Wierzba (Salix alba) Lek. Farmakologia farmakon lek, logos nauka. Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wierzba (Salix alba) Lek. Farmakologia farmakon lek, logos nauka. Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej"

Transkrypt

1 Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej Farmakologia farmakon lek, logos nauka dyscyplina nauk medycznych zajmująca się badaniem działania leków na zdrowe i chore tkanki oraz narządy człowieka i zwierząt Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu celem jest odpowiedź na pytanie: jak i dlaczego lek działa? Lek Wierzba (Salix alba) surowiec farmaceutyczny, substancja chemiczna lub ich mieszanina, które mają postać nadającą się do bezpośredniego użycia w terapii Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea) Powstawanie leku synteza nowego związku badania przedkliniczne badania kliniczne (I, II, III fazy) rejestracja nowego leku badania porejestracyjne (IV faza) digoksyna

2 Nazwy leków międzynarodowe wskazują na podstawową budowę chemiczną związku, z którego wywodzi się dany lek, opierają się na elementach etymologicznych nazwy chemicznej (nie są zastrzeżone, mogą być używane dowolnie, przez każdego producenta leku, dla identycznego pod względem chemicznym związku) handlowe nadane przez producenta (zastrzeżone, nie mogą być używane przez innego producenta wytwarzającego identyczny lek) grupowe określają sam charakter działania leków należących do danej grupy, niezależnie od ich pochodzenia, budowy chemicznej Różnorodność nazw leków sprzedaż nowej substancji przez określony czas jest chroniona przez prawo patentowe po wygaśnięciu ochrony patentowej leki wprowadzane są na rynek przez konkurujące firmy farmaceutyczne jako leki odtwórcze generyki (nazwa podstawowa+nazwa firmy) lub nowa nazwa ibuprofen Nurofen, Ibuprom paracetamol - Acenol, Apap, Codipar, Panadol Sposoby wprowadzania leków do organizmu szybkość działania i jego skuteczność terapeutyczna zależy od drogi wprowadzenia leku do organizmu leki o działaniu miejscowym nie wchłaniają się z powierzchni skóry i błon śluzowych do krwi środki ściągające, antyseptyczne, miejscowo znieczulające, (zasypka, maść, pasta, krem) leki o działaniu ogólnym Drogi podawania i postacie leków doustna stała: proszek, tabletka, drażetka, kapsułka, pigułka; postać retard o opóźnionym uwalnianiu (korzystna, gdy gwałtowne zwiększenie stężenia leku we krwi nie jest pożądane lub gdy wchłanianie należy spowolnić w celu wydłużenia działania leku); płynna lub półpłynna: roztwory, wyciągi, napary, nalewki, mieszanki, syropy podjęzykowa lek szybciej dostaje się do krwi niż po konwencjonalnym podaniu doustnym, omijana jest wątroba, lipofilne, niezjonizowane substancje doodbytnicza czopek; leki z odbytnicy wchłaniają się bezpośrednio do żyły głównej dolnej z pominięciem wątroby wziewna aerozole, pary, gazy Drogi podawania i postacie leków dożylna iniekcje, wlew ciągły podskórna roztwory wodne domięśniowa roztwory wodne, olejowe Mechanizmy działania leków działanie pobudzające powoduje nasilenie procesów biologicznych w komórkach, tkankach i narządach w fizjologicznych granicach działanie drażniące działanie pobudzające po przekroczeniu fizjologicznych granic procesów biologicznych działanie hamujące osłabienie procesów biologicznych w granicach fizjologicznych działanie porażające hamowanie procesów biologicznych przekraczające fizjologiczne granice

3 Mechanizmy działania leków fizykochemiczne np. środki neutralizujące kwas solny w żołądku enzymatyczne np. w terapii żółtaczki noworodków wykorzystuje się pobudzający wpływ barbituranów na enzymy mikrosomalne wątroby w celu przyspieszenia rozkładu bilirubiny receptorowe Receptorowy mechanizm działania leku receptor swoiste miejsce wiążące lek w komórce lub na jej powierzchni; wyspecjalizowane białka odbierające informacje ze środowiska zewnątrzkomórkowego i przekazujące je do elementów wykonawczych (efektorów) komórki interakcja leku z receptorem prowadzi do zmian czynnościowych i biochemicznych komórki, działania farmakologicznego leku warunek działania leku odpowiednie stężenie w tkance efektora + zdolność wiązania się z receptorem (powinowactwo do receptora) + zdolność aktywowania receptora aktywność wewnętrzna (intrinisic activity) zdolność leku do wywołania efektu po połączeniu z receptorem Receptorowy mechanizm działania leku agonista wykazuje powinowactwo (zdolność wiązania się) do receptora, a po związaniu wywiera wpływ na białko receptora, co prowadzi do zmiany funkcji komórki; wykazuje aktywność wewnętrzną antagonista posiada powinowactwo do receptora, ale nie ma aktywności wewnętrznej, osłabia działanie agonisty Rodzaje dawek leków dawka jednorazowa (pro dosi) typowa dawka wywołująca efekt terapeutyczny dawka dobowa (pro die) określa ilość leku zastosowaną w pojedynczych dawkach w ciągu doby dawka progowa lub minimalna (dosis minima) najmniejsza ilość leku wywołująca działanie farmakologiczne dawka lecznicza (dosis therapeutica) dawka maksymalna (dosis maxima) największa dawka, którą można zastosować w celach leczniczych dawka uderzeniowa zazwyczaj 2-krotnie większa od dawek następnych (podtrzymujących) dawka toksyczna (dosis toxica) ilość leku wywołująca zaburzenia czynności organizmu w granicach patologicznych dawka śmiertelna (dosis letalis) najmniejsza ilość leku powodująca śmierć Wskaźnik (indeks) terapeutyczny (IT) służy do oceny bezpieczeństwa leku informuje ile razy dawka toksyczna (śmiertelna) jest większa od dawki efektywnej IT = LD 50 / ED 50 LD 50 (dosis letalis 50) dawka leku, przy której 50% badanych zwierząt ginie, ED 50 (dosis effectiva 50) dawka, przy której 50% osobników wykazuje oczekiwany efekt farmakologiczny Farmakokinetyka (pharmacokinetics) nauka o szybkości procesów wchłaniania, dystrybucji, biotransformacji i wydalania leku z organizmu nauka polegająca na matematycznym ujęciu losów leku w organizmie z uwzględnieniem zmian stężenia leku we krwi oraz innych płynach i tkankach organizmu zależnych od procesów wchłaniania, dystrybucji i eliminacji

