Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download ""

Transkrypt

1 PORADNIK DLA PRZEDSIÊBIORCÓW PIEKARNIE I CUKIERNIE URZ D KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

2 Wydawca Urz¹d Komitetu Integracji Europejskiej Al. Ujazdowskie 9, Warszawa we wspó³pracy z Regionalnym Centrum Informacji Europejskiej przy Wy szej Szkole Informatyki i Zarz¹dzania w Rzeszowie Projekt graficzny serii wydawniczej 21 DRZEWO, agencja interaktywna Gagarina 86/7, Toruñ Wydanie pierwsze - grudzieñ 2003 ISBN Urz¹d Komitetu Integracji Europejskiej

3 Ogólne zasady zak³adania przedsiêbiorstw w krajach cz³onkowskich UE i krajach przystêpuj¹cych Jedn¹ z podstawowych zasad funkcjonowania rynku wewnêtrznego w Unii Europejskiej jest swoboda przedsiêbiorczoœci, przejawiaj¹ca siê w mo liwoœci prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej przez obywateli pañstw cz³onkowskich w dowolnym kraju na terenie UE. Dzia³alnoœæ gospodarcza na obszarze innego pañstwa cz³onkowskiego mo e polegaæ na zak³adaniu przedsiêbiorstw g³ównych, a tak e na zak³adaniu przedsiêbiorstw podleg³ych (filii, agencji, oddzia³ów oraz spó³ek - córek). Swoboda przedsiêbiorczoœci w zakresie wynikaj¹cym z Traktatu ustanawiaj¹cego Wspólnotê Europejsk¹ (TWE) - dotyczy zarówno osób fizycznych (koniecznym warunkiem korzystania z tej swobody jest obywatelstwo UE, czyli obywatelstwo pañstwa cz³onkowskiego UE), jak i osób prawnych (zarejestrowanych lub posiadaj¹cych siedzibê w UE). Ze swobody przedsiêbiorczoœci korzysta³y tak e osoby fizyczne z pañstw stowarzyszonych z UE (w tym z Polski), które mog³y podj¹æ tzw. samozatrudnienie (tj. prowadzenie zarejestrowanej dzia³alnoœci przez dan¹ osobê w jednym z pañstw cz³onkowskich UE), bez mo liwoœci poszukiwania zatrudnienia na lokalnym rynku pracy. Na podstawie Uk³adu Europejskiego polscy przedsiêbiorcy mogli tak e tworzyæ jednostki zale ne w pañstwach cz³onkowskich UE. Nie by³o jednak mo liwoœci zatrudniania innych pracowników z pañstwa pochodzenia (wyj¹tek stanowi³ tylko tzw. personel kluczowy firmy, tj. osoby pe³ni¹ce funkcje kierownicze oraz specjaliœci). Równie po 1 maja 2004 r. nie bêdzie w tym zakresie istotnej zmiany: pañstwa cz³onkowskie UE mog¹ wprowadziæ okresy przejœciowe na zatrudnianie obywateli z nowych pañstw cz³onkowskich - tam gdzie bêd¹ utrzymywane restrykcje dotycz¹ce zatrudniania obcokrajowców, polski przedsiêbiorca, legalnie dzia³aj¹cy w innym pañstwie cz³onkowskim, nie bêdzie móg³ zatrudniaæ obywateli polskich. Utrzymywanie okresów przejœciowych oznacza, e podjêcie pracy w pañstwie cz³onkowskim UE bêdzie nadal wymagaæ uzyskania zezwolenia na pracê. Okresy przejœciowe zwi¹zane z zatrudnieniem mog¹ obowi¹zywaæ maksymalnie 7 lat, wed³ug formu³y lata (oznacza to, e pañstwa cz³onkowskie nie mog¹ wprowadziæ jednolitego siedmioletniego okresu przejœciowego, ale obowi¹zywanie ograniczeñ w zatrudnieniu obywateli z innych pañstw cz³onkowskich musi byæ weryfikowane po up³ywie dwóch, a nastêpnie trzech lat). Decyzjê o stosowaniu okresów przejœciowych podejmuj¹ samodzielnie poszczególne pañstwa cz³onkowskie: utrzymywanie ograniczeñ w zatrudnieniu obywateli nowych pañstw cz³onkowskich UE zadeklarowa³y Niemcy i Austria, natomiast z dniem 1 maja 2004 roku swoje rynki pracy otworz¹ prawdopodobnie Dania, Holandia, Irlandia, Szwecja, Wielka Brytania. Swoboda przedsiêbiorczoœci obejmuje jednak nie tylko podejmowanie dzia³alnoœci gospodarczej, ale tak e inne czynnoœci zwi¹zane z funkcjonowaniem przedsiêbiorstwa: nabywanie ruchomoœci i nieruchomoœci, zawieranie umów (np. umów o dzie³o, umów najmu, umów o pracê), uczestnictwo w przetargach (tak e tych organizowanych przez w³adze publiczne), pozyskiwanie koncesji i zezwoleñ. 3

4 Ograniczenia swobody przedsiêbiorczoœci mog¹ byæ uzasadnione: wykonywaniem w³adzy publicznej (art. 45 TWE), wzglêdami porz¹dku, bezpieczeñstwa i zdrowia publicznego (art. 46 ust. 1 TWE). Swoboda przep³ywu us³ug. Traktat ustanawiaj¹cy Wspólnotê Europejsk¹ gwarantuje swobodê przep³ywu us³ug. Czynna swoboda przep³ywu us³ug polega na tym, e us³ugodawca udaje siê do innego pañstwa cz³onkowskiego w celu œwiadczenia us³ug. Jest to istotna alternatywa dla podejmowania dzia³alnoœci gospodarczej w innych pañstwach cz³onkowskich (œwiadczenie us³ug za granic¹, o ile odbywa siê na zasadzie incydentalnej (czasowej) i nie ma charakteru sta³ego, nie wymaga zak³adania dzia³alnoœci gospodarczej w innym pañstwie). Traktat Akcesyjny nie przewiduje okresów przejœciowych ograniczaj¹cych przep³yw us³ug (w przypadku us³ugodawców z nowych pañstw kandyduj¹cych), ewentualnie restrykcje mog¹ byæ wprowadzone przez pañstwa cz³onkowskie po uprzednim zawiadomieniu Komisji Europejskiej tylko w przypadku powa nych zak³óceñ lub zagro eñ rynku pracy, powsta³ych w okreœlonych regionach w wyniku transgranicznego œwiadczenia us³ug. Zasada niedyskryminacji. Swoboda przedsiêbiorczoœci opiera siê na zasadzie niedyskryminacji, oznaczaj¹cej, e w odniesieniu do regu³ dzia³alnoœci gospodarczej obywatele innych pañstw cz³onkowskich traktowani s¹ tak samo jak obywatele kraju przyjmuj¹cego (tzw. klauzula narodowa lub klauzula traktowania narodowego). Nie oznacza to jednak, e dzia³alnoœæ gospodarcza we wszystkich pañstwach cz³onkowskich prowadzona jest na takich samych warunkach. Kwestie takie jak formy dzia³alnoœci gospodarczej, wymogi formalne i kapita³owe dla rozpoczêcia dzia³alnoœci czy wreszcie jej opodatkowanie regulowane s¹ przez prawo krajowe, a nie prawo wspólnotowe. W praktyce oznacza to, e otwarcie firmy w wybranym pañstwie cz³onkowskim UE wymaga dostosowania siê do przepisów prawnych tego kraju. Prawo pobytu. Wolnoœæ zak³adania przedsiêbiorstw jest œciœle zwi¹zana z prawem wjazdu i sta³ego pobytu na obszarze innego pañstwa cz³onkowskiego, przyznanym, na podstawie dyrektywy nr 73/148/EWG, osobom podejmuj¹cym dzia³alnoœæ gospodarcz¹. Prawo pozostania w pañstwie cz³onkowskim, w którym wykonywana by³a dzia³alnoœæ na zasadzie samozatrudnienia, przys³uguje tak e po zakoñczeniu aktywnoœci gospodarczej (dyrektywy nr 75/34/EWG oraz 90/365/EWG). Ubezpieczenia spo³eczne. Osoby prowadz¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹ w innym kraju cz³onkowskim, a tak e cz³onkowie ich rodzin podlegaj¹ zasadom koordynacji systemów ubezpieczeñ spo³ecznych (rozporz¹dzenie Rady nr 1408/71, zmienione rozporz¹dzeniem nr 1390/81). System ten opiera siê na kilku zasadach: (1) z punktu widzenia uprawnieñ i obowi¹zków ubezpieczeniowych cudzoziemcy traktowani s¹ tak jak obywatele danego pañstwa cz³onkowskiego, (2) sk³adki ubezpieczenia spo³ecznego (emerytalnego, zdrowotnego) p³aci siê tylko w jednym pañstwie (zazwyczaj tam, gdzie wykonywana jest praca lub prowadzona dzia³alnoœæ), (3) prawa do œwiadczeñ z tytu³u ubezpieczenia spo- ³ecznego nabyte w zwi¹zku z op³acaniem sk³adek w jednym pañstwie cz³on- 4

