Efekt Halla w germanie.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Efekt Halla w germanie."

Transkrypt

1 E-1/2. Efekt Halla w germanie. 1. Efekt Halla. Materiały przewodzące, jak na przykład metale, czy półprzewodniki, których nośniki ładunku mają róŝną od zera prędkość dryfu V, wykazują, w zewnętrznym polu magnetycznym, tzw. efekt Halla. Polega on na powstawaniu pola elektrycznego E H o kierunku poprzecznym do kierunku natęŝenia prądu I płynącego w próbce, jeśli badana próbka zostanie umieszczona w polu magnetycznym o indukcji B prostopadłej do kierunku I. Wynikiem powstałego, poprzecznego pola elektrycznego jest poprzeczny do kierunku przewodzenia spadek potencjału, dający tak zwane napięcie Halla U H. JeŜeli przez materiał przewodzący o kształcie płaskorównoległej płytki płynie prąd o natęŝeniu I (w kierunku dodatnim osi 0x), to wektor natęŝenia prądu pokrywa się z kierunkiem wektora natęŝenia pola elektrycznego E, które przyłoŝono wzdłuŝ próbki (rys 1). z y E I E H G x U H B D Rys.1. Efekt Halla w przewodzącej płaskorównoległej próbce JeŜeli na próbkę działa pole magnetyczne o indukcji B w dodatnim kierunku osi 0y, to na nośniki ładunku działa siła Lorentza zakrzywiająca ich tor ruchu. W przypadku, gdy nośnikami są elektrony, to będą one odchylane w polu magnetycznym w ujemnym kierunku osi 0z, a siłę Lorentza F z określa iloczyn wektorowy wektora prędkości dryfu elektronów V x i wektora indukcji pola magnetycznego B: dryfu elektronów V i wektora indukcji pola magnetycznego B: F z = - e ( V x x B ), ( 1 ) gdzie e jest ładunkiem elektronu.

2 Elektrony docierają do granic próbki i wraz z ich gromadzeniem się na powierzchni próbki pojawi się w jej wnętrzu pole elektryczne E H, a między punktami D i G powstaje róŝnica potencjałów dająca tak zwane napięcie Halla U H ( rys.1 ). Powstałe pole hamuje dalszy ruch elektronów w tym kierunku i w warunkach równowagi, gdy siła F = e E H, pochodząca od tego pola, zrównowaŝy siłę Lorentza mamy: e E H = - e V x B. ( 2 ) Prędkość dryfu elektronów określa wielkość gęstości prądu j x przepływającego przez próbkę: j x = I / S = V n e, ( 3 ) gdzie : I oznacza natęŝenie prądu płynącego przez próbkę, S pole przekroju próbki, przez które przepływa prąd, zaś n jest koncentracją elektronów ( tzn. liczbą elektronów w jednostce objętości ). Z równań (2) i (3) wynika, Ŝe: E H = - j x B / n e, ( 4 ) a poniewaŝ E H zaleŝy od U H ( E H = U H / d, gdzie d jest szerokością próbki ), to: U H = - I B d / n e S. ( 5 ) Wielkość R H = - 1 / ne ( 6 ) zwana jest stałą Halla, bądź współczynnikiem Halla, więc: U H = R H ( I B d /S ). ( 7 ) Dla elektronów stała Halla R H jest ujemna. Ze wzoru (7) jasno wynika, Ŝe napięcie Halla jest wprost proporcjonalne zarówno do natęŝenia I prądu przepływającego przez próbkę, jak i do wielkości wektora indukcji magnetycznej B pola magnetycznego, w którym umieszczono próbkę. Gdyby nośniki ładunku w próbce miały znak dodatni, to poruszałyby się w dodatnim kierunku osi 0x, przy nie zmienionym kierunku siły Lorentza. Wtedy pole Halla miałoby kierunek przeciwny do pola powstającego przy ujemnie naładowanych nośnikach. Prowadzi to do waŝnego wniosku, Ŝe znak nośników ładunku, decydujących o transporcie nośników, moŝna określić na podstawie znaku stałej Halla, a więc takŝe na podstawie znaku napięcia Halla, zaś wartość stałej Halla określa wielkość koncentracji nośników prądu. Dla ładunków dodatnich stała Halla określona jest przez koncentrację dziur p ( liczba ładunku dodatniego w jednostce objętości), R H = 1 / p e. ( 8 ) W przypadku metali stałą Halla opisuje równanie (6). W przypadku półprzewodników równaniami (6) lub (8), w zaleŝności od typu przewodnictwa półprzewodnika. Dla półprzewodników wzory te dają jedynie poprawny rząd wielkości współczynnika Halla, a nie jego dokładną wartość, poniewaŝ w przypadku opisu transportu nośników prądu w

