Sala V. to dwukondygnacyjny poliptyk baldachi- Z południa Niemiec, z Norymbergi, pochodziły

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sala V. to dwukondygnacyjny poliptyk baldachi- Z południa Niemiec, z Norymbergi, pochodziły"

Transkrypt

1 Sala V Z południa Niemiec, z Norymbergi, pochodziły to dwukondygnacyjny poliptyk baldachi- przyjęte w regionie tendencje mowy z rzeźbami w centrum i dwoma realistyczne, których cechy możemy rozpoznać parami malowanych skrzydeł na każdej w rzeźbie i malarstwie późnogo- z kondygnacji. W dolnej umieszczono tyckim. Zamówienie nastawy dla ołtarza kamienną figurę Chrystusa ukazującego głównego w kościele św. Elżbiety we Wro- rany jako Męża Boleści (obecnie w lapirzyńca w stroju diakona z palmą mę- książęcej na głowie) z modelem bazyliki cławiu u Hansa Pleydenwurffa z Norymbergi w 1462 r. oraz nastawy głównego ołtarza w Legnicy w 1466 dało początek stylowi łamanemu na Śląsku (zwanemu też twardym, kątowym lub graficznym). W wystawionych na wrocławskiej galerii elementach dawnego Poliptyku Złotników Wrocławskich dostrzegamy połączenie indywidualizacji wizerunków (św. Eligiusz) ze stylem łamanym, odnoszącym się do maniery rzeźbienia lub malowania twardo załamanych, sztywnych szat postaci. Pracownia Mistrza Legnickiego Poliptyku Matki Boskiej, św.św. Piotra i Pawła Fragmenty poliptyku Chrystusa Boleściwego, św.św. Piotra i Pawła, zwanego Poliptykiem Złotników Wrocławskich, 1473 (z wykorzystaniem starszych figur) Wapień, tempera, złoto płatkowe (figura Chrystusa Boleściwego); drewno lipowe, tempera, złoto płatkowe, srebro płatkowe (pozostałe figury); deski sosnowe, płótno, tempera, złoto płatkowe, srebro płatkowe, (skrzydła dolnej i górnej strefy retabulum) Nr inw. XI-282, 217a-c, 393 a-e, 157, 114, 113a-d, dep. 1997/00,1,2 Jedną z największych na Śląsku nastaw ołtarzowych typu baldachimowego jest zachowany obecnie we fragmentach, ufundowany przez wrocławskich złotników, poliptyk Chrystusa Boleściwego, św.św. Piotra i Pawła z kościoła św. Marii Magdaleny. Dzięki zachowanej fotografii ołtarza z 1907 r. możemy wyobrazić sobie jego dawny wygląd. Był darium muzealnym) w asyście św. Piotra z kluczem i księgą oraz św. Pawła z mieczem i księgą. Wymienione rzeźby wykonane na przełomie XIV i XV w. są starsze niż reszta poliptyku i noszą znamiona stylu międzynarodowego. Umieszczono je w nastawie w 1473 r., przenosząc prawdopodobnie z poprzedniego ołtarza złotników, znajdującego się w tej samej kaplicy. W górnej kondygnacji ustawiono figurę św. Eligiusza, patrona złotników, w stroju biskupim, z pastorałem i kielichem w ręku oznaką złotniczej profesji. Święty Eligiusz, żyjący w l , zasłynął jako wybitny złotnik i mądry doradca królów frankońskich. Mianowany w 641 r. biskupem miasta Noyon zajął się działalnością dobroczynną oraz zainicjował misje wśród pogańskich mieszkańców Flandrii. Przedstawienie św. Eligiusza to realistyczne studium postaci silnego, dojrzałego mężczyzny o zindywidualizowanych rysach twarzy. Figura skonfrontowana z idealizowanymi jeszcze rzeźbami aniołów towarzyszących biskupowi oraz konwencjonalnie namalowanymi świętymi na skrzydłach poliptyku jawi się jako jeden z pierwszych na Śląsku przejawów późnogotyckiego nurtu realistycznego. Kompozycji ze św. Eligiuszem towarzyszyły malarskie przedstawienia czterech świętych Dziewic Barbary z wieżą i palmą męczeńską, Doroty z koszem kwiatów, Małgorzaty ze smokiem-szatanem i krzyżem w dłoni oraz Katarzyny Aleksandryjskiej z kołem i mieczem oznakami śmierci męczeńskiej. Malowane odwrocia tych skrzydeł wyobrażają Matkę Boską Bolesną, anioły z narzędziami Męki Pańskiej (młotkiem, gwoździami i włócznią) oraz Chrystusa Boleściwego. Skrzydła z wymienionymi wizerunkami wystawiono w sali V, podobnie jak trzy z czterech skrzydeł flankujących dolną kondygnację ołtarza. Na złotym tle ukazano tu męczenników św. apostoła Bartłomieja z nożem (narzędziem okrutnej kaźni przez odarcie ze skóry) oraz św. Waw- czeńską i rusztem, na którym był przypiekany. Na niewidocznych rewersach tych skrzydeł przedstawione są postacie św. Marii Magdaleny i św. Andrzeja. Na wystawie został również pokazany wizerunek Marii ze sceny Zwiastowania (rewers). Z predelli ołtarza pochodzą podobne stylistycznie do postaci św. Eligiusza drewniane popiersia relikwiarzowe świętych: Sebastiana ze strzałą w dłoni (przekształconego z wizerunku św. Wacława), Jadwigi Śląskiej (w mitrze trzebnickiej, Elżbiety w mitrze oraz Andrzeja apostoła z krzyżem w kształcie litery X. PRACOWNIA MISTRZA LEGNICKIEGO POLIPTYKU MATKI BOSKIEJ, ŚW.ŚW. PIOTRA I PAWŁA, Fragmenty poliptyku Chrystusa Boleściwego, św.św. Piotra i Pawła, zwanego Poliptykiem Złotników Wrocławskich, 1473 (z wykorzystaniem starszych figur). Poliptyk w stanie sprzed 1907