5 kowskim nie przepadaj¹, jeœli uprawniony przenosi siê do innego kraju. Zasady przyznawania œwiadczeñ ubezpieczenia spo³ecznego (np. wiek emerytalny) oraz ich wysokoœæ okreœlaj¹ jednak przepisy prawa krajowego. Oznacza to, e jeœli przedsiêbiorca polski najpierw dzia³a tylko w Polsce (i tu op³aca sk³adki ubezpieczeniowe), a nastêpnie podejmie dzia³alnoœæ np. w Szwecji, gdzie równie bêdzie p³aci³ sk³adki na ubezpieczenie spo³eczne, dla celów ostatecznego obliczenia œwiadczenia emerytalnego uwzglêdniane bêd¹ lata sk³adkowe zarówno w Polsce, jak i w Szwecji. Ubiegaj¹c siê o emeryturê w Polsce, przedsiêbiorca bêdzie musia³ jednak spe³niæ wymogi przewidziane prawem polskim (dla uzyskania uprawnieñ emerytalnych w Polsce nie bêdzie mia³ znaczenia fakt, i przedsiêbiorca spe³nia odpowiednie wymogi wed³ug prawa szwedzkiego). Regulacje celne. Wspólnota Europejska jest jednolitym obszarem celnym (z wy- ³¹czeniem Grenlandii i Wysp Owczych (Dania), Ceuty, Mellili (Hiszpania), terytoriów zamorskich Francji oraz kilku gmin w³oskich le ¹cych na pograniczu ze Szwajcari¹), na którego zewnêtrznych granicach obowi¹zuj¹ takie same stawki celne. Z chwil¹ przyst¹pienia do Unii Europejskiej w Polsce stosowane bêd¹ taryfy celne wspólne dla wszystkich pañstw cz³onkowskich UE. Podstawowe regulacje celne Wspólnoty Europejskiej zawarte s¹ w Kodeksie celnym UE (rozporz¹dzenie Rady (EWG) nr 2913/92, wielokrotnie zmieniane) oraz tzw. Kodeksie celnym wykonawczym UE (rozporz¹dzenie Rady (EWG) nr 2454/93). Te akty prawne zawieraj¹ wzory wszystkich dokumentów obowi¹zuj¹cych w obrocie celnym UE (wzory stanowi¹ za³¹czniki do rozporz¹dzeñ, w sumie jest ich 113). Informacje o obowi¹zuj¹cych stawkach celnych mo na znaleÿæ w bazie TARIC, dostêpnej w Internecie pod adresem U³atwieniem dla przedsiêbiorców jest tak e system tzw. wi¹ ¹cej informacji taryfowej (EBTI - European Binding Tariff Information), udzielanej zainteresowanym nieodp³atnie przez administracjê celn¹ pañstw cz³onkowskich (dostêp do bazy: Informacje taryfowe udzielane s¹ na wniosek zainteresowanych w formie decyzji i s¹ wi¹ ¹ce (w zakresie klasyfikacji taryfowej, a nie stawki taryfowej) dla przedsiêbiorcy oraz organu celnego przez 6 lat od dnia wydania (w wyj¹tkowych przypadkach, po spe³nieniu pewnych warunków, istnieje mo liwoœæ uniewa nienia tej decyzji). Prawo kontraktów. Prawo wspólnotowe nie stworzy³o dot¹d w³asnego kodeksu cywilnego, który regulowa³by zasady zawierania umów na rynku wewnêtrznym. Kooperuj¹cy przedsiêbiorcy z ró nych pañstw cz³onkowskich zgodnie z zasadami prawa miêdzynarodowego prywatnego mog¹ sami dokonaæ wyboru porz¹dku prawnego, któremu poddaj¹ swój kontrakt (mo e to byæ np. prawo francuskie czy niemieckie). Poruszanie siê w obcym prawodawstwie stwarza przedsiêbiorcom istotne problemy, zwi¹zane np. z egzekucj¹ roszczeñ. Obecnie z inicjatywy Komisji Europejskiej - trwaj¹ prace nad stworzeniem ram prawnych u³atwiaj¹cych obrót gospodarczy miêdzy podmiotami z ró nych pañstw cz³on- 5

6 kowskich. Przepisy wspólnotowe reguluj¹ natomiast umowy miêdzy przedsiêbiorcami a konsumentami w sposób, który tym ostatnim ma zapewniæ w³aœciwy poziom ochrony. Do najwa niejszych regulacji konsumenckich nale ¹: dyrektywa o ogólnym bezpieczeñstwie produktów, zawieraniu umów poza lokalem przedsiêbiorstwa i na odleg³oœæ, o niedozwolonych klauzulach umownych. Formy prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej w krajach UE Na poziomie wspólnotowym w zakresie organizacji dzia³alnoœci gospodarczej i funkcjonowania przedsiêbiorstw istniej¹ jedynie regulacje harmonizuj¹ce zasady dzia- ³ania spó³ek kapita³owych (przepisy te w³aœciwie nie dotycz¹ wiêc ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw) oraz regulacje poœwiêcone ogólnowspólnotowym formom prowadzenia dzia³alnoœci. Jak dot¹d wypracowano tylko dwie takie formy: europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych (jest to raczej forma kooperacji przedsiêbiorstw celem EZIG jest u³atwianie i rozwijanie dzia³alnoœci gospodarczej uczestników pochodz¹cych z ró nych pañstw cz³onkowskich; uczestnicy dzia³aj¹ w oparciu o przepisy pañstw cz³onkowskich) oraz spó³kê europejsk¹ (uczestnicy z ró nych pañstw cz³onkowskich, kapita³ co najmniej 120 tys. euro). Spó³ka europejska jest w³aœciwa dla przedsiêwziêæ gospodarczych w wiêkszym rozmiarze, a zdecydowana liczba europejskich przedsiêbiorstw prowadzi dzia³alnoœæ w formach przewidzianych prawem poszczególnych pañstw cz³onkowskich. Ka de pañstwo cz³onkowskie UE samodzielnie wyznacza zasady zak³adania firm na w³asnym terytorium. Poni ej prezentowane s¹ przyk³adowe rozwi¹zania w wybranych krajach UE. Holandia: Na rynku holenderskim firma mo e dzia³aæ w formie: (1) spó³ki z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (minimalny kapita³ euro; konieczne uzyskanie (odp³atnie) deklaracji Ministerstwa Sprawiedliwoœci o braku przeciwwskazañ prawnych), (2) spó³ki akcyjnej (minimalny kapita³ euro), (3) oddzia³u firmy (nie ma osobowoœci prawnej, podlega rejestracji w Izbie Handlowej; w celu rejestracji konieczne jest przedstawienie wyci¹gu z rejestru firmy-matki, notarialnie poœwiadczony i przet³umaczony statut, notarialnie poœwiadczona decyzja zarz¹du o utworzeniu oddzia³u, pe³nomocnictwo dla dyrektora oddzia³u). Firma zatrudniaj¹ca pracowników spoza Holandii mo e wyp³acaæ im 30% nieoprocentowany dodatek roz³¹kowy. Niemcy: Niemieckie prawo przewiduje, e dzia³alnoœæ gospodarcz¹ mo na prowadziæ w formie: (1) spó³ki z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (tak e jednoosobowej, kapita³ minimalny wniesiony przy rejestracji musi wynieœæ co najmniej 13 tys. euro), (2) spó³ki akcyjnej (minimalna wysokoœæ kapita³u to 51 tys. euro), (3) przedstawicielstwa (biuro lub oddzia³ przedsiêbiorstwa obcego). We wszystkich wymienionych przypadkach konieczna jest s¹dowa rejestracja dzia³alnoœci. Zarejestrowane 6

7 przedsiêbiorstwa staj¹ siê obligatoryjnie cz³onkami izb przemys³owo-handlowych lub rzemieœlniczych. Minimalne stawki godzinowe dla pracowników okreœlane s¹ dla poszczególnych bran na podstawie uk³adów ze zwi¹zkami zawodowymi. Wielka Brytania: Dzia³alnoœæ gospodarcza mo e byæ prowadzona w formie: (1) spó³ki partnerskiej (do 20 wspólników; nie posiada osobowoœci prawnej (za wyj¹tkiem Szkocji)), (2) spó³ki zwyk³ej z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ czêœci wspólników, a tak e (3) spó³ek korporacyjnych: spó³ki z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (min. suma kapita³u: 50 tys. funtów), spó³ki bez ograniczenia odpowiedzialnoœci. Mo liwe jest tak e utworzenie oddzia³u (jeœli firma prowadzi bezpoœredni¹ dzia³alnoœæ handlow¹ na rynku brytyjskim) lub utworzenie joint venture z partnerem brytyjskim. Rejestracj¹ spó³ek i oddzia³ów zajmuje siê Companies House. Podatki dochodowe uiszczane s¹ przez firmy w ci¹gu 9 miesiêcy od zakoñczenia roku obrachunkowego. Firmy obce mog¹ nabywaæ nieruchomoœci (dla prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej musz¹ one byæ wyposa one w certyfikaty o zabezpieczeniach przeciwpo arowych). Obowi¹zek rejestracji VAT powstaje przy obrotach przekraczaj¹cych 51 tys. funtów. Minimalna stawka wynagrodzenia za pracê wynosi (w zale noœci od kategorii pracowników) od 3,60 do 4,20 funta za godzinê. Dzia³alnoœæ gospodarcza prowadzona w poszczególnych pañstwach cz³onkowskich wymaga dostosowania siê nie tylko do przepisów dotycz¹cych bezpoœrednio warunków podejmowania dzia³alnoœci, ale tak e do regulacji podatkowych, ubezpieczeniowych, z zakresu zamówieñ publicznych, ochrony konsumentów, bezpieczeñstwa produktów (mimo harmonizacji na szczeblu wspólnotowym, w przepisach krajowych mog¹ wystêpowaæ ró nice). Nale y podkreœliæ, e wiêkszoœæ przepisów dotycz¹cych ró nych aspektów dzia³alnoœci gospodarczej przyjmuje w UE formê dyrektyw, które dopiero po wdro eniu do ustawodawstwa krajowego zaczynaj¹ bezpoœrednio obowi¹zywaæ przedsiêbiorców. Skoro znaczna czêœæ polskiego prawodawstwa zosta³a zharmonizowana z dyrektywami UE, przedsiêbiorcy dzia³aj¹cy zgodnie z normami krajowymi zachowuj¹ jednoczeœnie zgodnoœæ z przepisami europejskimi. Podatki i ubezpieczenie spo³eczne w krajach cz³onkowskich UE Pañstwa UE nie maj¹ jednolitego systemu podatkowego, ka de pañstwo autonomicznie kszta³tuje politykê fiskaln¹, ustalaj¹c zasady i skalê opodatkowania (w zakresie podatków dochodowych). Podejmowane dot¹d próby wprowadzenia to samych stawek podatków dochodowych we wszystkich pañstwach cz³onkowskich nie przynios³y efektów. Równie wielkoœæ obci¹ eñ z tytu³u ubezpieczenia spo³ecznego jest zró nicowana w poszczególnych pañstwach cz³onkowskich. 7