4 Losy leków w organizmie LADME uwalnianie z postaci leku (liberation) wchłanianie (absorption) dystrybucja (distribution) metabolizm (metabolism) wydalanie (excretion) Etapy uwalniania substancji leczniczej z jej postaci rozpad postaci leku rozpuszczanie substancji leczniczej dyfuzja leku do miejsca wchłaniania Eliminacja = metabolizm + wydalanie Wchłanianie Czynniki wpływające na proces transportu leku przez błony biologiczne przenoszenie substancji leczniczej z miejsca wchłaniania do krążenia ogólnego struktura błon biologicznych właściwości fizykochemiczne leku stopień rozpuszczalności w tłuszczach stopień jonizacji wielkość cząsteczki dyfuzja bierna Rodzaje transportu leków przez błony biologiczne transport przez tworzenie par jonowych transport konwekcyjny (przenikanie przez pory) transport przenośnikowy (aktywny i ułatwiony) pinocytoza Dyfuzja bierna transport polegający na przenoszeniu niezjonizowanych cząsteczek leku, rozpuszczalnych w lipidach, z roztworu wodnego po jednej stronie błony bariery lipidowej, wniknięciu do niej i przejściu do fazy wodnej po drugiej stronie błony

5 Szybkość dyfuzji biernej jest wprost proporcjonalna do różnicy (gradientu) stężeń po obu stronach błony i do pola jej powierzchni, a odwrotnie proporcjonalna do grubości błony Dyfuzja bierna mechanizm wchłaniania w górnym odcinku przewodu pokarmowego większości leków podawanych p.o. leki o charakterze słabo kwaśnym (kwas acetylosalicylowy, indometacyna, fenobarbital) w kwaśnym środowisku żołądka są słabo zjonizowane, przeważa forma niezdysocjonowana, która zostaje wchłonięta leki o charakterze słabych zasad (kofeina, morfina, kodeina) są wchłaniane ze środowiska zasadowego, w którym są słabo zdysocjonowane (np. w jelicie cienkim) Parametry farmakokinetyczne charakteryzujące wchłanianie leków stała szybkości wchłaniania leku (k a ) stężenie leku we krwi (c): a) początkowe (c 0 ) b) maksymalne (c max. ) czas, po którym obserwujemy stężenie (t): a) początkowe (t 0 ) b) maksymalne (t max. ) dostępność biologiczna Dostępność biologiczna określa ułamek dawki leku dostający się do krążenia ogólnego po pozanaczyniowym podaniu leku i szybkość z jaką ten proces zachodzi Parametry charakteryzujące dostępność biologiczną pole powierzchni pod krzywą zmian stężenia leku w czasie (Area Under the Curve - AUC) stężenie maksymalne czas, po którym jest obserwowane stężenie maksymalne Efekt pierwszego przejścia (first pass effect) zjawisko zmniejszenia ilości leku po jego wchłonięciu z przewodu pokarmowego a przed dotarciem do krążenia ogólnego

6 Leki podlegające metabolizmowi pierwszego przejścia Acebutolol alprenolol chlorpromazyna cyklosporyna diltiazem doksepina diazotan izosorbidu fenacetyna flumazenil Fluorouracyl hydralazyna hydrokortyzon imipramina izoprenalina klometiazol kwas acetylosalicylowy labetalol lidokaina Metoklopramid metoprolol metylfenidat morfina nalokson nifedypina nitrogliceryna nortryptylina oksprenolol paracetamol Pentazocyna petydyna prazosyna propoksyfen propranolol salicylamid tymolol werapamil Dystrybucja rozmieszczenie wchłoniętej substancji leczniczej w organizmie Objętość dystrybucji prawdziwa 3-5 l lek rozmieszcza się we krwi l lek rozmieszcza się w płynie pozakomórkowym l lek rozmieszcza się w płynie wewnątrzkomórkowym powyżej 40 l lek rozmieszcza się we wszystkich płynach organizmu KOMPARTMENT kinetycznie jednolity obszar zespołu tkanek lub narządów, w których lek lub jego metabolit jest rozmieszczony w sposób jednorodny, i w których procesy farmakokinetyczne są funkcją stężenia leku lub jego metabolitów Kompartment centralny = krew + narządy silnie ukrwione Kompartment tkankowy = tkanki i narządy słabiej ukrwione Model w farmakokinetyce Model jednokompartmentowy układ kompartmentów (obszarów) organizmu oddzielonych od siebie błonami, przez które lek i jego metabolity przechodzą z określoną szybkością zakłada bardzo szybkie i równomierne rozmieszczenie leku w kompartmencie centralnym

7 Modele dwu- i wielokompartmentowe Parametry farmakokinetyczne charakteryzujące dystrybucję leków zakładają trwające przez pewien czas rozmieszczenie leku w narządach i tkankach słabiej ukrwionych objętość dystrybucji (V d ) współczynnik dystrybucji ( ) stopień wiązania leku z białkami krwi (EPB) ilość leku w organizmie (A)(mg) = objętość dystrybucji (V d ) (l) x stężenie we krwi ( C )(mg/l) Współczynnik dystrybucji ( ) określa ułamek objętości ciała (=1), do której dociera lek Wiązanie leków z białkami krwi albuminy leki o charakterze kwaśnym (np. warfaryna, fenytoina, fenylbutazon) globuliny a i b witaminy A, D, E, K, B12, hormony kwaśna a1 glikoproteina, lipoproteiny leki o charakterze zasadowym (np. propranolol, imipramina, lidokaina) Stopień wiązania białek (Extend of Protein Binding) EPB = stężenie leku związanego z białkiem/ całkowite stężenie leku w osoczu krwi 100

