PIELĘGNOWANIE I OCHRONA DRZEW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PIELĘGNOWANIE I OCHRONA DRZEW"

Transkrypt

1 POLSKIE TOWARZYSTWO CHIRURGÓW DRZEW - NOT Zbigniew Chachulski Leszek Rodek PIELĘGNOWANIE I OCHRONA DRZEW Z NORMAMI JAKOŚCI Łódź 2014

2 W opracowaniu adaptowano w wersji oryginalnej niektóre rysunki z książki Pielęgnacja i ochrona drzew autorstwa Andrzeja Skupa, inne zmodyfikowano oraz dodano nowe, wykonane przez Zbigniewa Chachulskiego. Opublikowano z pomocą finansową: Copyright Polskie Towarzystwo Chirurgów Drzew - NOT Prezes: Marek Kubacki Adres: ul. Piotrkowska 165/169 p Łódź tel./fax www. ptchd.org.pl Druk:

3 SPIS TREŚCI Przedmowa... 5 Rys historyczny... 7 Wprowadzenie CZĘŚĆ I. CIĘCIA W KORONACH DRZEW Cięcia pielęgnacyjne (synonim: c. przyrodnicze) Cięcie sanitarne Cięcie rozluźniające (prześwietlające) Cięcie korygujące Cięcie formujące Cięcie odmładzające Cięcia techniczne (synonim: cięcia nieprzyrodnicze) Cięcia techniczne wzdłuż ciągów komunikacyjnych Cięcia techniczne w energetyce i telekomunikacji Cięcia techniczne w budownictwie Cięcia dla uzyskania form sztucznych CZĘŚĆ II. LECZENIE USZKODZEŃ I ZABEZPIECZANIE UBYTKÓW Rany Rany powierzchniowe /styczne/ Rany wgłębne /ubytki/ CZĘŚĆ III. WZMOCNIENIA MECHANICZNE Podpory Podpory drewniane Podpory metalowe Odciągi Odciąg zakotwiony w gruncie Odciągi zakotwiony w konstrukcji budowlanej Wiązania linowe (elastyczne) Wiązania linowe (elastyczne) pojedyncze Wiązania linowe (elastyczne) systemowe Podwieszenia Wiązania sztywne CZĘŚĆ IV. ZABIEGI W STREFIE KORZENIOWEJ Nawożenie Nawożenie doglebowe wgłębne Nawożenie doglebowe powierzchniowe Nawożenie dolistne

4 2. Napowietrzanie Napowietrzanie sprężonym powietrzem Napowietrzanie systemem rur Napowietrzanie systemem drenażu z materiałów luźnych Obniżanie poziomu gruntu w otoczeniu drzewa Obniżanie poziomu gruntu bez uszkadzania korzeni Obniżanie poziomu gruntu z uszkodzeniem systemu korzeniowego bez wykonania muru oporowego Obniżenie poziomu gruntu z uszkodzeniem systemu korzeniowego i wykonaniem muru oporowego Podwyższanie poziomu gruntu w otoczeniu drzewa Podwyższanie poziomu gruntu bez wykonania muru oporowego Podwyższanie poziomu gruntu z wykonaniem muru oporowego Podwyższanie poziomu gruntu z wykonaniem klinów napowietrzających Wymiana gleby CZĘŚĆ V. OCHRONA DRZEW NA PLACU BUDOWY Zabezpieczanie pni drzew Wygrodzenie pni Oszalowanie (odeskowanie) pni Wydzielanie szlaków komunikacyjnych Zabezpieczenie korzeni Ochrona korzeni drzew w rejonie dróg i stanowisk postojowych Zabezpieczenie systemu korzeniowego w trakcie wykonywania robót ziemnych Zabezpieczenie koron drzew Zabezpieczenie koron drzew w rejonie dróg i miejsc postojowych Zabezpieczenie koron drzew zlokalizowanych poza ciągamikomunikacyjnymi Składowanie materiałów w rejonie drzew CZĘŚĆ VI. MATERIAŁY Środki do zabezpieczania ran świeżych i tkanek żywych Środki do impregnacji drewna Materiały do wykonywania wzmocnień mechanicznych Materiały stosowane w strefie korzeniowej drzewa WYBRANA LITERATURA PRZEDMIOTU

5 Przedmowa Przystępując w roku 1995 do ujednolicenia pojęć stosowanych przy pielęgnacji drzew starszych w formie norm jakości w postaci publikacji pt. Pielęgnacja i ochrona drzew opracowanej przez Andrzeja Skupa, wiadomym było, że przyjdzie moment ich modyfikacji i ocena, które z proponowanych (i nazwanych często po raz pierwszy w Polsce) zabiegów należy przemodelować. Potrzebny był do tego czas. Czas na doświadczenia, czas na obserwacje, czas na porównania jak to robią inni i czas na wyciągnięcie wniosków. Wyciągnięcia powyższych wniosków, a w efekcie przygotowania poniższej publikacji podjęli się dwaj bardzo doświadczeni ludzie: Zbigniew Chachulski i Leszek Rodek. W wyniku ich wielomiesięcznej dyskusji i sporów, często bardzo żywiołowych, po konsultacjach z innymi przedstawicielami naszej branży, z równie wieloletnią praktyką oddajemy wydawnictwo pt. Pielęgnowanie i ochrona drzew, z normami jakości. Zawarte w nim pojęcia, problemy związane z pielęgnowaniem i ochroną drzew starszych reprezentują wypośrodkowany pogląd na te zagadnienia osób związanych z Polskim Towarzystwem Chirurgów Drzew NOT, poparty ich kilkudziesięcioletnimi doświadczeniami wykonywania prac pielęgnacyjnych i ochronnych przy drzewach. Doświadczenia te pozwoliły na stwierdzenie, że: - opublikowane w międzyczasie niektóre badania naukowe dały podstawy do innego spojrzenia na reakcje drzew na pewną część zabiegów i związane z tym ich przemodelowanie - część zabiegów przy drzewach nie dały w dłuższej perspektywie czasowej spodziewanych efektów i należało odstąpić od ich wykonywania - wprowadzenie nowych materiałów, stosowanych głównie w grupie tzw. wzmocnień mechanicznych, spowodowało modyfikacje niektórych zabiegów - mimo krytyki, niektóre z tzw. starych metod oparły się jej i jedynie od wiedzy oraz doświadczenia osób mających wpływ na wykonywanie prac (zleceniodawcy, inspektorzy nadzoru) zależy decyzja czy są one stosowane - w porównaniu z wykonywaniem podobnych prac w innych krajach (głównie Niemcy, W. Brytania, Francja, Austria, Włochy) prace te są wykonywane na podobnym lub takim samym poziomie metodologicznym i technologicznym, a różnice wynikają głównie z innych procedur 5

6 Przedmowa prawnych oraz innej sytuacji ekonomicznej poszczególnych państw, a także, co ma bardzo duże znaczenie, z większej odpowiedzialności materialnej zarówno organów państwa, administracji samorządowej, właścicieli obiektów jak i wykonawców prac w przypadku zniszczeń spowodowanych, bądź to przez brak pielęgnacji drzew jak i ich złe wykonawstwo - inna jest również świadomość ( przyrodnicza i estetyczna ) tamtejszych społeczeństw oraz, że: - o wpływie zabiegów na stan drzew decyduje w dużym stopniu profesjonalizm i uczciwość zawodowa wykonawców prac, a także profesjonalizm i uczciwość zawodowa nadzoru! Publikacja ta z pewnością nie będzie ostateczną w zakresie prac pielęgnacyjnych i ochronnych przy drzewach, jednak daje podstawy do poprawnego postępowania z drzewami zarówno dla osób podejmujących decyzje o podjęciu prac, podejmujących się ich wykonania oraz wykonujących czynności nadzorcze. Autorzy oraz Wydawca deklarują otwartość na wszelkie merytoryczne uwagi dotyczące niniejszego opracowania. W celu zachowania ciągłości historycznej oraz uznając zasługi autora pierwszego wydania zamieszczamy w wersji oryginalnej opracowany przez Andrzeja Skupa wstęp wraz z historią ruchu związanego z ratowaniem drzew starszych w Polsce. Marek Kubacki Prezes Polskiego Towarzystwa Chirurgów Drzew - NOT 6

7 Rys historyczny W ostatnich latach wzorem krajów bardziej rozwiniętych profesjonalna pielęgnacja drzew na dobre zadomowiła się również (miejmy nadzieję, że trwale) w Polsce. Mimo to w powszechnej świadomości specjalność tę postrzega się gdzieś na bardzo dalekim miejscu. Upłynie zapewne wiele lat, by zrozumiano, w oparciu o rze telną wiedzę, konieczność pielęgnacji i leczenia drzew, bo dotychczas taką potrzebę raczej się tylko wyczuwa intuicyjnie i dość rzadko. Niniejsza publikacja jest kolejną próbą wypełnienia luki w polskiej literaturze fachowej. Leczenie i pielęgnowanie drzew nie jest bowiem specjalnością zupełnie nową. Sztuką tą zajmowano się już w wiekach ubiegłych, a opisane przez Witolda Czartoryskiego w roku 1929 metody zabezpieczania drzew w znacznej części do dziś nie straciły na swej wartości. Jego uwagi zawarte w podręczniku pt. Kilka słów o przycinaniu i leczeniu chirurgicznym drzew leśnych, parkowych i alejowych 1 od 65 lat są aktualne. A oto cytat ze wspomnianego wydania: Myśl podzielenia się z szanownymi czytelnikami swemi doświadczeniami z zakresu chirurgicznego leczenia drzew powstała stąd, że spotykam dużo osób, które szczerze kochają swe stare drzewa, często szybkiem tempem pochylające się do upadku, które ubolewają nad ich stanem beznadziejnym, które nie żałowałyby czasu ni wydatków na ich konserwowanie i leczenie, które jednak nie umieją złemu zaradzić, nie mają od kogo zasięgnąć informacji, a o ile wiem niema o tym temacie podręcznika polskiego, niemieckiego ani francuskiego. Polskojęzyczna literatura fachowa w tym zakresie nadal jest niewystarczająca. Podręcznik Aleksandra Bartosiewicza i Marka Siewniaka pt. Pielęgnowanie drzew ozdobnych pojawił się dopiero w roku Niestety już po kilku latach okazał się, jako źródło wiedzy o wykonywaniu zabiegów na drzewach, także niewy starczający. Profesjonalnym leczeniem i pielęgnacją drzew zajmuje się bardzo niewielka w stosunku do potrzeb grupa ludzi, zaś tego rodzaju prace limitowane są w dodatku niewielkimi nakładami, które państwo przeznacza na pielęgnację drzew. Nadal wygrywają z drzewami ozdobnymi trawniki i inne elementy zieleni miejskiej, chociaż ich znaczenie przyrodnicze i trwałość są mniejsze, a odtworzenie łatwiejsze, tańsze i szybsze. Potrzeba wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących pielęgnacji drzew wyraźniej uzewnętrzniła się z początkiem lat osiemdziesiątych, 1 W. Czartoryski: Kilka słów o przycinaniu i leczeniu chirurgiczne drzew leśnych, parkowych i alejowych. PDS Jarosław 1929, s.31. 7