8 3D VWZR $XVWULD %HOJLD 6WDZND SRGVWDZRZD 3RGDWHNRGILUP ród³a opracowania: Warunki zak³adania i prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej w krajach Unii Europejskiej (red. M. Cisek- Babiarz, M. Drath), PARP, Warszawa 2001 oraz informacje z serwisu public-services.eu (Information on cross-border public services in Europe 8 6WDZNDVSHFMDOQD 3RGDWHNRGRVyEIL]\F]Q\FK PLQLPDOQLHHXURURF]QLH²VD HXURURF]QLH²VS]RR ]DSLHUZV]HHXUR HXURURF]QLH²ILUP\] ]DQDVW SQHHXUR URF]Q\PREURWHPSRZ\ HM ]DQDVW SQHHXUR HXUR ]DQDVW SQHHXUR VSyãNLRVRERZH²RSRGDWNRZDQL ZV]\VWNLHZ\ V]HGRFKRG\ ZVSyOQLF\ GRFKyGW\VHXUR GRFKyGW\VHXUR GRFKyGW\VHXUR 'DQLD )LQODQGLD )UDQFMD GODGRFKRGyZSRQL HM HXUR LQRUPDOQDVWDZNDGODGDOV]\FK GRFKRGyZSRZ\ HMWHMVXP\ *UHFMD Z ]DOH QR FLRG IRUP\SUDZQHM GOD0 3 +LV]SDQLD MH OLGRFKyGQLHSU]HNURF]\ã HXUR ]D +RODQGLD SLHUZV]H HXUR]D QDGZ\ N,UODQGLD GR SRGDWHNSURJUHV\ZQ\²SUyJ PDNV\PDOQ\ 8EH]SLHF]HQLDVSRãHF]QH SUDFRGDZFDUHJXODUQHJRZ\QDJURG]HQLD GRGDWNyZ ZL WHF]Q\FKLXUORSRZ\FK LVWQLHMHJyUQ\SXãDSQDOLF]DQLDVNãDGNL SUDFRZQLNUHJXODUQHJRZ\QDJURG]HQLD GRGDWNyZ ZL WHF]Q\FKLXUORSRZ\FK Z]DOH QR FLRGZ\VRNR FL GRFKRGyZ SUDFRGDZFDQLHSãDFLVNãDGHNQDXEH]SLHF]HQLH VSRãHF]QHSUDFRZQLNyZ RERZL ]NRZHXEH]SLHF]HQLDSUDFRZQLNDRGZ\SDGNX SU]\SUDF\Z]DOH QR FLRGURG]DMXSUDF\VNãDGND SRQL HM'..PLHVL F]QLH²SãDFRQHF] FLRZR SU]H]SUDFRGDZF LF] FLRZRSU]H]SUDFRZQLND SUDFRZQLNRGZ\QDJURG]HQLDEUXWWR GRFKRG\²HXUR GRFKRG\HXUR XEH]SLHF]HQLHFKRURERZH HXUR XEH]SLHF]HQLHHPHU\WDOQHLRGEH]URERFLD HXUR SRQDGHXUR SUDFRGDZFD GODRVyESURZDG] F\FKG]LDãDOQR VWRSQLRZDVNDODRGGR JRVSRGDUF] SUDFRZQLN SUDFRGDZFD SUDFRZQLN ]DSLHUZV]HHXUR NROHMQHHXUR ]DNROHMQHHXUR GRFKRG\Z\ V]H RERZL ]NRZR /XNVHPEXUJ VWDZNL QDIXQGXV]EH]URERWQ\FKSRGDWHN ND GDILUPDRERZL ]NRZRSãDFL UHODW\ZQLHQLVNLVXPDZV]\VWNLFK SURJUHV\ZQH QDIXQGXV]GODEH]URERWQ\FK REFL H ZW\PXEH]SLHF]HQLD 1LHPF\ SRGDWNLPDM WNRZHRGGRFKRGX SU]HGVL ELRUVWZDLMHJRPLHQLD SRGDWHNRGSãDFRGGRFKRGyZ ]\VNX]NDSLWDãXRGRVyE SUDZQ\FKPRJ VL JQ VSRãHF]QHJR²RN PDNV\PDOQLH ILUP\PDM FHVLHG]LE SR]D 3RUWXJDOLD WHMVWRS\ 3RUWXJDOL MDNRSRGDWHN ORNDOQ\ 6]ZHFMD :LHOND %U\WDQLD :ãrfk\ SRGDWNX ORNDOQHJR JG\GRFKyGPL G]\D W\VIXQWyZEU\W\MVNLFK GRFKyGSRQL HMW\VIXQWyZ SUDFRGDZFD SUDFRZQLN ]DZDUWHZSRGDWNX SUDFRGDZFD SU]\Z\QDJURG]HQLXW\JRGQLRZ\PGRHXUR SU]\Z\ V]\PZ\QDJURG]HQLX SUDFRZQLN Z\QDJURG]HQLHW\JRGQLRZHSRZ\ HMHXUR Z\QDJURG]HQLHW\JRGQLRZHSRZ\ HMHXUR SUDFRGDZFD SUDFRZQLF\IL]\F]QL LQQLSUDFRZQLF\ SUDFRZQLN SUDFRZQLF\IL]\F]QL LQQLSUDFRZQLF\ HPHU\WDOQH SURJUHV\ZQH ]GURZRWQH GODEH]URERWQ\FK 6(.GRFKyGGR6(. GRFKyGSRZ\ HM 6(. SUDFRGDZFD RVRE\VDPRG]LHOQLHSURZDG] FHG]LDãDOQR PRJ Z\EUD V\VWHP ZLDGF]H SRGVWDZRZ\FKOXE UR]V]HU]RQ\FK SUDFRZQLN QDIXQGXV]HPHU\WDOQ\ SUDFRGDZFDMH OLW\JRGQLRZH]DURENLPL G]\ DIXQWyZMH OL]DURENLSRQDG IXQWyZ VDPR]DWUXGQLHQLIXQW\W\JRGQLRZRQLH]DOH QLHRG ]DURENyZ SUDFRZQLNNZRW\RNUH ORQHW\JRGQLRZR

9 Harmonizacja (ale nie ujednolicenie) na poziomie wspólnotowym objê³a tylko podatek VAT (regulowany tzw. VI Dyrektyw¹) oraz czêœciowo podatki akcyzowe. W przypadku transakcji pomiêdzy podatnikami z ró nych krajów UE towary dostarczane pomiêdzy podatnikami opodatkowane s¹ stawk¹ zerow¹ w kraju ich wysy³ki (rozpoczêcia transportu) jako wewn¹trzwspólnotowa dostawa, zaœ podatek nale ny op³acany jest przez nabywcê towarów w kraju, do którego przybywaj¹ towary (zakoñczenia transportu) wg stawki w³aœciwej dla kraju, do którego przywo one s¹ towary. Wysokoœæ stawki podstawowej (standardowej) w pañstwach cz³onkowskich UE nie mo e byæ ni sza ni 15%, a stawki zredukowanej (mo na stosowaæ jedn¹ lub dwie stawki obni one) nie mo e byæ ni sza ni 5%. Stawki podatku VAT w pañstwach cz³onkowskich UE 3D VWZR 6WDZND VWDQGDUGRZD 6WDZND ]UHGXNRZDQD $XVWULD %HOJLD 'DQLD )LQODQGLD )UDQFMD *UHFMD +LV]SDQLD +RODQGLD,UODQGLD /XNVHPEXUJ 1LHPF\ 3RUWXJDOLD 6]ZHFMD :LHOND%U\WDQLD :ãrfk\ ród³o: VAT rates applied in the Member States of the European Community (situation on 1 st May 2003), Komisja Europejska DG ds. Podatków i Ce³ (DOC 2908/2003) 9

10 ród³a informacji o UE dla przedsiêbiorców Instytucje œwiadcz¹ce pomoc przedsiêbiorcom w UE i Polsce Bibliografia Prawo Unii Europejskiej. Prawo materialne i polityki (red. J. Barcz), Wyd. Prawo i Praktyka Gospodarcza, Warszawa Unia Europejska. Przygotowania Polski do cz³onkostwa (red. naukowa i koordynacja E. Kawecka-Wyrzykowska, E. Synowiec), Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 2001 Warunki zak³adania i prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej w krajach Unii Europejskiej (red. M. Cisek-Babiarz, M. Drath), PARP, Warszawa 2001 VAT rates applied in the Member States of the European Community (situation on 1 st May 2003), Komisja Europejska - DD ds Podatków i Ce³ (DOC 2908/2003) taxation_customs/publications/ info_doc/taxation/tva/taux_tva _en.pdf Dyrekcja Generalna ds. Przedsiêbiorstw European Commission Enterprise DG Documentation Centre Office: SC15 00/51 B Brussels Belgium Fax: +32 (0) Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Pl. Trzech Krzy y 3/5, Warszawa tel.: (22) Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci Al. Jerozolimskie 125/127, Warszawa tel.: (22) /45 fax: (22) /56 Centra Euro-Info sieæ oœrodków informacyjnych aktywna w 42 pañstwach (w Polsce 12 oœrodków, pe³na lista na stronie www) Euro Info Centre PL-405 przy Funduszu Wspó³pracy, ul. Górnoœl¹ska 4a, Warszawa tel.: (22) , Fax: , Portale internetowe Portal informacyjny Serio.pl Twoja firma w Europie Dialog z europejskim biznesem (Dialogue with Business) Informacje nt. transgranicznych us³ug publicznych w Europie Kwartalnik Enterprise Europe (wydawany przez DG ds. Przedsiêbiorstw) (dystrybucja nieodp³atna w formie elektronicznej lub papierowej (drog¹ pocztow¹) po uprzednim zg³oszeniu: ) 10