2 Sala VI św. Jadwigi z wrocławskiego kościoła św. Elżbiety i Tryptyk Świętych Dziewic z Osieka. Wśród wystawionych tu eksponatów przeważają dzieła realistyczne, przypisywane dużemu warsztatowi wrocławskiemu tzw. Mistrza Lat (kwatera ze Strzegomia z Koronowaniem Chrystusa cierniem na awersie i Zaśnięciem Marii na rewersie; kwatera z Biczowaniem Chrystusa z wrocławskiego kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku). Wrocław utrzymywał ożywione kontakty z Krakowem. Efektownym ich przykładem są wpływy dzieł słynnego również na Śląsku Wita Stosza i jego krakowskiego arcydzieła rzeźbionego poliptyku Zaśnięcia Naj- W sali tej ukazano przykłady zachowawczych świętszej Marii Panny w kościele Mariac- tendencji w rzeźbie śląskiej: łączenie kim. Szczególnie wyraźnie zaznaczyły się idealizowanych wizerunków w duchu one w twórczość anonimowych autorów stylu miękkiego ze stylem twardym, widocznym eksponowanego Poliptyku Zaśnięcia Marii w ukształtowaniu szczegółów z kościoła Bożego Ciała. stroju. Taką orientację reprezentuje Tryptyk rowym kościołem w ręku) i św. Leonardem Z drobiazgowością przedstawiono obficie 42 Pracownia Mistrza Ołtarza Zwia- 43 stowania Tryptyk św. Jadwigi, Drewno lipowe (figury), deski sosnowe (skrzydła), tempera, złoto ,5 (szafa) Pochodzi z kościoła św. Elżbiety Nr inw. XI-139 O rozwiniętym na Śląsku kulcie św. Jadwigi świadczy poświęcony jej tryptyk z kościoła św. Elżbiety. Wykonany został w pracowni Mistrza Ołtarza Zwiastowania z Jednorożcem (ołtarz ten jest prezentowany na stałej ekspozycji Muzeum PRACOWNIA MISTRZA OŁTARZA ZWIASTOWANIA, Tryptyk św. Jadwigi, Narodowego w Warszawie). Tryptyk św. Jadwigi składa się z szafy z trzema rzeźbionymi figurami i dwóch malowanych dwustronnie skrzydeł. Kompozycja centralna ukazuje nietypową Świętą Rozmowę między św. Jadwigą (przedstawioną z modelem bazyliki trzebnickiej oraz w mitrze na głowie) a rozmieszczonymi po bokach św. Sebaldem (w stroju pielgrzyma, z miniatu- (ukazanym w habicie zakonnym z księgą w dłoni). Wyjątkowość tej sceny polega na centralnym usytuowaniu wizerunku księżnej Jadwigi, ulokowanej w miejscu zarezerwowanym zazwyczaj dla Marii z Dzieciątkiem. Święta Jadwiga patronka Śląska, pochodząca z Bawarii żona księcia śląskiego Henryka I Brodatego była matką siedmiorga dzieci, w tym bohaterskiego obrońcy wiary, poległego w bitwie z Tatarami Henryka II Pobożnego. Święta zasłynęła jako dobrodziejka licznych wspólnot zakonnych, szpitali i przytułków, dbająca o biednych, chorych i więźniów. W roku 1202 ufundowała w Trzebnicy kościół i klasztor Cysterek, w którym boleśnie doświadczona śmiercią męża i większości swoich dzieci zmarła w Grób świętej w bazylice trzebnickiej stał się celem licznych pielgrzymek, szczególnie po jej kanonizacji w Malowane skrzydła tryptyku, przypisywane malarzowi z pracowni Nicolausa Obilmana (autora legnickiego poliptyku Matki Boskiej z 1466 r.), przedstawiają: św. Jana Chrzciciela w stroju pustelnika, z księgą i Barankiem Bożym (na rewersie św. Sebalda) oraz w srebrzystej zbroi płytowej św. Jerzego depczącego i przebijającego włócznią smoka (na rewersie św. Leonarda w habicie benedyktyńskim i ze sznurem w dłoni). O prywatnym charakterze fundacji nastawy świadczą (zachowane poniżej figur) płaskorzeźbione herby Hübnerów i Falkenheynów. Zestawienie świętych w szafie i na skrzydłach tryptyku wydaje się być podyktowane potrzebami rodzinnymi fundatorów. Święta Jadwiga patronuje ojczystej Silesii i życiu małżeńskiemu, św. Sebald patron bliskiej Wrocławiowi Norymbergi chronił przed zimnem i opiekował się kobietami w ciąży, św. Leonard benedyktyński pustelnik wstawiał się za ciężarnymi, rolnikami, handlarzami owiec i dbał o bydło, św. Jan Chrzciciel patronował rodzimej katedrze wrocławskiej oraz kowalom, krawcom i kuśnierzom, św. Jerzy był patronem stanu rycerskiego, chronił też przed zarazą i chorobami skóry. złocone stroje rzeźbionych postaci, ich twarzom nadano łagodność przypominającą przebrzmiały styl Pięknych Madonn. Dominuje on jeszcze nad nieśmiało pojawiającymi się formami łamanymi, zapowiadającymi nadchodzące w plastyce gotyckiej zmiany. Pracownia wrocławska Tryptyk Świętych Dziewic, pocz. lat dziewięćdziesiątych XV w. Drewno jodłowe szafy, lipowe figur, tempera, złoto płatkowe, srebro płatkowe; (szafa) Pochodzi z kościoła filialnego pw. Chrystusa Króla w Osieku (pow. lubiński) Nr inw. XI-148 Interesującym przykładem długo utrzymujących się w śląskiej rzeźbie tendencji stylu międzynarodowego, połączonego z elementami stylistyki późnogotyckiej, jest tryptyk z Osieka. Przedstawia popularny na Śląsku temat Czterech Świętych Dziewic, wykształcony w XIV w., a ukazany tu w nowej późnogotyckiej redakcji. Jest on wariantem Świętej Rozmowy między ukazaną w centrum Marią z Dzieciątkiem, depczącą lwa, a stojącymi po bokach świętymi męczennicami: Katarzyną Aleksandryjską z zachowanym we fragmencie mieczem narzędziem kaźni (stojącą na prześladowcy Maksencjuszu) i Barbarą z wieżą (depczącą swego ojca poganina Dioskurosa). Dwie pozostałe święte przedstawiono na skrzydłach bocznych tryptyku. Są to św. Małgorzata ze smokiem-szatanem pod stopami, dzierżąca pierwotnie oręż zwycięstwa nad złem krzyż, oraz św. Dorota depcząca oprawcę Suprycjusza,