8 Metabolizm przemiany biochemiczne, którym ulega lek w żywym organizmie Reakcje I fazy: - utlenianie - redukcja - hydroliza Reakcje II fazy: - sprzęganie z kwasem glukuronowym, siarkowym, glutaminowym, z glukozą - acetylacja - alkilacja Miejsca metabolizmu leków wątroba przewód pokarmowy płuca nerki skóra inne tkanki Jakie substancje mogą powstawać w następstwie procesu biotransformacji z aktywnego farmakologicznie związku? nieaktywny metabolit aktywny metabolit (np. nortryptylina metabolit amitryptyliny, dezipramina metabolit imipraminy, N-acetyloprokainamid metabolit prokainamidu) związek toksyczny dla organizmu (np. n-acetylop-benzochinoimina metabolit paracetamolu działa silnie hepatotoksycznie) Jakie substancje mogą powstawać w następstwie procesu biotransformacji z farmakologicznie nieczynnego lub słabo działającego związku? substancje o właściwościach leczniczych (np. cyklofosfamid, enkainid) Co stanowi następstwo enzymatycznych procesów biotransformacji leków? przekształcenie związków apolarnych, rozpuszczalnych w tłuszczach w związki polarne rozpuszczalne w wodzie, które mogą być wydalone przez nerki Uszkodzenia wątroby, które mogą być przyczyną zaburzeń metabolizmu leków marskość wątroby, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, toksyczne i spowodowane głodzeniem uszkodzenie wątroby, ostre wirusowe zapalenie wątroby, żółtaczka mechaniczna.

9 Wydalanie usuwanie leku z organizmu Drogi wydalania leków z organizmu nerki - mocz wątroba - żółć przewód pokarmowy kał gruczoły ślinowe ślina gruczoły potowe pot płuca wydychane powietrze gruczoły mleczne - mleko Leki wydalane przez nerki w postaci nie zmienionej Leki wydalane przez nerki w postaci dobrze rozpuszczalnych w wodzie metabolitów dobrze rozpuszczalne w wodzie o charakterze związków polarnych np. gentamycyna, kanamycyna, karbenicylina, digoksyna o charakterze niepolarnym dobrze rozpuszczalne w lipidach np. erytromycyna, lidokaina, karbamazepina Procesy mające wpływ na wydalanie leków przez nerki przesączanie kłębuszkowe bierna resorpcja zwrotna aktywna resorpcja zwrotna aktywne wydzielanie Parametry farmakokinetyczne charakteryzujące eliminację leków z organizmu stała szybkości eliminacji (K el ) (elimination rate constant) biologiczny okres półtrwania (t 0,5 ) (biological half life time) klirens (Cl) (clearance)

10 Stała szybkości eliminacji leku (K el ) Biologiczny okres półtrwania leku (t 0,5 ) określa szybkość zmniejszania się stężenia leku we krwi, surowicy lub osoczu w jednostce czasu czas, w którym stężenie leku we krwi, surowicy lub osoczu zmniejszy się do połowy wartości wyjściowej, po zakończeniu faz wchłaniania i dystrybucji Klirens leku (Cl) Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) objętość osocza krwi, która w jednostce czasu zostaje całkowicie oczyszczona z leku w wyniku wydalniczej czynności nerek, wątroby, płuc, skóry oraz innych narządów każde szkodliwe i nie zamierzone działanie leku, które występuje podczas stosowania dawek zalecanych u ludzi w celach profilaktycznych, diagnostycznych, leczenia chorób lub modyfikacji czynności fizjologicznych Niepożądane działania leków typu A (drug actions) reakcje zależne od właściwości farmakologicznych leku, podanej dawki, obserwowane w czasie prowadzenia badań klinicznych, możliwe do przewidzenia - hipotonia po zastosowaniu dużej dawki inhibitora konwertazy angiotensyny - hipoglikemia podczas terapii lekami przeciwcukrzycowymi - ototoksyczność antybiotyków aminoglikozydowych (zwłaszcza: streptomycyny, kanamycyny, neomycyny, amikacyny, gentamycyny, tobramycyny) Interakcje lek lek lek pożywienie lek używki lek badania laboratoryjne

11 Niepożądane działania leków typu B (bizarre, patient reactions) reakcje niezależne od zastosowanej dawki leku, zagrażające życiu chorego Różnice między niepożądanymi działaniami leków typu A i B Typ A możliwe do przewidzenia Typ B nieprzewidywalne (reakcje alergiczne i pseudoalergiczne) - reakcja anafilaktyczna po penicylinach - szum w uszach po zażyciu preparatów kwasu acetylosalicylowego - reakcja anafilaktyczna + pseudoalergiczny zespół czerwonego człowieka związany z terapią wankomycyną zależne od dawki występują często rzadko są przyczyną zgonu wymagają indywidualizacji dawkowania obserwowane w trakcie badań klinicznych nie zależą od dawki występują rzadko większa niż dla typu A przyczyna zgonów wymagają przerwania stosowania bardzo rzadko zgłaszane w badaniach klinicznych Niepożądane działania leków typu C (not true drug reactions, chronic use) reakcje obserwowane z większą częstością u osób poddanych terapii danym lekiem, ale dla konkretnego pacjenta trudno wykazać czy zastosowany lek był przyczyną ich wystąpienia - choroba zakrzepowa u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne (chronic use) - reakcje zależne od przewlekłego stosowania leku - osteoporoza związana z długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów - uzależnienie od opioidowych leków przeciwbólowych - tolerancja na stosowanie leków przeczyszczających, prowadząca do ich nadużywania Niepożądane działania leków typ D (retarded actions, delayed) - reakcje ujawniające się po długim czasie od zastosowania leku, tzw. reakcje opóźnione - kardiotoksyczność antybiotyków antracyklinowych typ E (end of use) reakcje wywołane odstawieniem leku - nasilenie objawów choroby niedokrwiennej serca po nagłym przerwaniu terapii beta-adrenolitykiem typ F (failure of therapy) - brak skuteczności terapii (głównie z powodu oporności) Przyczyny wystąpienia niepożądanych działań leków Czynniki warunkujące wystąpienie powikłań polekowych cechy leku cechy osobnicze chorego czynniki egzogenne postępowanie osoby ordynującej lek cechy osobnicze chorego wiek (dzieci, osoby starsze) płeć (kobiety) masa ciała uwarunkowania genetyczne ciąża

