :2002 podaje następujące założenia upraszczające: rozpatruje się zwarcie pojedyncze, jednoczesne, podczas zwarcia nie występują zmiany w rozważanej sieci, pomija się wszystkie pojemności i upływności linii oraz admitancje równoległe reprezentujące nie wirujące obciążenia z wyjątkiem pojemności linii dla składowej zerowej w sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym, nie jest potrzebna znajomość położenia przełączników zaczepów transformatorów, pomija się stany przejściowe w generatorach i silnikach, pomija się rezystancję łuku. Norma proponuje, aby stosować metodę składowych symetrycznych podczas obliczania zwarć symetrycznych jak i niesymetrycznych. Obliczając prądy zwarciowe w sieci wielonapięciowej należy przeliczać impedancje z jednego poziomu napięcia na inny, zwykle na poziom napięcia w miejscu zwarcia. Przeliczanie to powinno wykorzystywać kwadraty rzeczywistych przekładni transformatorów, przekładnie te powinny być równe stosunkowi napięć znamionowych transformatora, czyli Metodę jednostek względnych można zastosować, gdy różnonapięciowe sieci są koherentne, czyli dla każdego transformatora. 3. Maksymalny prąd zwarciowy W przypadku konieczności wyznaczenia maksymalnego prądu zwarciowego należy założyć: współczynnik c przyjąć z tabl. 1 dla maksymalnego prądu zwarciowego, wybrać konfiguracją systemu, która prowadzi do maksymalnych prądów zwarciowych, wyznaczając impedancję zastępczej sieci elektroenergetycznej wybrać taką konfigurację, która prowadzi do maksymalnego prądu zwarciowego, uwzględnić silniki asynchroniczne, rezystancje linii wyznaczyć w temperaturze 20 C 4. Minimalny prąd zwarciowy W przypadku konieczności wyznaczenia minimalnego prądu zwarciowego należy założyć: współczynnik c przyjąć z tabl. 1 dla minimalnego prądu zwarciowego wybrać konfiguracją systemu, która prowadzi do minimalnych prądów zwarciowych pominąć silniki rezystancję linii przeliczyć na maksymalną temperaturę zgodnie z wzorem: 3

4 (2) gdzie: R L20 - rezystancja linii w temperaturze 20 C, e- temperatura przewodnika linii na koniec trwania zwarcia w [ C], =0,004 w [1/ C]. Temperaturę przewodnika linii na koniec trwania zwarcia wyznaczyć można zgodnie np. z IEC Impedancja sieci elektroenergetycznej zastępczej Impedancja sieci elektroenergetycznej zastępczej Z Q jest wyznaczana w oparciu prąd zwarciowy początkowy zwarcia trójfazowego, jaki płynie z tej sieci przy zwarciu na jej zaciskach (3) Rezystancję i reaktancję sieci elektroenergetycznej zastępczej wyznacza się następująco: Dla sieci o napięciu nominalnym powyżej 35 kv zakładamy, że rezystancja sieci jest równa zeru a reaktancja jej impedancji. Dla pozostałych sieci mamy: (4) (5) 6. Impedancja transformatora Impedancję transformatora wyznaczamy w oparciu o jego napięcie zwarcia, następnie rezystancję w oparciu o straty obciążeniowe a reaktancje z impedancji i rezystancji. W przypadku transformatorów wprowadzono współczynnik korekcyjny, przez który należy pomnożyć impedancję zespoloną transformatora. Współczynnik korekcyjny należy użyć także przy wyznaczaniu impedancji transformatora dla składowej przeciwnej i zerowej, przy czym nie dotyczy to impedancji uziemiającej transformatora. WspółczynniK Ten dla transformatora sieciowego dwuuzwojeniowego za wyjątkiem transformatorów blokowych jest o postaci: (6) 4

5 gdzie: x T - reaktancja transformatora wyznaczona w jednostkach względnych, w których moc podstawowa jest równa mocy znamionowej transformatora. Na rys. 1 pokazano wartości współczynnika korekcyjnego K T w funkcji reaktancji transformatora wyznaczonej w jednostkach względnych (w przybliżeniu równej napięciu zwarcia transformatora w jednostkach względnych) dla dwóch wartości współczynnika c. Współczynnik ten koryguje wartość siły elektromotorycznej wyznaczanej za pomocą wzoru (1) ze względu na występowanie spadków napięć na transformatorze przed zwarciem. Rys. 1. Współczynnik K T w zależności od wartości impedancji transformatora x T Dla transformatora sieciowego dwuuzwojeniowego, dla którego możliwe jest określenie warunków pracy w stanie przedzwarciowym za wyjątkiem transformatorów blokowych, współczynnik korekcyjny wyraża się zależnością: (7) gdzie: U b - najwyższe napięcie pracy sieci przed zwarciem, - najwyższy prąd transformatora przed zwarciem, - prąd znamionowy transformatora, 5

6 - kąt obciążenia prądu transformatora przed zwarciem. 7. Impedancja silnika asynchronicznego Silniki asynchroniczne średniego i niskiego napięcia są źródłem prądu zwarciowego i należy dla nich wyznaczać: prąd zwarciowy początkowy, prąd zwarciowy udarowy i p, prąd zwarciowy wyłączeniowy symetryczny I b, a dla zwarć niesymetrycznych także prąd zwarciowy ustalony I k. Silniki asynchroniczne niskiego napięcia należy brać pod uwagę w następujących instalacjach: w układach potrzeb własnych elektrowni, w przemysłowych instalacjach np. zakładach przemysłu chemicznego, stalowego czy w stacjach pomp. Wpływ silników asynchronicznych niskiego napięcia można pominąć, jeżeli udział silników asynchronicznych w prądzie zwarciowym początkowym liczonym bez tych silników jest mniejszy niż 5% tego prądu, tzn. gdy spełniona jest zależność: (8) gdzie: - suma prądów znamionowych silników przyłączonych bezpośrednio do sieci, w której wystąpiło zwarcie, czyli bez pośrednictwa transformatora, - prąd zwarciowy początkowy liczonym bez tych silników. Impedancja silników jest obliczana z zależności: (9) gdzie: - współczynnik samorozruchu silnika, - sprawność silnika. 6