3 półprzewodniku naleŝy jeszcze uwzględnić statystyczny rozkład prędkości nośników, a więc wziąć pod uwagę mechanizmy ich rozpraszania. 2. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest: - ustalenie prawidłowości rządzących efektem Halla, wyznaczenie stałej Halla, - wyznaczenie koncentracji i ruchliwości nośników prądu w germanie ( typu p lub n ), - wyciągnięcie wniosków dotyczących rodzaju przewodnictwa w badanej próbce, Cel ten osiągniemy analizując zaleŝność napięcia Halla U H od natęŝenia prądu I przepływającego przez próbkę, gdy jest ona umieszczona w stałym polu magnetycznym o indukcji B, lub zaleŝność napięcia Halla U H od wielkości indukcji B pola magnetycznego, gdy przez próbkę przepływa prąd o stałym natęŝeniu I. 3. Metoda pomiaru i układ pomiarowy Ideowy schemat metody pomiarowej przedstawiono na rysunku 1, gdzie pomiarów napięcia Halla U H dokonuje się w poprzek próbki, między punktami D i G. Aparatura do pomiaru efektu Halla stosowana w tym doświadczeniu ( rys.2 ) zawiera: - obwód zasilania badanej próbki ( zasilacz I ) - mierniki: a) natęŝenia prądu I sterującego próbka (cyfrowy miliameromierz w Module II ) b) napięcia Halla U H ( cyfrowy miliwoltomierz VI ). - elektromagnes ( III ) - sondę do pomiaru indukcji B ( Hallotron V ) - miernik indukcji pola magnetycznego ( Teslametr IV ). Szczegółowy opis układu i jego poszczególnych elementów znajduje się w dodatku do tej instrukcji. V VII IV I II III VI Rys.2. Układ pomiarowy stosowany do analizy efektu Halla i pomiaru magnetooporu.

4 4. Przebieg pomiaru Przed przystąpieniem do wykonywania pomiaru wskazanego przez opiekuna dydaktycznego: - uwaŝnie zapoznajemy się z układem pomiarowym, identyfikujemy elementy układu i ich funkcje, korzystając z dodatku do instrukcji, - zapoznajemy się z informacjami zamieszczonymi na tablicy znajdującej się przy stanowisku pomiarowym, dotyczącymi granicznych wartości prądu i indukcji pola. Zapisujemy podane parametry badanych próbek ( R o, l, S, d ). Po uzyskaniu zezwolenia przystępujemy do czynności pomiarowych. A. Pomiar U H = f(i) a) JeŜeli miliwoltomierz VI (rys.2) nie jest pod łączony do gniazd (5) Modułu II ( dodatek.rys,5a), to naleŝy zawiadomić o tym opiekuna dydaktycznego, lub dyŝurującego specjalistę. b) Ustawiamy pokrętło (5) zasilacza I w pozycji 12 V (dodatek, rys.3). Pokrętłem (3) zasilacza zwiększamy wielkość prądu I przepływającego przez cewki elektromagnesu. W ten sposób ustalamy, podaną przez opiekuna dydaktycznego, wartość indukcji pola magnetycznego, którą odczytujemy na wyświetlaczu (5) Teslametru (dodatek, rys.4). c) Pokrętłem (1) Modułu zmieniamy wartość i kierunek natęŝenia prądu I sterującego próbką, w zakresie i z krokiem pomiarowym podanymi przez opiekuna dydaktycznego. Wartość natęŝenia prądu odczytujemy na wyświetlaczu (2) Modułu, a odpowiadające mu napięcie Halla U H wskazuje miliwoltomierz VI ( rys2). Uwaga! Nie przekraczać dozwolonych wartości I i B. d) Zapisujemy, w odpowiedniej tabeli pomiarowej, nastawianą wartość natęŝenia prądu I i odpowiadającą jej wartość napięcia Halla U H, odczytywaną na miliwoltomierzu, a takŝe wielkość indukcji B pola magnetycznego.. Tabela B [T] I [A] U H [V] e) Zgodnie z decyzją opiekuna powtarzamy ( lub nie ) czynności wymienione w punktach b), c) i d) dla innych wartości indukcji B pola magnetycznego podanych przez opiekuna. Uwaga! Zdarza się, Ŝe w trakcie pomiarów wyświetlacz miernika napięcia Halla gaśnie. NaleŜy wtedy wyłączyć, a następnie włączyć miliwoltomierz przyciskiem on/off. f) Po zakończonym pomiarze redukujemy indukcję magnetyczną i prąd przepływający przez próbkę do zera. B. Pomiar U H = f(b) Pomiaru napięcia Halla U H w zaleŝności od indukcji B pola magnetycznego dokonujemy dla jednej, lub kilku wartości i kierunku prądu sterującego próbką,. Decyduje o tym opiekun dydaktyczny. a) JeŜeli miliwoltomierz (VI, rys 2) nie jest podłączony do gniazd (5) Modułu II (dodatek, rys 5a ), to zgłaszamy to opiekunowi, lub dyŝurnemu specjaliście.