12 Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) istnieje podział ludzi w starszym wieku na kilka grup: Różnice biologiczne między organizmem starym a dojrzałym mniejsza wydolność układu krążenia, płuc, wątroby, nerek, od 45 do 60 roku życia starzejący się człowiek, od 61 do 75 roku życia starszy człowiek, od 76 do 90 roku życia stary człowiek, powyżej 90 roku życia bardzo stary człowiek. większa zawartość tkanki tłuszczowej i płynu międzykomórkowego, mniejsza zawartość wody w całym organizmie i płynu wewnątrzkomórkowego, Różnice biologiczne między organizmem starym a dojrzałym c.d. mniejsza masa mięśniowa, mniejsza liczba komórek w różnych narządach, zwłaszcza w OUN, słabsze zdolności adaptacyjne i autoregulacyjne, słabsze ruchliwość, wydolność manualna, percepcyjna, wzrok. Zmiany anatomiczne i czynnościowe w przewodzie pokarmowym u osób starszych alkalizacja soku żołądkowego, osłabienie wydzielania kwasu solnego, zwolniona perystaltyka i opóźnione opróżnianie przewodu pokarmowego, zmniejszony przepływ krwi przez przewód pokarmowy, zmniejszona powierzchnia wchłaniania, osłabiona absorpcja czynna. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku - wchłanianie upośledzenie wchłaniania leków absorbowanych za pomocą transportu czynnego, np.: witaminy B 1, B 6, preparaty wapnia, żelaza, zwiększenie wchłaniania lewodopy, zwiększenie dostępności biologicznej leków podlegających metabolizmowi pierwszego przejścia np.: propranolol, werapamil, nifedypina, molsydomina, labetalol. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku - wchłanianie Wchłanianie leków, zwłaszcza hydrofilnych, przez skórę, z powodu związanych ze starszym wiekiem zmian morfologicznych i biochemicznych w skórze oraz gorszego przepływu krwi przez tkanki, może być upośledzone.

13 Przyczyny zmian dystrybucji leków u ludzi starszych zmniejszenie ogólnej masy tkanek, zanik tkanki mięśniowej, rozrost tkanki tłuszczowej, zmniejszenie beztłuszczowej masy ciała, zmniejszenie objętości wody całkowitej, Przyczyny zmian dystrybucji leków u ludzi starszych c.d. zmniejszenie pojemności wyrzutowej serca, zmniejszenie przepływu krwi przez tkanki i narządy miąższowe (wątroba, nerki). zmniejszenie stężenia albumin w organizmie, zwiększenie stężenia kwaśnej a 1 - glikoproteiny. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku - dystrybucja Farmakokinetyka u osób w starszym wieku dystrybucja c.d. zwiększenie objętości dystrybucji leków lipofilnych, takich jak np.: amiodaron, werapamil, diazepam, lidokaina, haloperydol, chlorpromazyna, dezipramina, amitryptylina, barbiturany, glutetimid, klometiazol, zmniejszenie objętości dystrybucji leków hydrofilnych, takich jak np.: antybiotyki aminoglikozydowe, propranolol, atenolol, sotalol, acebutolol, cymetydyna, teofilina, digoksyna, hydrochlorotiazyd, sole litu. teikoplanina, Farmakokinetyka u osób w starszym wieku dystrybucja c.d. zmniejszenie stopnia wiązania z białkami surowicy krwi leków o odczynie kwaśnym (cymetydyna, furosemid), a przede wszystkim leków wiążących się z białkami w znacznym stopniu, np.: warfaryna, fenylbutazon, salicylany, pochodne sulfonylomocznika, fenytoina, Farmakokinetyka u osób w starszym wieku dystrybucja c.d. zwiększenie stopnia wiązania z kwaśną a 1 - glikoproteiną leków o odczynie zasadowym, takich jak np.: propranolol, alprenolol, imipramina, amitryptylina, chlorpromazyna, lidokaina, chinidyna, mianseryna, dizopyramid.

14 Przyczyny zmian metabolizmu leków u ludzi starszych zmniejszenie przepływu wątrobowego (o 20-40%), zmniejszenie masy wątroby (o 17-36%), zmniejszenie aktywności enzymów wątrobowych, biorących udział w procesach I fazy (zwłaszcza utleniania), ponadto redukcji i hydrolizy. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku - metabolizm zmniejszenie klirensu wątrobowego i przedłużenie biologicznego biologicznego okresu półtrwania leków metabolizowanych całkowicie lub głównie w wątrobie podczas procesów I fazy, takich jak: barbiturany, fenylbutazon, paracetamol, teofilina, chinidyna, pochodne benzodiazepiny (diazepam, chlordiazepoksyd, flurazepam). Farmakokinetyka u osób w starszym wieku metabolizm c.d. procesy metaboliczne II fazy (wiązanie leków lub ich metabolitów z kwasem glukuronowym, siarkowym, acetylacja) nie ulegają istotnym zmianom u osób w podeszłym wieku. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku metabolizm c.d. Zmiany czynności wątroby u osób starszych mogą spowodować zwiększenie dostępności biologicznej leków ulegających metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, takich jak: propranolol, werapamil, lidokaina, nifedypina, molsydomina, labetalol, nefazodon, azotany. Przyczyny zmian wydalania nerkowego u ludzi starszych zmniejszenie masy nerek (o~20%), zmniejszenie perfuzji nerek jako następstwo miażdżycowego zwężenia światła naczyń, zmniejszenia rzutu minutowego serca, upośledzenie filtracji kłębuszkowej (o~30%), wydalania kanalikowego, wchłaniania zwrotnego, w następstwie zmian zwyrodnieniowych w miąższu nerkowym. Farmakokinetyka u osób w starszym wieku - wydalanie zmniejszenie klirensu nerkowego leków wydalanych głównie przez nerki np.: antybiotyki aminoglikozydowe, digoksyna, enalapryl, kaptopryl, lizynopryl, niektóre cefalosporyny, penicyliny, kotrymoksazol, leki moczopędne (furosemid, amiloryd, hydrochlorotiazyd, triamteren), cymetydyna, ranitydyna, pochodne sulfonylomocznika.