7 Rezystancję i reaktancję niskonapięciowego silnika asynchronicznego wyznaczamy z: (10) (11) Impedancje silników są włączana w schemat zastępczy sieci dla składowej zgodnej i ewentualnie przeciwnej. Silniki asynchroniczne średniego i niskiego napięcia połączone z miejscem zwarcia za pośrednictwem transformatora lub za pośrednictwem pracujących równolegle transformatorów mogą być pominięte, gdy: (12) gdzie: - suma mocy znamionowych czynnych silników, - suma mocy znamionowych pozornych transformatorów, przez które silniki są połączone z miejscem zwarcia. - prąd zwarciowy początkowy płynący z układu zasilania liczonym bez tych silników. Powyższą zależność zilustrowano za pomocą rys. 2 dla wybranych wartości mocy zwarciowych w funkcji mocy znamionowej transformatora. Wyniki pod tymi krzywymi oznaczają pominięcie silnika a nad krzywymi zaaprobowanie w obliczeniach zwarciowych. Przebiegi tych krzywych są, co najmniej zaskakujące szczególnie w związku występującą nieciągłością wyników. Dodatkowo na rys. 3 podano wyniki z zależności (12) w funkcji mocy zwarciowych dla różnych mocy transformatora. Wyniki z tych dwóch rysunków wskazują, że dla zbyt dużych impedancji sieci zastępczej czy transformatora nie będzie silnika, który należy uwzględnić w obliczeniach zwarciowych. Silniki asynchroniczne niskiego napięcia połączone z miejscem zwarcia za pośrednictwem transformatora i przyłączone do strony dolnego napięcie tego transformatora za pośrednictwem różnych kabli można zastąpić jednym zastępczym silnikiem, którego parametry są następujące: silnika, kiedy nie znamy mocy silników, przy czym p to liczba par biegunów, 7

8 . Rys. 2. Wielkości otrzymywane z zależności (12) w funkcji mocy transformatora dla różnych mocy zwarciowych występujących przed transformatorem Rys. 3. Wielkości otrzymywane z zależności (12) w funkcji mocy zwarciowych dla różnych mocy transformatora 8

9 8. Impedancja przekształtnika statycznego Odwracalne statyczne przekształtniki zasilające różne napędy są rozważane jako źródła prądu zwarciowego jedynie podczas zwarcia trójfazowego, jeżeli: masy wirujące silników są dostatecznie duże, układ przekształtnika umożliwia przepływ energii od silnika do miejsca zwarcia podczas wybiegu silnika spowodowanego zwarciem. W tej sytuacji wyznacza się jedynie: prąd zwarciowy początkowy, prąd zwarciowy udarowy i p. Odwracalny statyczny przekształtnik modeluje się impedancją wyznaczoną z parametrów silnika, przy czym przyjmuje się:,,. 9. Impedancja kondensatora i obciążenia niewirującego Podczas obliczania prądów zwarciowych należy: pominąć kondensatory równoległe i obciążenia niewirujące również podczas wyznaczania prądu zwarciowego udarowego, pominąć kondensatory szeregowe do kompensacji reaktancji linii jeśli wyposażone są w urządzenia do ograniczania przepięć włączane równolegle z kondensatorem. 10. Prąd zwarciowy początkowy Prąd zwarciowy początkowy dla zwarcia trójfazowego wyraża się wzorem: (13) 11. Prąd zwarciowy udarowy i p Prąd zwarciowy udarowy może być wyznaczony z zależności: (14) Współczynnik udaru można wyznaczyć z rys. 4 lub z wzoru: 9

10 (15) R/X X/R Rys. 4. Współczynnik udaru w zależności od wartości R/X oraz X/R 10

11 12.Prąd wyłączeniowy symetryczny I b Podczas zwarcia odległego prąd wyłączeniowy symetryczny jest równy prądowi zwarciowemu początkowemu, czyli: (16) Prąd wyłączeniowy symetryczny płynący od silników asynchronicznych w sieci promieniowej jest równy iloczynowi prądu zwarciowego początkowego, współczynnika uwzględniającego zanikanie składowej okresowej tego prądu zwarciowego i współczynnika q zależnego od mocy znamionowej czynnej silnika na parę biegunów: (17) Współczynnik wyznaczany jest dla najkrótszego czasu od chwili powstania zwarcia do momentu otwarcia pierwszego bieguna łącznika. Współczynnik ten wyznaczamy z poniższych wzorów lub wykorzystując rys. 5. dla t min =0,02 s (18) dla t min =0,05 s (19) dla t min =0,10 s (20) dla t min >=0,25 s (21) 11

12 Rys. 5. Współczynnik dla wyznaczania prądu wyłączeniowego symetrycznego dla zwarcia pobliskiego Wartości współczynnika q wyznaczamy z poniższych zależności lub w oparciu o rys. 6: dla t min =0,02 s (22) dla t min =0,05 s (23) dla t min =0,10 s (24) dla t min =0,25 s (25) 12

13 Rys. 6. Współczynnik q uwzględniający wpływ mocy silnika na zmianę składowej okresowej prądu zwarciowego W przypadku występowania w sieci promieniowej kilku źródeł prąd wyłączeniowy symetryczny jest równy sumie arytmetycznej prądów wyłączeniowych symetrycznych płynących od każdego źródła. Zwarcia niesymetryczne należy traktować jako zwarcia odległe. 13. Prądy zwarciowe przy zwarciu na zaciskach silnika asynchronicznego W rozdziale tym zostaną podsumowane w tabl. 2 zależności na prądy zwarciowe płynące przy różnych rodzajach zwarć na zaciskach silnika asynchronicznego. Podczas zwarcia jednofazowego, jeżeli silnik nie ma uziemionego punktu neutralnego. Tabl. 2. Prądy zwarciowe przy zwarciu na zaciskach silnika asynchronicznego Rodzaj zwarcia Trójfazowe Dwufazowe Jednofazowe Prąd zwarciowy początkowy Prąd zwarciowy udarowy Silniki średniego napięcia: silniki o mocy na parę biegunów mniejszej od 1 MW, silniki o mocy na parę biegunów większej lub 13