5 b) Pokrętłem (1) Modułu nastawiamy, zadane przez opiekuna, kierunek i wartość prądu I sterującego próbką. c) Ustawiamy pokrętło (5) zasilacza I w pozycji 12 V. Pokrętłem (3) zasilacza zwiększamy wielkość prądu przepływającego przez elektromagnes. W ten sposób regulujemy wartość indukcji B pola, którą odczytujemy na wyświetlaczu (5) Teslametru IV (dodatek, rys. 4 ). d) Przy stałym prądzie sterującym próbką I zapisujemy, w odpowiedniej tabeli pomiarowej, nastawianą wielkość indukcji pola magnetycznego B i odpowiadającą jej wartość napięcia Halla U H, odczytywaną na miliwoltomierzu. Tabela I [A] B [T] U H [V] e) Zgodnie z decyzją opiekuna powtarzamy ( lub nie ) czynności wymienione w punktach b), c) i d) dla innych, wskazanych przez opiekuna, wartości natęŝenia prądu sterującego próbką. f) Po zakończonych pomiarach redukujemy wielkość indukcji pola magnetycznego i natęŝenia prądu sterującego próbką do zera. 5. Opracowanie wyników pomiarów. 5.1 Wyznaczanie stałej Halla Pomiar U H = f ( I ) a) Na podstawie pomiarów napięcia Halla U H w zaleŝności od natęŝenia prądu I zapisanych w tabeli pomiarowej, sporządzamy wykres (lub wykresy) U H = f ( I ) dla określonej, stałej wartości indukcji pola magnetycznego B. JeŜeli wykonywaliśmy pomiary dla kilku róŝnych wartości indukcji magnetycznej B pola, w którym umieszczona jest badana próbka, to otrzymamy rodzinę wykresów zaleŝności U H = f ( I ). b) Analizujemy otrzymane wykresy, określamy charakter zmian U H od I. Z równań ( 5 ) i ( 7 ) wynika, Ŝe U H powinno liniowo zaleŝeć od I. c) Wyznaczamy współczynniki kierunkowe otrzymanych prostych, korzystając np. z metody najmniejszych kwadratów. Określamy takŝe błąd wyznaczania współczynników kierunkowych. PoniewaŜ jak to wynika z równania ( 7 ) współczynnik kierunkowy a = R H ( B d/ S ), to obliczając ten współczynnik określamy znak i szacujemy wartość stałej Halla, przy ustalanej indukcji B : R H = as/bd. (9) e) Na podstawie wielkości i znaku stałej Halla R H wyciągamy wnioski co do typu przewodnictwa w badanej próbce. Zastanawiamy się teŝ, czy wielkość indukcji pola magnetycznego B ma wpływ na wielkość stałej Halla. d) Szacujemy błąd R H analizując wzór (9), korzystając z metody róŝniczki zupełnej Pomiar U H = f ( B )

6 a) Na podstawie pomiarów napięcia Halla U H w funkcji indukcji B zapisanych w tabeli pomiarowej, wykonujemy dla określonego natęŝenia prądu I sterującego próbką, wykres zaleŝności U H = f ( B ). JeŜeli wykonywaliśmy pomiary dla kilku natęŝeń prądu sterującego próbką, to otrzymamy rodzinę wykresów zaleŝności U H = f ( B ). b) Analizując otrzymane wykresy określamy charakter zmian U H w zaleŝności od B. Z równań ( 5 ) i ( 7 ) wynika, Ŝe U H powinno liniowo zaleŝeć od B. c) Wyznaczmy współczynniki kierunkowe otrzymanych prostych, korzystając np. z metody najmniejszych kwadratów. Określamy takŝe błąd wyznaczania współczynników kierunkowych. PoniewaŜ jak to wynika z równania ( 7 ) współczynnik kierunkowy a = R H ( I d/ S ), to określamy jednocześnie znak i szacujemy wartość stałej Halla, przy ustalanym prądzie I sterującym próbką: R H = as/id. (10) d) Wyciągamy wnioski co do typu przewodnictwa w badanej próbce. Zastanawiamy się czy wielkość prądu sterującego próbką I ma wpływ na wielkość stałej Halla. e) Szacujemy błąd R H analizując wzór (10), korzystając np. z metody róŝniczki zupełnej. 5.2 Obliczanie koncentracji i ruchliwości nośników prądu a) Z wyznaczonej stałej Halla R H obliczamy koncentrację nośników ładunku przyjmując e = 1.61 x C ( wzory (6) lub (8)). b) Znając wartości współczynnika Halla R H, koncentracji nośników (n lub p) i oporność próbki R o, określamy wielkość zwaną ruchliwością nośników prądu µ. Jeśli nośnikami są elektrony to: µ = σ /n e, (11) lub jeśli nośnikami są dziury, to: µ = σ /p e, (12) gdzie σ = l / R o S jest przewodnictwem próbki, zaś l długością próbki. c) Obliczamy błąd wyznaczania koncentracji i ruchliwości nośników prądu korzystając np. z metody róŝniczki zupełnej. d) Wyciągamy odpowiednie wnioski dotyczące otrzymanych wielkości koncentracji i ruchliwości nośników prądu. Określamy rodzaj badanego materiału przewodzącego ( metal, czy półprzewodnik?). Zastanawiamy się jaki wpływ na nasz pomiar mogły mieć inne efekty termo i elektromagnetyczne. Uwaga! W sprawozdaniu zamieszczamy: wykresy z ich analizą, wyznaczane wielkości fizyczne z ich błędami (prawidłowo zapisane) i wyciągnięte z analizy pomiarów wnioski (korzystaj z materiałów dodatkowych ). Literatura : [1] Cz. Bobrowski, Fizyka, krótki kurs dla inŝynierów, WNT W- wa 1981 [2] R. Resnick, D. Haliday, Fizyka t. II, PWN W-wa 1988 [3] K.W. Szalimowa, Fizyka półprzewodników, PWN, W-wa 1974 [4] A. van der Zeil, Podstawy fizyczne elektroniki ciała stałego, WNT W-wa 1980