15 Zmiany właściwości farmakodynamicznych leków: Zmiany właściwości farmakodynamicznych leków stosowanych u ludzi w starszym wieku wiążą się najczęściej: ze zmienionymi właściwościami receptorów w tkankach, ze zmniejszoną liczbą receptorów w tkankach, co prowadzi do osłabienia działania farmakologicznego. Niebezpieczeństwa terapii u osób w podeszłym wieku związane ze zmianami właściwości farmakodynamicznych leków: podciśnienie ortostatyczne podczas stosowania leków hipotensyjnych, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia czynności przewodu pokarmowego i OUN, podczas stosowania glikozydów nasercowych, Niebezpieczeństwa terapii u osób w podeszłym wieku związane ze zmianami właściwości farmakodynamicznych leków c.d.: zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia, podczas stosowania leków moczopędnych, nasilenie działania i toksyczności leków hamujących czynność OUN, zwłaszcza neuroleptyków, leków nasennych, przeciwdepresyjnych, przeciwlękowych (pochodne benzodiazepiny), Niebezpieczeństwa terapii u osób w podeszłym wieku związane ze zmianami właściwości farmakodynamicznych leków c.d.: ryzyko krwawień z powodu nasilenia działania leków hamujących krzepnięcie, znacznego stopnia hipoglikemia podczas stosowania zwykłych dawek leków przeciwcukrzycowych, Ogólne orientacyjne wskazówki terapeutyczne, według których u pacjentów w wieku: Dodatkowe utrudnienie farmakoterapii w podeszłym wieku stanowi: od 65 do 75 lat należy zmniejszać dawki leków o 10% od 76 do 85 lat należy zmniejszać dawki leków o 20% powyżej 85 lat należy zmniejszać dawki leków o 30% brak umiejętności przestrzegania zasad prawidłowego dawkowania leków brak właściwego stosowania się do zaleceń lekarza brak współpracy chorego z lekarzem, czyli zakłócenie tzw. procesu patient compliance.

16 Podstawowe zasady i środki ostrożności, jakich należy przestrzegać podczas farmakoterapii osób w podeszłym wieku Podstawowe zasady i środki ostrożności, jakich należy przestrzegać podczas farmakoterapii osób w podeszłym wieku c.d. należy stosować możliwie jak najmniejszą liczbę leków, unikać polifarmakoterapii zwiększającej ryzyko powikłań i niepożądanych interakcji leków, należy rozpoczynać leczenie wcześnie od najmniejszych skutecznych dawek i stopniowo je zwiększać w miarę potrzeby w myśl zasady start low, go slow, dawki leków muszą być indywidualizowane, Podstawowe zasady i środki ostrożności, jakich należy przestrzegać podczas farmakoterapii osób w podeszłym wieku c.d. unikać leków o wąskim współczynniku leczniczym, których stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem toksyczności, unikać leków o wątpliwym działaniu, nie przedłużać leczenia bez wyraźnej potrzeby, Podstawowe zasady i środki ostrożności, jakich należy przestrzegać podczas farmakoterapii osób w podeszłym wieku c.d. wybrać postać leku łatwą do dawkowania, (np. płyn dawkowany łyżkami lub łyżeczkami, zawiesinę lub czopek przy trudnościach z połykaniem), a ponadto zalecić najprostszy, łatwy do zapamiętania sposób zażywania leków, najlepiej jak najrzadziej w ciągu doby (1 do 2 razy dziennie) i objaśnić to choremu dokładnie na piśmie, Podstawowe zasady i środki ostrożności, jakich należy przestrzegać podczas farmakoterapii osób w podeszłym wieku c.d. stale kontrolować leczenie, sprawdzać czy chory przestrzega zaleceń lekarza, sprawdzać instrukcje dotychczasowego sposobu zażywania leków, modyfikować sposób stosowania leków, kontrolować stan kliniczny pacjenta, stan czynnościowy wątroby, serca, nerek oraz innych narządów. Farmakoterapia w okresie ciąży

17 Stosowanie leków w czasie ciąży wymaga szczególnej ostrożności z powodu zmian czynności narządów kobiety ciężarnej w różnych okresach ciąży oraz bezpośredniego wpływu leków na płód zaburzenia kinetyki leków czego następstwem mogą być zniekształcenia narządów nieprawidłowy rozwój zarodka we wczesnym okresie ciąży różne niepożądane działania leków na organizm płodu w następnych okresach ciąży Zmiany losów leków w organizmie kobiety ciężarnej Wchłanianie: upośledzenie motoryki przewodu pokarmowego zmniejszona sekrecja soku żołądkowego zwiększenie jonizacji leków o właściwościach słabych kwasów i zaburzeń ich wchłaniania zmiana przepływu krwi przez ściany przewodu pokarmowego nudności i wymioty Zmiany losów leków w organizmie kobiety ciężarnej c.d. Dystrybucja: zwiększenie objętości osocza i płynu pozakomórkowego (z powodu obecności łożyska i płodu), zmniejszenie stopnia wiązania leków z białkami (hipoalbuminemia). Zmiany losów leków w organizmie kobiety ciężarnej c.d. Metabolizm: indukcja oksydacyjnych procesów metabolicznych, upośledzenie procesów detoksykacji II fazy (zwłaszcza sprzęgania z kwasem glukuronowym i siarkowym). Zmiany losów leków w organizmie kobiety ciężarnej c.d. Wydalanie: zwiększenie nerkowego przepływu osocza o 25-50%, zwiększenie przesączania kłębuszkowego o około 50%, szybsza eliminacja leków i ich metabolitów wydalanych głównie drogą nerkową. Klasyfikacja leków wg FDA (ze względu na ryzyko szkodliwego działania na płód) A badania kontrolowane przeprowadzone u kobiet w ciąży nie wykazały szkodliwego działania leków na płód, B badania na zwierzętach nie wykazały ryzyka dla płodu, lecz nie potwierdzono tego u kobiet ciężarnych,