8 Rys historyczny w którym to czasie grupa ludzi usiłowała stworzyć stowarzyszenie, mające na celu wymianę doświadczeń i propagowanie idei leczenia drzew. Jednak ze względu na ówczesną sytuację polityczną stowarzyszenie nie zostało zarejestrowane. Grupa inicjująca stowarzysze nie przyjęła wówczas propozycję funkcjonowania w strukturach NOT jako Ogólnopolska Sekcja Leczenia I Pielęgnowania Drzew Ozdobnych przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa w Warszawie. Sekcja powstała w roku 1985, podejmując ścisłą współpracę z Zarządem Ochrony i Konserwacji Zespołów Pałacowo-Ogrodowych w Warszawie. W okresie tym ZOiKZPO wraz z OSLiPDO wydał szereg opracowań tematycznie związanych z drzewami ozdobnymi w zeszytach pt. Komunikaty Dendrologiczne. Komunikaty te, w znacznej mierze w opracowaniu Marka Siewniaka, wydawane są okazjonalnie do dzisiaj, tworząc bibliotekę przeznaczoną głównie dla służb konserwatorskich. Początki działalności Sekcji Leczenia Drzew utrudnione były brakiem usystematyzowanej wiedzy fachowej. Z powodu nieprecyzyjnej polskiej nomenklatury pojęć (lub jej braku) precyzyjne określenie zakresu i sposobu prac związanych z leczeniem i pielęgnowaniem drzew sprawiało sporo trudności. Członkowie Sekcji, działając dotychczas niezależnie (i posiadając wiedzę różnych szkół i zawodów oraz z tłumaczonej często na własny użytek literatury obcej), za jeden z priorytetów uznali więc ujednolicenie nazewnictwa. Zdefiniowano wówczas szereg pojęć, które uzupełnione o definicje przejęte z innych zawodów zebrane i dopracowane przez Andrzeja Skupa ukazały się w roku 1990 w publikacji pt. Słowniczek chirurga drzew. Równolegle, z myślą o pomocy w rozliczaniu prac prowadzonych na drzewach przez członków Sekcji, a także dla ułatwienia inwestorom rozeznania w nowej dla nich specjalności, Mieczysław Samoliński i Leszek Rodek opracowali Katalog Norm Czasu dla podstawowych czynności związanych z leczeniem i pielęgnowaniem drzew. Katalog ten został opracowany w oparciu o przyjęte przez Ogólnopolską Sekcję Leczenia i Pielęgnowania Drzew Ozdobnych (chociaż nie ujęte w jednolitym tekście) normy jakości. Norma czasu ma ścisły związek z zakresem wykonywanych robót i określoną ich jakością. Jest więc oczywiste, że dla zainteresowanych osób o niewystarczających kwalifikacjach normy te mają wartość jedynie orientacyjną, proporcjonalną do posiadanej przez nie wiedzy. Normy te zostały opracowane dla członków Sekcji, którzy ukończyli specjalistyczne kursy leczenia i pielęgnowania drzew; znając technologie, techniki pracy, normy bhp i normy jakości, mogli więc oni przyjąć je jako swoje normy zakładowe. Niestety powielone poza Sekcją udostępnione zostały 8

9 Rys historyczny również wykonawcom nieprzygotowanym do poprawnego wykonywania zabiegów. Co gorsze przez wielu inwestorów, najczęściej w urzędach gmin, traktowane są one jako normy równorzędne z KNR, co jest oczywistym nieporozumieniem. W efekcie zdarza się, że niekompetentny urzędnik zleca pielęgnację drzew nieprzygotowanemu do prowadzenia prac wykonawcy i rozlicza roboty w oparciu o Katalog Norm Czasu OSLiPD, nie znając rzeczywistego zakresu robót przewidzianego w Katalogu oraz związanych z nim norm jakości. Powstaje zatem sytuacja, w której wykonawca (i po części urzędnik) co prawda wie, na ile określić koszt poszczególnych prac, ale nie wie, jak one powinny być poprawnie wykonane. Prowadzi to do rozrzutności w gospodarowaniu środkami przeznaczonymi na pielęgnację zieleni. W swej praktyce inspektora nadzoru spotykałem się niejednokrotnie ze swoistą interpretacją Katalogu, przy pomocy której, wykorzystując niekompetencję inwestora, wykonawca uzyskiwał wynagrodzenie będące wielokrotnością rzeczywiście należnej, przewidzianej umową, zapłaty za usługę. Z powyższych przykładów wynika potrzeba możliwie szybkiego opracowania podręcznika, który przybliżyłby zainteresowanym zagadnienia pielęgnacji drzew oraz pilna potrzeba skodyfikowania norm jakości, które uzupełniłyby nierozłącznie związany z nimi Katalog Norm Czasu. W roku 1992 Zbigniew Chachulski napisał i wydał pierwszy w kraju podręcznik współczesnej pielęgnacji drzew pt. Chirurgia drzew. Książka ta daje czytelnikowi ogólne wyobrażenie o tej specjalności, a jako uzupełnienie kursów specjalistycznych jest pomoc na zarówno wykonawcom, jak i inwestorom. Podręcznik Zbigniewa Chachulskiego, poza zagadnieniami teoretycznymi i praktycznymi pielęgnowania i leczenia drzew, zawiera niezwykle ważny rozdział dotyczący bhp oraz rozdział autorstwa Andrzeja Jaremy Rabińskiego, dotyczący uregulowań prawnych w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem drzew. Tak kompleksowe ujęcie tematu dostępne było dotąd jedynie w bardzo dobrym podręczniku pt. Baumphlegeheute Marka Siewniaka i Dietricha Kusche. Podręcznik ten wydany w roku 1984 (w języku niemieckim) zawiera ponadto swego rodzaju normy jakości, opracowane w roku 1981 dla potrzeb wykonawców i nadzoru działających na terenie Niemiec. Niniejsze opracowanie zawierające normy jakości można potraktować jako pierwszy tomik podręcznika dla inspektorów nadzoru. W planie w tej samej serii znajdują się Normy BHP oraz Normy Prawne. Komplet ten powinien uzupełnić szkoleniowy charakter podręcznika Zbigniewa Chachulskiego tak, aby pozwolił kierownikowi robót i inspektorowi 9

10 Rys historyczny nadzoru podejmować jednoznaczne roz strzygnięcia dotyczące metod i technik prac. Z wieloletniej praktyki wiem, że nadzorowanie pielęgnacji drzew prowadzone jest rzadko, a kierownicy robót i inspektorzy nadzoru w znacznej mierze nie posiadają nawet minimum wiedzy, by sprawować taką funkcję. Jeśli do tego dodać, że większość inwestorów nie zatrudnia specjalistów zdolnych rozpoznać i ocenić jakość wykonywanych usług, trzeba przyjąć, że istnieje możliwość funkcjonowania (oprócz wykonawców prezentujących przyzwoity poziom), nieomal bezkarnego, wykonawców zupełnie przypadkowych. Powodują oni szkody, a nawet mniej lub bardziej świadomie wręcz niszczą drzewa, wiedząc, że nikt nie będzie dochodził zgodności wykonanych prac z zasadami sztuki. W tym stanie rzeczy dobry inspektor nadzoru jest nieodzowny i trudno zrozumieć niechęć inwestorów do jego zatrudniania. Jeśli argumentem ma być skromny budżet przeznaczany na zieleń, to nadzór tym bardziej jest tu uzasadniony. Niniejsze opracowanie, przedstawiając w zwięzłej i precyzyjnej formie podstawowe czynności leczenia i pielęgnowania drzew, ma ułatwić inspektorowi nadzoru podejmowanie decyzji, jak również pomóc kierownikowi robót w rozstrzygnięciu wątpliwości. Autor spośród propozycji wielu szkół pielęgnacji drzew wybrał rozwiązania uniwersalne, co do których istnieje najmniej sporów. Oczywiście nadal można dyskutować o szczegółach, zastanawiając się, czy nie należałoby np. opracować norm w innym układzie z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb poszczególnych gatunków drzew lub rozbudować tych norm o dalsze szczegóły. Leczenie i chirurgia drzew jest nauką rozwijającą się i przedsta wione w tym opracowaniu normy jakości prawdopodobnie za parę lat będą wymagały korekt, a być może nawet radykalnych zmian. Przypomnę, że w ciągu 20 lat praktycznego istnienia tej specjalności w Polsce kilka metod leczenia i zabezpieczania drzew zostało już wycofanych ze stosowania, albowiem nie przynoszą one zamierzonych efektów, a nawet szkodzą drzewom. Jako przykład można wymienić tu wszelkiego rodzaju wypełnienia ubytków. Przez lata poszukiwano różnych materiałów do plombowania drzew (w tym glinę, beton, drewno, a nawet tworzywa sztuczne), podczas gdy sama idea plombowania była z gruntu błędna. Stwierdzono to ponad wszelką wątpliwość wiele lat temu i należy ubolewać, że mimo to drzewa do dnia dzisiejszego są plombowane, a metoda ta nadal jest wymieniana w corocznie aktualizowanych katalogach norm pracy. Praktyka wykazała również szkodliwość stosowania szczelnych, przyle- 10

11 Rys historyczny gających do drewna, kapturów z blachy; stosowania nieprzepuszczalnych powłok bitumicznych; malowania farbami, które tworzą takie powłoki oraz stosowania obejm stalowych utrudniających, a nawet uniemożliwiających przyrost drewna na grubość. W miarę postępu nauki normy przedstawione w niniejszym opracowaniu zapewne zostaną zweryfikowane i uzupełnione rozwiązaniami nowszymi. Tym niemniej ujęcie dostępnej nam dzisiaj wiedzy w sposób jednoznacznie określający poszczególne postaci norm jakości zabiegów jest konieczne. Andrzej Skup Prudnik, maj 1995 r. 11

12 Wprowadzenie POJĘCIA OGÓLNE Pielęgnowanie drzew. Systematycznie wykonywany zespół zabiegów, zmierzający do: - utrzymania drzewa we właściwym stanie zachowania, - poprawienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, - likwidacji przyczyn i skutków negatywnego oddziaływania środowiska. Leczenie drzew. Zespół zabiegów mających na celu poprawę kondycji drzewa osłabionego lub uszkodzonego. Chirurgia drzew jest działem pielęgnowania drzew w którym, podstawowym sposobem leczenia jest bezpośrednia ingerencja w celu poprawy dotychczasowego stanu zachowania. PRZEDMIOTY NORM Przedmiotami norm są: a) prace wykonywane na drzewach związane z ich pielęgnowaniem i leczeniem; b) prace zmierzające do poprawy bezpieczeństwa w miejscach publicznych; c) prace likwidujące kolizje drzew z urządzeniami technicznymi w energetyce, łączności, budownictwie, drogownictwie i na kolei. Do kontroli prawidłowości wykonania prac powinien być powołany inspektor nadzoru ds. zieleni, legitymujący się uprawnieniami w zakresie ochrony i pielęgnowania drzew ozdobnych. ZAKRES STOSOWANIA Normy mają zastosowanie na terenach zieleni przeznaczonych do użytku publicznego i prywatnego, w ogrodach, parkach i na cmentarzach, dla zadrzewienia tras komunikacyjnych (ulic, dróg i zadrzewień wzdłuż linii kolejowych) oraz zieleni zabytkowej i pomników przyrody. CZĘŚCI TEMATYCZNE 1. Cięcia w koronach drzew. 2. Leczenie uszkodzeń i zabezpieczanie ubytków. 3. Wzmocnienia mechaniczne. 4. Zabiegi w strefie korzeniowej. 5. Ochrona drzew na placach budów. 6. Materiały. 12

13 Część I CIĘCIA W KORONACH DRZEW 13

14 Cięcia w koronach drzew Podział rodzajów cięć 1. CIĘCIA PIELĘGNACYJNE (synonim: c. przyrodnicze) 1.1. Cięcie sanitarne 1.2. Cięcie korygujące 1.3. Cięcie rozluźniające (prześwietlające) 1.4. Cięcie formujące 1.5. Cięcie odmładzające 2. CIĘCIA TECHNICZNE (synonim: c. nieprzyrodnicze) 2.1. Cięcia techniczne wzdłuż ciągów komunikacyjnych 2.2. Cięcia techniczne w energetyce i telekomunikacji 2.3. Cięcia techniczne w budownictwie 3. CIĘCIA DLA UZYSKANIA FORM SZTUCZNYCH DEFINICJE PRZEDMIOTU NORMY I POJĘĆ TOWARZYSZĄCYCH Cięcie pielęgnacyjne (cięcie przyrodnicze). Zabieg mający na celu utrzymanie prawidłowego i charakterystycznego dla gatunku (odmiany) pokroju, poprawnej konstrukcji korony oraz możliwie najlepszego stanu zdrowotnego drzewa. Cięcie sanitarne. Zabieg pielęgnacyjny w koronie drzew, polegający na usuwaniu pędów, gałęzi i konarów chorych, martwych lub uszkodzonych. Cięcie korygujące. Dotyczy usuwania żywych konarów drzew starszych wykonywane już po uformowaniu przez nie korony. Stosuje się w celu: usunięcia wad budowy korony, poprawienia statyki drzewa lub przeciwdziałania ewentualnemu rozłamaniu. Cięcie rozluźniające (cięcie prześwietlające). Ma na celu: rozluźnienie zbyt zagęszczonej korony w celu zmniejszenia jej oporu dla wiatru oraz umożliwienie lepszego przewietrzanie wnętrza korony. Cięcie formujące. Cięcie zmierzające do uzyskania określonej formy pokrojowej krzewu lub młodego drzewa na etapie produkcji w szkółce oraz w pierwszych latach po posadzeniu na miejsce docelowe. Cięcie odmładzające. Zabieg dotyczący krzewów polega na stopniowym wymuszaniu reakcji danego krzewu na tworzenie nowych i silnych pędów. Cięcia techniczne (cięcia nieprzyrodnicze). Cięcia konarów i gałęzi wymuszone kolizją z urządzeniami technicznymi lub architekturą, umożliwiające współistnienie drzewa i kolidujących z nim obiektów. Cięcia dla uzyskania sztucznych form. Cięcia mające na celu sztuczne uformowanie korony drzewa (krzewu), wykonywane dla osiągnięcia za- 14