14 równej od 1 MW. Silnik niskiego napięcia razem kablami łączącymi je z rozdzielnią:. Prąd zwarciowy wyłączeniowy symetryczny Współczynniki zgodnie z: - wzory od (6.74)do (6.77) lub rys. 6.10, q - wzory od (6.79)do (6.82) lub rys Prąd zwarciowy ustalony 14. Całka Joule'a i zastępczy prąd zwarciowy cieplny I th Całka Joule'a to energia cieplna wydzielana przez prąd zwarciowy w czasie trwania zwarcia na rezystancji i można ją opisać zależnością: (26) Całka ta została uzależniona od prądu zwarciowego początkowego i dwóch współczynników: m - opisującego wpływ zmian składowej nieokresowej prądu zwarciowego, n - opisującego wpływ zmian składowej okresowej prądu zwarciowego. W oparciu o równanie (26) wyprowadzono wzór na zastępczy prąd zwarciowy cieplny, który jest prądem okresowym o stałej amplitudzie i wydzielającym tą samą ilość ciepła, co prąd zwarciowy. Zastępczy prąd zwarciowy cieplny można zapisać następująco: (27) Współczynnik m można odczytać z rys. 7 lub z zależności analitycznych, wzór (28). Dla zwarć odległych współczynnik n=1. Zgodnie z tabl. 2 współczynnik n dla silników asynchronicznych jest równy zeru. Uwagi: Podczas zwarcia odległego, gdy czas trwania zwarcia jest większy lub równy 0,5 s można przyjąć, że m+n=1. 14

15 W sytuacji, gdy zastosowano w sieci bezpieczniki lub wyłączniki ograniczające prąd zwarciowy to całkę Joule'a należy wyznaczyć z odpowiednich charakterystyk tych urządzeń. W normie współczynniki m jest podane także w formie analitycznej: (28) Dla z powyższego wzoru otrzymuje się złe wyniki (m=0). W tej sytuacji należy podstawić i to rozwiązuje ten problem. Rys. 7. Współczynnik m uwzględniający wpływ zmian składowej nieokresowej prądu zwarciowego na nagrzewanie się przewodu 15. Zwarcia w sieci niskiego napięcia z jednoczesną przerwą po stronie średniego napięcia Zwarcia w sieci niskiego napięcia występujące na zaciskach transformatora zasilającego mogą wywołać przepalenie się jednego bezpiecznika po stronie górnego napięcia tego. Wtedy zwarcie po stronie niskiego napięcia transformatora występuje jednocześnie z przerwą w jednej fazie po stronie górnego napięcia transformatora i taka sytuacja jest teraz analizowana i pokazana na rys

16 Rys. 8. Schemat sieci ze zwarciem po stronie niskiego napięcia i z jednoczesną z przerwą w jednej fazie po stronie górnego napięcia transformatora Tabl. 3. Współczynniki stronach transformatora oraz ß dla obliczenia prądów zwarciowych występujących po obu Zwarcie Trójfazowe Dwufazowe doziemne Jednofazowe Dotyczy faz L1, L2, L3 L1, L2, L3, N (E) L1, L3, N (E) L1, L2, N (E) L2, L3, N (E) L2, N (E) 1) Współczynnik ß 0 2 0,5 0,5 Współczynnik dla strony niskiego napięcia 0,5 1, ,0-1,5 1,5 0,5 1, ,0 1,5 1,5 Współczynnik dla strony niskiego napięcia 1) W przypadku zwarcia jednofazowego w fazach L1 lub L3 otrzymujemy znikomo małe prądy zwarcia albowiem ogranicza je reaktancja magnesująca transformatora. Przypadki te mogą być pominięte. Prądy zwarciowe występujące po obu stronach transformatora można obliczyć stosując poniższe równanie: 16

17 (29) gdzie: - faza L1, L2, L3, N (E) po stronie niskiego napięcia lub L2, L3 po stronie wysokiego napięcia, - impedancje dla składowej zgodnej sieci zastępczej, transformatora i linii przeliczone na stronę niskiego napięcia transformatora, - impedancje dla składowej zerowej transformatora i linii przeliczone na stronę niskiego napięcia transformatora, - współczynniki określone w tabl. 3. Z analizy wzoru (29) wynika, że jedynie prąd dla zwarcia dwufazowego doziemnego w fazach L1, L3, N jest równy prądowi zwarcia jednofazowego bez przerwy w jednej fazie, pozostałe prądy wyznaczane w oparciu o zależność (29) są mniejsze od prądu zwarcia jednofazowego bez przerwy w jednej fazie. Z powyższego wynika, że nie trzeba rozważać wzoru (29) podczas doboru aparatury rozdzielczej w stacji jak na rys. 8, wzór ten może być jedynie użyteczny podczas analizy zakłóceń po awarii. 16. Algorytm obliczania wielkości zwarciowych wg PN-EN :2002 W poprzednich rozdziałach podano główne zasady stosowania normy PN-EN :2002. Obecnie dla sieci elektroenergetycznej składającej się z sieci zastępczej zasilającej transformator obniżający napięcie, z którego zasilane są silniki asynchroniczne dla zwarcia trójfazowego na zaciskach dolnego napięcia tego transformatora zostanie sformułowany algorytm obliczania wielkości zwarciowych. Algorytm ten jest następujący: 1. Obliczamy impedancje sieci zastępczej, oraz sprowadzone na poziom dolnego napięcia transformatora. 2. Obliczamy impedancje transformatora, oraz na poziomie dolnego napięcia transformatora. 3. Obliczamy współczynnik korekcyjny transformatora K T. 4. Impedancję zespoloną transformatora mnożymy przez współczynnik korekcyjny otrzymując skorygowaną impedancję transformatora. 5. Obliczamy impedancję zwarciową bez uwzględnienia silników asynchronicznych, w tej sytuacji równą sumie impedancji sieci zastępczej oraz skorygowanej impedancji transformatora. 6. Obliczamy prąd zwarciowy początkowy bez uwzględnienia silników asynchronicznych. 7. Obliczamy sumaryczny prąd znamionowy silników asynchronicznych. 8. Gdy sumaryczny prąd znamionowy silników asynchronicznych jest większy od jednej setnej prądu zwarciowego początkowego bez uwzględnienia silników 17