18 Klasyfikacja leków wg FDA (ze względu na ryzyko szkodliwego działania na płód) Klasyfikacja leków wg FDA (ze względu na ryzyko szkodliwego działania na płód) C badania na zwierzętach wykazały działania niepożądane na płód lecz brak jest badań kontrolowanych u kobiet ciężarnych (leki te można stosować gdy korzyść wynikająca ze stosowania ich u matki przewyższa ryzyko niepożądanego działania u płodu) D istnieje udokumentowane ryzyko szkodliwego działania leków na płód (leki te można stosować u kobiet ciężarnych w stanach zagrażających życiu matki) X udokumentowane działanie szkodliwe na płód u ludzi i ryzyko stosowania u kobiety ciężarnej przewyższa wszelkie możliwe korzyści: bezwzględnie przeciwwskazane u kobiety ciężarnej Środki ostrożności w czasie farmakoterapii w ciąży: W okresie rozrodczym, kobiety powinny unikać samoleczenia, w żadnym wypadku nie zażywać leków bez porady lekarskiej. W pierwszym trymestrze ciąży nie należy stosować żadnych leków, które nie są bezwzględnie konieczne. Po pierwszym trymestrze ciąży leki mogą uszkadzać płód lub wywołać nawet późne zmiany czynności organizmu noworodka lub dziecka, dlatego również w późniejszym okresie ciąży powinno się stosować leki z dużą ostrożnością. Środki ostrożności w czasie farmakoterapii w ciąży c.d.: Unikać polifarmakoterapii, stosować minimalne dawki działające leków możliwie przez krótki okres; nie stosować leków o niedokładnie znanych właściwościach farmakologicznych. Należy pamiętać, że ciąża może w znacznym stopniu zmieniać reakcję kobiety na leki. Lek Leki przeciwbólowe a ciąża Kategoria wg FDA 1/2/3 tr. Grupa leku Paracetamol B/B/B Nienarkotyczny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy Kwas acetylosalicylowy D/D/D Salicylan, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy Ibuprofen B/B/D NLPZ, przeciwbólowy Ketoprofen B/B/D NLPZ, przeciwbólowy Przechodzi przez łożysko? Zastosowanie w ciąży tak Lek z wyboru!!! tak tak tak Nie zalecany poza szczególnymi wskazaniami Stosować ostrożnie, unikać w III trymestrze ciąży Stosować ostrożnie, unikać w III trymestrze ciąży Naproksen B/B/D NLPZ tak Stosować ostrożnie, unikać w III trymestrze ciąży Leki stosowane w przeziębieniu a ciąża Lek Kategoria wg FDA Grupa leku Przechodzi przez łożysko? Zastosowanie w ciąży Chlorfenamina B Przeciwhistaminowy? Lek z wyboru Pseudoefedryna B Sympatykomimetyk, zmniejsza przekrwienie Dekstrometorfan C Nienarkotyczny przeciwkaszlowy Difenhydramina B Przeciwhistaminowy, przeciwymiotny? Lek z wyboru? Wydaje się bezpieczny tak Duże dawkidziałanie podobne do oksytocyny Klemastyna B Przeciwhistaminowy? nie

19 Leki stosowane w zaparciach a ciąża Lek Kategoria wg FDA Grupa leku Senna C Pochodne antrachinonu Przechodzi przez łożysko? Nie Zastosowanie w ciąży Prawdopodobnie bezpieczne Genetycznie uwarunkowane indywidualne reakcje chorych na leki w zależności od fenotypu i genotypu Dokusat sodu Laktulosa C B Substancja emulgująca Nie Brak dowodów na działania niepożądane wobec płodu Nasienie lnu, otręby pszenne B Środki pęczniejące Nie Prawdopodobnie bezpieczny Farmakogenetyka (pharmacogenetics) Przyczyny odmienności farmakogenetycznych Odmienna farmakokinetyka Odmienna farmakodynamika poprzez wpływ na: jest działem farmakologii klinicznej, zajmującym się wpływem genotypu i fenotypu człowieka na działanie i losy leków w organizmie. Wchłanianie Dystrybucję Receptory Metabolizm Kanały jonowe Transportery Wydalanie neuroprzekaźników Genetycznie uwarunkowane zaburzenia wchłaniania leków mogą być następstwem zwiększonej ekspresji genu ABCB1(MDR1) (ATP-Binding Cassette, subfamily B, member 1 ABCB1), dawniej nazywanego genem oporności wielolekowej MDR1 (Multi Drug Resistance 1 MDR1), odpowiadającego za wytwarzanie P-glikoproteina (P-gp) na zasadzie transportu aktywnego wyrzuca leki z komórek, zapobiegając ich kumulacji ma więc istotne znaczenie w procesie białka P-glikoproteiny (P-gp). wchłaniania leków z jelita, z krwi do mózgu eliminacji leków z moczem i żółcią

Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej

Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Farmakologia farmakon lek, logos nauka dyscyplina nauk medycznych

Bardziej szczegółowo

Lek. Definicje. Farmakologia farmakon lek, logos nauka. Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej. Pochodzenie leku

Lek. Definicje. Farmakologia farmakon lek, logos nauka. Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej. Pochodzenie leku Wybrane zagadnienia z farmakologii ogólnej Farmakologia farmakon lek, logos nauka dyscyplina nauk medycznych zajmująca się badaniem działania leków na zdrowe i chore tkanki oraz narządy człowieka i zwierząt

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Spożycie leków 75,7% Polaków sięga po leki lub suplementy diety Najwyższy odsetek osoby powyżej 60 r.ż (97%) Najniższy osoby w wieku