15 Cięcia w koronach drzew mierzonego efektu plastycznego. Cięcie grube. Usuwanie gałęzi bardzo grubych (Ø 5-10 cm) i konarów (Ø powyżej 10 cm). Nawrót cięć. Okres przerwy między najbliższymi terminami cięć (zwykle 2-3 lata). Ogławianie. Pozbawienie drzewa korony w stopniu uniemożliwiającym odbudowę jej pierwotnego kształtu. Działanie takie może przyspieszać proces obumierania drzewa. Cięcie ponadnormatywne. Sprzeczna z obowiązującymi zasadami redukcja korony zbliżone do ogłowienia, nie gwarantująca jej odbudowy Płacz drzewa. Występowanie u niektórych gatunków drzew, zazwyczaj w porze wiosennej, zjawisko obfitego wycieku soków w miejscu zranienia, (np. klon, grab, brzoza, orzech włoski). Sporadycznie ma miejsce również jesienią (np. orzech włoski). Podział gałęzi (wg średnicy w miejscu cięcia): do 1 cm pędy; od 1 do 3 cm gałęzie cienkie; od 3 do 5 cm gałęzie grube; od 5 do 10 cm gałęzie bardzo grube; powyżej 10 cm konary. Pierśnica. Grubość (średnica) drzewa, mierzona na wysokości 1.30 m od ziemi. Konary konstrukcyjne. Elementy tworzące podstawowy szkielet korony drzewa, wyrastające zazwyczaj od wysokości 130 cm nad poziomem gruntu. Redukcja korony. Proporcjonalne skrócenie konarów i gałęzi w celu zmniejszenia jej rozmiarów. Rozmiar cięcia (zakres cięcia). Wielkość usuwanych pędów, gałęzi i konarów wyrażona w procentach masy korony przed wykonaniem cięcia. Zabezpieczenie powierzchni rany. Pokrycie rany powłoką ochronną w celu opóźnienia procesu infekcji. Przez mikroorganizmy chorobotwórcze. Obrączka. Zgrubienie w firmie pierścienia obejmujące nasadę gałęzi. Typowa dla wszystkich drzew z rodziny różowatych (np. jabłoń, jarząb, czeremcha) oraz drzew iglastych. Brewka. Naturalny ślad u nasady gałęzi (konara) w miejscu rozwidlenia, oddzielający jej nasadę od pozostałej części drzewa. Kikut. Część nasady gałęzi pozostała po częściowym usunięciu żywej gałęzi. Tylec. Część nasady gałęzi pozostała po częściowym usunięciu martwej gałęzi. 15

16 1. CIĘCIA PIELĘGNACYJNE (przyrodnicze) 1.1. Cięcie sanitarne Cięcia w koronach drzew Określenie i zasady ogólne Zabiegi pielęgnacyjne w koronach drzew polegające na usuwaniu pędów, gałęzi i konarów chorych, martwych oraz uszkodzonych. Wykonywane są jako czynności poprzedzające wszystkie inne zabiegi pielęgnacyjne, warunkując podjęcie pozostałych prac w koronie drzewa Pora cięć. Przez cały rok. W przypadku gatunku drzew: - u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się wykonywanie cięcia żywych gałęzi po rozwinięciu liści. - orzech, orzesznik, skrzydłorzech cięcia żywych gałęzi wykonuje się w okresie między 15 lipca i 15 sierpnia Rozmiar cięć. Bez ograniczeń. W ramach cięć pielęgnacyjnych nie należy usuwać żywych gałęzi grubych i konarów Miejsca cięć Gatunki iglaste. Zarówno gałęzie żywe i martwe usuwa się tuż przed zgrubieniem nasady gałęzi, zazwyczaj usytuowanym prostopadle do osi usuwanej gałęzi (patrz rys. 1). Rys. 1. Miejsce odcięcia gałęzi na drzewach iglastych. 16

17 Cięcia w koronach drzew Rys. 2. Sposób odcięcia martwej gałęzi w zależności od wielkości pozostawianego zdrowego tylca Gatunki liściaste. Gałęzie martwe odcina się u podstawy, tuż przed granicą żywych tkanek, z zasadą nienaruszania kalusa, bez względu na jego wielkość (rys. 2). Rys. 3. Miejsce odcięcia gałęzi żywej wyrastającej pod kątem ostrym. 17

18 Cięcia w koronach drzew Rys. 4. Miejsce odcięcia gałęzi żywej wyrastającej pod kątem zbliżonym do prostego, u gatunków tworzących obrączkę przy nasadzie gałęzi. Rys. 5. Miejsce odcięcia żywej gałęzi u gatunków wykształcających brewkę. 18

19 Cięcia w koronach drzew Gałęzie żywe odcina się przed zgrubieniem, nie uszkadzając brewki lub obrączki Gałąź żywą wyrastającą pod kątem ostrym, odcina się u podstawy usuwanej gałęzi, bez uszkadzania zgrubienia (brewki lub obrączki, rys. 3) Gałąź żywą wyrastającą pod kątem zbliżonym do kąta prostego odcina się przed zgrubieniem nasady, nie uszkadzając obrączki (rys. 4) lub brewki (rys. 5) Likwidację rozwidlenia równorzędnego wykonuje się w miejscu rozwidlenia tuż przed zgrubieniem lub obrączką, tnąc równolegle do linii którą wyznacza oś gałęzi do pozostawienia (rys. 6) W przypadku skracania gałęzi żywej należy pozostawić na jej końcu gałąź umożliwiającą zabliźnianie powstałej rany. Średnica pozostawionej gałęzi, mierzona prostopadle do jej osi, tuż ponad powstałą raną, nie powinna być mniejsza niż 1/3 średnicy tej rany Jakość cięć Powierzchnia cięcia musi być gładka, wykonana pod odpowiednim kątem, w jednej płaszczyźnie, ostrym narzędziem (pilarka, piła ręczna, sekator). Rys. 6. Likwidacja rozwidlenia równorzędnego. 19

20 Cięcia w koronach drzew Rys. 7. Poprawny sposób usuwania gałęzi (zasada cięcia na 3 razy ) gałęzie o średnicy do 5 cm, należy usuwać piłką ręczną W przypadku konieczności usunięcia gałęzi grubych, bardzo grubych i konarów, cięcie powinno być wykonane z zachowaniem zasady na 3 razy (rys. 7) W celu uniknięcia uszkodzeń drzewa przy usuwaniu gałęzi grubych, bardzo grubych i konarów, zaleca się opuszczanie odciętych elementów w sposób kontrolowany np. przy wykorzystaniu liny hamującej Zabezpieczenie miejsca cięcia Gatunki liściaste i iglaste bezżywiczne: a) po usunięciu gałęzi (konara) martwego, zaleca się zabezpieczanie powierzchni preparatem impregnującym, po wcześniejszym zamalowaniu krawędzi kalusa preparatem emulsyjnym; b) po usunięciu gałęzi żywych o średnicy do 10 cm zaleca się zabezpieczenie powierzchni preparatem ochronnym w formie emulsji; c) po usunięciu konarów żywych (o średnicy powyżej 10 cm) zaleca się zabezpieczenie powierzchni na obwodzie preparatem ochronnym w formie emulsji, natomiast pozostałą, centralną część rany impregnatem Gatunki iglaste żywicujące rany bez zabezpieczania. a) Ze względów estetycznych dopuszcza się zamalowanie powierzchni rany preparatem emulsyjnym. 20

21 Cięcia w koronach drzew b) Dla egzemplarzy osłabionych zaleca się stosowanie zasad jak przy gatunkach bezżywicznych. Kontrola jakości a) Kontroli podlegają wszystkie miejsca cięć na drzewie. b) Dopuszcza się zmianę pory cięć gatunków płaczących uzależ- niając ją od spełnienia warunku pełnego rozwoju liści. c) Dokładność usunięcia gałęzi i konarów martwych, chorych i uszkodzonych. Decyzję o wykonaniu cięć gałęzi żywych w jednym nawrocie w rozmiarze powyżej 30% u gatunków dobrze znoszących cięcia i powyżej 20% u gatunków źle znoszących cięcia, podejmuje inspektor nadzoru. d) Dopuszcza się pozostawienie na drzewie pojedynczych pędów martwych (do średnicy 1 cm) i sporadycznie gałęzi cienkich (do średnicy 1-3 cm), szczególnie w peryferyjnych częściach korony, gdzie poprawne wykonanie zabiegu związane jest z niewspółmiernym ryzykiem zagrożenia bezpieczeństwa wykonującego pracę lub obiektywnym brakiem możliwości technicznych. Najczęściej spotykane błędy a) Cięcia pozostawiające odarcia, wyłamania, progi, zawiasy, skaleczenia kalusa oraz tylca wystającego ponad zgrubienie nasady; b) Trudności w dotarciu przez pracownika do właściwego miejsca cięcia skłaniają go często do ułatwiania sobie pracy. W konsekwencji zamiast usunąć trudno osiągalną martwą część konara na jego końcu usuwa cały konar wraz z jego częścią zdrową. Często świadczą o tym duże rany po odcięciu żywych gałęzi oraz leżące na ziemi usunięte części konarów. c) Nieprawidłowo uformowana powierzchnia rany po odcięciu gałęzi cienkich i grubych. d) Pracochłonność usuwania większych, zwykle ciężkich części korony metodą sekcyjną (odcinkami), przy zastosowaniu liny hamującej, skłania pracowników do usuwania ich w całości, co powoduje uszkadzanie pnia i konarów, zlokalizowanych poniżej cięcia. Świadczą o tym świeże obicia pnia oraz podobne uszkodzenia górnych i bocznych powierzchni konarów. e) Bardzo częstym błędem cięć sanitarnych jest usuwanie tylców zarośniętych kalusem. f) Zastępowanie właściwych preparatów do zabezpieczania ran innymi materiałami (np.: farba emulsyjna, preparaty solne lub smołopochodne). 21

22 Cięcia w koronach drzew g) Niezgodnie z zaleceniem producenta rozcieńczanie preparatów, (np. Dendromal, LacBalsam). h) Cięcia wykonywane przy pomocy siekier, maczet i tym podobnych narzędzi. i) Zamalowywanie preparatem emulsyjnym całej powierzchni rany po usunięciu żywych konarów o średnicy ponad 10 cm. Dopuszcza się: a) cięcie w więcej niż jednej płaszczyźnie w przypadku usuwania gałęzi martwej, na której nieregularnie narastający kalus uniemożliwia wykonanie zabiegu jednym cięciem; b) za zgodą inspektora nadzoru lub zleceniodawcy, pozostawienie bez zabezpieczenia powierzchni cięć po usunięciu gałęzi martwych oraz żywych; c) pozostawienie miejsc cięć bez zabezpieczenia, jeżeli zabieg ten związany jest ze zbyt dużym zagrożeniem bezpieczeństwa pracownika; d) środek do zabezpieczania powierzchni cięć powinien spełniać warunki określone w części Materiały (środki do zabezpieczania powierzchni ran po cięciach). Prace wykonane wadliwie, w wyniku których drzewo zostało uszkodzone, nie mogą być odebrane, a wykonawca i nadzór ponoszą odpowiedzialność, w zależności od kwalifikacji prawnej czynu. ZESTAWIENIE NIEKTÓRYCH GATUNKÓW DRZEW WEDŁUG ICH REAKCJI NA CIĘCIA GAŁĘZI ŻYWYCH a) Drzewa zwykle dobrze znoszące cięcia: cis, jesion, lipa, topola, wierzba, klon jesionolistny. b) Drzewa źle znoszące cięcia: morwa, leszczyna turecka, buk, klon, iglicznia, grochodrzew, orzechy, orzeszniki, skrzydłorzechy, brzozy. a) Drzewa nie odbudowujące koron po ich ponadnormatywnej redukcji: brzoza, jarząb, orzechy, drzewa iglaste. d) Drzewa częściowo odbudowujące korony po jej ponadnormatywnej redukcji: lipa, platan, klon jawor, topola, olsza, jesion, grab, dąb, wiąz. 22