18 asynchronicznych to należy uwzględnić silniki w dalszych obliczeniach. Zakładamy, że warunek ten jest spełniony. 9. Obliczamy impedancję silników i włączamy ją do schematu zastępczego zwarcia. W tej sytuacji impedancja zwarciowa z uwzględnieniem silników asynchronicznych będzie połączeniem równoległym impedancji zwarciowej bez uwzględnienia silników asynchronicznych oraz impedancji silników. 10. Obliczamy prąd zwarciowy początkowy z uwzględnieniem silników asynchronicznych. 11. Obliczamy rozpływ prądu zwarciowego początkowego z uwzględnieniem silników asynchronicznych na prąd płynący od sieci i od silników. 12. Obliczamy współczynniki udarowe dla ww. obu źródeł wykorzystując ich stosunki rezystancji do reaktancji. 13. Obliczamy prądy udarowe dla obu źródeł a następnie prąd zwarciowy udarowy jako sumę tych dwóch prądów udarowych składowych. 14. Wyznaczamy współczynniki µ oraz Q dla silników asynchronicznych. 15. Obliczamy prądy wyłączeniowy sieci zastępczej równy prądowi zwarciowemu początkowemu. 16. Obliczamy prądy wyłączeniowy płynący od silników równy iloczynowi współczynników µ, q oraz prądowi zwarciowemu początkowemu płynącemu od silników. 17. Prąd wyłączeniowy jest równy sumie tych dwóch prądów wyłączeniowych. 18. W podobny sposób jak wyznaczano prąd wyłączeniowy postępujemy przy obliczaniu prądu zwarciowego cieplnego. 17. Wnioski W referacie zaprezentowano główne zasady stosowania normy PN-EN :2002. W tej skrótowej prezentacji pokazano jej zalety i wady normy oraz zwrócono szczególną uwagę na: założenia upraszczające przyjęte w normie, właściwości wzorów aproksymacyjnych stosowanych w normie. Dla sieci elektroenergetycznej składającej się z sieci zastępczej zasilającej transformator obniżający napięcie, z którego zasilane są silniki asynchroniczne dla zwarcia trójfazowego na zaciskach dolnego napięcia tego transformatora został sformułowany algorytm obliczania wielkości zwarciowych zgodnie z normą PN-EN :2002. Literatura 1. Anderson P. M.: Analysis of Faulted Power Systems. The IEEE Press, Power Systems Engineering Series, New York, Blackburn J. L.: Symmetrical Components for Power Systems Engineering. M. Dekker, New York, IEC 60781: Application guide for calculation of short-circuit currents in low voltage systems 4. IEC :1993. Short-circuit currents - Calculation of effects - Part 1: Definitions and calculation methods 5. IEC : Technical Report: Short-circuit currents - Calculation of effects - Part 2: Examples of calculation 18

19 6. IEC :2001. Short - circuit current calculation in three - phase a.c. systems. Part 0: Calculation of currents. 7. IEC :2002. Short - circuit current calculation in three - phase a.c. systems. Part 1: Factors for the calculation of short-circuit currents according to IEC IEC :1992. Short - circuit current calculation in three - phase a.c. systems. Part 2: Electrical equipment - Data for short-circuit current calculation in accordance with IEC IEC :2003. Short - circuit current calculation in three - phase a.c. systems. Part 3: Currents during two separate simultaneous single phase line-to-earth short circuits and partial short-circuit through earth. 10. IEC :2000. Short - circuit current calculation in three - phase a.c. systems. Part 3: Examples for the calculation of short-circuit currents. 11. IEC : Short-circuit currents in dc auxiliary installations in power plants and substations. Part 1: Calculation of short-circuit currents. 12. IEC : Short-circuit currents in dc auxiliary installations in power plants and substations. Part 1: Calculation of effects. 13. IEC :2000. Short-circuit Currents in DC Auxiliary Installations in Power Plants and Substations. Part 3: Examples of calculations 14. Jackowiak M., Lubośny Z., Wojciechowicz W.: Zbiór zadań z obliczeń prądów zwarciowych w sieciach elektroenergetycznych. Skrypt P. G., Gdańsk Kacejko P., Machowski J.: Zwarcia w systemach elektroenergetycznych. WNT, Warszawa Kobosko S.: Obliczanie zwarć w systemach elektroenergetycznych. Skrypt P. W., Warszawa Kończykowski S., Bursztyński J.: Zwarcia w układach elektroenergetycznych. WNT, Warszawa Kowalski Z.: Teoria zwarć w układach elektroenergetycznych. Skrypt P. Ł., Łódź Kremens Z., Sobierajski M.: Analiza systemów elektroenergetycznych. WNT, Warszawa PN - 74/E Dobór aparatów wysokonapięciowych w zależności od warunków znamionowych. 21. PN -90/E Obliczanie skutków prądów zwarciowych. 22. PN-EN :2002 (U) Obliczanie skutków prądów zwarciowych. Część 1: Definicje i metody obliczania 23. PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w sieciach trójfazowych prądu przemiennego. Część 0: Obliczanie prądów 24. PN-EN :2004 (U) Prądy zwarciowe w sieciach trójfazowych prądu przemiennego. Część 3: Prądy podwójnych, jednoczesnych i niezależnych, zwarć doziemnych i częściowe prądy zwarciowe płynące w ziemi 25. PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w obwodach pomocniczych prądu stałego w elektrowniach i stacjach elektroenergetycznych. Część 1: Obliczanie prądów zwarciowych 26. PN-EN :2002 (U) Prądy zwarciowe w obwodach pomocniczych prądu stałego w elektrowniach i stacjach elektroenergetycznych. Część 2: Obliczanie skutków 27. Roeper R.: Short-circuit Currents in Three-phase Systems. Siemens Aktiengesellschaft, J. Wiley

Wyznaczanie wielkości zwarciowych według norm

Wyznaczanie wielkości zwarciowych według norm Zasady obliczeń wielkości zwarciowych nie ulegają zmianom od lat trzydziestych ubiegłego wieku i są dobrze opisane w literaturze. Szczegółowe zasady takich obliczeń są podawane w postaci norm począwszy

Bardziej szczegółowo

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002)

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002) Andrzej Purczyński Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:00) W 10 krokach wyznaczane są: prąd początkowy zwarciowy I k, prąd udarowy (szczytowy)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Oznaczenia Wiadomości ogólne Przebiegi zwarciowe i charakteryzujące je wielkości

Spis treści. Oznaczenia Wiadomości ogólne Przebiegi zwarciowe i charakteryzujące je wielkości Spis treści Spis treści Oznaczenia... 11 1. Wiadomości ogólne... 15 1.1. Wprowadzenie... 15 1.2. Przyczyny i skutki zwarć... 15 1.3. Cele obliczeń zwarciowych... 20 1.4. Zagadnienia zwarciowe w statystyce...

Bardziej szczegółowo

Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia.

Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia. Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia. Transformator może się znajdować w jednym z trzech charakterystycznych stanów pracy: a) stanie jałowym b) stanie obciążenia c) stanie

Bardziej szczegółowo

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH 15. UKŁDY POŁĄCZEŃ PRZEKŁDNIKÓW PRĄDOWYCH I NPIĘCIOWYCH 15.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z najczęściej spotykanymi układami połączeń przekładników prądowych i napięciowych

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

MODELE ELEMENTÓW SEE DO OBLICZEŃ ZWARCIOWYCH

MODELE ELEMENTÓW SEE DO OBLICZEŃ ZWARCIOWYCH MODELE ELEMENTÓW SEE DO OBLICEŃ WARCIOWYCH Omawiamy tu modele elementów SEE do obliczania początkowego prądu zwarcia oraz jego rozpływu w sieci, czyli prądów zwarciowych w elementach SEE. GENERATORY SYNCHRONICNE

Bardziej szczegółowo

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia.

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Dobór przekroju przewodów ze względu na obciążalność prądową długotrwałą wykonuje

Bardziej szczegółowo

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4)

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4) OBWODY JEDNOFAZOWE POMIAR PRĄDÓW, NAPIĘĆ. Obwody prądu stałego.. Pomiary w obwodach nierozgałęzionych wyznaczanie rezystancji metodą techniczną. Metoda techniczna pomiaru rezystancji polega na określeniu

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Metody analizy obwodów w stanie ustalonym

Metody analizy obwodów w stanie ustalonym Metody analizy obwodów w stanie ustalonym Stan ustalony Stanem ustalonym obwodu nazywać będziemy taki stan, w którym charakter odpowiedzi jest identyczny jak charakter wymuszenia, to znaczy odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna 1. W jakich jednostkach mierzymy natężenie pola magnetycznego: a) w amperach na metr b) w woltach na metr c) w henrach d) w teslach 2. W przedstawionym na rysunku układzie trzech rezystorów R 1 = 8 Ω,

Bardziej szczegółowo

5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE

5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE 5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE 5.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z przebiegami prądów zwarciowych w instalacjach elektrycznych niskiego

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Opracowała: mgr inż. Katarzyna Łabno Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Dla klasy 2 technik mechatronik Klasa 2 38 tyg. x 4 godz. = 152 godz. Szczegółowy rozkład materiału:

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów ELEKTROTECHNIKA Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów Teoria obwodów 1. Jakimi parametrami (podać definicje) charakteryzowane są okresowe sygnały elektryczne? 2. Wyjaśnić pojecie indukcyjności

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Wpływ impedancji transformatora uziemiającego na wielkości ziemnozwarciowe w sieci z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor

Wpływ impedancji transformatora uziemiającego na wielkości ziemnozwarciowe w sieci z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor Artykuł ukazał się w Wiadomościach Elektrotechnicznych, nr 7/008 dr inż. Witold Hoppel, docent PP dr hab. inż. Józef Lorenc. profesor PP Politechnika Poznańska Instytut Elektroenergetyki Wpływ impedancji

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015 EROELEKTR Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 014/015 Zadania z elektrotechniki na zawody II stopnia (grupa elektryczna) Zadanie 1 W układzie jak na rysunku 1 dane są:,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1) Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

Lekcja 14. Obliczanie rozpływu prądów w obwodzie

Lekcja 14. Obliczanie rozpływu prądów w obwodzie Lekcja 14. Obliczanie rozpływu prądów w obwodzie Zad 1.Oblicz wartość rezystancji zastępczej obwodu z rysunku. Dane: R1= 10k, R2= 20k. Zad 2. Zapisz równanie I prawa Kirchhoffa dla węzła obwodu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 Badanie wpływu asymetrii napięcia zasilającego na pracę sieci

Ćwiczenie 5 Badanie wpływu asymetrii napięcia zasilającego na pracę sieci Ćwiczenie 5 - Badanie wpływu asymetrii napięcia zasilającego na pracę sieci Strona 1/9 Ćwiczenie 5 Badanie wpływu asymetrii napięcia zasilającego na pracę sieci Spis treści 1.Cel ćwiczenia...2 2.Wstęp...

Bardziej szczegółowo

transformatora jednofazowego.

transformatora jednofazowego. Badanie transformatora jednofazowego. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, zasadami działania oraz podstawowymi właściwościami transformatora jednofazowego pracującego w stanie jałowym, zwarcia

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

Silnik indukcyjny - historia

Silnik indukcyjny - historia Silnik indukcyjny - historia Galileo Ferraris (1847-1897) - w roku 1885 przedstawił konstrukcję silnika indukcyjnego. Nicola Tesla (1856-1943) - podobną konstrukcję silnika przedstawił w roku 1886. Oba

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomości ogólne 1

1. Wiadomości ogólne 1 Od Wydawcy xi 1. Wiadomości ogólne 1 dr inż. Stefan Niestępski 1.1. Jednostki miar 2 1.2. Rysunek techniczny 8 1.2.1. Formaty arkuszy, linie rysunkowe i pismo techniczne 8 1.2.2. Symbole graficzne 10 1.3.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Obwody elektryczne prądu stałego

Obwody elektryczne prądu stałego Obwody elektryczne prądu stałego Dr inż. Andrzej Skiba Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Politechniki Gdańskiej Gdańsk 12 grudnia 2015 Plan wykładu: 1. Rozwiązanie zadania z poprzedniego

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 1 Budowa silnika inukcyjnego Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 2 Budowa silnika inukcyjnego Tabliczka znamionowa

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego POLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGEYKI INSYU MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGEYCZNYCH LABORAORIUM ELEKRYCZNE Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego (E 1) Opracował: Dr inż. Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych dla studentów studiów I. stopnia stacjonarnych kierunku. Elektrotechnika. Dr inż. Marek Wancerz elektrycznej

Tematy prac dyplomowych dla studentów studiów I. stopnia stacjonarnych kierunku. Elektrotechnika. Dr inż. Marek Wancerz elektrycznej Tematy prac dyplomowych dla studentów studiów I. stopnia stacjonarnych kierunku. Elektrotechnika Lp. Temat pracy dyplomowej Promotor (tytuły, imię i nazwisko) 1. Analiza pracy silnika asynchronicznego

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2. Analiza obwodów liniowych przy wymuszeniach stałych

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2. Analiza obwodów liniowych przy wymuszeniach stałych Pracownia Automatyki i lektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie ĆWCZN Analiza obwodów liniowych przy wymuszeniach stałych. CL ĆWCZNA Celem ćwiczenia jest praktyczno-analityczna ocena złożonych