7 DODATEK W skład zestawu pomiarowego wchodzą: - zasilacz (I) 0 12 V DC/6V 12 VAC - zintegrowany Moduł badawczy (II) z badaną próbką, zawierający wzmacniacz sygnału prądowego, cyfrowy miernik natęŝenia prądu sterującego próbką ( miliamperomierz), oraz miernik temperatury próbki. Moduł zasilany jest prądem z zasilacza (I), wyjście 0-12V ( gniazda (1) zasilacza, rys.3 ) - elektromagnes (III) ( źródło pola magnetycznego), który tworzą dwie połączone w szeregowo cewki indukcyjne, umieszczone na wspólnym rdzeniu, zasilane prądem stałym z zasilacza (I), wyjście 0-12V ( gniazda (2) zasilacza, rys.3) - miernik indukcji B pola magnetycznego (IV), tzw. Teslametr, połączony z czujnikiem pola tzw. Hallotronem (V) - cyfrowy miernik napięcia ( miliwoltomierz ) (VI) słuŝący do pomiaru napięcia na próbce, lub do pomiaru napięcia Halla - statyw (VII) mocujący Moduł z próbką umieszczoną pomiędzy nabiegunnikami elektromagnesu - przewody łączące poszczególne elementy obwodu. Rys.3. Zasilacz I.

8 Rys. 4. Teslametr IV. Rys. 5. Moduł do badania efektu Halla; a) część przednia, b) część tylna a) b) 1) Badana próbka podłączona jest do gniazda (9) Modułu (rys.5a), który zasilany jest z wyjścia (1) zasilacza, łączonym z wejściem (11) Modułu (rys.5b) znajdującym się na tylnej części Modułu. 2) NatęŜenie i kierunek przepływu prądu regulujemy pokrętłem (1) na Module. Wartość natęŝenia prądu wskazuje wyświetlacz (2), przy wciśniętym przycisku (7). Ten sam przycisk, w pozycji wyciśnięty, słuŝy do odczytu temperatury próbki, ukazującej się na wyświetlaczu. 3) Miliwoltomierz (VI) powinien być podłączony do gniazd (10) Modułu ( rys.5a), jeśli ma słuŝyć jako miernik napięcia na próbce ( w przypadku pomiaru oporu ). JeŜeli chcemy mierzyć napięcie Halla, to podłączamy go do gniazd (5) Modułu. 4) Pokrętło (8) Modułu słuŝy do kompensacji (zerowania) napięcia Halla. MoŜna nim redukować wpływ innych efektów.

9 5) Dioda (4) Modułu wskazuje stan pracy grzejnika, zmieniającego temperaturę próbki, jej świecenie oznacza włączone grzanie. Załączenie grzania próbki następuje po wciśnięciu przycisku (12) na Module (rys,5b). Przy pomiarach przeprowadzanych w stałej temperaturze grzejnik powinien być wyłączony! 6) Do pomiaru wielkości indukcji pola magnetycznego słuŝy hallotron, który jest umieszczony w otworze (6) Modułu i połączony jest z gniazdem (1) Teslametru ( rys.4). Wartość indukcji pola wskazuje wyświetlacz (5) Teslametru. Charakter pracy Teslametru ustalamy przełącznikiem (4), a pokrętła (6) i (2) Teslametru słuŝą do korekcji pola magnetycznego. 7) W celu zmiany wielkości indukcji pola magnetycznego naleŝy pokrętło (5) zasilacza ustawić w pozycji 12 V i zmieniać wartość prądu, przepływającego przez cewki indukcyjne elektromagnesu, przy pomocy pokrętła (3) zasilacza ( rys.3) 8) Zmiany kierunku pola magnetycznego dokonujemy zamieniając miejscami kable wchodzące do gniazd (2) zasilacza.