23 Cięcia w koronach drzew 1.2. Cięcia prześwietlające (rozluźniające koronę) Określenie i zasady ogólne a) Cięcia rozluźniające zbyt zagęszczoną koronę mające na celu zmniejszenie oporu dla wiatru. Pośrednio, cięcie takie dopuszcza do wnętrza korony światła oraz umożliwia prze wietrzania korony. b) Zmiana dotychczasowych warunków, spowodowanych zwiększonym, bezpośrednim dostępem promieni słonecznych może powodować, u gatunków o gładkiej i ciemnej korze, powstawanie oparzelin słonecznych. c) Często pojęciem cięcia prześwietlające mylnie określa się wszelkie cięcia w koronie. Termin jest błędnie używany w odniesieniu do cięć sanitarnych a nawet technicznych. Utożsamianie tych pojęć prowadzi do nieporozumień, mogących skutkować konsekwencjami prawnymi i finansowymi Pora cięć Przez cały rok. Najkorzystniej jest je wykonywać w trakcie spoczynku zimowego drzew, przed rozpoczęciem okresu wegetacji i latem, czyli czerwiec wrzesień. W przypadku gatunków drzew u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się przerwanie cięć na czas intensywnego wydzielania soków, ustającego po rozwinięciu liści Drzewa z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) takich jak: orzech, orzesznik, czy skrzydłorzech, bardzo źle znoszą cięcia żywych gałęzi. W sytuacjach koniecznych, należy je wykonywać w pełni lata, między 15 lipca i 15 sierpnia Rozmiar cięć Do 30% masy korony w przypadku drzew dobrze znoszących cięcia i do 20% przy pozostałych oraz spełnieniu warunku zachowania naturalnej formy charakterystycznej dla gatunku (odmiany) Usuwanie gałęzi grubych i konarów jest możliwe tylko jako zabieg ostateczny. Zasadą jest usuwanie kilku gałęzi cieńszych, zamiast jednej grubej, przy jednoczesnym zachowaniu szerokości pasa życiowego, nie mniejszego niż 3 cm wzdłuż i 10 cm w poprzek włókien W przypadku znacznego zagęszczenia korony zabieg należy rozłożyć w czasie, np. na 2 okresy wegetacji. Zmiana dotychczasowych warunków, spowodowanych nagłym, zwiększonym dostępem promieni słonecznych, może narazić gałęzie (pnie) na powstawanie oparzelin słonecznych, które z czasem przekształcają się w ubytki rynnowe. 23

24 Miejsce cięć Nie dopuszcza się usuwania jednorazowo kilku gałęzi grubych wyrastających z jednego okółka lub bezpośrednio nad sobą Rany zlokalizowane zbyt blisko siebie, mogą ulec szkodliwemu zespoleniu w jedną dużą Pozostałe zasady, jak przy cięciach sanitarnych Jakość cięć Jak przy cięciach sanitarnych. Cięcia w koronach drzew Zabezpieczenie miejsc cięć Decyzję o zabezpieczeniu ran po cięciach lub pozastawianiu ich nie zabezpieczonych podejmuje inspektor nadzoru ds. zieleni Ran o średnicy do 1 cm nie zabezpiecza się Gatunki liściaste i iglaste bezżywiczne: a) po usunięciu gałęzi (konara) martwego, zaleca się zabezpieczanie powierzchni preparatem impregnującym, po wcześniejszym zamalowaniu krawędzi kalusa preparatem emulsyjnym (Dendromal, LacBalsam); b) po usunięciu gałęzi żywych o średnicy do 10 cm zaleca się zabezpieczenie powierzchni preparatem ochronnym w formie emulsji (Dendromal, LacBalsam); c) po usunięciu konarów żywych (o średnicy powyżej 10 cm) zaleca się zabezpieczenie powierzchni na obwodzie preparatem ochronnym w formie emulsji, natomiast pozostałą, centralną cześć rany impregnatem Gatunki iglaste żywicujące: rany pozostawić bez zabezpieczenia. a) Ze względów estetycznych dopuszcza się zamalowanie powierzchni rany preparatem emulsyjnym. b) Dla egzemplarzy osłabionych zaleca się stosowanie zasad jak przy gatunkach bezżywicznych. Kontrola jakości a) Dopuszcza się zmianę pory cięć gatunków płaczących uzależniając ją od spełnienia warunku pełnego rozwoju liści. b) Rozmiar cięć bez odstępstw. Jeśli drzewo wymaga cięć w większym rozmiarze, należy wykonać je w 2-3 nawrotach w odstępach co najmniej 2 lat. Decyzję o usunięciu konarów powinien podjąć inspektor nadzoru ds. zieleni. 24

25 Najczęściej spotykane błędy a) Zbyt silne cięcia w jednym nawrocie. Jest to błąd mogący mieć różne podłoża, najczęściej jednak wynika z ułatwiania sobie pracy przez wykonawcę. b) Cięcia wykonane zbyt blisko siebie bez pozostawienia wystar- czającego pasa życiowego. c) Usuwanie całej gałęzi lub konara przy pniu zamiast jego skró- cenie Cięcia korygujące Cięcia w koronach drzew Określenie i zasady ogólne Cięcia zmierzające do zniwelowania wad budowy korony, w celu poprawienia konstrukcji drzewa. Są to wady wynikające zazwyczaj z nieprawidłowego uformowania korony w szkółkach i nie wyeliminowania ich po posadzeniu na miejsce stałe. Jest to cięcie konieczne, często wymagające ponadnormatywnego usunięcia żywych gałęzi lub konarów. Cięcie korygujące dotyczy żywych konarów drzew starszych po uformowaniu korony, lub jej trwałym zdeformowaniu Może ono obejmować: a) korektę statyki drzewa przez odciążanie części korony; b) usuwanie gałęzi wyrastających pod ostrym kątem, ze skłonnością do wyłamania; c) likwidację dwuprzewodnikowości i równorzędności przewodników (gałęzi i konarów dominujących); d) obniżenie korony w celu przeciwdziałania wyłamaniom konarów górujących (np. w wyniku silnych wiatrów) Pora cięcia Przez cały rok. Najkorzystniej jest je wykonywać w trakcie spoczynku zimowego drzew, przed rozpoczęciem okresu wegetacji i latem czyli czerwiec wrzesień. W przypadku gatunków drzew u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się przerwanie cięć na czas intensywnego wydzielania soków, ustającego po rozwinięciu liści Drzewa z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) takich jak: orzech, orzesznik, czy skrzydłorzech, bardzo źle znoszą cięcia żywych gałęzi. W sytuacjach koniecznych, należy je wykonywać w pełni lata, między 15 lipca i 15 sierpnia. 25

26 Cięcia w koronach drzew Rozmiar cięć Do 30% powierzchni masy asymilacyjnej drzewa (masy żywych gałęzi) w jednym nawrocie, przy spełnieniu warunku zachowania naturalnej formy charakterystycznej dla gatunku (odmiany). Cięcie gałęzi grubych jest możliwe tylko jako zabieg ostateczny, gdy nie ma innych sposobów skorygowania wad budowy. W trakcie korekty masy lub budowy korony, podstawową zasadą jest usuwanie większej ilości gałęzi cieńszych zamiast kilku gałęzi grubszych Przy drzewach zaniedbanych, kiedy zachodzi konieczność usunięcia więcej niż 30% masy korony drzewa, zabieg należy rozłożyć w czasie, rozdzielając cięcia odstępem co najmniej jednego okresu wegetacji. Dotyczy to między innymi likwidacji 2-pniowości czyli sytuacji w której, z jednego miejsca wyrastają dwa przewodniki o zbliżonych średnicach (rys. 8) Miejsca cięć Jak przy cięciach sanitarnych Nie usuwać jednorazowo kilku gałęzi grubych wyrastających z jednego okółka lub usytuowanych bezpośrednio nad sobą, co spowodowałyby niepożądane zakłócenie przewodzenia związków odżywczych pomiędzy korzeniami a koroną. W efekcie, rany zlokalizowane najbliżej siebie, mogłyby ulec szkodliwemu zespoleniu w jedną dużą ranę. Rys. 8. Sposób usuwania wady 2-pniowości korony. 26

27 Jakość cięć Jak przy cięciach sanitarnych. Cięcia w koronach drzew Zabezpieczenie miejsc cięć Decyzję o zabezpieczeniu ran po cięciach lub pozastawianiu ich nie zabezpieczonych podejmuje inspektor nadzoru ds. zieleni Ran o średnicy do 1 cm nie zabezpiecza się Gatunki liściaste i iglaste bezżywiczne: a) po usunięciu gałęzi (konara) martwego, zaleca się zabezpieczanie powierzchni preparatem impregnującym, po wcześniejszym zamalowaniu krawędzi kalusa preparatem emulsyjnym (Dendromal, LacBalsam); b) po usunięciu gałęzi żywych o średnicy do 10 cm zaleca się zabezpieczenie powierzchni preparatem ochronnym w formie emulsji (Dendromal, LacBalsam); c) po usunięciu konarów żywych (o średnicy powyżej 10 cm) zaleca się zabezpieczenie krawędzi preparatem ochronnym w formie emulsji, natomiast pozostałą, centralną część rany impregnatem Gatunki iglaste żywicujące: rany pozostawić bez zabezpieczenia. a) Ze względów estetycznych dopuszcza się zamalowanie powierzchni rany preparatem emulsyjnym. b) dla egzemplarzy osłabionych zaleca się stosowanie zasad jak przy gatunkach bezżywicznych. Kontrola jakości a) Kontrola przerwania cięć na czas płaczu wiosennego drzew, które takie cechy wykazują. b) Kontrola zasadności wykonania cięć przy drzewach z rodziny orzechowatych. c) Przestrzeganie zasady usunięcia masy żywych gałęzi, dopusz- czalnej dla danego gatunku. d) Prawidłowość właściwego zabezpieczenia miejsca po cięciach. e) W przypadku skracania (konarów) gałęzi kontrola prawidłowo- ści wyboru miejsca cięcia. f) Pozostałe kryteria, jak przy cięciach sanitarnych i prześwietla- jących. 27

28 Cięcia w koronach drzew Najczęściej spotykane błędy a) Niewłaściwe miejsce cięcia. Przy skracaniu konarów i gałęzi cięcie wykonane bez pozostawienia żywej gałęzi o dostatecznej średnicy (zalecana grubość: minimum 1/3 średnicy usuwanej gałęzi). b) Niewłaściwy kąt cięcia: - prostopadle do osi pozostającej części gałęzi. Często w połączeniu z niewłaściwym miejscem cięcia, - zbyt płasko. Może obniżyć wytrzymałość techniczną drewna w miejscu cięcia, grożąc wyłamaniem lub powodować zbyt długie gojenie ran. c) Cięcie w kilku płaszczyznach. Zwykle cięcia grube (cięcia konarów i gałęzi grubych) wykonane tuż przy pniu w trakcie usuwania konarów. d) Cięcie niekorzystnie naruszające statykę konara (gałęzi). Wywołuje nie występujące wcześniej naprężenia, mogące prowadzić do ukręcenia konara (efekt korby). e) Usunięcie konara (np. konstrukcyjnego). Odstępstwo od zasady wykonania kilku mniejszych cięć gałęzi zamiast jednego grubego konara. f) Wykonanie kilku cięć zbyt blisko siebie, bez pozostawienia wystarczającego pasa życiowego. g) Odarcia, pozostawienie zawiasów, zerwanie nasady gałęzi. h) Niewłaściwe zabezpieczone powierzchnie cięcia. i) Wykonywanie cięcia w trakcie zjawiska płaczu drzew Cięcie formujące Określenie i zasady ogólne Cięcia zmierzające do uzyskania określonej formy pokrojowej w trakcie produkcji materiału szkółkarskiego oraz w pierwszym okresie pielęgnowania drzewa po posadzeniu w miejscu docelowym. Warunkiem prawidłowości jest wykonanie prac narzędziami ręcznymi (noże ogrodnicze, sekatory, piłki ogrodnicze). Materiał szkółkarski powinien odpowiadać normom branżowym dla materiału szkółkarskiego Pora cięć Przez cały rok. Najkorzystniej jest je wykonywać w trakcie spoczynku zimowego drzew, przed rozpoczęciem okresu wegetacji i latem 28