Bardziej szczegółowo

POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012

POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Ryszard NAWROWSKI* Zbigniew STEIN* Maria ZIELIŃSKA* PRÓBA ILOŚCIOWEGO PRZEDSTAWIENIA WPŁYWU CHARAKTERYSTYCZNYCH PARAMETRÓW

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania czwartego Wyjaśnienia ogólne Charakterystyka normy PN-HD (IEC 60364)... 15

Przedmowa do wydania czwartego Wyjaśnienia ogólne Charakterystyka normy PN-HD (IEC 60364)... 15 Spis treści 5 SPIS TREŚCI Spis treści Przedmowa do wydania czwartego... 11 1. Wyjaśnienia ogólne... 13 Spis treści 2. Charakterystyka normy PN-HD 60364 (IEC 60364)... 15 2.1. Układ normy PN-HD 60364 Instalacje

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY 1. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI CHARAKTERYSTYKI TRANSFORMATORA JEDNOFAZOWEGO Badanie właściwości transformatora jednofazowego. Celem ćwiczenia jest poznanie budowy oraz wyznaczenie charakterystyk

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 JEDNOFAZOWE OBWODY RLC. Informatyka w elektrotechnice ZADANIA DO WYKONANIA

ĆWICZENIE 1 JEDNOFAZOWE OBWODY RLC. Informatyka w elektrotechnice ZADANIA DO WYKONANIA ĆWICZENIE 1 JEDNOFAZOWE OBWODY RLC Celem ćwiczenia jest poznanie zasad symulacji prostych obwodów jednofazowych składających się z elementów RLC. I. Zamodelować jednofazowy szeregowy układ RLC (rys.1a)

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy

CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy ZADANIE.. W linii prądu przemiennego o napięciu znamionowym 00/0 V, przedstawionej na poniższym rysunku obliczyć:

Bardziej szczegółowo

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Bartosz CERAN* BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH W artykule przedstawiono model matematyczny modułu fotowoltaicznego.

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Laboratorium Elektryczne Montaż Maszyn i Urządzeń Elektrycznych Instrukcja Laboratoryjna: Badanie ogniwa galwanicznego. Opracował: mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA. Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej. Rok szkolny 2012/2013. Zadania dla grupy elektronicznej na zawody II stopnia

EUROELEKTRA. Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej. Rok szkolny 2012/2013. Zadania dla grupy elektronicznej na zawody II stopnia EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2012/2013 Zadania dla grupy elektronicznej na zawody II stopnia 1. Wykorzystując rachunek liczb zespolonych wyznacz impedancję

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie bezpiecznikami przewodów połączonych równolegle

Zabezpieczanie bezpiecznikami przewodów połączonych równolegle Dr inż. Edward Musiał Politechnika Gdańska Zabezpieczanie bezpiecznikami przewodów połączonych równolegle Problematyka zabezpieczania przewodów połączonych równolegle obejmuje wiele trudnych zagadnień

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1b. Silnik prądu stałego jako element wykonawczy Modelowanie i symulacja napędu CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 1b. Silnik prądu stałego jako element wykonawczy Modelowanie i symulacja napędu CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia mgr inż. Andrzej Boczkowski Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Warszawa 10.01.2012 r. Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny"

Ćwiczenie: Silnik indukcyjny Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Zasada

Bardziej szczegółowo

Wydział IMiC Zadania z elektrotechniki i elektroniki AMD 2014 AMD

Wydział IMiC Zadania z elektrotechniki i elektroniki AMD 2014 AMD Wydział IMi Zadania z elektrotechniki i elektroniki 2014 A. W obwodzie jak na rysunku oblicz wskazanie woltomierza pracującego w trybie TU MS. Przyjmij diodę, jako element idealny. Dane: = 230 2sin( t),

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Instytut Elektrotechniki i Automatyki Okrętowej Część 8 Maszyny asynchroniczne indukcyjne prądu zmiennego Maszyny asynchroniczne

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Urządzeń Elektrycznych

Laboratorium Urządzeń Elektrycznych Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl Laboratorium Urządzeń Elektrycznych Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

DANE: wartość skuteczna międzyprzewodowego napięcia zasilającego E S = 230 V; rezystancja odbiornika R d = 2,7 Ω; indukcyjność odbiornika.

DANE: wartość skuteczna międzyprzewodowego napięcia zasilającego E S = 230 V; rezystancja odbiornika R d = 2,7 Ω; indukcyjność odbiornika. Zadanie 4. Prostownik mostkowy 6-pulsowy z tyrystorami idealnymi o komutacji natychmiastowej zasilany z sieci 3 400 V, 50 Hz pracuje z kątem opóźnienia załączenia tyrystorów α = 60º. Obciążenie prostownika

Bardziej szczegółowo

Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa

Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa Wykład dla studentów II roku MSE Kraków, rok ak. 2006/2007 Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa Źródła wysokich napięć przemiennych Marcin Ibragimow Typy laboratoriów WN Źródła wysokich

Bardziej szczegółowo

Układy przekładników prądowych

Układy przekładników prądowych Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl LABORATORIUM URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektroenergetyki 2

Podstawy Elektroenergetyki 2 POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Katedra Elektroenergetyki, Fotoniki i Techniki Świetlnej Laboratorium z przedmiotu: Podstawy Elektroenergetyki 2 Kod: ES1A500 037 Temat ćwiczenia: BADANIE SPADKÓW

Bardziej szczegółowo

8. METODY OGRANICZANIA PRĄDÓW ZWARCIOWYCH

8. METODY OGRANICZANIA PRĄDÓW ZWARCIOWYCH 8. METODY OGRANICZANIA PRĄDÓW ZWARCIOWYCH 8.1. Wzrost mocy zwarciowych Wzrost sumarycznej mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym, wzrost koncentracji wytwarzania oraz zagęszczenie siatki linii

Bardziej szczegółowo

Ćw. 27. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu

Ćw. 27. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu 7 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A F I Z Y K I Ćw. 7. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu Wprowadzenie Obwód złożony z połączonych: kondensatora C cewki L i opornika R

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej i szeregowej

Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej i szeregowej Ćwiczenie 1 i 2 - Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej Strona 1/16 Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY

TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY Do transformacji energii elektrycznej w układach trójfazowych można wykorzystać trzy jednostki jednofazowe. Rozwiązanie taki jest jednak nieekonomiczne. Na Rys. 1 pokazano jakie