11 Informacje ogólne o bran y piekarniczej i cukierniczej w Europie Przemys³ piekarniczo-cukierniczy * w Europie wyprodukowa³ w 2002 roku ponad 35 milionów ton wyrobów o wartoœci ok. 68 mld euro (co stanowi wzrost o 3% wobec wartoœci w poprzednim roku) **. Najwiêkszym dzia³em produkcji sektora piekarniczego pozostaje chleb, stanowi¹cy 85% sprzeda y, a nastêpnie ciastka (herbatniki) 10% oraz ciasta 5%. Najwiêkszymi rynkami zbytu dla produktów piekarniczych i cukierniczych s¹: Francja, Hiszpania, Niemcy, Wlk. Brytania oraz W³ochy (w sumie stanowi¹ 64% ca³oœci sprzeda y), najmniejsze spo ycie wyrobów piekarskich notuje siê w pañstwach skandynawskich. * Pojêcie cukierniczy dotyczy w tym wypadku wy³¹cznie produktów m¹cznych (na bazie zbó ). ** Informacje zawarte w tej czêœci broszury pochodz¹ z raportu EuroBakery 2003: Markets, Innovations and Future Strategies, Leatherhead Food International W najbli szych piêciu latach rynek europejski pozostanie stabilny, przewiduje siê ogólny wzrost najwy ej 0,2% rocznie. Stosunkowo najbardziej bêdzie rozrasta³ siê sektor ciast (w perspektywie do 2007 r. notowany bêdzie wzrost o ok. 1,7% rocznie). A 62% europejskiego rynku chleba stanowi¹ piekarnie, których dzia³alnoœæ ma charakter rzemieœlniczy (znaczne s¹ ró nice miêdzy poszczególnymi pañstwami: od 5% rynku w Irlandii po 90% we W³oszech). Do nielicznych wyj¹tków nale ¹ zak³ady piekarnicze funkcjonuj¹ce w wiêcej ni jednym pañstwie europejskim. Na rynku ciastek (herbatników) funkcjonuje trzech du ych miêdzynarodowych dostawców (jeden z nich tylko na piêciu g³ównych rynkach Europy Zachodniej ma udzia³ w rynku na poziomie 15%). Rynek ciast pakowanych, z nielicznymi wyj¹tkami, zdominowany jest przez wytwórców krajowych, rzadko aktywnych na innych rynkach. Wœród podstawowych trendów rozwoju rynku piekarniczo-cukierniczego w Europie nale y wskazaæ: rosn¹cy udzia³ w rynku wyrobów z p³atków zbo owych; zwiêkszaj¹c¹ siê popularnoœæ pakowanego, krojonego chleba z d³u - szym terminem przydatnoœci do spo ycia; wymagania klientów dotycz¹ce tzw. zdrowej ywnoœci (popyt na produkty o niskiej zawartoœci t³uszczu i cukru oraz produkty z dodatkiem witamin i minera³ów); wzrost zapotrzebowania na produkty wysokogatunkowe, wzbogacone dodatkowymi sk³adnikami (np. pieczywo z przyprawami, suszonymi owocami, itp.). 11

12 Warunki prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej 1. Uwagi ogólne Prawo wspólnotowe nie zawiera wielu regulacji dotycz¹cych wy³¹cznie piekarnictwa i cukiernictwa. Do dzia³alnoœci przedsiêbiorstw tych bran odnosz¹ siê ogólne przepisy prawa ywnoœciowego. Wiêkszoœæ tych przepisów przyjê³a na poziomie europejskim postaæ dyrektyw, które obowi¹zuj¹ przedsiêbiorców dopiero wówczas, gdy s¹ wdro one do krajowego porz¹dku prawnego (w Polsce za pomoc¹ ustaw oraz rozporz¹dzeñ wykonawczych). Wynika st¹d, e polscy przedsiêbiorcy nie s¹ zobowi¹zani stosowaæ siê bezpoœrednio do przepisów europejskich dyrektyw, lecz przepisów polskich ustaw, które powinny byæ dostosowane do norm wspólnotowych. W zakresie prawa ywnoœciowego osi¹gniêto dotychczas znaczny stopieñ harmonizacji przepisów krajowych z wymogami europejskimi. 2. System HACCP w zak³adach piekarniczych i cukierniczych Najistotniejszym wymogiem funkcjonowania w UE zak³adów przemys³u spo- ywczego, w tym zak³adów piekarniczych i cukierniczych, jest wdro enie przez nie tzw. systemu HACCP. Skrót ten (pochodz¹cy od pierwszych liter angielskiego pojêcia Hazard Analysis and Critical Control Point) oznacza: analiza zagro eñ i krytyczny punkt kontroli. System ten dotyczy procesów produkcji i przetwórstwa ywnoœci (tj. ca³ego sektora spo ywczego, w tym zak³adów piekarniczych i cukierniczych), a w pañstwach Unii Europejskiej jest stosowany od 1975 r. W 1993 r. wydano dyrektywê dotycz¹c¹ higieny œrodków spo ywczych (dyrektywa nr 93/43/EWG), okreœlaj¹c¹ zasady stosowania HACCP. Celem systemu HACCP jest eliminacja wszystkich zagro eñ zdrowotnych w procesie produkcji, które mog³yby wp³yn¹æ na bezpieczeñstwo wyrobu, a w konsekwencji przynieœæ szkodê konsumentowi. System skupia siê na badaniu bezpieczeñstwa procesu wytwarzania produktu (zamiast sprawdzania jakoœci produktu dopiero po jego wytworzenia). Wyró nia siê trzy rodzaje zagro eñ: (1) mikrobiologiczne (np. bakteria), (2) fizyczne (np. piasek), (3) chemiczne (np. detergenty). Obowi¹zki zwi¹zane z wdra aniem systemu HACCP ci¹ ¹ na wszystkich podmiotach uczestnicz¹cych w wytwarzaniu ywnoœci, tj. producentach, przetwórcach i dystrybutorach (tak e np. sto³ówkach, jad³odajniach, itp.). Wdro enie systemu HACCP musi byæ poprzedzone wprowadzeniem w zak³adzie produkcyjnym zasad tzw. dobrej praktyki produkcyjnej (Good Manufacturing Practice GMP) oraz dobrej praktyki higienicznej (Good Hygiene Practice GHP). 12

13 Podstawowe zasady systemu HACCP to: 1. Przeprowadzenie analizy potencjalnych zagro eñ dla higieny ywnoœci na wszystkich etapach produkcji i dystrybucji produktu spo ywczego. 2. Okreœlenie krytycznych punktów kontroli. Rozró nia siê krytyczne punkty kontrolne I stopnia (KPK 1, CCP 1), oznaczaj¹ce etap, miejsce lub operacjê, w których zagro enia dla jakoœci wytworów spo ywczych w procesie produkcji mog¹ byæ wyeliminowane, oraz krytyczne punkty kontrolne II stopnia (KPK 2, CCP 2), okreœlaj¹ce stan, miejsce lub operacjê, w których zagro enie mo na tylko zminimalizowaæ do poziomu akceptowalnego z punktu widzenia bezpieczeñstwa zdrowia konsumenta. 3. Ustalenie wartoœci krytycznych dla ka dego krytycznego punktu kontrolnego. 4. Identyfikacja i wprowadzenie w ycie skutecznych procedur kontroli i nadzoru w punktach krytycznych (opracowanie procedur monitorowania ka dego krytycznych punktów kontrolnych). 5. Przegl¹d i analiza punktów zagro enia ywnoœciowego, krytycznych punktów kontroli i okresowej kontroli oraz nadzorowania procedur. Zak³ady produkcyjne nie musz¹ posiadaæ certyfikatu na system HACCP, ale musz¹ dysponowaæ wiarygodnym dowodem na wdro enie systemu. Dyrektywa nr 93/43/EWG zawiera tylko ramowe przepisy, które musz¹ byæ uœciœlone w aktach prawnych poszczególnych pañstw cz³onkowskich (oraz pañstw przystêpuj¹cych do UE). HACCP w Polsce. Od 1996 roku istnieje prawny obowi¹zek stosowania systemu HACCP przez zak³ady produkuj¹ce ywnoœæ dietetyczn¹. Od 2000 roku na podstawie Rozporz¹dzenia ministra zdrowia z r. w sprawie warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny przy produkcji i obrocie œrodkami spo ywczymi, u ywkami i substancjami dodatkowymi dozwolonymi wszystkie zak³ady produkuj¹ce lub wprowadzaj¹ce do obrotu ywnoœæ maj¹ obowi¹zek stosowania zasad dobrej praktyki produkcyjnej i higienicznej. W³aœciwe regulacje zwi¹zane z HACCP zgodne z przepisami dyrektywy WE zawarte s¹ w ustawie o warunkach zdrowotnych ywnoœci i ywienia (Dz. U Nr 63, poz. 634 ze zm.). Pocz¹tkowo ustawa przewidywa³a (art. 30), e w du ych i œrednich zak³adach (tj. zatrudniaj¹cych ponad 50 pracowników) system HACCP musi byæ wdra- any od r. (nie by³o koñcowej daty granicznej), natomiast nie ustanowi³a takiego obowi¹zku dla zak³adów ma³ych. Te ostatnie zosta³y zobligowane do wdro enia i stosowania zasady dobrej praktyki produkcyjnej i dobrej praktyki higienicznej. Kwestie zwi¹zane z wymogami GHP i GMP s¹ regulowane obecnie wydanymi na podstawie ustawy rozporz¹dzeniami ministra zdrowia: 13