29 czyli czerwiec wrzesień. W przypadku gatunków drzew u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się przerwanie cięć na czas intensywnego wydzielania soków, ustającego po rozwinięciu liści Drzewa z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) takich jak: orzech, orzesznik czy skrzydłorzech, bardzo źle znoszą cięcia żywych gałęzi. W sytuacjach koniecznych należy wykonywać je w pełni lata, między 15 lipca i 15 sierpnia Rozmiar cięć W okresie spoczynku wegetacyjnego do 30% masy korony W okresie wegetacji do 20% masy korony Miejsca cięć Jak przy cięciach prześwietlających Jakość cięć Jak przy cięciach prześwietlających Cięcia w koronach drzew Zabezpieczenie ran Decyzję o zabezpieczeniu ran po cięciach lub pozastawianiu ich nie zabezpieczonych, podejmuje inspektor nadzoru ds. zieleni Ran o średnicy do 1 cm nie zabezpiecza się Gatunki liściaste i iglaste bezżywiczne: a) po usunięciu gałęzi (konara) martwego, zaleca się zabezpie- czanie powierzchni preparatem impregnującym, po wcześniejszym zamalowaniu krawędzi kalusa preparatem emulsyjnym (Dendromal, LacBalsam); b) po usunięciu gałęzi żywych o średnicy do 10 cm zaleca się zabezpieczenie powierzchni preparatem ochronnym w formie emulsji (Dendromal, LacBalsam); c) po usunięciu konarów żywych (o średnicy powyżej 10 cm) zaleca się zabezpieczenie krawędzi preparatem ochronnym w formie emulsji, natomiast pozostałą, centralną cześć rany impregnatem Gatunki iglaste żywicujące: rany pozostawić bez zabezpieczenia. a) Ze względów estetycznych dopuszcza się zamalowanie powierzchni rany preparatem emulsyjnym. b) Dla egzemplarzy osłabionych zaleca się stosowanie zasad jak przy gatunkach bezżywicznych. 29

30 Cięcia w koronach drzew Kontrola jakości Jak przy cięciach prześwietlających. Najczęściej spotykane błędy a) Pozostawienie gałęzi wrastających do wnętrza koron b) Nie wykonanie cięć sanitarnych c) Pozostawianie równorzędnych przewodników. d) Pozostawianie pędów i gałęzi tworzących ostre rozwidlenia. e) Pozostawianie kilku gałęzi wyrastających z jednego miejsca. f) Nadmierna redukcja masy korony (ogłowienie) g) Przypadkowe skrócenie pędów mogące w przyszłości doprowadzić do deformacji korony 1.5. Cięcia odmładzające Zabiegi stosowane wyłącznie w pielęgnacji krzewów, nie dotyczą cięcia drzew. Polegają na odbudowaniu korony przez młode pędy, wyrastające po usunięciu pędów starszych. 2. CIĘCIA TECHNICZNE (nieprzyrodnicze) Cięcia konarów i gałęzi likwidujące kolizję z urządzeniami technicznymi lub architekturą, umożliwiające sąsiedztwo drzewa i kolidującego z nim obiektu. Cięcia podzielono według lokalizacji drzew wymagających tego typu zabiegu lub celowi jakiemu służą Wzdłuż ciągów komunikacyjnych Określenie i zasady ogólne Cięcia mające na celu zapewnienie bezpiecznego użytkowania tras komunikacyjnych zgodnie z ich przeznaczeniem, a w szczególności cięcia zapewniające: a) skrajnię pionową i poziomą, b) widoczność znaków drogowych, c) widoczność na łukach, d) likwidację zagrożeń na skutek wyłamań gałęzi, konarów lub całych drzew. 30

31 Pora cięć W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa wykonanie natychmiastowe Najkorzystniejsze dla drzew jest wykonywanie cięć w trakcie spoczynku zimowego, przed rozpoczęciem okresu wegetacji i latem czyli czerwiec wrzesień. W przypadku gatunków drzew u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się przerwanie cięć na czas intensywnego wydzielania soków, ustającego po rozwinięciu liści Drzewa z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) takich jak: orzech, orzesznik, czy skrzydłorzech, bardzo źle znoszą cięcia żywych gałęzi. W sytuacjach koniecznych, należy je wykonywać w pełni lata, między 15 lipca i 15 sierpnia Rozmiar cięć Do 30% powierzchni masy korony w przypadku drzew dobrze znoszących cięcia i do 20% pozostałych Cięcie ograniczyć do niezbędnego minimum Cięcie gałęzi grubych i konarów jest dopuszczalne tylko jako zabieg ostateczny, gdy nie ma innych możliwości usunięcia kolizji Miejsca cięć Jak przy cięciach pielęgnacyjnych. Cięcia w koronach drzew Jakość cięć Powierzchnia cięć musi być gładka, wykonana pod odpowiednim kątem w jednej płaszczyźnie, ostrą piłą, zgodnie z zasadami wykonania cięć przyrodniczych (pielęgnacyjnych) Zabezpieczenia miejsc cięć Decyzję o zabezpieczeniu ran po cięciach lub pozastawianiu ich nie zabezpieczonych podejmuje inspektor nadzoru ds. zieleni Ran o średnicy do 1 cm nie zabezpiecza się Gatunki liściaste i iglaste bezżywiczne: a) po usunięciu gałęzi (konara)martwego, zaleca się zabezpieczanie powierzchni preparatem impregnującym, po wcześniejszym zamalowaniu krawędzi kalusa preparatem emulsyjnym (Dendromal, LacBalsam); b) po usunięciu gałęzi żywych o średnicy do 10 cm zaleca się zabezpieczenie powierzchni preparatem ochronnym w formie emulsji (Dendromal, LacBalsam), natomiast pozostałą centralną cześć rany impregnatem; 31

32 Cięcia w koronach drzew c) po usunięciu konarów żywych (o średnicy powyżej 10 cm) zaleca się zabezpieczenie krawędzi preparatem ochronnym w formie emulsji, natomiast pozostałą, cześć centralną rany impregnatem Gatunki iglaste żywicujące: zaleca się pozostawienie rany bez zabezpieczenia, przy czym, a) ze względów estetycznych dopuszcza się zamalowanie powierzchni rany preparatem emulsyjnym; b) dla egzemplarzy osłabionych zaleca się stosowanie zasad jak przy gatunkach bezżywicznych Wymiary skrajni a) Pionowa dla ciągów pieszych wys. 2,2 m. b) Pionowa dla dróg publicznych prześwit wys. 4,5 m (dla dróg szybkiego ruchu 4,6 m) nad jezdnią. c) Pozioma 1 m od obu krawędzi jezdni (rys. 9). d) Dla torowisk tramwajowych 1 m od wagonu i sieci trakcyjnej. e) Dla linii kolejowych 1 m od wagonu i sieci trakcyjnej. Kontrola jakości a) Kontroli podlegają wszystkie miejsca cięć na drzewie. b) Dopuszcza się zmiany pory cięć w przypadkach uzasadnio nych zdarzeniami losowymi np. gdy drzewo powoduje koli zję w ruchu w wyniku uszkodzenia przez wiatr, osunięcia się gruntu, w Rys. 9. Cięcie w celu uzyskania wymaganej skrajni komunikacyjnej. 32

33 Cięcia w koronach drzew przypadku konieczności cięcia drzew zaniedbanych, stwarzających zagrożenie bezpieczeństwa, np. ograniczających widoczność na skrzyżowaniach, łukach dróg, zasłaniających znaki drogowe, itp. c) Dopuszcza się, za zgodą inspektora nadzoru ds. zieleni, ponadnormatywne usunięcie masy korony, z odstępstwem od zasady utrzymania naturalnego lub charakterystycznego pokroju drzewa. d) Dopuszcza się nieznaczne odstępstwa od zasad, jeśli istnieją obiektywne, techniczne trudności poprawnego wykonania zabiegu ze względu na naturalne wady budowy korony lub niewłaściwe wykonanie cięcia w latach wcześniejszych, a zabezpieczenie pracującego nie spełnia norm BHP. e) Wg ogólnych zasad cięć przyrodniczych. (pielęgnacyjnych). f) Prześwit mierzony jest w warunkach maksymalnego obciąże nia koron wraz z liśćmi. Najczęściej spotykane błędy a) Podkrzesywanie drzew do wysokości wyższej niż wymagają tego obowiązujące normy skrajni. b) Zakłócenie statyki drzewa w wyniku nieprzemyślanych cięć konarów. c) Usunięcie całego konara, mimo możliwości wykonania jego skrócenia. d) Przypadkowe miejsca cięć. Jest to jeden z najczęstszych błędów. W konsekwencji może prowadzić do trwałej deformacji korony. e) Cięcia wykonane pod nieodpowiednim kątem, powodujące trudne gojenie się ran. f) Odarcia powodowane nieumiejętnym wykonaniem cięć, najczęściej na skutek usuwania gałęzi i konarów bez wykonania cięcia podcinającego lub cięcia podcinającego zbyt płytkiego. g) Pozostawianie zawiasy. Błąd najczęściej popełniany przez niewy kwalifikowanych pracowników lub robotników przygotowywanych do pracy w lesie. h) Niezabezpieczenie miejsc cięć lub zastosowanie niewłaściwego preparatu. 33

34 2.2. Cięcia techniczne w sąsiedztwie napowietrznych sieci energetycznych i telekomunikacyjnych Określenie i zasady ogólne Cięcia mające na celu utrzymanie w należytym stanie, znajdujących się w kolizji z drzewami technicznych urządzeń energetycznych i telekomunikacyjnych, w szczególności przesyłowych sieci napowietrznych Pora cięć W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa wykonanie natychmiastowe Najkorzystniejsze dla drzew jest wykonywanie cięć w trakcie spoczynku zimowego, przed rozpoczęciem okresu wegetacji i latem czyli czerwiec wrzesień. W przypadku gatunków drzew u których występuje płacz wiosenny np. brzoza, grab, klon, zaleca się przerwanie cięć na czas intensywnego wydzielania soków, ustającego po rozwinięciu liści Drzewa z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) takich jak: orzech, orzesznik, czy skrzydłorzech, bardzo źle znoszą cięcia żywych gałęzi. W sytuacjach koniecznych, należy je wykonywać w pełni lata, między 15 lipca i 15 sierpnia Rozmiar cięć Do 30% masy korony w przypadku drzew dobrze znoszących cięcia i do 20% pozostałych Cięcie ograniczyć do niezbędnego minimum Cięcie gałęzi grubych i konarów jest dopuszczalne tylko jako zabieg ostateczny, gdy nie ma innych możliwości usunięcia kolizji Miejsca cięć Jak przy cięciach przyrodniczych. Cięcia w koronach drzew Jakość cięć Powierzchnia cięć musi być gładka, wykonana pod odpowiednim kątem w jednej płaszczyźnie, ostrą piłą, zgodnie z zasadami wykonania cięć przyrodniczych (pielęgnacyjnych) Zabezpieczenia miejsc cięć Decyzję o zabezpieczeniu ran po cięciach lub pozastawianiu ich nie zabezpieczonych podejmuje inspektor nadzoru ds. zieleni Ran o średnicy do 1 cm nie zabezpiecza się. 34

SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 09.01.02 UTRZYMANIE ZIELENI PRZYDROŻNEJ

SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 09.01.02 UTRZYMANIE ZIELENI PRZYDROŻNEJ SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 09.01.02 UTRZYMANIE ZIELENI PRZYDROŻNEJ 2 Utrzymanie zieleni przydrożnej D-09.01.02 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania

Bardziej szczegółowo

W aktualnie obowiązującej ustawie o ochronie przyrody problematyka pielęgnacji drzew zawarta jest w dwóch artykułach:

W aktualnie obowiązującej ustawie o ochronie przyrody problematyka pielęgnacji drzew zawarta jest w dwóch artykułach: Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Urzędu Miasta Marki, uprzejmie informuje posiadaczy nieruchomości o obowiązku właściwego utrzymania drzew i krzewów Obowiązkiem posiadacza terenu jest utrzymywanie

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH. D-01.02.01a

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH. D-01.02.01a 27 SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH D-01.02.01a OCHRONA ISTNIEJĄCYCH DRZEW W OKRESIE BUDOWY 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot STWiORB Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej

Bardziej szczegółowo

Projekt zmian w prawie w zakresie ochrony zadrzewień i terenów zieleni

Projekt zmian w prawie w zakresie ochrony zadrzewień i terenów zieleni Opracowania wyjściowe: Projekt zmian w prawie w zakresie ochrony zadrzewień i terenów zieleni ekspertyza pt. Opracowanie nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja drzew we Wrocławiu. Aleksandra Zienkiewicz

Pielęgnacja drzew we Wrocławiu. Aleksandra Zienkiewicz Pielęgnacja drzew we Wrocławiu Aleksandra Zienkiewicz Paryż Źródło: Pielęgnacja drzew podstawowe zasady Łukasz Pawlik, Urząd Miasta Krakowa, Wydział Kształtowania Środowiska, Kraków 2011 r. Przyczyny cięcia

Bardziej szczegółowo

W opisie stanu drzew i sposobu postępowania w trakcie prac budowlanych użyto symboli, które zostały wyjaśnione poniżej:

W opisie stanu drzew i sposobu postępowania w trakcie prac budowlanych użyto symboli, które zostały wyjaśnione poniżej: Inwentaryzacja drzew kolidujących z projektowanym kolektorem sanitarnym o długości 5,6 km w Gminie Kamionka Wielka dla miejscowości Jamnica, Mystków, Mszalnica. Autor: Na zlecenie: MGGP S.A w Tarnowie

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze pielęgnujesz swą zieleń - drzewa i krzewy?

Czy dobrze pielęgnujesz swą zieleń - drzewa i krzewy? Czy dobrze pielęgnujesz swą zieleń - drzewa i krzewy? Wydział Kształtowania Środowiska, uprzejmie informuje właścicieli, zarządców, administratorów terenów o obowiązku, dotyczącym właściwego utrzymania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR ROBÓT. Egz. nr. Nazwa obiektu i adres: Remont nawierzchni chodników przy ul. Orzeszkowej w Opolu

PRZEDMIAR ROBÓT. Egz. nr. Nazwa obiektu i adres: Remont nawierzchni chodników przy ul. Orzeszkowej w Opolu MZD/78/TP2/2006 data: VI 2006 PRZEDMIAR ROBÓT Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45112730-1 Roboty w zakresie kałtowania zieleni ulicznej Nazwa obiektu i adres: Remont nawierzchni chodników

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja drzew podstawowe zasady

Pielęgnacja drzew podstawowe zasady Pielęgnacja drzew podstawowe zasady Zakres: Obowiązki posiadacza nieruchomości i wybrane przepisy prawne. Najważniejsze funkcje drzew w środowisku miejskim. Podstawowe informacje na temat budowy drzew.

Bardziej szczegółowo

SKRAJNIA DROGOWA I ZASADY OZNAKOWANIA OBIEKTÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W SKRAJNI DROGOWEJ

SKRAJNIA DROGOWA I ZASADY OZNAKOWANIA OBIEKTÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W SKRAJNI DROGOWEJ SKRAJNIA DROGOWA I ZASADY OZNAKOWANIA OBIEKTÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W SKRAJNI DROGOWEJ Skrajnia jest to przestrzeń nad drogą o określonych wymiarach, przeznaczona dla uczestników ruchu, w której nie wolno

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr VI/57/2011 RADY GMINY LUBRZA z dnia 28 czerwca 2011r.

UCHWAŁA nr VI/57/2011 RADY GMINY LUBRZA z dnia 28 czerwca 2011r. UCHWAŁA nr VI/57/2011 RADY GMINY LUBRZA z dnia 28 czerwca 2011r. w sprawie zniesienia pomnika przyrody. Na podstawie art. 44 ust. 4 oraz art. 45 ust. 2, pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja zieleni przy ul. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy

Inwentaryzacja zieleni przy ul. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy Inwentaryzacja zieleni przy ul. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy Wykonał: inżynier architekt krajobrazu Sebastian Machnowski Czysta Energia PV Warszawa, luty 2013 1.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE... str. 4. 2. RYSUNKI. str.

Spis treści. 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE... str. 4. 2. RYSUNKI. str. Spis treści 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE.... str. 4 2. RYSUNKI. str. 378 2.1. SPIS RYSUNKÓW. str. 378 Strona 1 1. OPIS TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo

1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej

1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej 1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej Drzewa należy przesadzić na teren dz. 59 i 64 AM-11 obręb Kowale przy ul. Kowalskiej we Wrocławiu. Rośliny należy sadzić

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYCINKA I CIĘCIA PIELĘGNACYJNE DRZEW

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYCINKA I CIĘCIA PIELĘGNACYJNE DRZEW SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA 1 1. WSTĘP 2. MATERIAŁY 3. SPRZĘT 4. TRANSPORT 5. WYKONANIE ROBÓT 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT 7. OBMIAR ROBÓT 8. ODBIÓR ROBÓT 9. PODSTAWA PŁATNOŚCI 10. PRZEPISY ZWIĄZANE

Bardziej szczegółowo

Projekt przesadzeń drzew oraz dosadzeń rekompensujących wycinkę drzew w pasie przyulicznym ul. Białostockiej

Projekt przesadzeń drzew oraz dosadzeń rekompensujących wycinkę drzew w pasie przyulicznym ul. Białostockiej INWESTOR: Urząd m. st. Warszawy dla Dzielnicy Praga Północ ul. Ks. I. Kłopotowskiego 15, 03-708 Warszawa Projekt przesadzeń drzew oraz dosadzeń rekompensujących wycinkę drzew w pasie przyulicznym ul. Białostockiej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR. Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45112710-5 Roboty w zakresie kształtowania terenów zielonych

PRZEDMIAR. Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45112710-5 Roboty w zakresie kształtowania terenów zielonych SPAZIO Architektura Krajobrazu 0-0 Konstancin Jeziorna ul. Leszczynowa 6 PRZEDMIAR Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 470- Roboty w zakresie kształtowania terenów zielonych NAZWA INWESTYCJI

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT. ST-00.02 Wycinka drzew i krzewów

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT. ST-00.02 Wycinka drzew i krzewów SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT ST-00.02 Wycinka drzew i krzewów dla przedsięwzięcia: Przebudowa rowu melioracyjnego R01 w miejscowości Krępna SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 28 1.1. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-01.02.01.00.

SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-01.02.01.00. 40 SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-01.02.01.00. USUNIĘCIE DRZEW 41 1. Wstęp 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z usunięciem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 12 kwietnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 12 kwietnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 65 5594 Poz. 411 411 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 12 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 13 października 2015 r. Poz. 3879 UCHWAŁA NR XVII/84/15 RADY GMINY LUBOCHNIA z dnia 8 września 2015 r. w sprawie zmiany liczby drzew wchodzących w skład

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA 1. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: Przedmiotem niniejszej szczegółowej Specyfikacji Technicznej są wymagania dotyczące wykonywania i odbioru robót związanych z utrzymaniem zieleni

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Rajgród, dnia 23.02.2015 r. DRZ.230.05.2015

ZAPYTANIE OFERTOWE. Rajgród, dnia 23.02.2015 r. DRZ.230.05.2015 DRZ.230.05.2015 Rajgród, dnia 23.02.2015 r. Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rajgrodzie ul. Warszawska 2A 19-206 Rajgród ZAPYTANIE OFERTOWE W oparciu o art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów

6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów 6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów - drzewa stare 100-150 lat - drzewa pomnikowe - powyżej 150 lat Nr Botaniczna nazwa polska Wysokość korony [m] Rozpiętość korony [m] Średnica pnia [cm] Uwagi

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT

PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT Drzewa miękkie: osika, topola, brzoza, wierzba Drzewa twarde: dąb, klon, wiąz, jesion, buk, grusza, robinia, grab, głóg, śliwa, jabłoń, czeremcha, bez czarny

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1)

OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia. października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 Na podstawie art. 85 ust. 8 ustawy

Bardziej szczegółowo

Informacja BIOZ REMONT ODCINKÓW TOROWISKA TRAMWAJOWEGO PRZY ULICY GRZEGÓRZECKIEJ 10 W KRAKOWIE.

Informacja BIOZ REMONT ODCINKÓW TOROWISKA TRAMWAJOWEGO PRZY ULICY GRZEGÓRZECKIEJ 10 W KRAKOWIE. Cześć opisowa w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury Nr 1126 z dnia 23 czerwca 2003 dla: REMONT ODCINKÓW TOROWISKA TRAMWAJOWEGO

Bardziej szczegółowo

III. INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA

III. INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA III. INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA OBIEKT: Przyłącze do kanalizacji sanitarnej ADRES: 16-400 Suwałki, ul. Reymonta /nr dz. ewid. Obręb nr 02, dz. 21119/4, 21750/1/ INWESTOR: Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA I GOSPODAROWANIE ZIELENIĄ ISTNIEJĄCĄ

INWENTARYZACJA I GOSPODAROWANIE ZIELENIĄ ISTNIEJĄCĄ FAZA PROJEKTU INWENTARYZACJA I GOSPODAROWANIE ZIELENIĄ ISTNIEJĄCĄ TEMAT Projekt budowy budynku Gimnazjum w Radzyminie, ul. 11go Listopada wraz zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą. dz. ew. 89/1; 89/2

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA ZIELENI cz.1

INWENTARYZACJA ZIELENI cz.1 INWENTARYZACJA ZIELENI cz.1 BRANŻA OBIEKT LOKALIZACJA INWESTOR Architektura Krajobrazu Ul. Kolbego 85-626 Bydgoszcz; Działki o numerach: 7, 199, 198 Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Ochrona drzew w procesie inwestycyjnym. Projektowanie alej. Wybór, sadzenie i jakość materiału szkółkarskiego.

Ochrona drzew w procesie inwestycyjnym. Projektowanie alej. Wybór, sadzenie i jakość materiału szkółkarskiego. Ochrona drzew w procesie inwestycyjnym. Projektowanie alej. Wybór, sadzenie i jakość materiału szkółkarskiego. mgr inż. Rafał Wodzicki architekt krajobrazu Ochrona drzew w procesie inwestycyjnym. Na każdym

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY. ZABEZPIECZENIE RURAMI OCHRONNYMI PRZEWODÓW KANALIZACYJNYCH i BIOGAZU CPV 45232130-2 OBIEKT : INWESTOR :

PROJEKT WYKONAWCZY. ZABEZPIECZENIE RURAMI OCHRONNYMI PRZEWODÓW KANALIZACYJNYCH i BIOGAZU CPV 45232130-2 OBIEKT : INWESTOR : PROJEKT WYKONAWCZY ZABEZPIECZENIE RURAMI OCHRONNYMI PRZEWODÓW KANALIZACYJNYCH i BIOGAZU CPV 45232130-2 OBIEKT : UTWARDZENIE TERENU DOJAZDU SPRĘŻARKOWNIA ZUOK SKŁADOWISKO WRAZ Z NIEZBĘDNĄ INFRASTRUKTURĄ

Bardziej szczegółowo

METRYKA PROJEKTU. Przebudowa ulicy Sienkiewicza i odcinka ul. Kwaśnej w m, Chróścice, gm. Dobrzeń Wielki

METRYKA PROJEKTU. Przebudowa ulicy Sienkiewicza i odcinka ul. Kwaśnej w m, Chróścice, gm. Dobrzeń Wielki P R O J E K T O W A N I E I W Y K O N A W S T W O T E R E N Ó W Z I E L E N I S Z E Ś Ć Marcin Czyżowski Ul. Powstańców Śląskich /, -08 Opole NIP: 7-0-7-01, REGON: 1711 Tel: (77) -0-, 1--11 Email: szesc@neostrada.pl

Bardziej szczegółowo

Polska-Mielec: Usługi rolnicze, leśne, ogrodnicze, hydroponiczne i pszczelarskie 2015/S 033-056407. Ogłoszenie o zamówieniu.