Bardziej szczegółowo

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO 1. Wiadomości wstępne Silniki asynchroniczne jednofazowe są szeroko stosowane wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

PROPAGACJA PRZEPIĘĆ W STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ SN/NN NA TERENIE TVP KATOWICE

PROPAGACJA PRZEPIĘĆ W STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ SN/NN NA TERENIE TVP KATOWICE PROPAGACJA PRZEPIĘĆ W STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ SN/NN NA TERENIE TVP KATOWICE Tomasz BARTUCHOWSKI *, Jarosław WIATER**, *tomasz.bartuchowski@gze.pl, **jaroslawwiater@vela.pb.bialystok.pl * Górnośląski

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 5. Analiza pracy oraz zasada działania silników asynchronicznych

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 5. Analiza pracy oraz zasada działania silników asynchronicznych ĆWCZENE 5 Analiza pracy oraz zasada działania silników asynchronicznych 1. CEL ĆWCZENA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi układami elektrycznego sterowania silnikiem trójfazowym asynchronicznym

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Rok akademicki 2010/2011

KARTA PRZEDMIOTU. Rok akademicki 2010/2011 Nazwa przedmiotu: Urządzenia i sieci elektroenergetyczne KARTA PRZEDMIOTU Rok akademicki 2010/2011 Rodzaj i tryb studiów: Stacjonarne I stopnia Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność: Automatyka i

Bardziej szczegółowo

1. JEDNOSTKI WZGLĘDNE W ANALIZIE STANÓW NIEUSTALONYCH

1. JEDNOSTKI WZGLĘDNE W ANALIZIE STANÓW NIEUSTALONYCH . Jednostki względne w analizie stanów nieustalonych. JEDNOTK WGLĘDNE W ANALE TANÓW NETALONYCH.. Oliczenia przy wykorzystaniu jednostek względnych W oliczeniach układów elektroenergetycznych stosuje się

Bardziej szczegółowo

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik AC/DC Przekształtniki AC/DC można podzielić na kilka typów, mianowicie: prostowniki niesterowane; prostowniki sterowane. Zależnie od stopnia skomplikowania układu i miejsca przyłączenia do sieci elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

X X. Rysunek 1. Rozwiązanie zadania 1 Dane są: impedancje zespolone cewek. a, gdzie a = e 3

X X. Rysunek 1. Rozwiązanie zadania 1 Dane są: impedancje zespolone cewek. a, gdzie a = e 3 EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 20/202 Odpowiedzi do zadań dla grupy elektrycznej na zawody II stopnia Zadanie Na rysunku przedstawiono schemat obwodu

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWO WSPOMAGANE OBLICZENIA ZWARCIOWE W SIECIACH PRZEMYSŁOWYCH

KOMPUTEROWO WSPOMAGANE OBLICZENIA ZWARCIOWE W SIECIACH PRZEMYSŁOWYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 82 Electrical Engineering 2015 Piotr MILLER* Marek WANCERZ* KOMPUTEROWO WSPOMAGANE OBLICZENIA ZWARCIOWE W SIECIACH PRZEMYSŁOWYCH W referacie przedstawiono

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA. Analiza przyłączenia do sieci elektrowni fotowoltaicznej

POLITECHNIKA ŚLĄSKA. Analiza przyłączenia do sieci elektrowni fotowoltaicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI I STEROWANIA UKŁADÓW PROJEKT Analiza przyłączenia do sieci elektrowni fotowoltaicznej Autorzy: Bartosz Berk Paweł Karwacki Łukasz Krasoń

Bardziej szczegółowo

Przekształtniki napięcia stałego na stałe

Przekształtniki napięcia stałego na stałe Przekształtniki napięcia stałego na stałe Buck converter S 1 łącznik w pełni sterowalny, przewodzi prąd ze źródła zasilania do odbiornika S 2 łącznik diodowy zwiera prąd odbiornika przy otwartym S 1 U

Bardziej szczegółowo

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów Wymagania edukacyjne dla uczniów Technikum Elektrycznego ZS Nr 1 w Olkuszu przedmiotu : Pracownia montażu i konserwacji maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie programu nauczania : TECHNIK ELEKTRYK

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PRĄDNIC SYNCHRONICZNYCH W ZESPOŁACH PRĄDOTWÓRCZYCH (SPALINOWO-ELEKTRYCZNYCH)

ANALIZA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PRĄDNIC SYNCHRONICZNYCH W ZESPOŁACH PRĄDOTWÓRCZYCH (SPALINOWO-ELEKTRYCZNYCH) POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 83 Electrical Engineering 015 Ryszard NAWROWSKI* Zbigniew STEIN* Maria ZIELIŃSKA* ANALIZA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PRĄDNIC SYNCHRONICZNYCH W ZESPOŁACH

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w energię

Bardziej szczegółowo

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe 42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Celem ćwiczenia jest doświadczalne sprawdzenie praw obowiązujących w obwodach prądu stałego,

Bardziej szczegółowo

PL B1. Układ zabezpieczenia od zwarć doziemnych wysokooporowych w sieciach średniego napięcia. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL

PL B1. Układ zabezpieczenia od zwarć doziemnych wysokooporowych w sieciach średniego napięcia. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211182 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 385971 (51) Int.Cl. H02H 7/26 (2006.01) H02H 3/16 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

6.2. Obliczenia zwarciowe: impedancja zwarciowa systemu elektroenergetycznego: " 3 1,1 15,75 3 8,5

6.2. Obliczenia zwarciowe: impedancja zwarciowa systemu elektroenergetycznego:  3 1,1 15,75 3 8,5 6. Obliczenia techniczne 6.1. Dane wyjściowe: prąd zwarć wielofazowych na szynach rozdzielni 15 kv stacji 110/15 kv Brzozów 8,5 czas trwania zwarcia 1 prąd ziemnozwarciowy 36 czas trwania zwarcia 5 moc

Bardziej szczegółowo

Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów

Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów Symbole a a 1 operator obrotu podstawowej zmiennych stanu a 1 podstawowej uśrednionych zmiennych stanu b 1 podstawowej zmiennych stanu b 1 A A i A A i, j B B i cosφ 1

Bardziej szczegółowo

5. ZWARCIA DOZIEMNE W SIECI Z NIESKUTECZNIE UZIEMIONYM PUNKTEM NEUTRALNYM. 5.1. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym

5. ZWARCIA DOZIEMNE W SIECI Z NIESKUTECZNIE UZIEMIONYM PUNKTEM NEUTRALNYM. 5.1. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym 5. ZWACA DOZEMNE W SEC Z NESKUTECZNE UZEMONYM PUNKTEM NEUTALNYM 5.. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym Do sieci pracujących z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym należą:

Bardziej szczegółowo

Układy przekładników napięciowych

Układy przekładników napięciowych Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl LABORATORIUM URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Badanie układów prostowniczych

Badanie układów prostowniczych Instrukcja do ćwiczenia: Badanie układów prostowniczych (wersja robocza) Laboratorium Elektroenergetyki 1 1. Cel ćwiczenia Poznanie budowy, zasady działania i właściwości podstawowych układów elektronicznych,

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY PRĄDOTWÓRCZE W UKŁADACH AWARYJNEGO ZASILANIA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH

ZESPOŁY PRĄDOTWÓRCZE W UKŁADACH AWARYJNEGO ZASILANIA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH ZESPOŁY PRĄDOTWÓRCZE W UKŁADACH AWARYJNEGO ZASILANIA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 3 Julian Wiatr ZESPOŁY PRĄDOTWÓRCZE W UKŁADACH AWARYJNEGO ZASILANIA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH OCHRONA

Bardziej szczegółowo

Kable i przewody (nn, SN, WN) Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych nn zasilanych z 1

Kable i przewody (nn, SN, WN) Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych nn zasilanych z 1 Kable i przewody (nn, SN, WN) Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych nn zasilanych z generatora zespołu prądotwórczego lub UPS mgr inż. Julian Wiatr Nr ref EIM: EIM06321

Bardziej szczegółowo

Maszyny synchroniczne - budowa

Maszyny synchroniczne - budowa Maszyny synchroniczne - budowa Maszyny synchroniczne używane są przede wszystkim do zamiany energii ruchu obrotowego na energię elektryczną. Pracują zatem jako generatory. W elektrowniach cieplnych używa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Symulacja układu napędowego z silnikiem DC i przekształtnikiem obniżającym.

Ćwiczenie 1. Symulacja układu napędowego z silnikiem DC i przekształtnikiem obniżającym. Ćwiczenie 1 Symulacja układu napędowego z silnikiem DC i przekształtnikiem obniżającym. Środowisko symulacyjne Symulacja układu napędowego z silnikiem DC wykonana zostanie w oparciu o środowisko symulacyjne

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika teoretyczna

Elektrotechnika teoretyczna Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie RYSZARD SIKORA TOMASZ CHADY PRZEMYSŁAW ŁOPATO GRZEGORZ PSUJ Elektrotechnika teoretyczna Szczecin 2016 Spis treści Spis najważniejszych oznaczeń...

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN.

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Firma Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME-NET Sp. z o.o., jako producent

Bardziej szczegółowo

ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ

ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ANALIZA WARUNKÓW ZASILANIA dr inż. Andrzej Firlit andrzej.firlit@keiaspe.agh.edu.pl LABORATORIUM JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ jakość napięcia PWP jakość prądu W sieciach

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2015/2016. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2015/2016. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2015/2016 Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia Instrukcja dla zdającego 1. Czas trwania zawodów: 120 minut.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY BYDGOSZCZY YDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆICZENIE: E3 BADANIE ŁAŚCIOŚCI

Bardziej szczegółowo

Temat: Silniki komutatorowe jednofazowe: silnik szeregowy, bocznikowy, repulsyjny.

Temat: Silniki komutatorowe jednofazowe: silnik szeregowy, bocznikowy, repulsyjny. Temat: Silniki komutatorowe jednofazowe: silnik szeregowy, bocznikowy, repulsyjny. 1. Silnik komutatorowy jednofazowy szeregowy (silniki uniwersalne). silniki komutatorowe jednofazowe szeregowe maja budowę

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr.14. Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego. Q=UIsinϕ (1)

Ćwiczenie nr.14. Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego. Q=UIsinϕ (1) 1 Ćwiczenie nr.14 Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego 1. Zasada pomiaru Przy prądzie jednofazowym moc bierna wyraża się wzorem: Q=UIsinϕ (1) Do pomiaru tej mocy stosuje się waromierze jednofazowe typu

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1. Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów RC

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1. Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów RC Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie ĆWICZENIE Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów C. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest praktyczno-analityczna ocena wartości

Bardziej szczegółowo

Maszyny i urządzenia elektryczne. Tematyka zajęć

Maszyny i urządzenia elektryczne. Tematyka zajęć Nazwa przedmiotu Maszyny i urządzenia elektryczne Wprowadzenie do maszyn elektrycznych Transformatory Maszyny prądu zmiennego i napęd elektryczny Maszyny prądu stałego i napęd elektryczny Urządzenia elektryczne

Bardziej szczegółowo

Cyfrowe zabezpieczenie różnicowe transformatora typu RRTC

Cyfrowe zabezpieczenie różnicowe transformatora typu RRTC Laboratorium elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej Cyfrowe zabezpieczenie różnicowe transformatora typu RRTC Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą działania, charakterystykami,

Bardziej szczegółowo

Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe

Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe Cel ćwiczenia. Nabycie umiejętności posługiwania się miernikami uniwersalnymi, oscyloskopem, generatorem, zasilaczem, itp. Nabycie umiejętności rozpoznawania

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE

Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE 1. Wiadomości ogólne Wytwarzanie i przesyłanie energii elektrycznej odbywa się niemal wyłącznie za pośrednictwem prądu przemiennego trójazowego. Głównymi zaletami

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV Dr hab. inż. Andrzej SOWA Mgr inż. Jarosław WIATER Politechnika Białostocka KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV W stacji elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika Skrypt Podstawy elektrotechniki

Elektrotechnika Skrypt Podstawy elektrotechniki UNIWERSYTET PEDAGOGICZNY Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny Instytut Techniki Edukacja Techniczno-Informatyczna Elektrotechnika Skrypt Podstawy elektrotechniki Kraków 2015 Marcin Kapłan 1 Spis treści:

Bardziej szczegółowo

Od autora... 13. Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15

Od autora... 13. Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15 Tytu³ rozdzia³u Spis treœci Od autora... 13 Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15 1. Wprowadzenie... 21 1.1. Kompatybilnoœæ elektromagnetyczna... 21 1.1.1. Dyrektywa europejska... 24 1.2. Jakoœæ dostawy

Bardziej szczegółowo