Bardziej szczegółowo

Kinetyczna charakterystyka losów leków w organizmie

Kinetyczna charakterystyka losów leków w organizmie Kinetyczna charakterystyka losów leków w organizmie Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Proces zerowego rzędu szybkość reakcji

Bardziej szczegółowo

Podstawy farmakokinetyki klinicznej. dr n.med. Monika Żurawska-Kliś

Podstawy farmakokinetyki klinicznej. dr n.med. Monika Żurawska-Kliś Podstawy farmakokinetyki klinicznej dr n.med. Monika Żurawska-Kliś FARMAKOLOGIA nauka o leku FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek FARMAKODYNAMIKA wpływ leku na organizm Procesy farmakokinetyczne UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

Zmiany. farmakokinetyki. farmakodynamiki. leków. Farmakoterapia u osób b w starszym wieku. Proces starzenia się

Zmiany. farmakokinetyki. farmakodynamiki. leków. Farmakoterapia u osób b w starszym wieku. Proces starzenia się Farmakoterapia u osób b w starszym wieku Proces starzenia się Anna Wiela-Hoje Hojeńska rozpoczyna się w obrębie wszystkich tkanek i narządów między 30. a 40. r.ż. i bardzo powoli, ale nieuchronnie, postępuje

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nie dotyczy ogólnych zastosowań. VI.2.2 Podsumowanie korzyści wynikających

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Codipar 250, 250 mg, czopki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 czopek zawiera 250 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.) Na podstawie art. 37h ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Autorzy... Przedmowa... 1. Wprowadzenie. Historia i idea biofarmacji... 1 Małgorzata Sznitowska, Roman Kaliszan

Spis treści. Autorzy... Przedmowa... 1. Wprowadzenie. Historia i idea biofarmacji... 1 Małgorzata Sznitowska, Roman Kaliszan Autorzy... Przedmowa... iii v 1. Wprowadzenie. Historia i idea biofarmacji... 1 Małgorzata Sznitowska, Roman Kaliszan 2. Losy leku w ustroju LADME... 7 Michał J. Markuszewski, Roman Kaliszan 1. Wstęp...

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1.

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum)

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Stopex, 15 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 15 mg dekstrometorfanu bromowodorku (Dextromethorphani

Bardziej szczegółowo

Drug-food interaction

Drug-food interaction ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Wpłynęło: 28.01.2008 Poprawiono: 05.02.2008 Zaakceptowano: 12.02.2008 Interakcje leków z pożywieniem Drug-food interaction Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład Farmakologii

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. Ostowap D 3 Calcii carbonas + Cholecalciferolum 250 mg Ca 2+ + 200 j.m. Tabletki powlekane

ULOTKA DLA PACJENTA. Ostowap D 3 Calcii carbonas + Cholecalciferolum 250 mg Ca 2+ + 200 j.m. Tabletki powlekane ULOTKA DLA PACJENTA Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV 1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Zakład Farmakodynamiki 2. Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Włodzimierz Buczko 3. Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Codipar, 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NAPROXEN EMO, 100 mg/g, żel 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 g żelu zawiera 100 mg naproksenu (Naproxenum) Zawiera również etylu parahydroksybenzoesan.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Średnia dawka dobowa: 2 g (4 tabletki 500 mg). Maksymalna dawka dobowa podczas leczenia krótkotrwałego wynosi 4 g a długotrwałego 2,6 g.

Średnia dawka dobowa: 2 g (4 tabletki 500 mg). Maksymalna dawka dobowa podczas leczenia krótkotrwałego wynosi 4 g a długotrwałego 2,6 g. 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL POLFARMEX, 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ Jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum). Substancje pomocnicze,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO SOLUVIT N, proszek do sporządzania roztworu do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 1 fiolka zawiera: Substancje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde CALPEROS 1000 Calcii carbonas 400 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Należy uważnie

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane Ulotka dla pacjenta ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz

Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej UM we Wrocławiu Wpływ leków na wyniki badań laboratoryjnych jest szczególnym rodzajem interakcji

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Claritine, 1 mg/ml, syrop 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jeden ml syropu zawiera 1 mg Loratadinum (loratadyny). Substancje pomocnicze:

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO. Wykaz wszystkich substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO. Wykaz wszystkich substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Rheumocam 1 mg tabletki do żucia dla psów Rheumocam 2, mg tabletki do żucia dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO Każda tabletka zawiera:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Lactulosum Aflofarm, 7,5 g/15 ml, syrop 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 15 ml syropu zawiera 7,5 g laktulozy ciekłej (Lactulosum liquidum).

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Sinecod; 1,5 mg/ml, syrop 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jeden ml syropu zawiera 1,5 mg butamiratu cytrynian (Butamirati citras). Substancje

Bardziej szczegółowo

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC)

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) SUBSTANCJE CZYNNE Desogestrel GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. Kod ATC: G03AC09 PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum) - witaminy K 1.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum) - witaminy K 1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO VITACON, 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum)

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Codipar, 500 mg, tabletki Paracetamolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Codipar, 500 mg, tabletki Paracetamolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Codipar, 500 mg, tabletki Paracetamolum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Sanosvit Calcium, 114 mg jonów wapnia (Ca 2+ )/ 5 ml, syrop. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 5 ml syropu zawiera substancje czynne: Glukonolaktobionian

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Metacam 1 mg tabletki do żucia dla psów Metacam 2,5 mg tabletki do żucia dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO Jedna tabletka do żucia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA RED SENES TEA Sennae folium Zioła do zaparzania w saszetkach, 20 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/ saszetkę Substancja

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy zawiera sól jodowo-bromową, w tym jodki nie mniej

Bardziej szczegółowo

1/5. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie

1/5. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Microlaxregula, 5,9 g, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Makrogol 3350.. 5,9 g w jednej saszetce.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Microlaxregula, 5,9 g, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Makrogol 3350.. 5,9 g w jednej saszetce. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Microlaxregula, 5,9 g, proszek do sporządzania roztworu doustnego 2 SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Makrogol 3350.. 5,9 g w jednej saszetce.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Panadol, 500 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Histigen, 8 mg, tabletki Histigen, 16 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Histigen: jedna tabletka zawiera 8 mg dichlorowodorku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO CLARITINE ALLERGY 10 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 10 mg Loratadinum (loratadyny). Substancja