Polska-Mielec: Usługi rolnicze, leśne, ogrodnicze, hydroponiczne i pszczelarskie 2015/S 033-056407. Ogłoszenie o zamówieniu. 1/8 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:56407-2015:text:pl:html Polska-Mielec: Usługi rolnicze, leśne, ogrodnicze, hydroponiczne i pszczelarskie 2015/S 033-056407

Bardziej szczegółowo

INWESTOR PRZEDSTAWICIEL ZAMAWIAJĄCEGO WYKONAWCA NAZWA ZADANIA PROJEKT ARCHITEKTONICZNO BUDOWLANY PROJEKT ZIELENI NAZWA OPRACOWANIA

INWESTOR PRZEDSTAWICIEL ZAMAWIAJĄCEGO WYKONAWCA NAZWA ZADANIA PROJEKT ARCHITEKTONICZNO BUDOWLANY PROJEKT ZIELENI NAZWA OPRACOWANIA INWESTOR PRZEDSTAWICIEL ZAMAWIAJĄCEGO WYKONAWCA NAZWA ZADANIA NAZWA OPRACOWANIA Gmina Wrocław 50-141 Wrocław, pl. Nowy Targ 1/8 tel. (071) 777-70-00 www.wroclaw.pl Wrocławskie Inwestycje Sp. z o.o. Ofiar

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOSĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOSĆ OPRACOWANIA ZAWARTOSĆ OPRACOWANIA Tom I Tom II Tom III Tom IV Tom V Projekt Zagospodarowania Terenu Projekt budowlano-wykonawczy branża drogowa Projekt budowlano-wykonawczy branża sanitarna Inwentaryzacja zieleni

Bardziej szczegółowo

na podstawie Pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta Suwałk nr 402/2014 z 23 grudnia 2014 r. przy udziale :

na podstawie Pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta Suwałk nr 402/2014 z 23 grudnia 2014 r. przy udziale : Projekt umowy U M O W A Zawarta w dniu 2015 r. pomiędzy Gminą Miasto Suwałki - Zarządem Budynków Mieszkalnych w Suwałkach ul. Wigierska 32, NIP:844-000-59-39,16 400 Suwałki, zwanym dalej Zamawiającym reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

U M O W A (WZÓR) 1. Wiolettę Magin - Prezesa Zarządu 2. Arkadiusza Kochanowicza - Wiceprezesa Zarządu. zwanym dalej Zamawiającym, a...

U M O W A (WZÓR) 1. Wiolettę Magin - Prezesa Zarządu 2. Arkadiusza Kochanowicza - Wiceprezesa Zarządu. zwanym dalej Zamawiającym, a... Załącznik nr 8a dot Części II U M O W A (WZÓR) zawarta w dniu... r. w Płocku pomiędzy: Gminą Miasto Płock, w imieniu i na rzecz której działa Miejski Zakład Gospodarki Mieszkaniowej - TBS spółka z o. o.

Bardziej szczegółowo

Tab.2. Liczba drzew poszczególnych taksonów na opracowywanym terenie. Nazwa łacińska Nazwa polska Liczba drzew. Acer platanoides Klon pospolity 59

Tab.2. Liczba drzew poszczególnych taksonów na opracowywanym terenie. Nazwa łacińska Nazwa polska Liczba drzew. Acer platanoides Klon pospolity 59 21 ROŻNORODNOŚĆ GATUNKOWA DRZEWOSTANU Pod względem bogactwa gatunkowego, park w Janczewie jest stosunkowo ubogi, na opracowywanym terenie zarejestrowano występowanie zaledwie 18 taksonów drzew liściastych.

Bardziej szczegółowo

Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej. Artur Tusiński Lipiec 2015r.

Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej. Artur Tusiński Lipiec 2015r. Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej Artur Tusiński Lipiec 2015r. Podstawa prawna Podstawą prawną tworzenia pomników przyrody w Polsce jest Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody z późn. zm.

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DRZEW W KONTEKŚCIE JAKOŚCI ŻYCIA W MIEŚCIE

OCHRONA DRZEW W KONTEKŚCIE JAKOŚCI ŻYCIA W MIEŚCIE konferencja ZIELEŃ MIEJSKA KATOWICE 2013 13-14 czerwca 2013 r. OCHRONA DRZEW W KONTEKŚCIE JAKOŚCI ŻYCIA W MIEŚCIE JAKOŚĆ ŻYCIA A TERENY ZIELENI (DRZEWOSTAN) MIASTO ZDROWE I ZRÓWNOWAŻONE TERENY ZIELENI

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA ZIELENI PROJEKT ODTWORZENIA ZIELENI

INWENTARYZACJA ZIELENI PROJEKT ODTWORZENIA ZIELENI Inwestor: Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta ul. Długa 49, 53-633 Wrocław System Zarządzania Jakością ISO 9001 Jednostka projektowa: TARCOPOL Sp. z o.o. Oddział Wrocław TPM Consulting ul. Stanisławowska 27,

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA WYBRANYCH FRAGMENTÓW TERENU OPRACOWANIA. dla polany rekreacyjnej w ramach zadania dot.

INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA WYBRANYCH FRAGMENTÓW TERENU OPRACOWANIA. dla polany rekreacyjnej w ramach zadania dot. INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA WYBRANYCH FRAGMENTÓW TERENU OPRACOWANIA dla polany rekreacyjnej w ramach zadania dot.: Zagospodarowanie terenu polany rekreacyjnej za Szkołą Podstawową nr 8 w Policach Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Druk nr 4152 Warszawa, 21 marca 2005 r.

Druk nr 4152 Warszawa, 21 marca 2005 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 4152 Warszawa, 21 marca 2005 r. Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy Prawo ochrony środowiska.

o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 19 marca 2015 r. Druk nr 856 KOMISJA ŚRODOWISKA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 76 ust. 1

Bardziej szczegółowo

... Załącznik nr 3 do SIWZ KOSZTORYS OFERTOWY

... Załącznik nr 3 do SIWZ KOSZTORYS OFERTOWY Warszawa, 06.05.2014 r. Dotyczy postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na prace pielęgnacyjne i porządkowe w ogrodach Zamku Królewskiego w Warszawie Muzeum

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne

Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne Przedmiotowy system oceniania z zajęć technicznych dla klas 4 6 Szkoły Podstawowej nr 19 im. I. Sendlerowej w Kielcach opracowany w oparciu o: - podstawę

Bardziej szczegółowo

UPROSZCZONA KONCEPCJA

UPROSZCZONA KONCEPCJA UPROSZCZONA KONCEPCJA dotycząca WYKONANIA PRAC Z ZAKRESU ZAZIELENIENIA TERENÓW WOKÓŁ BOISKA ORLIK 2012 przy Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Pawła II, ul. Komisji Edukacji Narodowej 6, 98-220 Zduńska

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT Wycinka krzewów przy drogach wojewódzkich na terenie Rejonu Dróg Wojewódzkich w Kłodawie. 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot specyfikacji technicznej

Bardziej szczegółowo

D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH

D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH 1. ZAKRES ROBÓT Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonywaniem nawierzchni z płyt betonowych

Bardziej szczegółowo

001 Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót

001 Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT W ZAKRESIE ŚCIĘCIA I KARCZOWANIA DRZEW I KRZAKÓW, USUWANIA WIATROŁOMÓW I WYWROTÓW DRZEW NA URZĄDZENIACH WODNYCH (zakres stosowania zgodnie ze specyfiką

Bardziej szczegółowo

KRS: 309183 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy KRS

KRS: 309183 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy KRS Stowarzyszenie Instruktorów Obsługi Maszyn Ogrodniczych i Leśnych www.drwaledukacja.pl 03-289 Warszawa; ul. Ostródzka 56Y sekretariat@drwaledukacja.pl Konto: 30 2340 0009 5290 2180 0000 0017 NIP: 524 266

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY PRZETARGOWE

MATERIAŁY PRZETARGOWE Rozdział 5 MATERIAŁY PRZETARGOWE... podpis Zatwierdzono w: Wielkopolskim Zarządzie Dróg Wojewódzkich w Poznaniu Poznań, dnia...... podpis I. Zestawienie drzew do wycinki Lp. Opis przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW Z Data: 11 maj mgr inŝ. arch. kraj. Natalia Jakubas

Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW Z Data: 11 maj mgr inŝ. arch. kraj. Natalia Jakubas Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW-093019-Z Data: 11 maj 2009 Temat: Przebudowa ul. Tynieckiej w Skawinie Inwestor: Zarząd Dróg Powiatu Krakowskiego, 30-138 Kraków, ul. Włościańska 4. Obiekt:

Bardziej szczegółowo

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna dr inż. Edward Roszyk Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Technologii Drewna Katedra Nauki o Drewnie

Bardziej szczegółowo

1. Wymiary drzew: a) pierśnica: b) wysokość: 2. Masa drewna: 3. Sortymentacja drewna: Cena drewna: a) OD Popowo: b) OD Trzciel

1. Wymiary drzew: a) pierśnica: b) wysokość: 2. Masa drewna: 3. Sortymentacja drewna: Cena drewna: a) OD Popowo: b) OD Trzciel 1. Wymiary drzew: a) pierśnica: według pomiaru Zamawiającego b) wysokość: odczytana z kolumny drzewa przeciętne w Tablicach do określania miąższości drzew na podstawie średnicy pniaka stosowanych w Lasach

Bardziej szczegółowo

Kosztorys ofertowy. Sprawdzający:... ...

Kosztorys ofertowy. Sprawdzający:... ... Kosztorys ofertowy Raduń oraz poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez budowę sieci ścieżek rowerowych w m. Wałcz Budowa: Budowa ścieżki rowerowej wzdłuż jeziora Raduń Kody CPV: 45100000-8 Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni Beata Fortuna-Antoszkiewicz Edyta Gadomska Krzysztof Gadomski Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni CZĘŚĆ III Podręcznik dla uczniów szkół kształcących w zawodzie technik architektury krajobrazu WYDANIE

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-04.01.01 WYKONANIE PROFILOWANIA I ZAGĘSZCZENIA PODŁOŻA

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-04.01.01 WYKONANIE PROFILOWANIA I ZAGĘSZCZENIA PODŁOŻA SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIE PROFILOWANIA I ZAGĘSZCZENIA PODŁOŻA 1. Wstęp 1.1. Przedmiot SST. Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

6. Kary nałożone przez organy państwowe za nieprzestrzeganie przepisów bhp i innych w zakresie wykonywania przedmiotu umowy obciążają Wykonawcę. 7.

6. Kary nałożone przez organy państwowe za nieprzestrzeganie przepisów bhp i innych w zakresie wykonywania przedmiotu umowy obciążają Wykonawcę. 7. Wzór umowy W dniu... w Tłuszczu pomiędzy: Gminą Tłuszcz z siedzibą w Tłuszczu (05-240), przy ul. Warszawskiej 10, NIP: 125-133-48-45, REGON: 550668166 zwaną dalej Zamawiającym, reprezentowaną przez:...