14 w spr. wymagañ higieniczno-sanitarnych zak³adów i wymagañ dotycz¹cych higieny w procesie produkcji i w obrocie artyku³ami oraz materia³ami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artyku³ami (Dz. U Nr 234, poz. 1979); w spr. wymagañ higieniczno-sanitarnych w obrocie œrodkami spo- ywczymi luzem, ³atwo psuj¹cymi siê dietetycznymi œrodkami spo ywczymi, sypkimi i nieopakowanymi œrodkami spo ywczymi oraz materia³ami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi œrodkami spo ywczymi (Dz. U Nr 234, poz. 1976). *** Stan prawny na 4 listopada 2003 r. Ustawa o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych ywnoœci i ywienia zosta³a przyjêta przez Sejm w dniu 3 paÿdziernika 2003 r., uchwa³a Senatu z 23 paÿdziernika 2003 r. wnios³a pewne poprawki do tekstu uchwalonego przez Sejm; poprawki nie dotyczy³y jednak art. 30. Wy³¹czenie ma³ych zak³adów spod obowi¹zku stosowania HACCP nie jest zgodne z przepisami prawa wspólnotowego, st¹d wyniknê³a koniecznoœæ zmiany ustawy o warunkach zdrowotnych ywnoœci i ywienia w tym zakresie. Znowelizowany art. 30 tego aktu rozci¹ga obowi¹zek stosowania systemu HACCP na wszystkie zak³ady produkuj¹ce ywnoœæ, bez wzglêdu na ich wielkoœæ (obowi¹zek ten nie dotyczy jedynie producentów na etapie tzw. produkcji pierwotnej, którzy musz¹ jedynie wdro yæ zasady GMP i GHP) ***. Ponadto Sejm nowelizuj¹c ustawê 3 paÿdziernika 2003 r., przesun¹³ termin rozpoczêcia wdra ania systemu HACCP przez wszystkie zak³ady z 1 stycznia 2004 r. na 1 maja 2004 r. Senat uchwa³¹ z 23 paÿdziernika wprowadzi³ tu poprawkê, przywracaj¹c datê wczeœniejsz¹. 3. Kontrola ywnoœci Zasady kontroli ywnoœci wyznacza dyrektywa nr 89/397/EWG (uzupe³niona dyr. nr 93/99/EWG). Przedmiotem urzêdowej kontroli ywnoœci w pañstwach cz³onkowskich UE jest godnoœæ jakoœci ywnoœci, dodatków do produktów ywnoœciowych, materia³ów i wyrobów maj¹cych kontakt z ywnoœci¹ z przepisami prawa. Celem kontroli pozostaje zapewnienie bezpieczeñstwa i zdrowia konsumentów, zagwarantowanie uczciwych praktyk handlowych oraz rzetelnej informacji. Kontrola powinna obejmowaæ wszystkie stadia obrotu produktami spo ywczymi (produkcja, przetwarzanie, dystrybucja) i obejmowaæ m.in. inspekcjê higieny personelu, inspekcjê dokumentacji oraz wewnêtrznych systemów kontrolnych. W ramach kontroli dokonuje siê inspekcji pomieszczeñ, maszyn i urz¹dzeñ, metod konserwacji urz¹dzeñ i produktów, etykiet, materia³ów wchodz¹cych w kontakt z ywnoœci¹, surowców i ostatecznych produktów. Przepisy wspólnotowe okreœlaj¹ ramowo metody dzia³añ kontrolnych, ale ich ostatecznego wyboru dokonuje ka de pañstwo cz³onkowskie. Kraje UE zosta³y zobowi¹zane nie tylko do wyznaczenia organów odpowiedzialnych za urzêdow¹ kontrolê ywnoœci, ale tak e do zagwarantowania odpowiedniej jakoœci laboratoriów zajmuj¹cych siê badaniem ywnoœci (dzia³alnoœæ laboratoriów powinna byæ zgodna ze standardami wyznaczonymi przez Normê Europejsk¹ EN 45001). Wspólnotowe standardy kontroli ywnoœci wesz³y do polskiego porz¹dku prawnego poprzez ustawê o warunkach zdrowotnych ywnoœci i ywienia (Dz. U Nr 63, poz. 634, ze zm.) i wydane na jej podstawie rozporz¹dzenia ministra 14

15 zdrowia: w sprawie przeprowadzania urzêdowej kontroli ywnoœci (Dz.U Nr 21, poz. 186) oraz w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych (Dz.U Nr 35, poz. 310) 4. BHP w zak³adach piekarniczych i cukierniczych Ogólne wymogi BHP okreœlone s¹ w tzw. dyrektywie ramowej nr 89/391/EWG, która nak³ada na pracodawców wszystkich sektorów (w tym przemys³owego i handlowego) obowi¹zek zapewnienia bezpieczeñstwa i ochrony zdrowia pracowników, w³¹cznie z zapobieganiem zagro eniom zwi¹zanym z wykonywaniem czynnoœci s³u bowych, informowaniem i szkoleniem. Nie istnieje specjalna dyrektywa odnoœnie do BHP w zak³adach cukierniczych i piekarniczych, wydano natomiast dyrektywy dotycz¹ce szczegó³owych zagadnieñ BHP ogólnie dla wszystkich sektorów (te szczegó³owe zagadnienia to m.in. ochrona pracowników nara- onych na dzia³anie chlorku winylu, azbestu, ochrona przed ha³asem, ryzykiem zwi¹zanym z nara eniem pracowników na czynniki rakotwórcze oraz biologiczne, bezpieczeñstwo i ochrona zdrowia przy u ytkowaniu przez pracowników sprzêtu roboczego, rêczne przemieszczanie towarów). Przepisy wspólnotowe dotycz¹ce BHP zosta³y w du ej czêœci wdro one do polskiego Kodeksu pracy oraz wydanych na jego podstawie rozporz¹dzeñ. Urz¹dzenia zainstalowane w polskich zak³adach po 31 grudnia 2002 r. bêd¹ musia³y spe³niaæ minimalne wymogi okreœlone dyrektywami nr 89/655/EWG (w spr. min. wymagañ w dziedzinie bezpieczeñstwa i ochrony zdrowia przy u ytkowaniu przez pracowników urz¹dzeñ produkcyjnych podczas pracy) oraz 89/656/EWG (w spr. min. wymagañ dot. bhp pracowników korzystaj¹cych z urz¹dzeñ ochronnych), natomiast wobec urz¹dzeñ zainstalowanych przed 31 grudnia 2002 r., a nie spe³niaj¹cych wymogów dyrektyw, stosowany jest okres przejœciowy (urz¹dzenia te mog¹ byæ u ytkowane do 31 grudnia 2005 r.). 5. Kwalifikacje zawodowe osób zatrudnionych w zak³adach piekarniczych i cukierniczych Kwestia uznawania zawodów piekarza i cukiernika podlega regulacji dyrektywy nr 92/51, ustanawiaj¹cej ogólny system uznawania kszta³cenia i doskonalenia zawodowego (nie istniej¹ szczegó³owe przepisy odnosz¹ce siê bezpoœrednio do tych zawodów). System oparty jest na obowi¹zku uznawania dyplomów (kwalifikacji) zdobytych w innym pañstwie cz³onkowskim, z zastrze eniem jednak, e uznanie nie musi odbywaæ siê automatycznie, ale mo e byæ uzale nione od odbycia tzw. sta u adaptacyjnego lub/i zdania testu kwalifikacyjnego. Za dyplom uznaje siê ka dy dowód kszta³cenia poœwiadczaj¹cy pomyœlne ukoñczenie przez jego posiadacza trwaj¹cego minimum rok (lub odpowiednio d³u ej, jeœli kszta³cenie nie w pe³nym wymiarze godzin) cyklu nauki, który wymaga ukoñczenia szko³y œredniej; dyplomem mo e byæ tak e œwiadectwo kwalifikacyjne szkolenia zawodowego odbytego w zak³adzie pracy. Uznanie dyplomu/kwalifikacji mo e byæ tak e uzale nione od sta u zawodowego (dyrektywa wprowadza wymóg 2-letniego okresu pracy w pe³nym wymiarze godzin). 15