3 stali w liturgicznych strojach biskupich w albach, kapach oraz infułach na głowach. Trzymają typowe dla siebie atrybuty: św. Mikołaj zamkniętą księgę z trzema grudkami złota oznaki dyskretnie praktykowanej dobroczynności, św. Wolfgang miniaturę kościoła oraz topór symbolizujące wzniesienie (dzięki fundacji świętego) kaplicy i pustelni. Figury są charakterystyczne dla postępowego ekspresyjnego nurtu rzeźby późnogotyckiej. 44 Pracownia Mistrza Lat - Kwatera skrzydła poliptyku z malarskim przedstawieniem Zaśnięcia Marii (rewers) oraz Cierniem koronowania (awers kwatery), / PRACOWNIA WROCŁAWSKA, Tryptyk Świętych Dziewic, pocz. lat dziewięćdziesiątych XV w. odbierająca od chłopca znak prawdziwości wyznawanej wiary kosz rajskich owoców. Długie, rozpuszczone włosy niewiast symbolizują ich panieństwo, a złote korony i czepiec na głowach niebiańską nagrodę odebraną od Chrystusa Oblubieńca. Odwrocia skrzydeł zachowały nikłe ślady malowanej sceny Zwiastowania Marii. Esowato wygięte, miękkie pozy rzeźbionych figur, ich idealizowane, dziewczęce twarze oraz delikatna budowa ciała okrytego kaskadami głęboko pofałdowanych szat są świadectwem dominujących w dziele wpływów stylu Pięknych Madonn. Twardo załamane fałdy płaszczy Dziewic, z dynamicznymi wywinięciami, oraz ażurowe maswerki w zwieńczeniu szafy i skrzydeł, z późnogotyckim łukiem, tzw. oślim grzbietem, wskazują na późnogotycką metrykę zabytku. z kościoła św. Marii Magdaleny Nr inw. XI-, Wyraźne cechy stylu łamanego występują w lśniących złotem figurach świętych biskupów Mikołaja i Wolfganga. Niezwykle ekspresyjnie nieznany mistrz ukazał twarze świętych poorane zmarszczkami, pokryte gęstym zarostem. Obaj przedstawieni zo- Pracownia wrocławska Rzeźby św. Mikołaja i św. Wolfganga, ok. Drewno lipowe, tempera, złoto wys. i Pochodzą z nastawy ołtarza PRACOWNIA WROCŁAWSKA, Rzeźby św. Mikołaja i św. Wolfganga, ok. Deski jodłowe, płótno, tempera, złoto i srebro płatkowe, złoto proszkowe;,, Pochodzi z zewnętrznego skrzydła poliptyku z kościoła św.św. Piotra i Pawła w Strzegomiu, własność Muzeum Okręgowego w Toruniu Dep. / Kwatera wyobraża niezwykle popularny w sztuce średniowiecznej temat. Zaśnięcie Marii opisane w apokryfach, a spopularyzowane w zbiorze żywotów świętych z. poł. XIII w., zwanym Złotą Legendą Jakuba de Voragine, było wzorcem dobrej śmierci chrześcijanina. Umierająca Maria z zamkniętymi już oczami spoczywa na łożu pod baldachimem, czuwa przy Niej dwunastu apostołów. Święty Jan podaje Jej zapaloną gromnicę symbol Chrystusa, św. Piotr ubrany w szaty liturgiczne (białą albę i złocistą kapę) kropi Marię wodą święconą, odmawiając przy tym stosowną modlitwę z otwartej księgi. Pozostali apostołowie pogrążeni w smutku stoją lub siedzą wokół łoża, adorując umierającą Marię. W kompozycji autor malowidła inspirował się popularnym miedziorytem Martina Schongauera o analogicznym temacie. Oszczędne gesty uczestników wydarzenia, schematycznie ukazana przestrzeń wnętrza komnaty, 45 PRACOWNIA MISTRZA LAT, Kwatera skrzydła poliptyku z malarskim przedstawieniem Zaśnięcia Marii (rewers), / PRACOWNIA MISTRZA LAT, Kwatera skrzydła poliptyku z malarskim przedstawieniem Cierniem koronowania (awers kwatery), / twardo załamane, graficznie zaznaczone fałdy szat bohaterów oraz żywa paleta barw z dominującymi czerwieniami, jaskrawą zielenią i złotem to typowe cechy malarstwa tzw. Mistrza Lat -. Twórca ten, związany prawdopodobnie z norymberską pracownią Michaela Wolgemuta, pozostawił na Śląsku także wiele innych dzieł malarskich. Zachowany obraz był jedną z kilku malowanych scen