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

BADANIE EFEKTU HALLA

BADANIE EFEKTU HALLA Ćwiczenie 57 BADANIE EFEKTU HALLA Cel ćwiczenia: wyznaczenie charakterystyk statycznych i stałej hallotronu oraz określenie typu przewodnictwa i koncentracji swobodnych nośników ładunku. Zagadnienia: zjawisko

Bardziej szczegółowo

Klasyczny efekt Halla

Klasyczny efekt Halla Klasyczny efekt Halla Rysunek pochodzi z artykułu pt. W dwuwymiarowym świecie elektronów, autor: Tadeusz Figielski, Wiedza i Życie, nr 4, 1999 r. Pełny tekst artykułu dostępny na stronie http://archiwum.wiz.pl/1999/99044800.asp

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Nr 455. Temat: Efekt Faradaya. I. Literatura. Problemy teoretyczne

Ćwiczenie Nr 455. Temat: Efekt Faradaya. I. Literatura. Problemy teoretyczne Ćwiczenie Nr 455 Temat: Efekt Faradaya I. Literatura. Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki Część II Irena Kruk, Janusz Typek, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, Szczecin. Ćwiczenia laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ELEKTRONICZNE TS1C300 018

ELEMENTY ELEKTRONICZNE TS1C300 018 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEMENY ELEKONICZNE S1C300 018 BIAŁYSOK 2013 1. CEL I ZAKES ĆWICZENIA LABOAOYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Fizyka ćwiczenia F6 - Prąd stały, pole magnetyczne magnesów i prądów stałych Prowadzący: dr Edmund Paweł Golis Instytut Fizyki Konsultacje stałe dla projektu; od Pn. do Pt.

Bardziej szczegółowo

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Mechanizmy powstawania zakłóceń w układach elektronicznych. Głównymi źródłami zakłóceń są: - obce pola elektryczne

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH BAANE O PÓŁPZEWONKOWYCH nstytut izyki Akademia Pomorska w Słupsku Cel i ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest: - zapoznanie się z przebiegiem charakterystyk prądowo-napięciowych diod różnych typów, - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 243 4.2. Badanie zależności temperaturowej oporu elektrycznego metalu i półprzewodnika

Ćwiczenie 243 4.2. Badanie zależności temperaturowej oporu elektrycznego metalu i półprzewodnika Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Ćwiczenie 243 4.2. Badanie zależności temperaturowej oporu elektrycznego metalu i półprzewodnika Tabela I. Metal Nazwa próbki:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi spektrometru EPR

Instrukcja obsługi spektrometru EPR POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁINŻYNIERII PROCESOWEJ, MATERIAŁOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ INSTYTUT FIZYKI Instrukcja obsługi spektrometru EPR Rys. 1. Spektrometr EPR na pasmo X. Pomiary przy pomocy spektrometru

Bardziej szczegółowo

Sprawdzanie prawa Joule'a

Sprawdzanie prawa Joule'a Sprawdzanie prawa Joule'a 1. Po co to robimy? czyli cel ćwiczenia Prawo Joule'a pozwala nam wyznaczyć ilość ciepła wydzielonego podczas przepływu prądu przez przewodnik. Wydzielone ciepło w jednostce czasu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 5b

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 5b Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 5b Temat: Charakterystyki i parametry półprzewodnikowych elementów przełączających. Cel ćwiczenia : Poznanie właściwości elektrycznych tranzystorów bipolarnych

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A.

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A. Prąd elektryczny Dotychczas zajmowaliśmy się zjawiskami związanymi z ładunkami spoczywającymi. Obecnie zajmiemy się zjawiskami zachodzącymi podczas uporządkowanego ruchu ładunków, który często nazywamy

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Prosty model silnika elektrycznego

Prosty model silnika elektrycznego Prosty model silnika elektrycznego Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Elektronika\Silniczek2.cma Cel ćwiczenia Pokazanie zasady

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów Cele: Wyznaczenie charakterystyk dla diod i tranzystorów. Dla diod określa się zależność I d =f(u d ) prądu od napięcia i napięcie progowe U p. Dla tranzystorów

Bardziej szczegółowo

WIECZOROWE STUDIA ZAWODOWE LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW

WIECZOROWE STUDIA ZAWODOWE LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW POLTECHNKA WARSZAWSKA NSTYTUT RADOELEKTRONK ZAKŁAD RADOKOMUNKACJ WECZOROWE STUDA ZAWODOWE LABORATORUM OBWODÓW SYGNAŁÓW Ćwiczenie 1 Temat: OBWODY PRĄDU STAŁEGO Opracował: mgr inż. Henryk Chaciński Warszawa

Bardziej szczegółowo

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym?

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym? Domowe urządzenia elektryczne są często łączone równolegle, dzięki temu każde tworzy osobny obwód z tym samym źródłem napięcia. Na podstawie poszczególnych rezystancji, można przewidzieć całkowite natężenie

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne analizatora CAT 4S

Dane techniczne analizatora CAT 4S Model CAT 4S jest typowym analizatorem CAT-4 z sondą o specjalnym wykonaniu, przystosowaną do pracy w bardzo trudnych warunkach. Dane techniczne analizatora CAT 4S Cyrkonowy Analizator Tlenu CAT 4S przeznaczony

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Politecnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotecniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnyc z przedmiotu MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIKA GRUBOŚCI LAKIERU MGL4 AUTO AL <> FE

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIKA GRUBOŚCI LAKIERU MGL4 AUTO AL <> FE INSTRUKCJA OBSŁUGI MIERNIKA GRUBOŚCI LAKIERU MGL4 AUTO AL FE www.elmarco.net.pl .. - 2 - Miernik do pomiaru grubości lakieru na karoserii samochodu z pamięcią 20 pomiarów z sondą na przewodzie. MGL4

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA ĆWICZENIE 2 Charakterystyki tranzystora polowego POJĘCIA

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z FIZYKI

LABORATORIUM Z FIZYKI Projekt Plan rozwoju Politechniki Częstochowskiej współfinansowany ze środków UNII EUROPEJSKIEJ w ramach EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Numer Projektu: POKL.04.01.01-00-59/08 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁINśYNIERII

Bardziej szczegółowo

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa POLTECHNK ŚLĄSK WYDZŁ NŻYNER ŚRODOWSK ENERGETYK NSTYTT MSZYN RZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LBORTORM ELEKTRYCZNE Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa (E 2) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLEWCZ 3 1. Cel

Bardziej szczegółowo

6. Zamiana energii elektrycznej w ciepło

6. Zamiana energii elektrycznej w ciepło Cel ćwiczenia: 6. Zamiana energii elektrycznej w ciepło Dr inŝ. Dorota Nowak-Woźny Zapoznanie z metodami grzania rezystancyjnego pośredniego i bezpośredniego oraz ich zastosowaniami w przemyśle. Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 Sporządzanie Charakterystyk Triody

Ćwiczenie 3 Sporządzanie Charakterystyk Triody WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA Ćwiczenie 3 Sporządzanie Charakterystyk Triody POJĘCIA I

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne sieci komputerowe

Nowoczesne sieci komputerowe WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Nowoczesne sieci komputerowe Instrukcja nr 1 Dąbrowa Górnicza, 2010

Bardziej szczegółowo

Test 4. 1. (4 p.) 2. (1 p.) Wskaż obwód, który umożliwi wyznaczenie mocy żarówki. A. B. C. D. 3. (1 p.) str. 1

Test 4. 1. (4 p.) 2. (1 p.) Wskaż obwód, który umożliwi wyznaczenie mocy żarówki. A. B. C. D. 3. (1 p.) str. 1 Test 4 1. (4 p.) Na lekcji fizyki uczniowie (w grupach) wyznaczali opór elektryczny opornika. Połączyli szeregowo zasilacz, amperomierz i opornik. Następnie do opornika dołączyli równolegle woltomierz.

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D 1. Wprowadzenie...3 1.1. Funkcje urządzenia...3 1.2. Charakterystyka urządzenia...3 1.3. Warto wiedzieć...3 2. Dane techniczne...4

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U

Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U Ostrów Wielkopolski, 25.02.2011 1 Sonda typu CS-26/RS/U posiada wyjście analogowe napięciowe (0...10V, lub 0...5V, lub 0...4,5V, lub 0...2,5V)

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.1 Model pasmowy przewodników, półprzewodników i dielektryków.

WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.1 Model pasmowy przewodników, półprzewodników i dielektryków. Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1 str.1/10 ĆWICZENIE 1 WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.CEL ĆWICZENIA: Zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

Systemy i architektura komputerów

Systemy i architektura komputerów Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Systemy i architektura komputerów Laboratorium nr 4 Temat: Badanie tranzystorów Spis treści Cel ćwiczenia... 3 Wymagania... 3 Przebieg ćwiczenia...

Bardziej szczegółowo

Tranzystor. C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz2b.cmr

Tranzystor. C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz2b.cmr Tranzystor Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz1.cmr C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Spotkania z fizyką, część 3 Test 1 1. ( p.) Do zawieszonej naelektryzowanej szklanej kulki zbliżano naelektryzowaną szklaną laskę. Na którym rysunku przedstawiono poprawne położenie kulki i laski? Zaznacz

Bardziej szczegółowo

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik AC/DC Przekształtniki AC/DC można podzielić na kilka typów, mianowicie: prostowniki niesterowane; prostowniki sterowane. Zależnie od stopnia skomplikowania układu i miejsca przyłączenia do sieci elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1)

2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1) 76 Ciepło 2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1) Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności temperaturowej oporu termistora oraz siły elektromotorycznej indukowanej w obwodach z termoparą. Przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia"

Ćwiczenie: Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską

Bardziej szczegółowo

Rys.2. Schemat działania fotoogniwa.

Rys.2. Schemat działania fotoogniwa. Ćwiczenie E16 BADANIE NATĘŻENIA PRĄDU FOTOELEKTRYCZNEGO W ZALEŻNOŚCI OD ODLEGŁOŚCI ŹRÓDŁA ŚWIATŁA Cel: Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności natężenia prądu generowanego światłem w fotoogniwie od odległości

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Cel: Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyk prądowo

Bardziej szczegółowo

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych.