16 Odrêbna regulacja dyrektywa nr 99/42/WE dotyczy problemu uznawania kwalifikacji dla celów prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej w innym pañstwie cz³onkowskim. Zasada ogólna mówi, e pañstwo przyjmuj¹ce nie mo e automatycznie odmówiæ pozwolenia na prowadzenie dzia³alnoœci, uzasadniaj¹c je brakiem kwalifikacji zawodowych (wczeœniej pañstwo cz³onkowskie zobowi¹zane jest do porównania kwalifikacji obcokrajowca z w³asnymi standardami). Wymogi dla poszczególnych zawodów okreœlane s¹ w samych pañstwach cz³onkowskich; np. w Polsce standardy dla zawodów cukiernik i piekarz okreœla za³¹cznik do rozporz¹dzenia MENiS w spr. standardów wymagañ bêd¹cych podstaw¹ przeprowadzania egzaminu potwierdzaj¹cego kwalifikacje zawodowe (Dz.U Nr 49, poz. 411). W przypadku istotnych ró nic w poziomach wykszta³cenia mo na wymagaæ odbycia sta u adaptacyjnego b¹dÿ testu umiejêtnoœci. Uznanie kwalifikacji na potrzeby prowadzenia dzia³alnoœci w danej dziedzinie - mo e nast¹piæ tak e na podstawie doœwiadczenia zawodowego (sta u). D³ugoœæ wymaganego sta u mo e ró niæ siê w poszczególnych pañstwach cz³onkowskich (w Polsce, w odniesieniu do obywateli innych pañstw cz³onkowskich UE, wymogi te, zró nicowane dla poszczególnych kategorii dzia³alnoœci w nomenklaturze NICE, okreœla ustawa o zasadach uznawania nabytych w pañstwach cz³onkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do podejmowania lub wykonywania niektórych dzia³alnoœci -Dz.U Nr 71, poz. 655). Wed³ug nomenklatury NICE produkcja piekarnicza (w tym sucharki i herbatniki) znajduje siê w dziale 20B w grupie 206, natomiast produkcja kakao, czekolady i wyrobów cukierniczych dzia³ 20B, grupa 208. Jakoœæ produktów 1. Przetworzona ywnoœæ na bazie zbó Kategoria ta obejmuje: zwyk³e zbo a, które s¹ lub nale y je odtworzyæ z mlekiem lub innymi odpowiednimi p³ynami ywieniowymi; zbo a z dodatkiem wysokobia³kowej ywnoœci, które s¹ w gotowej postaci odtworzonej lub nale y je odtworzyæ z wod¹ lub innymi p³ynami nie zawieraj¹cymi bia³ka; makarony, których nale y u ywaæ po ugotowaniu we wrz¹cej wodzie lub innych odpowiednich p³ynach oraz sucharki i herbatniki, których nale y u ywaæ bezpoœrednio lub po sproszkowaniu z dodatkiem wody, mleka lub innych w³aœciwych p³ynów. Dyrektywa nr 96/5/ WE dotycz¹ca ywnoœci na bazie zbó oraz ywnoœci dla niemowl¹t i ma³ych dzieci wskazuje, e etykiety produktów tego typu musz¹ okreœlaæ: sk³ad, konsystencjê oraz inne szczególne w³aœciwoœci produktu; uzasadnienie co do odpowiedniego wieku, od którego produkt mo e byæ stosowany; informacje dotycz¹ce obecnoœci lub nieobecnoœci glutenu (jeœli okreœlony wiek, od którego produkt mo e byæ u ywany jest poni ej szeœciu miesiêcy); wartoœæ energetyczn¹ wyra on¹ w kj i kcal oraz zawartoœæ bia³ka, wêglowodanów i t³uszczów wyra on¹ w formie liczbowej na 100 g lub 100 ml sprzedawanego produktu i, tam gdzie stosowne, na okreœlon¹ iloœæ produk- 16

17 tu proponowan¹ do spo ycia; œredni¹ iloœæ ka dej substancji mineralnej i ka dej witaminy, wyra on¹ w formie liczbowej na 100g lub 100 ml sprzedawanego produktu oraz, tam gdzie stosowne, na okreœlon¹ iloœæ produktu proponowan¹ do spo ycia; instrukcje do w³aœciwego przygotowania oraz stwierdzenie znaczenia postêpowania zgodnie z tymi instrukcjami. Dyrektywa okreœla równie szczegó³owe wymagania dotycz¹ce sk³adników ywnoœci przetworzonej na bazie zbó. Iloœæ zbo a i/lub bazy skrobiowej w produktach tego typu nie mo e wynosiæ mniej ni 25% koñcowej mieszanki wed³ug wagi suchej masy w stosunku do masy bazy. Tabela zawartoœci sk³adników dla ywnoœci przetworzonej na bazie zbó 5RG]DMVNãDGQLNDNDWHJRULDSURGXNWX =DZDUWR %LDãND ]ER D]GRGDWNLHPZ\VRNRELDãNRZHM \ZQR FL VXFKDUNLLKHUEDWQLNL MH HOLVHUZ\PLHQLRQ\MHVWUD]HP ]LQQ\PLVNãDGQLNDPLZQD]ZLH SURGXNWXVPDNRZHJR QLHZL FHMQL JNMJNFDOQLHPQLHM QL JN-JNFDO QLHZL FHMQL JNMJNFDO KHUEDWQLNLZ\WZRU]RQH]GRGDWNLHPZ\VRNRELDãNRZHM \ZQR FLQLHPQLHMQL JN-NFDO ELDãNDSRFKRG]HQLDQDELDãRZHJRQLHPQLHMQL JN-JNFDO ã F]QDLOR ELDãND]HZV]\VWNLFK UyGHãZSURGXNFLH QLHPQLHMV]DQL JN-JNFDOµ VãRGNLHSRVLãNLNWyUHZ\PLHQLDM ZQD]ZLHSURGXNW\QDELDãRZHMDNR QLHPQLHMQL JELDãNDPOHF]QHJRNFDO SLHUZV]\OXEMHG\Q\VNãDGQLN : JORZRGDQ\ MH OLVDFKDUR]DIUXNWR]DJOXNR]DV\URS\JOXNR]RZHOXEPLyG]RVWDã\GRGDQHGRSURGXNWyZ ]ER D]Z\NãH VXFKDUNLLKHUEDWQLNL PDNDURQ\ Z JORZRGDQ\QLHZL FHMQL JN-JNFDO IUXNWR]DQLHZL FHMQL JN-JNFDO Z JORZRGDQ\QLHZL FHMQL JN-JNFDO IUXNWR]DQLHZL FHMQL JN-JNFDO 7ãXV]F]H ]ER D]Z\NãH VXFKDUNLLKHUEDWQLNL QLHZL FHMQL JN-JNFDO QLHZL FHMQL JN-JNFDO MH OL]DZDUWR WãXV]F]yZSU]HNUDF]DJN-J NFDO LOR NZDVXODXU\QRZHJRQLHSU]HNUDF]DFDãNRZLWHM ]ER D]Z\NãH ]DZDUWR FLWãXV]F]yZ LOR NZDVXPLU\VW\QRZHJRQLHSU]HNUDF]DFDãNRZLWHM ]DZDUWR FLWãXV]F]yZ LOR NZDVXOLQRORZHJRZIRUPLHJOLFHU\GyZ OLQROHDW\ QLHMHVWQL V]DQL PJN-PJNFDOLQLH SU]HNUDF]DPJN-PJNFDO 0LQHUDã\ VROHVRGRZHPRJ E\ GRGDZDQHGRSU]HWZRU]RQHM VyG \ZQR FLQDED]LH]Ey W\ONRGRFHOyZWHFKQRORJLF]Q\FK QLHZL FHMQL PJN-PJNFDO ZDS ]ER D]GRGDWNLHPZ\VRNRELDãNRZHM \ZQR FL QLHPQLHMQL PJN-PJNFDO KHUEDWQLNL]GRGDWNLHPPOHND KHUEDWQLNLPOHF]QH QLHPQLHMQL PJN-PJNFDO ZLWDPLQ\ WLDPLQD ZV]\VWNLHJUXS\SURGXNWyZ QLHPQLHMQL õjn-õjnfdo ]ER D]GRGDWNLHPZ\VRNRELDãNRZHM \ZQR FL 1DN- 1DNFDO 0LQLPDOQD 0DNV\PDOQD 0LQLPDOQD 0DNV\PDOQD :LWDPLQD$õJ5( :LWDPLQD'õJ 1 RE = wszystkie równowa niki trans retinolu. 2 W formie cholekacyferolu, którego 10µg = 400 i.u. witaminy D. 17

18 Dyrektywa wymienia tak e dozwolone substancje od ywcze (i ich najwy sze dopuszczalne poziomy) dla produktów przetworzonych na bazie zbó. Przetworzona ywnoœæ na bazie zbó oraz ywnoœæ dla dzieci nie mog¹ zawieraæ pozosta³oœci pestycydów o poziomach przekraczaj¹cych 0,01 mg/kg (za wyj¹tkiem tych substancji, dla których ustalono specjalne poziomy). Ograniczenie zawartoœci pestycydów dotyczy przetworzonej ywnoœci na bazie zbó i ywnoœci dla dzieci w postaci gotowej do spo ycia lub w postaci odtworzonej zgodnie z instrukcjami producenta. 2. Wymogi dotycz¹ce œrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego (w tym ywnoœæ dietetyczna i ywnoœæ dla dzieci) Na poziomie Unii Europejskiej wymogi dotycz¹ce œrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego okreœla dyrektywa nr 89/398/EWG. Za produkty ywnoœciowe tego typu uznaje siê artyku³y spo ywcze, które musz¹ spe³niaæ potrzeby osób z zaburzeniami systemu trawiennego i metabolizmu, osób o specjalnych warunkach fizjologicznych oraz niemowl¹t i ma³ych dzieci w dobrym zdrowiu. Zawartoœæ produktów ywnoœciowych o specjalnych cechach od ywczych oraz sposób ich wprowadzenia na rynek musi byæ zgodny z deklarowanym przeznaczeniem produktu. Oznaczenie produkt dietetyczny nie mo e pojawiæ siê na wyrobach przeznaczonych do normalnej konsumpcji (dotyczy to opakowañ, reklamy i innych œrodków prezentacji produktów). W oznaczeniu produktów musz¹ natomiast pojawiæ siê informacje o wartoœciach od ywczych lub cel, dla którego produkt jest przeznaczony (dotyczy tylko wyrobów dla osób o specjalnych warunkach fizjologicznych). Etykieta produktów musi zawieraæ informacje: o sk³adzie iloœciowym i jakoœciowym (ewentualnie tak e o procesie wytwórczym nadaj¹cym produktowi szczególne cechy) oraz o wartoœci energetycznej wyra onej w kilod ulach i kilokaloriach i zawartoœci wêglowodanów, bia³ka i t³uszczu w 100 gramach lub 100 mililitrach produktu oraz, gdzie stosowne, w okreœlonej iloœci produktu, proponowanej do spo ycia. Jeœli wartoœæ energetyczna jest ni sza od 50 kilod uli (12 kilokalorii) na 100 gramów lub 100 mililitrów sprzedawanego produktu, te dane szczegó³owe mog¹ byæ zast¹pione wyrazami wartoœæ energetyczna mniejsza ni 50 kilod uli (12 kilokalorii) na 100 gramów lub wyrazami wartoœæ energetyczna mniejsza ni 50 kilod uli (12 kilokalorii) na 100 mililitrów. Produkty mog¹ byæ sprzedawane na rynku wy³¹cznie w opakowaniach, a opakowanie zbiorcze musi w ca³oœci okrywaæ produkty (dyrektywa zezwala pañstwom cz³onkowskim na odejœcie od tego wymogu w handlu detalicznym, o ile produkt jest, mimo braku opakowania, oznaczony zgodnie z ustanowionymi zasadami). 18