4 należących do tego poliptyku związanych z cyklem życia Jezusa i Marii. Pracownia Mistrza Lat - Epitafium księcia Wacława żagańskiego z malarskim przedstawieniem Sądu Ostatecznego, ok. 46 Deski świerkowe, tempera, złoto płatkowe;, Pochodzi z kościoła św. Barbary, własność Muzeum Narodowego w Warszawie Dep. /, Przykładem zachowawczych tendencji panujących w malarstwie śląskim. poł. XV w. jest Epitafium księcia Wacława żagańskiego. Dzieło wiązane z pracownią Mistrza Lat - wyobraża zapowiedziany w Biblii Sąd Ostateczny. Pośrodku symetrycznej kompozycji, ciasno wypełnionej postaciami, ukazany został Chrystus jako Sędzia. Po bokach przedstawiono uczestniczących w sądzie dwunastu apostołów oraz pokornie klęczących poniżej orędowników ludzi Matkę Boską i św. Jana Chrzciciela. Chrystus tronuje na łuku tęczy w szkarłatnym płaszczu, z oznakami przebytej męki ranami na dłoniach i boku. Miniaturowa kula ziemska pod stopami Zbawiciela symbolizuje Jego władzę nad całym światem. Smutny Mesjasz unosi ku górze dłonie, wskazując namalowane powyżej tradycyjne symbole czystości i łaskawości Bożej dla zbawionych (kwiat lilii) oraz sprawiedliwego sądu i kary dla potępionych (miecz). Dwaj aniołowie unoszący się poniżej stóp Jezusa dmą w trąby, dając sygnał do zmartwychwstania. Po stronie opuszczających groby zbawionych namalowano klęczącego z pobożnie złożonymi rękoma księcia Wacława. Zmarły ukazany tu został w długiej szacie i futrzanym kołpaku u kolan, z tarczą herbową Księstwa Żagańskiego. Fragmentem sceny mającym budzić grozę jest obrazek (w prawym dolnym rogu malowidła) przedstawiający buchającą płomieniem, otwartą paszczę piekielnego potwora Lewiatana. Znalazły się w niej przerażone postacie potępionych. Uzupełnieniem malowidła, a jednocześnie cennym zabytkiem gotyckiej kaligrafii jest staroniemiecka inskrypcja w zwieńczeniu. Zawiera informacje o księciu, o miejscu jego pochówku w kościele św. Barbary, oraz krótką modlitwę. Mistrz Lat - Fragment malowanej kwatery poliptyku ze sceną Biczowania (eksponowany rewers) i Narodzin Jezusa (awers), - PRACOWNIA MISTRZA LAT, Epitafium księcia Wacława żagańskiego z malarskim przedstawieniem Sądu Ostatecznego, ok. Deski jodłowe, tempera, złoto płatkowe; Kwatera pochodzi z nastawy głównego ołtarza kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku Nr inw. XI- Wystawiona w sali VI kwatera z ewangeliczną sceną Biczowania Jezusa (Mt, ; Mk, ; Łk, ), obok zaginionych w czasie II wojny światowej fragmentów 47 MISTRZ LAT, Fragment malowanej kwatery poliptyku ze sceną Biczowania, - sceny Obrzezania, jest pozostałością usu- w osobistą kontemplację i przeżycie boleniętego na początku XVIII w. z kościoła snych tajemnic wiary. Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu gotyckiego ołtarza głównego Mistrz Zaśnięcia Marii tej świątyni. Zachowana kwatera, będąca Poliptyk Zaśnięcia Marii, zapewne fragmentem cyklu epizodów Drewno szafy świerkowe, płaskoz życia Jezusa, jest przejmującym dokurzeźb lipowe, tempera, złoto mentem późnośredniowiecznego kultu Męki Pańskiej. Obnażony, związany Jezus (szafa) stoi pochylony przy kolumnie. Jego ciało Pochodzi z kościoła Bożego Ciała pokryte jest krwawiącymi ranami. Szar, gdzie trafił w końcu piący Go i biczujący rózgami i biczami XVII w. (być może z innej świątyni strażnicy gorliwie wykonują okrutny rozwrocławskiej) kaz Piłata. Ich dynamiczna postawa konnr inw. XI- trastuje z łagodną, znieruchomiałą postacią Centralna część (tzw. szafa) poliptyku poddającego się torturom Zbawiciela. Na- z kościoła Bożego Ciała była inspirowana znaczone okrucieństwem, karykaturalnie słynnym dziełem Wita Stosza z lat zniekształcone twarze oprawców i stoją- Zaśnięciem Marii w wielkim pocych w głębi sali starszych żydowskich liptyku kościoła Mariackiego w Krakowie. wymownie ilustrują rozpowszechnione Podobnie jak w arcydziele krakowskim, w średniowieczu przekonanie o tożsamo- Maria przedstawiona jako młodziutka ści zła z fizyczną brzydotą. Malowidło, dziewczyna pośrodku grupy apostołów w którego tworzeniu najwyraźniej brał podczas modlitwy osuwa się na kolana, udział Mistrz Lat -, wciąga widza podtrzymywana przez brodatego apostoła

5 Sala VII 48 MISTRZ ZAŚNIĘCIA MARII, Poliptyk Zaśnięcia Marii, (św. Piotra) i św. Jana wręczającego Jej gromnicę. Wokół umierającej Marii zgromadzeni są poruszeni apostołowie. Jedni z nich śpiewają psalmy, inni otwierają puszkę z Komunią dla Marii. Jeszcze inni, płacząc, ocierają łzy lub spoglądają ku górze, gdzie w asyście aniołów Chrystus na obłoku przyjmuje duszę Swej Matki pod postacią dziewczynki. Ekspresję dzieła potęgują unoszące się w powietrzu, twardo załamane, szaty postaci. Bogato sfałdowane draperie płaszczy maskują niedoskonałości przedstawienia wynikające z nieznajomości zasad perspektywy i anatomii ciała ludzkiego. Awersy skrzydeł ukazują płaskorzeźbione tronujące postacie świętych: Katarzyny Aleksandryjskiej z księgą, w koronie na głowie i z fragmentem koła u stóp, niżej Jana Ewangelisty młodzieńca ze złotym kielichem w ręce; po drugiej stronie szafy Barbary w koronie na głowie (z wieżą Lata dziewięćdziesiąte XV w. czas stabilizacji gospodarczej Śląska pod berłem królów czeskich zaznaczyły się w sztuce wyraźnym ożywieniem, ale też zróżnicowaniem poziomu artystycznego powstających tu dzieł. Efektem dużego zainteresowania sztuką, głównie epitafiami i nastawami ołtarzowymi, była zwiększająca się liczba wieloosobowych warsztatów wykonujących rzeźby i malowidła. Większość z nich działała w stolicy Śląska Wrocławiu. Wyraźnie zaznaczają się też indywidualne cechy poszczególnych mistrzów. Obok ożywionych kontaktów z Krakowem utrzymywane są tradycyjne więzi z południowymi Niemca- mi (Norymberga). Nasilenie tendencji realistycznych w sztuce, oparte na obserwacji życia codziennego współczesnego mieszczaństwa, jest charakterystyczne dla tzw. Pracowni Mistrza Wrocławskiego Świętej Rodziny, w której powstał Pentaptyk Świętej Rodziny (ze Ścinawy), skrzydło poliptyku z namalowaną sceną Spotkania św.św. Anny i Joachima przy Złotej Bramie oraz skrzydło poliptyku z Trzebnicy z malarskim wizerunkiem św. Jana Chrzciciela. Opisaną tendencję można też zauważyć w przypisywanych pracowni malowanych tablicach epitafijnych (epitafium nieznanego kanonika z Kłodzka oraz Banka). obok), poniżej długowłosej Marii Magdaleny z puszką wonności. Rewersy skrzydeł są pokryte malowanymi przedstawieniami ukazanych parami apostołów: Andrzeja i Jana Ewangelisty oraz (niżej) Jakuba Mniejszego i Tomasza, a na drugim Piotra i Pawła oraz (niżej) Mateusza i Jakuba Większego. Spośród zapewne bogatych ozdób nastawy ołtarzowej, pozbawionej obecnie zwieńczenia i predelli, zachowało się ażurowe złocone wypełnienie wiciowe podniebia szafy oraz skrzydeł bocznych. Temat główny nastawy ołtarzowej, pełen dramatycznego napięcia, oparto na popularnych tekstach apokryfów opisujących epilog ziemskiego żywota Matki Bożej. Przedstawienia Zaśnięcia i Wniebowzięcia Marii, wykształcone w sztuce bizantyjskiej, w okresie średniowiecznym w związku z rozwojem kultu maryjnego należały do najpopularniejszych tematów. PRACOWNIA MISTRZA WROCŁAWSKIEGO ŚWIĘTEJ RODZINY, Pentaptyk Świętej Rodziny, 49