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/90/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY KŁECKO. z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody - Dąb Kłecko

UCHWAŁA NR XVI/90/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY KŁECKO. z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody - Dąb Kłecko UCHWAŁA NR XVI/90/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY KŁECKO z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody - Dąb Kłecko Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik architektury krajobrazu 321[07]-01 Czerwiec 2009. Zadanie egzaminacyjne. Strona 1 z 22

Komentarz technik architektury krajobrazu 321[07]-01 Czerwiec 2009. Zadanie egzaminacyjne. Strona 1 z 22 Zadanie egzaminacyjne Strona 1 z 22 Strona 2 z 22 Oceniane elementy zadania egzaminacyjnego: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej odnoszący się do zakresu projektu II. Założenia wynikające z treści zadania III.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA ZNAKOWANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH W GORCZAŃSKIM PARKU NARODOWYM

INSTRUKCJA ZNAKOWANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH W GORCZAŃSKIM PARKU NARODOWYM INSTRUKCJA ZNAKOWANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH W GORCZAŃSKIM PARKU NARODOWYM INFORMACJE OGÓLNE Szlaki turystyczne to wytyczone w terenie trasy służące do odbywania wycieczek, oznakowane jednolitymi znakami

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot OST Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania

Bardziej szczegółowo

NOWE ZASADY USUWANIA DRZEW I KRZEWÓW

NOWE ZASADY USUWANIA DRZEW I KRZEWÓW NOWE ZASADY USUWANIA DRZEW I KRZEWÓW Urząd Gminy w Słupcy informuje, że od dnia 28.08.2015r., w związku z zapisami ogłoszonymi w Dz. U. z 28.07.2015 r., poz. 1045 dotyczącymi zapisów ustawy z dnia 25.06.2015

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY ORGANIZACJI RUCHU NA CZAS BUDOWY ZADANIE I

PROJEKT WYKONAWCZY ORGANIZACJI RUCHU NA CZAS BUDOWY ZADANIE I PRO-CAD PROJEKT WYKONAWCZY ORGANIZACJI RUCHU NA CZAS BUDOWY ZADANIE I Przebudowa drogi z odwodnieniem i oświetleniem w ul. Sulejowskiej na odcinku od ul. Milickiej do ul. Twardogórskiej zadanie I i II

Bardziej szczegółowo

Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione

Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione (aktywność opracowana w ramach projektu: Zwiększanie udziału dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnej w edukacji dla zrównowaŝonego rozwoju realizowanego przez UCBS

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Fundacja EkoRozwoju z siedzibą We Wrocławiu (50-252) przy ul. Św. Wincentego 25 A,C

ZAPYTANIE OFERTOWE. Fundacja EkoRozwoju z siedzibą We Wrocławiu (50-252) przy ul. Św. Wincentego 25 A,C Wrocław, 6.02.2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Fundacja EkoRozwoju z siedzibą We Wrocławiu (50-252) przy ul. Św. Wincentego 25 A,C zaprasza do złożenia oferty na: Wykonanie pielęgnacji 10 drzew terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA G) PROJEKT DOCELOWEJ ORGANIZACJI RUCHU 1. CZĘŚĆ OPISOWO RYSUNKOWA

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA G) PROJEKT DOCELOWEJ ORGANIZACJI RUCHU 1. CZĘŚĆ OPISOWO RYSUNKOWA INWESTOR: Gmina Miasto Rzeszów Miejski Zarząd Dróg i Zieleni ul. Targowa 1 35-064 Rzeszów EGZ. 1 NR UMOWY: 104/ID.3329-16/09 NAZWA INWESTYCJI: STADIUM PROJEKTU: PRZEBUDOWA ULICY ROBOTNICZEJ DOKUMENTACJA

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA

SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót instalacji. kolektorów słonecznych wspomagającej przygotowanie c.w.u. w

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót instalacji. kolektorów słonecznych wspomagającej przygotowanie c.w.u. w Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót instalacji kolektorów słonecznych wspomagającej przygotowanie c.w.u. w budynku Szkoły Podstawowej w Świerczyńcu przy ul. Sierpowej 38 1 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

VI Ogólnopolski. Kongres Zarządców Nieruchomości

VI Ogólnopolski. Kongres Zarządców Nieruchomości Nowe zasady przeprowadzania wycinki drzew i krzewów na terenach wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych odpowiedzialność zarządzających nieruchomością, zezwolenia, opłaty i kary. Klaudiusz Kawecki WYROK

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku Ochrona lasów Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku glebowym. Działanie bezpośrednie, jak

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel Danuta Paś Ocena uczniów z zaleceniami PPP nauczyciel obniża wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU ZASOBNIKA KABLOWEGO ZKMTB 1

INSTRUKCJA MONTAŻU ZASOBNIKA KABLOWEGO ZKMTB 1 MTB Trzebińscy Sp. J. 89-100 Nakło nad Notecią Ul. Dolna 1a Tel. (52) 386-04-88, fax (52) 385-38-32 NIP 558-13-80-951 e-mail: biuro@mtbtrzebinscy.pl www.mtbtrzebinscy.pl INSTRUKCJA MONTAŻU ZASOBNIKA KABLOWEGO

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II SIWZ SPECYFIKACJA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia Przedmiotem zamówienia jest wykonanie w dwóch etapach poniższych prac: I. Etap 1 Prace ogrodnicze polegające na zakupie sadzonek

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA CZĘŚĆ RYSUNKOWA

SPIS ZAWARTOŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA CZĘŚĆ RYSUNKOWA SPIS ZAWARTOŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA 1. Opis techniczny. 2. Tabela objętości robót ziemnych ul. Zamojska. 3. Tabela objętości humusu ul. Zamojska. 4. Wykaz robót na zjazdach ul. Zamojska. 5. Wykaz drzew do

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA M.14.02.01.

SPECYFIKACJA TECHNICZNA M.14.02.01. SPECYFIKACJA TECHNICZNA M.14.02.01. POKRYWANIE POWŁOKAMI MALARSKIMI ELEMENTÓW KONSTRUKCJI MOSTOWYCH 1. Wstęp 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej są wymagania dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Harmonogram prac rzeczowo-czasowy (park)

Harmonogram prac rzeczowo-czasowy (park) Harmonogram prac rzeczowo-czasowy (park) L.P. Wyszczególnienie - rodzaj prac do wykonania Termin wykonania I. Konserwacja zieleni niskiej 1. Pielęgnacja trawników: Załącznik Nr 2 2. Koszenie trawników

Bardziej szczegółowo

Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki

Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki Informacje opisowe i graficzne zawarte w niniejszym opracowaniu są podstawą do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino

Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino Przedmiotem realizacji zadania było przeprowadzenie rewitalizacji

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych. w zawodzie technik budownictwa 311[04] ETAP PRAKTYCZNY

Komentarz do prac egzaminacyjnych. w zawodzie technik budownictwa 311[04] ETAP PRAKTYCZNY Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik budownictwa 311[04] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne Budynek przeznaczony na warsztat

Bardziej szczegółowo

ETAP II Plac Polonii Amerykańskiej

ETAP II Plac Polonii Amerykańskiej S t u d i o P r o j e k t o w o G r a f i c z n e Studio Projektowo - Graficzne SZEŚĆ ul. Powstańców Śląskich 6/2, 45-086 Opole NIP: 754-220-67-01; REGON: 531297121 Tel : (77) 454-40-29; 691-525-131 data:

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza dendrologiczna drzewostanu na terenie kompleksu zamkowo parkowego Książ w Wałbrzychu

Ekspertyza dendrologiczna drzewostanu na terenie kompleksu zamkowo parkowego Książ w Wałbrzychu Ekspertyza dendrologiczna drzewostanu na terenie kompleksu zamkowo parkowego Książ w Wałbrzychu 1 Spis treści 1) Temat opracowania. 2) Przedmiot opracowania. 3) Podstawa opracowania. 4) Zakres przedmiotu

Bardziej szczegółowo

FRIED-POL Paweł Fried tel. 071 727 10 02, fax 071 325 11 16 al. Kromera 12/7, 51-163 Wrocław

FRIED-POL Paweł Fried tel. 071 727 10 02, fax 071 325 11 16 al. Kromera 12/7, 51-163 Wrocław FRIED-POL Paweł Fried tel. 071 727 10 02, fax 071 325 11 16 al. Kromera 12/7, 51-163 Wrocław e-mail: biuro@friedpol.pl NR OPRACOWANIA : Egzemplarz numer 10_06_15 PROJEKT DOCELOWEJ ORGANIZACJI RUCHU W ZWIĄZKU

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA

INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA temat: INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA DZIAŁEK NR 14/5, 11 i 1 PRZY UL. DOLNEJ WE WROCŁAWIU zleceniodawca: Agencja Rozwoju Aglomeracji Wrocławskiej S.A. ul. Ofiar Oświęcimskich 36, 50-059 Wrocław kierownik

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY GRYFÓW ŚLĄSKI. z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody

UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY GRYFÓW ŚLĄSKI. z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY MIEJSKIEJ GMINY GRYFÓW ŚLĄSKI z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 1 i art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY. do projektu budowy chodników w ulicach: Ogrodowej, Kościelnej w Bedoniu Przykościelnym gmina Andrespol.

OPIS TECHNICZNY. do projektu budowy chodników w ulicach: Ogrodowej, Kościelnej w Bedoniu Przykościelnym gmina Andrespol. OPIS TECHNICZNY do projektu budowy chodników w ulicach: Ogrodowej, Kościelnej w Bedoniu Przykościelnym gmina Andrespol. 1. Podstawa i zakres opracowania 1.1. Podstawa opracowania Umowa ze Zleceniodawcą

Bardziej szczegółowo

Technik architektury krajobrazu. Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora

Technik architektury krajobrazu. Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora Tytuł: Projekt realizacji prac obejmujących wykonanie rewaloryzacji XIX-wiecznego ogrodu willowego w zakresie przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D.01.02.01 Usunięcie drzew i krzewów

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D.01.02.01 Usunięcie drzew i krzewów SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D.01.02.01 Usunięcie drzew i krzewów 1. WSTĘP 1.1. PRZEDMIOT ST Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych

Bardziej szczegółowo

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego W 2004 r. inspektorzy pracy zbadali 913 wypadków przy pracy, w których źródłami czynników niebezpiecznych, powodujących urazy, były maszyny, aparatura, narzędzia

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

Decyzja zezwalająca na wycinkę drzew lub krzewów

Decyzja zezwalająca na wycinkę drzew lub krzewów Decyzje zezwalające na usunięcie drzew lub krzewów Karta informacyjna Decyzja zezwalająca na wycinkę drzew lub krzewów Data ostatniej aktualizacji karty 2015-10-05 13:08:29 Odnośnik do e- formularza Opis

Bardziej szczegółowo

Ogólne wymagania na poszczególne oceny w klasie V. w Szkole podstawowej Ocena celująca - opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem

Ogólne wymagania na poszczególne oceny w klasie V. w Szkole podstawowej Ocena celująca - opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem ZAJĘCIA TECHNICZNE Ogólne wymagania na poszczególne oceny w klasie V. w Szkole podstawowej Ocena celująca - opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem nauczania - biegle posługuje się zdobytymi

Bardziej szczegółowo

Ogrodzenie działki. Inwestor: Gmina Komarów Osada. ul. Rynek 15 22-435 Komarów Osada Adres budowy: Krzywystok działka nr 71.

Ogrodzenie działki. Inwestor: Gmina Komarów Osada. ul. Rynek 15 22-435 Komarów Osada Adres budowy: Krzywystok działka nr 71. Ogrodzenie działki Inwestor: Gmina Komarów Osada ul. Rynek 15 22-435 Komarów Osada Adres budowy: Krzywystok działka nr 71 22-435 Komarów Osada branŝa: Architektoniczna i konstrukcyjna Autorzy opracowania:

Bardziej szczegółowo

M E T R Y K A P R O J E K T U

M E T R Y K A P R O J E K T U Usługi Projektowe i Nadzór Budowlany Ryszard Warmiński ul. Strażaków 15, Gierałtowice 47-208 Reńska Wieś NIP 749-125-36-93 tel./fax. (77) 4828180 M E T R Y K A P R O J E K T U NAZWA ZADANIA: PROJEKT PRZEBUDOWY

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA I) PROJEKT WYCINKI DRZEW

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA I) PROJEKT WYCINKI DRZEW INWESTOR: Gmina Miasto Rzeszów Miejski Zarząd Dróg i Zieleni ul. Targowa 1 35 064 Rzeszów EGZ. 1 NR UMOWY: 104/ID.3329 16/09 NAZWA INWESTYCJI: STADIUM PROJEKTU: PRZEBUDOWA ULICY ROBOTNICZEJ DOKUMENTACJA

Bardziej szczegółowo

D-01.01.01 Odtwarzanie trasy i punktów wysokościowych D-01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH

D-01.01.01 Odtwarzanie trasy i punktów wysokościowych D-01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH D-01.01.01 Odtwarzanie trasy i punktów wysokościowych D-01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot specyfikacji technicznej (ST) Przedmiotem niniejszej ST są wymagania

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY Projektowanie i wykonawstwo sieci i instalacji sanitarnych BłaŜej Rogulski, tel. 503 083 418, e-mail: blazej.rogulski@wp.pl adres: ul. Sosnowskiego 1/56, 02-784 Warszawa NIP: 951-135-26-96, Regon: 142202630

Bardziej szczegółowo

Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu

Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu Umowa o prace projektowe w budownictwie i o wykonanie nadzoru autorskiego Informacje ogólne Umowa o prace projektowe Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu cywilnego.

Bardziej szczegółowo