19 W przypadku, gdy produkt jest wprowadzany do obrotu po raz pierwszy, producent albo w przypadku, gdy produkt jest wyprodukowany w pañstwie trzecim, importer powiadamia w³aœciwe w³adze pañstwa cz³onkowskiego; w przypadku, gdy dany produkt jest sprzedawany, przez dostarczenie wzoru etykiety stosowanej w odniesieniu do tego produktu. Jeœli ten sam produkt jest nastêpnie wprowadzony do obrotu w innym pañstwie cz³onkowskim, producent lub, gdzie stosowne, importer dostarcza w³aœciwym w³adzom tego pañstwa cz³onkowskiego takich samych informacji, wraz ze wskazaniem adresata pierwszego powiadomienia. Powy sze wymogi ogólne dotycz¹ ywnoœci o niskiej zawartoœci sodu, bezglutenowej - dla innych kategorii artyku³ów spo ywczych wydano szczegó³owe regulacje, okreœlaj¹ce m.in. zawartoœæ witamin, soli mineralnych, aminokwasów i innych substancji przeznaczonych jako dodatki do œrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego. Przepisy dyrektywy zosta³y w Polsce wdro one poprzez ustawê o warunkach ywnoœci i ywienia oraz wydane na podstawie art. 10 ustawy rozporz¹dzenie ministra zdrowia w spr. œrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego (Dz.U Nr 239, poz. 2050). 3. Dodatki do ywnoœci Na poziomie wspólnotowym okreœlono zarówno artyku³y spo ywcze, do których mo na wykorzystywaæ dodatki, jak i dopuszczone do stosowania dodatki do œrodków spo ywczych. Dyrektywa ramowa nr 89/107/EWG wskazuje nastêpuj¹ce rodzaje dodatków do œrodków spo ywczych: barwnik, œrodek konserwuj¹cy, przeciwutleniacz, emulgator, sól emulguj¹ca, œrodek zagêszczaj¹cy, œrodek eluj¹cy, œrodek utrwalaj¹cy (w tym stabilizator piany), wzmacniacz smaku, kwas, regulator kwasowoœci, œrodek przeciwzbrylaj¹cy, skrobia modyfikowana, œrodek s³odz¹cy, czynnik spulchniaj¹cy, substancja glazuruj¹ca (œrodki do smarowania), czynnik polepszaj¹cy m¹kê, czynnik utwardzaj¹cy, substancja utrzymuj¹ca wilgoæ, œrodek zapobiegaj¹cy pienieniu, sekwestrant, enzym, substancja wype³niaj¹ca, gaz propelent oraz gaz do opakowañ. Dodatki do œrodków spo ywczych mog¹ byæ wykorzystywane w celach: zachowania jakoœci od ywczej ywnoœci, dostarczenia niezbêdnych sk³adników lub elementów ywnoœci wytwarzanej dla grup konsumentów o szczególnych potrzebach dietetycznych, zwiêkszenia b¹dÿ zachowania jakoœci lub trwa³oœci œrodków spo ywczych, albo poprawienia ich w³aœciwoœci organoleptycznych, u³atwienia procesu wytwarzania, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, transportu lub przechowywania œrodków spo ywczych. Pañstwa cz³onkowskie mog¹ utrzymywaæ zakazy stosowania pewnych dodatków w produkcji niektórych œrodków spo ywczych uznanych jako tradycyjne, pod warunkiem, e nie ograniczaj¹ w ten sposób swobody przep³ywu towarów. 19

20 3.1. Barwniki Barwniki to substancje, które dodaj¹ lub powoduj¹ odzyskanie koloru ywnoœci; mo e tu chodziæ o naturalne sk³adniki œrodków spo ywczych lub inne Ÿród³a naturalne, które nie s¹ normalnie spo ywane jako ywnoœæ i nie s¹ zazwyczaj u ywane jako sk³adniki charakterystyczne w ywnoœci. Barwnikami w œwietle prawa wspólnotowego nie s¹ natomiast takie œrodki jak np. papryka, kurkuma i szafran. Zgodnie z postanowieniami dyrektywy nr 94/36/WE (za³¹cznik II) dodatkowych barwników nie mog¹ w zasadzie (z pewnymi wyj¹tkami) zawieraæ m.in. takie kategorie produktów, jak: m¹ka i inne wyroby przemia³u zbó oraz skrobia, chleb i produkty podobne, makarony i gnocchi, cukry (w tym cukry proste i dwucukry), jaja i przetwory z jaj, mleko, mleko pó³t³uste lub odt³uszczone, pasteryzowane lub sterylizowane (w³¹czaj¹c sterylizacjê UHT, niearomatyzowane), mleko czekoladowe, mleko przefermentowane (niearomatyzowane), mleko konserwowe, œmietanka i œmietanka w proszku (niearomatyzowana), mas³o z mleka owczego i koziego, d emy wyborowe, galaretki wyborowe i purée z kasztanów, krem ze œliwek, wyroby kakaowe i sk³adniki czekoladowe w wyrobach czekoladowych, kawa palona, herbata, cykoria; wyci¹gi z herbaty i z cykorii; preparaty z herbaty, z roœlin, z owoców i ze zbó przeznaczone do naparów, jak te mieszanki i preparaty b³yskawiczne z tych wyrobów, sól, wyroby i substytuty soli, przyprawy i mieszanki przypraw, miód, s³ód i przetwory s³odowe. Dla wybranych kategorii produktów ywnoœciowych okreœlono szczegó³owo zakres dopuszczalnych do zastosowania barwników: Chleb s³odowy: E 150a (Karmel), E 150b (Karmel siarczynowy), E 150c (Karmel amoniakalny), E 150d (Karmel amoniakalno siarczynowy) nie okreœlono maksymalnych norm dotycz¹cych zawartoœci. Wyciskane, napowietrzane i/lub owocowo aromatyzowane p³atki œniadaniowe: E 150c (Karmel amoniakalny), E 160a (Karoteny), E 160c (Ekstrakt z papryk, kapsantyna, kapsorubina) - nie okreœlono maksymalnego poziomu, oraz E 160b (Annato, biksyna, norbiksyna max. zawartoœæ: 25 mg/kg). Owocowo aromatyzowane p³atki œniadaniowe: E 120 (Koszenila, Kwas karminowy), E 162 (Czerwieñ buraczana, betanina), E 163 (Antocyjany) max. poziom 200 mg/kg (pojedynczo lub ³¹cznie). D emy, galaretki, marmolady, przetwory owocowe: E 100 (Kurkumina), E 140 (Chlorofile i chlorofiliny), E 141 (Chlorofili i chlorofilin kompleksy miedziowe), E 150a (Karmel), E 150b (Karmel siarczynowy), E 150c (Karmel amoniakalny), E 150d (Karmel amoniakalno - siarczynowy), E 160a (Karoteny), E 160c (Ekstrakt z papryki, kapsantyna, kapsorubina), E 162 (Czerwieñ buraczana, betanina), E 163 (Antocyjany) dla tych barwników nie okreœlono poziomów max.; E 104 ( ó³cieñ chinolinowa), E 110 ( ó³cieñ pomarañczowa S), E 120 (Koszenila, Kwas karminowy), E 124 (Czerwieñ koszenilowa), E 142 (Zieleñ S), E 160d Ekstrakt z pomidorów (likopen), E 161 b (Luteina) dopuszczalny poziom wynosi 100 mg/kg (pojedynczo lub ³¹cznie). 20

PORADNIK DLA PRZEDSIÊBIORCÓW SEKTOR BUDOWLANY URZ D KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ PORADNIK DLA PRZEDSIÊBIORCÓW SEKTOR BUDOWLANY URZ D KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ PORADNIK DLA PRZEDSIÊBIORCÓW SEKTOR

Bardziej szczegółowo

24 paêdziernika 2005. Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce

24 paêdziernika 2005. Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce 24 paêdziernika 2005 Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce Fundamentalne wymagania dotycz¹ce higieny i bezpieczeñstwa zdrowotnego w produkcji i obrocie znajduj¹ siê w ustawie z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg?

DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg? DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg? SUBSTANCJE DODATKOWE Substancje obce to takie substancje, które nie spełniają warunków określonych dla środków spożywczych i używek, a mogą znajdować się w nich

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/09/10 z dnia 17 grudnia 2009 r. Dyrektora Publicznego Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE DODATKOWE DO śywności (zmiany przepisów)

SUBSTANCJE DODATKOWE DO śywności (zmiany przepisów) SUBSTANCJE DODATKOWE DO śywności (zmiany przepisów) W Unii Europejskiej trwają prace dotyczące zmian przepisów w zakresie substancji dodatkowych w Ŝywności. Obecnie, w okresie przejściowym, obowiązują

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK. wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. w sprawie obniżenia lub zniesienia ceł na towary pochodzące z Ukrainy

ZAŁĄCZNIK. wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. w sprawie obniżenia lub zniesienia ceł na towary pochodzące z Ukrainy KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 11.3.2014 r. COM(2014) 166 final ANNEX 2 ZAŁĄCZNIK do wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie obniżenia lub zniesienia ceł na towary

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług.