Sala IX. Obok skrzydeł Poliptyku Kuśnierzy Wrocławskich

Sala IX. Obok skrzydeł Poliptyku Kuśnierzy Wrocławskich Pracownia wrocławska Rzeźba Ecce Homo, pocz. XVI w. Drewno lipowe, tempera; wys. 134 Pochodzi z kościoła Bernardynów pw. św. Bernardyna ze Sieny we Wrocławiu, własność Muzeum Narodowego w Warszawie Dep.

Bardziej szczegółowo

Ikonostas w Cerkwi p.w. Św. Bazylego Wielkiego w Koniecznej

Ikonostas w Cerkwi p.w. Św. Bazylego Wielkiego w Koniecznej IKONOSTAS Ikonostas w Cerkwi p.w. Św. Bazylego Wielkiego w Koniecznej Ikonostas (gr. eikón oznaczające obraz oraz stásis czyli pozycja, umiejscowienie) ściana z ikonami, która w cerkwi oddziela miejsce

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

50. Chrystus Ukrzyżowany Warsztat lokalny, Krasnobród, XIX w. 49. Chrystus Ukrzyżowany Warsztat lokalny, XIX w.

50. Chrystus Ukrzyżowany Warsztat lokalny, Krasnobród, XIX w. 49. Chrystus Ukrzyżowany Warsztat lokalny, XIX w. 49. Chrystus Ukrzyżowany Warsztat lokalny, XIX w. wys. 30 cm. Korpus umieszczony na krzyżu wtórnie. Brak obydwu ramion, uszkodzenia i przetarcia polichromii. Konserwacja pełna w 2007 r. (M. Serafinowicz).

Bardziej szczegółowo

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Historia Sanktuarium Kościół parafialny p.w. Matki Bożej Pocieszenia w Oławie pierwotnie nosił nazwę św. Błażeja i Andrzeja Świerada. Ze starego

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40.

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. dniu po Zmartwychwstaniu Pańskim. Wniebowstąpienie jest ukoronowaniem

Bardziej szczegółowo

ZAWARTE ZE ŚWIĘTOKRZYSKIM WOJEWÓDZKIM KONSERWATOREM ZABYTKÓW, FINANSOWANE BEZPOŚREDNIO PRZEZ ŚWIĘTOKRZYSKI URZĄD WOJEWÓDZKI W KIELCACH I.

ZAWARTE ZE ŚWIĘTOKRZYSKIM WOJEWÓDZKIM KONSERWATOREM ZABYTKÓW, FINANSOWANE BEZPOŚREDNIO PRZEZ ŚWIĘTOKRZYSKI URZĄD WOJEWÓDZKI W KIELCACH I. ZESTAWIENIE zawartych umów w sprawie dotacji celowych udzielonych przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na realizację zadań konserwatorskich z budŝetu Wojewody Świętokrzyskiego - DZIAŁ

Bardziej szczegółowo

karty pracy, zadania, pytania

karty pracy, zadania, pytania Spacerem po Kłodzku Wycieczka do Kłodzka Opracowanie: Hanna Staniów Karta pracy zajęć dla szkoły podstawowej, klasa VI Cel: poznanie dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska; budzenie szacunku dla przeszłości

Bardziej szczegółowo

Historia ołtarza. W scenie tej umieszczona została również data 1499.

Historia ołtarza. W scenie tej umieszczona została również data 1499. Wybrane fragmenty pracy licencjackiej Izabeli Tomczyk Skrzydła poliptyku z Sulechowa na tle malarstwa późnego gotyku napisana na seminarium sztuki średniowiecznej pod kierunkiem ks. dr. hab. Dariusza Tabora

Bardziej szczegółowo

Rok liturgiczny (kościelny)

Rok liturgiczny (kościelny) Rok liturgiczny (kościelny) Adwent Okres Narodzenia Pańskiego Okres zwykły cz. I Wielki Post Triduum Paschalne Okres Wielkanocny Okres zwykły cz. II Przeczytajcie fragment Składu apostolskiego. Jakie fakty

Bardziej szczegółowo

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty?

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? - *** - Jak odmawiać Koronkę lub Różaniec? Pytanie to może wyda Wam się banalne, ale czy takie jest w rzeczywistości. Wielu ludzi bardzo

Bardziej szczegółowo

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II.

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. CZĘŚĆ III c. DOLNOŚLĄSKIE, OPOLSKIE. OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL.