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Slow-Mag, 535 mg (64 mg jonów magnezu), tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY i ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 64 mg jonów magnezu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Buprenorphine Alkaloid 2 mg, tabletki podjęzykowe 2 SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 2 mg buprenorfiny (w postaci chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Magne-Balans Plus, 17 mg jonów magnezu + 54 mg jonów potasu, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 17 mg jonów magnezu

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. RECALVIT D 2500 mg + 880 j.m., tabletki musujące. Calcii carbonas + Cholecalciferolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. RECALVIT D 2500 mg + 880 j.m., tabletki musujące. Calcii carbonas + Cholecalciferolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta RECALVIT D 2500 mg + 880 j.m., tabletki musujące Calcii carbonas + Cholecalciferolum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku,

Bardziej szczegółowo

Skrócona informacja o leku Vigantoletten 500 i Vigantoletten 1000 Skład i postać farmaceutyczna: Vigantoletten 500, tabletki 1 tabletka zawiera 12,5 mikrogramów cholekalcyferolu równoważnego 500 j.m. witaminy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA LAXANTIA TEA Sennae folium + Sennae fructus angustifoliae Zioła do zaparzania w saszetkach, 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Nimotop S 30 mg tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Nimotop S 30 mg tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Nimotop S 30 mg tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka powlekana zawiera 30 mg nimodypiny (Nimodipinum) Pełny wykaz

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cinnarizinum Aflofarm, 25 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 25 mg cynaryzyny (Cinnarizinum). Substancja

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Tabletki należy przyjmować rano popijając niewielką ilością płynów. Dostępność biologiczna torasemidu nie zależy od przyjmowanych posiłków.

Tabletki należy przyjmować rano popijając niewielką ilością płynów. Dostępność biologiczna torasemidu nie zależy od przyjmowanych posiłków. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO DIURED 5 mg tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 5 mg torasemidu (Torasemidum). Pełny wykaz substancji pomocniczych,

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC Aneks II Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC 70 Wnioski naukowe CMDh rozpatrzył poniższe zalecenia PRAC

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sufentanil Chiesi 50 µg /ml, roztwór do wstrzykiwań Sufentanilum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alermed, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Ambrotaxer, 15 mg/5 ml, syrop 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 5 ml syropu zawiera 15 mg ambroksolu chlorowodorku. Substancje pomocnicze:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Dolgit, 50 mg/g krem 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 g kremu Dolgit zawiera 5 g ibuprofenu (Ibuprofenum) Pełen wykaz substancji pomocniczych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny dichlorowodorku.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny dichlorowodorku. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO FLUNARIZINUM WZF, 5 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny

Bardziej szczegółowo

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0..

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0.. Glaxo 111 N Gl.. Glaxo Sp. z 0.0.. Oddzial W warszaw\e Jana Pawia II 34/6 141 Warszawa, A. W PL fax 247129 '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32 OZla. IInformacji.. Naukowej 00-141

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. OPOKAN ACTIGEL, 100 mg/g, żel Naproxenum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. OPOKAN ACTIGEL, 100 mg/g, żel Naproxenum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta OPOKAN ACTIGEL, 100 mg/g, żel Naproxenum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka powlekana zawiera 120 mg feksofenadyny chlorowodorku, co odpowiada 112 mg feksofenadyny.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka powlekana zawiera 120 mg feksofenadyny chlorowodorku, co odpowiada 112 mg feksofenadyny. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO FEXOFAST 120 mg, 120 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka powlekana zawiera 120 mg feksofenadyny chlorowodorku,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków TYPOWE

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bunorfin 2 mg tabletki podjęzykowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 2 mg tabletki podjęzykowe: Każda tabletka podjęzykowa zawiera buprenorfiny

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO FURAGINUM TEVA 50 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 50 mg furaginy (Furaginum). Substancja pomocnicza: laktoza

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. 18 października 2012 EMA/653433/2012 EMEA/H/A-5(3)/1319 Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Bardziej szczegółowo

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Przyczyny niepowodzenia stosowania monoterapii LPP Niewłaściwe rozpoznanie padaczki (rodzaju

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 5 ml syropu zawiera 10 mg dekstrometorfanu bromowodorku jednowodnego, co odpowiada 7,35 mg dekstrometorfanu.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 5 ml syropu zawiera 10 mg dekstrometorfanu bromowodorku jednowodnego, co odpowiada 7,35 mg dekstrometorfanu. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Mucotussin, 10 mg/5 ml, syrop 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 5 ml syropu zawiera 10 mg dekstrometorfanu bromowodorku jednowodnego, co

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alerzina, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka Czynność wątroby Fizjologia człowieka Wątroba (hepar) Jest największym gruczołem, Zbudowana jest w 80% z komórek miąższowych hepatocytów, w 16% z komórek siateczkowo-śródbłonkowych gwieździstych Browicza-Kupffera

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 1000 mg, tabletki powlekane

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 1000 mg, tabletki powlekane Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 1000 mg, tabletki powlekane Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Euphyllin CR retard, 250 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. (Theophyllinum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Euphyllin CR retard, 250 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. (Theophyllinum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Euphyllin CR retard, 250 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (Theophyllinum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Katadolon, 100 mg, kapsułki twarde Flupirtini maleas

Katadolon, 100 mg, kapsułki twarde Flupirtini maleas Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Niniejszy lek będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi to szybkie zidentyfikowanie nowych informacji o bezpieczeństwie. Pacjent też może w tym

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 500 mg o-(ß-hydroksyetylo)-rutozydów (O-(beta-hydroxyethyl)-rutosidea (Oxerutins)).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 500 mg o-(ß-hydroksyetylo)-rutozydów (O-(beta-hydroxyethyl)-rutosidea (Oxerutins)). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Venoruton forte, 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 500 mg o-(ß-hydroksyetylo)-rutozydów (O-(beta-hydroxyethyl)-rutosidea

Bardziej szczegółowo