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. Badziak Zbigniew Kl. III te Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. 1. MIERNIKI ANALOGOWE Mierniki magnetoelektryczne. Miernikami magnetoelektrycznymi nazywamy mierniki,

Bardziej szczegółowo

Temat: MontaŜ mechaniczny przekaźników, radiatorów i transformatorów

Temat: MontaŜ mechaniczny przekaźników, radiatorów i transformatorów Zajęcia nr 7 Temat: przekaźników, radiatorów i transformatorów I. Przekaźniki Przekaźniki to urządzenia, które pod wpływem elektrycznych sygnałów sterujących małej mocy załącza lub wyłącza kilka obwodów

Bardziej szczegółowo

UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F

UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F MULTIMETRY CYFROWE UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F INSTRUKCJA OBSŁUGI Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczących parametrów technicznych, sposobu uŝytkowania oraz bezpieczeństwa pracy. Strona

Bardziej szczegółowo

Ciało Doskonale Czarne

Ciało Doskonale Czarne Marcin Bieda Ciało Doskonale Czarne (Instrukcja obsługi) Aplikacja została zrealizowana w ramach projektu e-fizyka, współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (POKL)

Bardziej szczegółowo

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S Modem radiowy MR10-GATEWAY-S - instrukcja obsługi - (dokumentacja techniczno-ruchowa) Spis treści 1. Wstęp 2. Budowa modemu 3. Parametry techniczne 4. Parametry konfigurowalne 5. Antena 6. Dioda sygnalizacyjna

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

Ćw. 0 Wprowadzenie do programu MultiSIM

Ćw. 0 Wprowadzenie do programu MultiSIM Ćw. 0 Wprowadzenie do programu MultiSIM 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z programem MultiSIM słuŝącym do symulacji działania układów elektronicznych. Jednocześnie zbadane zostaną podstawowe

Bardziej szczegółowo

średnia droga swobodna L

średnia droga swobodna L PĄD STAŁY. Na czym polega przepływ prądu elektrycznego. Natężenie prądu i opór; źródła oporu elektrycznego 3. Prawo Ohma; temperaturowa zależność oporu elektrycznego 4. Siła elektromotoryczna 5. Prawa

Bardziej szczegółowo

Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu magnetycznym. 1. Cele edukacyjne. a) kształcenia. Scenariusz lekcji

Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu magnetycznym. 1. Cele edukacyjne. a) kształcenia. Scenariusz lekcji Scenariusz lekcji Klasa: II LP Czas lekcji: 1 godzina lekcyjna Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu 1. Cele edukacyjne a) kształcenia Wiadomości: zna pojęcie siły Lorentza wskazuje wielkości, od których

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych.

Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych. 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych. 2. Wstęp teoretyczny. Pomiary podstawowych wielkości

Bardziej szczegółowo

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej 1) Hamowanie magnetyczne I B F L m v L Poprzeczka o masie m może się przesuwać swobodnie po dwóch równoległych szynach, odległych o L od siebie.

Bardziej szczegółowo

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe 42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Celem ćwiczenia jest doświadczalne sprawdzenie praw obowiązujących w obwodach prądu stałego,

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH Badanie siłowników INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO ŁÓDŹ 2011

Bardziej szczegółowo

Badanie histerezy magnetycznej

Badanie histerezy magnetycznej Badanie histerezy magnetycznej Cele ćwiczenia: Wyznaczenia przenikalności magnetycznej próżni µ 0 na podstawie wykresu B(H) dla cewek pomiarowych bez rdzenia ferromagnetycznego; wyznaczenie zależności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

8 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J

8 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J 8 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A P O D S T A W E L E K T R O T E C H N I K I I E L E K T R O N I K I Ćw. 8. Badanie prostowników niesterowanych Wprowadzenie Prostownikiem nazywamy

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA BADANIE STANDARDOWEJ BRAMKI NAND TTL (UCY 7400)

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA BADANIE STANDARDOWEJ BRAMKI NAND TTL (UCY 7400) INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA BADANIE STANDARDOWEJ BRAMKI NAND TTL (UCY 74).Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z charakterystykami statycznymi i parametrami statycznymi bramki standardowej NAND

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ OPERACYJNY. Podstawowe właściwości wzmacniaczy operacyjnych. Rodzaj wzmacniacza Rezystancja wejściowa Rezystancja wyjściowa

WZMACNIACZ OPERACYJNY. Podstawowe właściwości wzmacniaczy operacyjnych. Rodzaj wzmacniacza Rezystancja wejściowa Rezystancja wyjściowa WZMACNIACZ OPEACYJNY kłady aktywne ze wzmacniaczami operacyjnymi... Podstawowe właściwości wzmacniaczy operacyjnych odzaj wzmacniacza ezystancja wejściowa ezystancja wyjściowa Bipolarny FET MOS-FET Idealny

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP)

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP) FIRMA INNOWACYJNO -WDROśENIOWA ul. Krzyska 15 33-100 Tarnów tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet.pl STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH Ć w i c z e n i e 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH. Wiadomości ogólne Prostowniki są to urządzenia przetwarzające prąd przemienny na jednokierunkowy. Prostowniki stosowane są m.in. do ładowania akumulatorów,

Bardziej szczegółowo

Przewodniki, półprzewodniki i izolatory

Przewodniki, półprzewodniki i izolatory Przewodniki, półprzewodniki i izolatory Według współczesnego poglądu na budowę materii zawiera ona w stanie normalnym albo inaczej - obojętnym, równe ilości elektryczności dodatniej i ujemnej. JeŜeli takie

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe

Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe Elementy elektroniczne i przyrządy pomiarowe Cel ćwiczenia. Nabycie umiejętności posługiwania się miernikami uniwersalnymi, oscyloskopem, generatorem, zasilaczem, itp. Nabycie umiejętności rozpoznawania

Bardziej szczegółowo

B. Kalibracja UNIJIG'a w programie Speaker Workshop. Po uruchomieniu program wygląda następująco:

B. Kalibracja UNIJIG'a w programie Speaker Workshop. Po uruchomieniu program wygląda następująco: A. Podłączenie systemu pomiarowego do komputera W celu podłączenia UNIJIG'a należy wykonać następujące połączenia: - podłączyć zasilanie z zasilacza wtyczkowego do gniazda oznaczonego 9VAC/12VDC na tylnej

Bardziej szczegółowo

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY MR - elektronika Instrukcja obsługi HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY Regulator Wilgotności SH-12 MR-elektronika Warszawa 2013 MR-elektronika 01-908 Warszawa 118 skr. 38, ul. Wólczyńska 57 tel. /fax 22 834-94-77,

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ PC-100 INSTRUKCJA INSTALACJI I OBSŁUGI PRZETWORNIK CIŚNIENIA PC-100 Zakład Automatyki Przemysłowej ELTA 84-230 Rumia ul. Ślusarska 41 tel./fax (58) 679-34-78 e-mail biuro@elta.com.pl

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013

Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013 Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013 Lp. Temat lekcji Uszczegółowienie treści Wymagania na ocenę dopuszczającą

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy. Elektrostatyka (6-7 godz. + 2 godz. (łącznie) na powtórzenie materiału (podsumowanie działu) i sprawdzian) R treści nadprogramowe

Plan wynikowy. Elektrostatyka (6-7 godz. + 2 godz. (łącznie) na powtórzenie materiału (podsumowanie działu) i sprawdzian) R treści nadprogramowe Plan wynikowy Plan wynikowy (propozycja), obejmujący treści nauczania zawarte w podręczniku Spotkania z fizyką, część 3" (a także w programie nauczania), jest dostępny na stronie internetowej www.nowaera.pl

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki Laboratorium Techniki Sensorowej Ćwiczenie nr 4 Półprzewodnikowe czujniki gazów OPIS STANOWISKA

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego.

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Prof. Henryk Szydłowski BADANIE ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO Cel doświadczenia: Wyznaczenie promieniotwórczości tła. Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Przyrządy: Zestaw komputerowy z interfejsem,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej.

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. Lekcja 1 Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. 1. Zasady bezpieczeństwa na lekcji. 2. Zapoznanie z programem nauczania. 3. Omówienie kryteriów oceniania. 4. Prowadzenie zeszytu.

Bardziej szczegółowo

Pomiar oporu elektrycznego za pomocą mostka Wheatstone a

Pomiar oporu elektrycznego za pomocą mostka Wheatstone a Ćwiczenie E3 Pomiar oporu elektrycznego za pomocą mostka Wheatstone a E3.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest pomiar oporu elektrycznego pojedynczych rezystorów oraz układu rezystorów połączonych szeregowo

Bardziej szczegółowo

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego.

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Polem elektrycznym nazywamy obszar, w którym na wprowadzony doń ładunek próbny q działa siła. Pole elektryczne występuje wokół ładunków elektrycznych i ciał

Bardziej szczegółowo

Badanie pętli histerezy magnetycznej ferromagnetyków, przy użyciu oscyloskopu (E1)

Badanie pętli histerezy magnetycznej ferromagnetyków, przy użyciu oscyloskopu (E1) Badanie pętli histerezy magnetycznej ferromagnetyków, przy użyciu oscyloskopu (E1) 1. Wymagane zagadnienia - klasyfikacja rodzajów magnetyzmu - własności magnetyczne ciał stałych, wpływ temperatury - atomistyczna

Bardziej szczegółowo

Miernik cęgowy AX-3550. Teoria i praktyka

Miernik cęgowy AX-3550. Teoria i praktyka 1 Miernik cęgowy AX-3550. Teoria i praktyka, Janusz Janicki Miernik cęgowy AX-3550. Teoria i praktyka Wszelkiego rodzaju mierniki są podstawowymi narzędziami pracy elektroników, konstruktorów, serwisantów,

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 7. Pole magnetyczne zadania z arkusza I 7.8 7.1 7.9 7.2 7.3 7.10 7.11 7.4 7.12 7.5 7.13 7.6 7.7 7. Pole magnetyczne - 1 - 7.14 7.25 7.15 7.26 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.27 Kwadratową ramkę (rys.)

Bardziej szczegółowo

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO 1. Wiadomości wstępne Silniki asynchroniczne jednofazowe są szeroko stosowane wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 1/5 Stabilizator liniowy Zadaniem jest budowa i przebadanie działania bardzo prostego stabilizatora liniowego. 1. W ćwiczeniu wykorzystywany

Bardziej szczegółowo