Bardziej szczegółowo

1 Mało znane litanie do Świętych

1 Mało znane litanie do Świętych 1 Spis treści 2 Spis treści Słowo wstępne......5 Litania do Świętej Anny......7 Litania do Świętego Judy Tadeusza......9 Litania o Świętej Marii Magdalenie.... 11 Litania do Świętego Jerzego.... 13 Litania

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

Lucyna Muniak Koordynator.media@caritas.gniezno.pl Nr gg 10440127 Tel. 61 425 57 82. L.p Dekanat Parafia pw. Żydowo

Lucyna Muniak Koordynator.media@caritas.gniezno.pl Nr gg 10440127 Tel. 61 425 57 82. L.p Dekanat Parafia pw. Żydowo 1. Barcin Parafialny Zespół Caritas przy parafii pw. św. Urszuli Ledóchowskiej LUBOSTROŃ Dekanat barciński 2. Barcin Parafialny Zespół Caritas przy parafii pw. NMP Różańcowej Jabłówko Dekanat barciński

Bardziej szczegółowo

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO"

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat RYTUAŁU RODZINNEGO Rytuał domowy RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO" Ocena: Nie ma jeszcze oceny Cena 67,00 zł 67,00 zł Kwota rabatu: Zadaj pytanie o

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PARAFIA DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU ŚRÓDMIEŚCIE TELEFON, E-MAIL Archikatedra św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 8 poniedziałek, 18-21 22/831 02 89, (pon.-pt. 10-12,

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Źródło ilustracji: Karta pocztowa. Dziennik Zachodni 2012. Zdjęcie w kościele. pw. Św. Jadwigi w Katowicach wykonał Arkadiusz Ławrywianiec

Źródło ilustracji: Karta pocztowa. Dziennik Zachodni 2012. Zdjęcie w kościele. pw. Św. Jadwigi w Katowicach wykonał Arkadiusz Ławrywianiec Źródło ilustracji: Karta pocztowa. Dziennik Zachodni 2012. Zdjęcie w kościele pw. Św. Jadwigi w Katowicach wykonał Arkadiusz Ławrywianiec Źródło ilustracji: Kazimierz Bukowski: Słownik polskich świętych.

Bardziej szczegółowo

Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II

Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II Myśląc o pielgrzymkach, ogarniam wiele miejsc, które dane nam było zobaczyć. Stały się one naszym śladem i

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 Celujący: ze zrozumieniem wykonuje znak krzyża św. samodzielnie odtworzy z pamięci modlitwę Aniele Boży, Zdrowaś

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Österreich Werbung/ Popp & Hackner Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Wiedeń Mariazell Marktl - Altötting Austrian National Tourist

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

męczennica III / IV w.

męczennica III / IV w. męczennica III / IV w. Według legendy była córką chrześcijańskiego króla Brytów Wielu możnych ubiegało się o jej rękę Figura w Rybniku Również Eteriusz syn pogańskiego władcy sąsiedniego kraju zapragnął

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak

Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak Jasna GóraG zespół klasztorny zakonu paulinów w w Częstochowie. Jest jednym z najważniejszych niejszych miejsc kultu maryjnego. Na Jasnej Górze znajduje się obraz Matki

Bardziej szczegółowo

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie.

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. nr 1 (1) marzec kwiecień 2014 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. św. Ojciec

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Królowa Jadwiga - patronka mojej szkoły. Prezentację przygotowały: Olga Żuchnik Jagoda Pietras Karolina Pyda Opiekun: Izabela Rosińska

Królowa Jadwiga - patronka mojej szkoły. Prezentację przygotowały: Olga Żuchnik Jagoda Pietras Karolina Pyda Opiekun: Izabela Rosińska Królowa Jadwiga - patronka mojej szkoły Prezentację przygotowały: Olga Żuchnik Jagoda Pietras Karolina Pyda Opiekun: Izabela Rosińska Szkoła Podstawowa nr 2 im. Królowej Jadwigi w Bełżycach Oto nasza szkoła

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Jakie są sanktuaria maryjne w diecezji bielsko- żywieckiej?

Jakie są sanktuaria maryjne w diecezji bielsko- żywieckiej? Jakie są sanktuaria maryjne w diecezji bielsko- żywieckiej? Co to jest sanktuarium? Miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte, w

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa Święty Jakub Apostoł Syn Zebedeusza i Salome z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa poniósł męczeńską śmierć w 44 r. w Palestynie według tradycji wprowadzał

Bardziej szczegółowo

Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii?

Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii? Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii? Wymień kolory szat liturgicznych. Kiedy w Liturgii używa się białego koloru szat liturgicznych? /3

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH 1. KALENDARZ OKRESÓW LITURGICZNYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM 2012-2111 2. KALENDARZ DIECEZJI POLSKICH - 2013-02-28 3. WPROWADZENIA TEOLOGICZNO PASTORALNE DO KSIĄG LITURGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ " ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA"

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ  ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA Źródło: http://chelm.lscdn.pl/oc/publikacje-nauczycieli/scenariusze-uroczystos/1203,scenariusz-turnieju-wiedzy-dla-uczniow-klas-v-szk OLY-PODSTAWOWEJ-quot-ZABYTKI-SA.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego

Bardziej szczegółowo

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Prószków Przysiecz m a j 2016 r. Gazetka Parafialna www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Przez cały miesiąc maj, codziennie w dni powszednie tygodnia, w Prószkowie o godz.18 00,

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

Zabytki wiosek Kotliny Kłodzkiej. Folder turystyczny

Zabytki wiosek Kotliny Kłodzkiej. Folder turystyczny Zabytki wiosek Kotliny Kłodzkiej Folder turystyczny Autorzy : 1. Jacek Nida - P i e t a w S z a l e j o w i e G ó r n y m 2. Weronika Żółtańska - Sanktuarium w Starym Wielisławiu 3. Wiktoria Mędzkiewicz

Bardziej szczegółowo

Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli

Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli Palmowej w kolejnych dniach wierni będą gromadzić się na indywidualnej

Bardziej szczegółowo

KANON RZYMSKI MSZA ŚWIĘTA WIECZERZY PAŃSKIEJ

KANON RZYMSKI MSZA ŚWIĘTA WIECZERZY PAŃSKIEJ KANON RZYMSKI MSZA ŚWIĘTA WIECZERZY PAŃSKIEJ PIERWSZA MODLITWA EUCHARYSTYCZNA Kapłan z rozłożonymi rękami mówi: CZYLI KANON RZYMSKI GC Ojcze nieskończenie dobry, * pokornie Cię błagamy przez Jezusa Chrystusa,

Bardziej szczegółowo

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU 2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU CENNIK USŁUG PRZEWODNICKICH W JĘZYKU POLSKIM: - dzienny ryczałt za zwiedzanie trwające do 4 godzin - 2200 CZK - każda kolejna godzina powyżej 4 godzin - 5 CZK - dzienny

Bardziej szczegółowo

2013 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU

2013 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU 2013 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU CENNIK USŁUG PRZEWODNICKICH W JĘZYKU POLSKIM: Dzienny ryczałt za zwiedzanie trwające do 4 godzin - 2000 CZK, każda kolejna godzina powyżej 4 godzin 500 CZK. Terminy świąteczne:

Bardziej szczegółowo

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji.

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji. Środa, 08 lipca 2015 r. Nasza grupa pomału oswajała się z Maltą. Ten na pozór typowy śródziemnomorski kraj każdego dnia fascynował nas coraz bardziej, odkrywając przed nami swoje tajemnice. Po wczorajszej

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE Rok św. ojca Maksymiliana Marii Kolbego 2011 (decyzja Senatu) W prezentacji wykorzystano materiały z książki Anny Kubajak Szlakami świętych i błogosławionych. Wielcy Polacy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/59/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 27 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR IX/59/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 27 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR IX/59/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 27 kwietnia 2015 r. w sprawie udzielenia dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego

Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego Lp. Obiekt Adres uwagi 1 układ urbanistyczny patrz załącznik graficzny nr 1 2 zespól klasztorny na Jasnej Górze ul. Kordeckiego 2 3

Bardziej szczegółowo

Urzędowe Symbole i Klejnoty Rad Rycerzy Kolumba

Urzędowe Symbole i Klejnoty Rad Rycerzy Kolumba Urzędowe Symbole i Klejnoty Rad Rycerzy Kolumba Niniejsza broszura zawiera oficjalny opis Symboli Rycerzy Kolumba, Bractwa Czwartego Stopnia oraz Giermków Kolumba, wraz z Klejnotami Urzędów przeznaczonymi

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PARAFIA DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU ŚRÓDMIEŚCIE TELEFON, E-MAIL Archidiecezjalna Poradnia Katolicka, ul. Nowogrodzka 49 Poradnia Stowarzyszenia Rodzina Rodzin, ul.

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 LUTY 06 II (n) Koniec przerwy międzysemestralnej. Powrót alumnów do seminarium do godziny 20.00. 07 II (po) Rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW LP. MIEJSCOWOŚĆ OBIEKT/ ZESPÓŁ OBIEKTÓW ADRES 1 Bogucice budynek mieszkalny Bogucice nr 41 2 Bogucice kapliczka Bogucice przy nr 8, Dz. nr 306/3 3 Bogucice

Bardziej szczegółowo

JUSTYNÓW Miłosierdzia Bożego 32,2 GOMULIN Św. Mikołaja Biskupa 32,3. PARZĘCZEW Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Św.

JUSTYNÓW Miłosierdzia Bożego 32,2 GOMULIN Św. Mikołaja Biskupa 32,3. PARZĘCZEW Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Św. Miasto Parafia na mszy % GÓRKA PABIANICKA Św. Marcina 7,5 ŁÓDŹ Św. Michała Archanioła 11,0 ŁÓDŹ Św. Marka Ewangelisty 12,1 ŁÓDŹ Zesłania Ducha Świętego 12,7 ŁASK Św. Faustyny Kowalskiej 12,8 ŁÓDŹ Św. Józefa

Bardziej szczegółowo

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma, urodzony 25 maja 1935 roku w Zbilutce (obecnie Zbelutka) na Kielecczyznie. W latach 1957-1962 studiował na Wydziale

Bardziej szczegółowo

Sala X i korytarz. - i realnym światem inspirowane sztuką

Sala X i korytarz. - i realnym światem inspirowane sztuką Sala X i korytarz 64 Wystawiono tu przykład malarstwa epita- Renesans jest również widoczny w ukazyfijnego (epitafium Bregela, ) oraz waniu uwspółcześnionych realiów życia rzeźby i malarstwa ołtarzowego

Bardziej szczegółowo

Uchwała NR X/ 164/11 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 1 sierpnia 2011 roku

Uchwała NR X/ 164/11 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 1 sierpnia 2011 roku Uchwała NR X/ 164/11 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 1 sierpnia 2011 roku w sprawie udzielenia dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła Stróża Modlitwa

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii

Kryteria oceniania z religii Kryteria oceniania z religii OCENA NIEDOSTATECZNA - wykazuje się brakiem jakiejkolwiek wiedzy w zakresie materiału przewidzianego programem, - ma lekceważący stosunek do przedmiotu, do wartości religijnych

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 29

Gimnazjum kl. I, Temat 29 Rok liturgiczny Okres zwykły Wielki Post Okres Bożego Narodzenia Triduum Paschalne Okres wielkanocny Adwent Okres zwykły Dopasuj nabożeństwo do okresu liturgicznego. Dopisz kolor szat liturgicznych obowiązujący

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Parafia p.w. Bożego Narodzenia w Rudzie Śląskiej. Parafia Katolicka NMP Częstochowskiej w Starczy

Parafia p.w. Bożego Narodzenia w Rudzie Śląskiej. Parafia Katolicka NMP Częstochowskiej w Starczy 1. 19.08.2015 X indywid ualna 300 2. 19.08.2015 12:00 4 100 3. 21.08.2015 16:30 4. 21.08.2015 19:00-20:00 4 zmodyfi kowana 150 3 100 5. 09:00 8 2500 6. 11:00 8 450 Parafia p.w. Bożego Narodzenia w Rudzie

Bardziej szczegółowo

Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru

Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru 1.Jakiego koloru szatę miał na sobie Stefan Batory w obrazie Marcina Kobera pt.,,portret Stefana Batorego? a)

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: II. WIADOMOŚCI Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła

Bardziej szczegółowo

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny Propozycja programu Nawiedzenia Zduny LITURGIA NAWIEDZENIA OBRAZU MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ 1 Ustawienie procesji (godz.15 55 ) Krzyż i świece 1.......... Feretrony Sztandary Delegacje niosące OBRAZ

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE.

2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. 2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. 1. 24.03.2007 ŁOBŻENICA rys. wizerunek popiersia Ojca świętego Jana Pawła II w piusce i tekst : WYSTAWA WIELKIEMU RODAKOWI POCZTA POLSKA. JA, SYN TEJ ZIEMI, POLSKIEJ ZIEMI

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 3 Zakres terytorialny i chronologiczny pracy 5 Sztukaterie italianizujące a listwowe dekoracje sklepienne

Spis treści. 3 Zakres terytorialny i chronologiczny pracy 5 Sztukaterie italianizujące a listwowe dekoracje sklepienne Spis treści xiii Od redaktora xiv Od autora 1 Wstęp 3 Zakres terytorialny i chronologiczny pracy 5 Sztukaterie italianizujące a listwowe dekoracje sklepienne 9 Specyfika badań nad sztukateriami 17 Stan

Bardziej szczegółowo

Maryja Matka Jezusa w Ewangelii Łukasza 1. Szczególna pozycja

Maryja Matka Jezusa w Ewangelii Łukasza 1. Szczególna pozycja Maryja Matka Jezusa w Ewangelii Łukasza Najwięcej szczegółów o Matce Jezusa przekazał Łukasz w ewangelii dziecięctwa Jezusa (Łk 1-2). W porównaniu do opowiadania o dziecięctwie Jezusa w Ewangelii Mateusza

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015 PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015 Rozpoczęcie Peregrynacji Symboli Światowych Dni Młodzieży Krzyża i Ikony Matki Bożej Salus Populi Romani po przywiezieniu

Bardziej szczegółowo

Z różańcem na drogi życia za Janem Pawłem II

Z różańcem na drogi życia za Janem Pawłem II Z różańcem na drogi życia za Janem Pawłem II Abp Stanisław Nowak Z różańcem na drogi życia za Janem Pawłem II Częstochowa 2015 Redaktor tomu Lidia Dudkiewicz Opracowanie redakcyjne Ks. Janusz Wojtyla Ewa

Bardziej szczegółowo

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK PARAFIA ŚWIĘTEGO STANISŁAWA BISKUPA I MĘCZENNIKA W ŁABOWEJ A.D. 2015 TRIDUUM PASCHALNE Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Pana Ogólne

Bardziej szczegółowo

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju.

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Ruch pielgrzymkowy w ważniejszych ośrodkach kultu religijnego na świecie

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE Spis treści Słowo wstępne MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE O. ANTONI BOCHM OMI Przygotować drogę Chrystusowi Kazanie odpustowe z okazji Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela. 11 O. ANTONI BOCHM OMI Wzór odwagi

Bardziej szczegółowo

2. Wykonanie zarządzenia powierza się Sekretarzowi Miasta. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

2. Wykonanie zarządzenia powierza się Sekretarzowi Miasta. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. ZARZĄDZENIE Nr 328/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 11.02.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie udzielenia dotacji

Bardziej szczegółowo

WARUNKI OTRZYMANIA ORDERU NIEPOKALANEJ

WARUNKI OTRZYMANIA ORDERU NIEPOKALANEJ WARUNKI OTRZYMANIA ORDERU NIEPOKALANEJ A. Podstawy otrzymania orderu. 1. Order może otrzymać osoba wierząca i praktykująca Kościoła Katolickiego. 2. Warunkiem przyjęcia orderu jest miłość do Matki Bożej

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia KLASA I ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia kryteriów na ocenę dopuszczającą ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: odróżnia modlitwę

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r.

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r. Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 1 2014r. Dzień Miejsce Godzina Wydarzenie 3 maja 3 maja 3 maja 3 maja Jarocin, parafia Chrystusa Króla 20.00 Powitanie

Bardziej szczegółowo

W s k a z ó w k i p r a k t y c z n e L E K T O R

W s k a z ó w k i p r a k t y c z n e L E K T O R W s k a z ó w k i p r a k t y c z n e L E K T O R O G Ó L N E Z A S A D Y Każdy posługujący w liturgii: pamięta, że uczestniczy w misterium i ma innych do niego prowadzić przygotowuje się do swoich zadań

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 PARAFIA Archidiecezjalna Poradnia Katolicka, ul. Nowogrodzka 49 Poradnia Stowarzyszenia Rodzina Rodzin, ul. Łazienkowska 14 Archikatedra

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

Cel: Przybliżenie postaci Maryi Bożej Matki jako pierwowzoru wiary dla każdego chrześcijanina. Ukazanie znaczenia jej kultu w Kościele.

Cel: Przybliżenie postaci Maryi Bożej Matki jako pierwowzoru wiary dla każdego chrześcijanina. Ukazanie znaczenia jej kultu w Kościele. Temat: Najświętsza Maryja Panna w roku liturgicznym Cel: Przybliżenie postaci Maryi Bożej Matki jako pierwowzoru wiary dla każdego chrześcijanina. Ukazanie znaczenia jej kultu w Kościele. 1 / 8 Pomoce:

Bardziej szczegółowo

2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli

2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli 2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli Porcjunkula we wnętrzu Bazyliki MB Anielskiej U stóp Asyżu wznosi się bazylika Matki Bożej Anielskiej, wybudowana w XVI wieku. W

Bardziej szczegółowo

wiatła symboli W stronę ogrodu Plan 1. Symbol próba de nicji. 2. Motywy roślinne w sztuce średniowiecza. Księga Natury i Księga Biblii.

wiatła symboli W stronę ogrodu Plan 1. Symbol próba de nicji. 2. Motywy roślinne w sztuce średniowiecza. Księga Natury i Księga Biblii. wiatła symboli Plan W stronę ogrodu 1. Symbol próba de nicji. 2. Motywy roślinne w sztuce średniowiecza. Księga Natury i Księga Biblii. 3. Natura obrazem rajskiego ogrodu. Hortus conclusus - ogród zamknięty.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

MATKA BOSKA MUSZYŃSKA

MATKA BOSKA MUSZYŃSKA Świat skalny okolic Muszyny 103 Ks. Władysław Szczebak MATKA BOSKA MUSZYŃSKA Gotycka figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, z głównego ołtarza kościoła parafialnego pw. św. Józefa w Muszynie, przybyła tutaj

Bardziej szczegółowo

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Centrum Wystawowo-Konferencyjne Zamku Królewskiego na Wawelu Dzieła zadziwiające

Bardziej szczegółowo