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług. Jakie problemy podatkowe występują w przypadku przepisów ustawy o VAT? W trakcie audytów podatkowych audytorzy szczególną uwagę zwracają na rozliczenie przez podatników faktur wystawionych przez zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Wyburzenie zbiorników kalafonii wraz z budynkiem rozlewni kalafonii

ZAPYTANIE OFERTOWE. Wyburzenie zbiorników kalafonii wraz z budynkiem rozlewni kalafonii Numer sprawy WPb/008/2013/CZW Czarnków, dnia 21.06.2013r ZAPYTANIE OFERTOWE 1. NAZWA I ADRES ZAMAWIAJĄCEGO: STEICO Sp. z o.o. UL. PRZEMYSŁOWA 2 64-700 CZARNKÓW REGON: 570173012 NIP: 763-10-02-199 Tel.

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mzo.tychy.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mzo.tychy.pl 1 z 5 2014-12-09 12:31 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mzo.tychy.pl Tychy: Świadczenie usług w zakresie dowozu dzieci niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 OBWIESZCZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zoz.net.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zoz.net.pl 1 z 6 2014-03-07 07:22 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zoz.net.pl Świętochłowice: Dostawa odzieży roboczej i obuwia roboczego

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Nazwa i adres podmiotu realizującego świadczenia rodzinne Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Część I 1. Dane osoby ubiegającej się: Imię i nazwisko: Numer PESEL*: Numer NIP**: Obywatelstwo:

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony na dostawę 35 stanowisk do skanowania i rozpoznawania tekstu (skanery i

Przetarg nieograniczony na dostawę 35 stanowisk do skanowania i rozpoznawania tekstu (skanery i Strona znajduje się w archiwum. Przetarg nieograniczony na dostawę 35 stanowisk do skanowania i rozpoznawania tekstu (skanery i oprogramowanie ABBYY Fine Reader 7.0) wraz z serwisem i gwarancją Termin

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług Podatek od towarów i usług. Red.: Aneta Kaźmierczyk Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług 1.1. Cechy charakterystyczne podatku VAT 1.2. Prounijna wykładnia

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza wydanych zezwoleń na pracę w latach 2012-2014

Analiza porównawcza wydanych zezwoleń na pracę w latach 2012-2014 Analiza porównawcza wydanych zezwoleń na pracę w latach 2012-2014 Ilość wydanych decyzji w sprawach dotyczących zezwoleń na pracę dla cudzoziemców Rodzaje wydanych zezwoleń na pracę A dotyczy cudzoziemca

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK MASAŻYSTA przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW Załącznik Nr 1 do Zarządzenia REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW Centrum Administracyjnego Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Sępólnie Krajeńskim z siedzibą w Więcborku Na podstawie art. 77 2 Kodeksu

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 6 kwietnia 2005r. w sprawie udzielenia dnia wolnego od pracy Działając na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.sp113.wroc.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.sp113.wroc.pl 1 z 5 2014-06-06 08:36 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.sp113.wroc.pl Wrocław: WYBÓR WYKONAWCY USŁUG RESTAURACYJNYCH NA RZECZ

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość

Statut Stowarzyszenia MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość Statut Stowarzyszenia MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość, w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A.

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Zarząd ELKOP S.A. z siedzibą w Chorzowie (41-506) przy ul. Józefa Maronia 44, spółki wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY

WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY W WARSZAWIE Warszawa, dn. 27.11.2014 r. Warszawa: Przetarg nieograniczony PN/33USM/11/2014 o wartości poniżej 207 000 EURO na Dostosowanie istniejących izolatoriów w związku

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.pl Poznań: Dostawa w formie leasingu operacyjnego fabrycznie nowej frezarki

Bardziej szczegółowo

Rolnik - Przedsiębiorca

Rolnik - Przedsiębiorca Rolnik - Przedsiębiorca Pojawiły się nowe zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i wymiaru składek w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) dotyczące rolników prowadzących dodatkową działalność

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Spis treści. www.wsip.com.pl 3

Spis treści. www.wsip.com.pl 3 Spis treści 1. Wprowadzenie................................................... 9 1.1. Żywność jako źródło składników pokarmowych...................... 9 1.1.1. Normy żywienia dla ludności................................

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Miasto Rzeszowa, Rynek 1, 35-064 Rzeszów, woj. podkarpackie, tel. 017 8754636, faks 017 8754634.

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Miasto Rzeszowa, Rynek 1, 35-064 Rzeszów, woj. podkarpackie, tel. 017 8754636, faks 017 8754634. Rzeszów: Organizacja i przeprowadzenie szkoleń dla pracowników samorządowych Urzędu Miasta Rzeszowa w ramach projektu Nowoczesny Urzędnik - Kompetentny Urzędnik. Program szkoleniowy dla pracowników samorządowych

Bardziej szczegółowo

KARY ZA NIEPRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW ROZPORZĄDZEŃ REACH I CLP. Żanna Jaśniewska Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych

KARY ZA NIEPRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW ROZPORZĄDZEŃ REACH I CLP. Żanna Jaśniewska Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych KARY ZA NIEPRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW ROZPORZĄDZEŃ REACH I CLP Żanna Jaśniewska Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych ZAKRES USTAWY Ustawa określa właściwość organów w zakresie wykonywania zadań

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA REFUNDACJI CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZE

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.lubliniec.starostwo.gov.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.lubliniec.starostwo.gov. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.lubliniec.starostwo.gov.pl Lubliniec: Założenie ewidencji budynków i lokali wraz z modernizacją

Bardziej szczegółowo

UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Załącznik nr 10 WZÓR UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ w ramach Działania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT 1. Zamawiający: Skarb Państwa - Urząd Komunikacji Elektronicznej ul. Kasprzaka 18/20 01-211 Warszawa 2.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową Umowa pomiędzy Rządami Królestwa Danii, Republiki Estońskiej, Republiki Finlandii, Republiki Federalnej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl 1 z 5 2012-03-01 07:30 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl Warszawa: Przedmiotem zamówienia jest Dostawa karmy dla

Bardziej szczegółowo

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE W z ó r u m o w y UMOWA GENERALNA NR zawarta w Nowym S¹czu w dniu... 2011 r. pomiêdzy: Powiatowym Zarz¹dem Dróg w Nowym S¹czu z siedzib¹ przy ul. Wiœniowieckiego 136, 33-300 Nowy S¹cz, zwanym dalej Zamawiaj¹cym,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie zasiłku dla opiekuna: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA przysługującego na podstawie z ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 24 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY z dnia... 2015 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków lub ich części w ramach pomocy

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

Tychy, 17.03.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE

Tychy, 17.03.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Tychy, 17.03.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Miejskie Centrum Kultury w Tychach zaprasza do złożenia na sukcesywne świadczenie usług Inspektora Bezpieczeństwa i Higieny Pracy oraz Ochrony Przeciwpożarowej zgodnie

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Wrocław: Sukcesywna dostawa odczynników chemicznych Numer ogłoszenia: 52649-2012; data zamieszczenia: 06.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.powiatbelchatowski.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.powiatbelchatowski. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.powiatbelchatowski.pl Bełchatów: Modernizacja ewidencji gruntów i budynków dla obrębów: Stanisławów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami 8. PODSTAWA WYMIARU ŒWIADCZEÑ DLA UBEZPIECZONYCH NIEBÊD CYCH PRACOWNIKAMI 563 ŒWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYÑSTWA wyr. SN z 14 lipca 2005 r., II UK 314/04 ( Niewyp³acenie

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 21 czerwca 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 21 czerwca 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 21 czerwca 2016 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2016/0153 (NLE) 9707/16 UD 117 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające

Bardziej szczegółowo

STANDARD 1.3.1. Standard 1.3.4 określa zasady jednorodności i czystości dodatków do Ŝywności. Spis treści

STANDARD 1.3.1. Standard 1.3.4 określa zasady jednorodności i czystości dodatków do Ŝywności. Spis treści STANDARD 1.3.1 DODATKI DO śywności Cel Dodatki do Ŝywności to wszelkie substancje, które w normalnych warunkach nie są spoŝywane, ani dodawane jako składnik pokarmu, a które w sposób świadomy i celowy

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Zakończenie: 31.07.2012.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Zakończenie: 31.07.2012. 1 z 5 2012-03-06 12:21 Konin: Przeprowadzenie szkolenia Instruktor nauki jazdy kat. B i dokonanie opłaty za egzamin państwowy umożliwiający nabycie uprawnień zawodowych Numer ogłoszenia: 68060-2012; data

Bardziej szczegółowo

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 2 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowo-wytwórczej) Podatek przemysłowy (lokalny podatek

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) i wdrażania zasad systemu HACCP

PORADNIKI Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) i wdrażania zasad systemu HACCP PORADNIKI Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) i wdrażania zasad systemu HACCP Z inicjatywy Głównego Inspektora Sanitarnego zostały opublikowane bezpłatnie przez Fundację

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013

UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013 UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013 zawarta w dniu...r. pomiędzy: Niepublicznym Żłobkiem Pisklęta w Warszawie reprezentowanym przez właściciela Roksanę Czyszanowską,

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.copemsw.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.copemsw.gov.pl 1 z 6 2015-07-31 14:38 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.copemsw.gov.pl Warszawa: Kompleksowa obsługa podróży na terenie Europy

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ...

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ... ... (pieczęć wnioskodawcy) Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Gryficach W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 1 Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 Strona internetowa: www.nowytomysl.pl I. OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zamowienia.jw2063.wp.mil.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zamowienia.jw2063.wp.mil. 1 z 6 2015-04-09 10:42 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zamowienia.jw2063.wp.mil.pl Warszawa: Zakup i dostawy wody mineralnej

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r.

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Wynagradzania Pracowników w Urzędzie Gminy w Kołczygłowach Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo