Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w. Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w. Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia"

Transkrypt

1 AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO IM. EUGENIUSZA PIASECKIEGO W POZNANIU Katarzyna Makiewicz Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia Praca magisterska Praca magisterska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Wiesława Siwińskiego Wydział Turystyki i Rekreacji Katedra Teorii i Metodyki Rekreacji POZNAŃ 2010

2 STRESZCZENIE Makiewicz K.: Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia Rewitalizacja jest pojęciem odnoszącym się do wielu dziedzin (społeczna, ekonomiczna, prawna, planistyczno przestrzenna). Celem działań rewitalizacyjnych dotyczących zabytkowych obiektów jest znalezienie dla nich nowego zastosowania oraz przywrócenie pierwotnego charakteru, tak, aby dać im szansę na drugą świetność. Najczęściej dzieje się to za pomocą nadawania zabytkowym rezydencjom funkcji komercyjnych. Celem niniejszej pracy jest ukazanie sposobu rewitalizacji łączącego w sobie obiekt hotelowo gastronomiczny, konferencyjny, rekreacyjny, Centrum Szkolenia i Promocji Golfa oraz żywy skansen olenderski, tworząc ośrodek o bardzo dużym potencjale rozwojowym. Praca została napisana na podstawie literatury przedmiotu oraz materiałów pozyskanych od inwestora Olandii. W dzisiejszym nowoczesnym świecie obiekty zabytkowe często pozostają zaniedbane i popadają w ruinę. Połączenie wielu funkcji turystycznych sprawia, że takie obiekty mają szansę przetrwać i stać się dużą atrakcją zarówno dla powiatu, jak i województwa, na terenie których powstaje. 2

3 ABSTRACT Makiewicz K.: Revitalization of the post-grange structure in Prusim to an Öland open-air museum. Revitalization is a notion which may refer to different fields (social, economic, legal or spatial). The aim of revitalization activity on a monument is to provide it with a new application and to restore its original character, so that it can regain the splendour. The goal is usually achieved through endowing the monumental residences with commercial functions. Purpose of the present work is to show the ways of revitalization aiming at a gastronomical, conference and recreational structure which would serve as a training centre and a golf promotion spot as well as a sprightly Öland openair museum with a high potential of further development. The present work has been based on the literature as well as on the materials from the Öland investor. Nowadays, monuments are often left neglected and fall into ruin. The combination of many tourist functions makes such objects not only endure but also become a local attraction for the county or province which hosts them. 3

4 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Uwarunkowania rozwoju funkcji turystycznych w zabytkach Prawo ochrony zabytków Próba definicji podstawowych pojęć Skanseny iFunkcje turystyczne rewitalizowanych zabytków architektury i budownictwa Uwarunkowania prawne adaptacji zabytkowych obiektów dla nowych funkcji Dostępność zabytkowych rezydencji dla turystów Osadnictwo olenderskie Zarys dziejów osadnictwa olenderskiego na ziemiach polskich od XVIw. do 1864r Osadnictwo olenderskie w Wielkopolsce Osadnictwo olenderskie na obszarze powiatu międzychodzkiego Zabytkowy majątek w Prusimiu Położenie wsi Prusim Historia Prusimia i zabytkowego folwarku Zespół dworsko parkowy w Prusimiu Rewitalizacja terenu pofolwarcznego w Prusimiu Skansen olenderski w Prusimiu Przedsięwzięcia podjęte w celach uzyskania środków z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego Podsumowanie Bibliografia Załączniki

5 Spis fotografii Spis rysunków Spis tabel

6 WPROWADZENIE O potrzebie rewitalizacji różnych obszarów i obiektów mówi się coraz częściej. Rewitalizacja to pojęcie odnoszące się do wielu różnorodnych dziedzin. Są to między innymi sfery: społeczna, ekonomiczna, ekologiczna, jak również prawna i planistyczno - przestrzenna. Proces rewitalizacyjny ma na celu wyprowadzenie danego obszaru lub obiektu ze stanu kryzysowego poprzez usunięcie zjawisk, które spowodowały jego degradację. W przypadku obiektów zabytkowych celem rewitalizacji jest zaadaptowanie ich na cele społeczne, kulturalne i gospodarcze oraz doprowadzenie do poprawy funkcjonalności, estetyki i wygody użytkowania. W ten sposób zaniedbane obiekty, czasem nawet ich ruiny powracają do czasów swej świetności. W Europie Zachodniej problemem rewitalizacji zdegradowanych obszarów miejskich i zespołów budynków zajęto się już w latach 70 ubiegłego stulecia. O rewitalizacji w Polsce zaczęto mówić w latach 90. Celem działań rewitalizacyjnych jest najczęściej znalezienie dla rewitalizowanych obszarów i obiektów nowego zastosowania oraz przywrócenie jego pierwotnego stanu i funkcji, tak, aby wykorzystać ich potencjał. Z tego względu wielu takim obszarom lub obiektom nadawane są komercyjne funkcje. Jeśli jednocześnie w zabytkowej nieruchomości zorganizowany jest skansen, hotel, restauracja, sale konferencyjne, tak jak to jest planowane w rewitalizowanym zespole pofolwarcznym w Prusimiu, wówczas następuje zwielokrotnienie atrakcyjności obiektu z punktu widzenia turysty. Takie łączone funkcje w zabytkowych rezydencjach są coraz bardziej powszechne, także ze względu na koszty utrzymania. Niniejsza praca ukazuje bardzo odważny i interesujący sposób rewitalizacji zabytkowego zespołu pofolwarcznego w Prusimiu, który oprócz funkcji hotelowej i gastronomicznej, będzie również pełnił funkcję rekreacyjną 6

7 oraz żywego skansenu holenderskiego (stąd nazwa Olandia ). Nadanie zespołowi pofolwarcznego w Prusimiu charakteru skansenu holenderskiego jest ściśle związane z historią tego regionu wielkopolskiego i osadnictwem holenderskim rozwijającym się między XVI a XVIII wiekiem między innymi na terenie powiatu międzychodzkiego. Wspomniana wyżej funkcja rekreacyjna odnosić się będzie głównie do powstanie na terenie zespołu pofolwarcznego w Prusimiu Centrum Szkolenia i Promocji Golfa, które w istotnym stopniu może wpłynąć na uatrakcyjnienie tego miejsca. Moja praca jest poświęcona ukazaniu kolejnych etapów rewitalizacji zespołu pofolwarcznego w Prusimiu. Inwestycja została rozpoczęta w czerwcu 2009 r., a jej zakończenie jest planowane na grudzień Oprócz kwestii rewitalizacji zespołu obiektów pofolwarcznych w Prusimiu przedstawiłam także z jakich względów inwestor zdecydował się na nadanie temu obiektowi cech charakteru skansenu holenderskiego i w jaki sposób zamysł stworzenia w Prusimiu Olandii jest realizowany. Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale opisuję uwarunkowania rozwoju funkcji turystycznych w zabytkach. Jest to część poświęcona ukazaniu prawa ochrony zabytków, ogólnych pojęć związanym z zabytkami, skansenem, funkcjami turystycznymi odnawianych zabytków. Rozdział drugi prezentuje ważne dla idei opisywanej inwestycji osadnictwo olenderskie, które między XVI a XVIII w. w sposób istotny wpłynęło na polską wieś, również w powiecie międzychodzkim, na terenie którego powstaje Olandia. Kolejna część pracy poświęcona jest scharakteryzowaniu inwestycji w Prusimiu, historii i opisowi zabytkowego zespołu pofolwarcznego oraz sposobie przekształcenia tego majątku w obiekt hotelowy i rekreacyjny. W tym rozdziale podjęłam również kwestię tworzonego skansenu olenderskiemu, jako bardzo istotnego elementu inwestycji. 7

8 Rozdział czwarty opisuje przedsięwzięcia, jakie podjął inwestor w celu uzyskania środków z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na prowadzenie opisywanej inwestycji. Pisząc tę pracę korzystałam zarówno z pozycji książkowych oraz czasopism jak i stron internetowych. Kwestie związane z rewitalizacją obiektów zabytkowych zostały bardzo dobrze przedstawione m.in. przez Piotra Dobosza i Witolda Strausa w książce pt: O zabytkach: opieka ochrona konserwacja wydanej pod redakcją Tadeusza Rudkowskiego. Tło historyczne osadnictwa holenderskiego zaczerpnęłam głównie z prac dr Zbigniewa Chodyły ( Najstarsze dzieje osad olęderskich w okolicach Nekli w latach , Osadnictwo olęderskie w Wielkopolsce ( ), Zarys dziejów osadnictwa olęderskiego w Polsce ( ). Natomiast jeśli chodzi o informacje pozyskane z sieci internetowej to chciałabym zwrócić uwagę na opracowany przez Jerzego Szałygina 1 Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego w Polsce (http://holland.org.pl), strony Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS (http://www.icomos-poland.org) oraz strony Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (http://zabytek.pl). Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu nadal trwa, zatem nie jest możliwe ukazania finalnego efektu planu przywrócenia tym obiektom stanu dawnej świetności i prześledzenie w jaki sposób realizowane są nadane mu nowe funkcje hotelowo rekreacyjne. 1 Dr Jerzy Szałygin pracownik Biura Ochrony Zbiorów Publicznych, przewodniczący stowarzyszenia konserwatorów zabytków, oddział Mazowiecki oraz specjalista w dziedzinie osadnictwa olenderskiego w Polsce 8

9 ROZDZIAŁ PIERWSZY UWARUNKOWANIA ROZWOJU FUNKCJI TURYSTYCZNYCH W ZABYTKACH 1.1. PRAWO OCHRONY ZABYTKÓW Pojęcie ochrony zabytków pojawiało się już w czasach starożytnych, głównie Grecji i Rzymie, gdzie za burzenie czy niszczenie reprezentatywnych budowli groziło m.in. wygnaniem lub potępieniem. Piękne, wielowiekowe, historyczne budowle niejednokrotnie podnosiły prestiż danego państwa dlatego władcy walczyli, by je chronić 2. Wraz z rozkwitem renesansu, w wielu miastach i państwach zdecydowanie wzrosło zainteresowanie dorobkiem antycznym, który wielokroć ukazywał i przypominał potęgę tych czasów. W Polsce również widać było zaangażowanie niektórych władców w chęć tworzenia muzealnych kolekcji. Handel oprócz antycznych przedmiotów czy rzeźb i obrazów dotyczył również różnej wielkości fragmentów architektonicznych 3. Pragnienie związane z posiadaniem cennych dzieł sztuki jest widoczne do dziś. Dzięki świadomości, jaką wartość przedstawiają drogocenne przedmioty czy budowle, powstało wiele dokumentów, które odnoszą się do ochrony zabytków, ich konserwacji, restauracji i preferowanej formy użytkowania. Najważniejszymi dokumentami, które ukształtowały współczesny kierunek ochrony zabytków są: 2 A. Tomaszewski; Ekumenizm kulturowy w jednoczącej się Europie. [W:] O zabytkach: opieka, ochrona, konserwacja. Praca zbiorowa pod redakcją T. Rudkowski. Warszawa Tamże 9

10 a) Konwencja Haska (1954) To pierwszy międzynarodowy dokument regulujący problemy ochrony zabytków. Akt końcowy konferencji w Hadze dotyczy ochrony dóbr kultury w razie konfliktu zbrojnego. Konwencja ta nakłada, w przypadku takiego konfliktu, obowiązek uszanowania dóbr kultury znajdujących się zarówno na własnym, jak i na obcym terytorium. b) Karta Wenecka (1964) Konwencja ta dotyczy Konserwacji i Restauracji Zabytków i Miejsc Zabytkowych i zakłada przede wszystkim obowiązek ciągłości ich należytego utrzymania, co ma na celu zachowanie wszelkich dzieł sztuki oraz świadectw kultury. Według zaleceń Karty Weneckiej przestano posługiwać się pięciostopniową skalą wartości odnośnie zabytków i zaczęto za główny walor obiektu uznawać jego autentyzm. Z klasyfikacji pozostała tylko klasa 0 oznaczająca dzieło wybitne. Od tego czasu budownictwo zagrodowe, obiekty przemysłowe czy przykłady architektury XIX i XX wiecznej uznano za zabytkowe nieruchomości i zaczęto je wpisywać do rejestrów. c) Konwencja w Paryżu (1970) Konwencja dotyczy środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury. Jej celem jest walka z przemytem i nielegalnym obrotem dobrami kultury. 4 d) Konwencja Ochrony Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO (1972) Uchwalona z powodu wielu szkód wyrządzanych dorobkowi kulturalnemu przez współczesne cywilizacje. Konwencja wprowadza 4 W. Straus; Organizacji ochrony zabytków w Polsce. [W:] O zabytkach: opieka, ochrona, konserwacja. Pod redakcją Tadeusza Rudkowskiego, Warszawa

11 międzynarodowy system ochrony dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Jednym z działań ochronnych wdrożonych przez dokument jest ustalenie Listy Dziedzictwa Światowego. e) Deklaracja Amsterdamska (1975) Konwencja ta ukazuje nowe spojrzenie na zagadnienia konserwatorskie. Po raz pierwszy pojawia się termin konserwacja zintegrowana. f) Europejska Karta Dziedzictwa Architektonicznego (1975) Konwencja ta nakłada na właściciela zabytku obowiązek przeprowadzania prac renowacyjnych lub w przypadku zaniedbań właściciela nieruchomości zabytkowej rekomenduje wykup dobra chronionego. 5 g) Rekomendacja Warszawska (1983) Jest zaleceniem UNESCO dotyczącym ochrony zespołów zabytkowych i tradycyjnych oraz ich roli w życiu społecznym. Obejmuje problem dotacji dla właścicieli obiektów zabytkowych i pomocy ze strony państwa i władz lokalnych. Dwie ostatnie konwencje uchwalone przez UNESCO: Paryż 2001, która dotyczy ochrony podwodnego dziedzictwa kulturalnego oraz Paryż 2003 dotycząca ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturalnego 6, nie zostały jeszcze ratyfikowane przez Polskę. Najnowsze prawo ochrony zabytków pochodzi z 23 lipca 2003r. i reguluje ono przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót 5 A. Pawlikowska Piechotka; Funkcje turystyczne zabytkowych rezydencji na Mazowszu, Warszawa, W. Straus Op. Cit. 11

12 budowlanych przy zabytkach, a także organizacje ochrony zabytków 7. Według przepisów prawa polskiego, obiekty zabytkowe powinny być chronione, gdyż stanowią bogactwo narodowe. Właściciele lub użytkownicy zabytków powinni utrzymywać obiekt w odpowiednim stanie, a organy samorządowe i państwowe mają za zadanie zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony dóbr kultury. Zgodnie z ustawą strukturę organów i instytucji państwowych powołanych do prawnej ochrony nad zabytkami oraz ich kompetencje można określić następująco: a) Prezydent RP do którego kompetencji należy uznawanie parku kulturowego oraz zabytku za pomnik historii. b) Rada Ministrów do której kompetencji należy na wniosek ministra kultury uchwalanie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. c) Minister Kultury do którego kompetencji należy: opracowywanie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz krajowego planu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego lub sytuacji kryzysowej, wydawanie rozporządzeń dotyczących m.in.: wydawania pozwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich i budowlanych czy organizacji wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, występowanie z wnioskiem o wpis pomnika historii na Listę Dziedzictwa Światowego, przyznawanie dotacji na konserwację zabytków w szczególnych przypadkach. d) Generalny Konserwator Zabytków podobnie jak Minister Kultury posiada wiele kompetencji. Niektóre z nich to: prowadzenie krajowej ewidencji zabytków, powoływanie członków Głównej Komisji 7 Strona Internetowego Sysytemu Aktów Prawnych: Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003, art. 1, 12

13 Konserwatorskiej, realizacji zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad nimi, kontrola nad działalnością wojewódzkich konserwatorów zabytków i organizowanie konkursów promujących opiekę nad zabytkami. e) Wojewodowie, zarządy województw, powiatów i gmin, do których kompetencji należy: uwzględnianie zabytków przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego, udzielanie dotacji na prowadzenie prac konserwatorskich. f) Wojewódzki Konserwator Zabytków posiada również wiele kompetencji i niektóre z nich to: kierowanie wojewódzkim urzędem ochrony zabytków, prowadzenie rejestru zabytków znajdujących się na terenie województwa, prowadzenie wojewódzkiej ewidencji i udostępnianie jej właścicielom zabytków ruchomych i nieruchomych, informowanie Generalnego Konserwatora Zabytków o zabytkach skradzionych lub nielegalnie wywiezionych za granicę kraju, nakładanie obowiązku prac konserwatorskich na właściciela lub dzierżawcę. g) Wójt, burmistrz, prezydent miasta, do których kompetencji należy: sporządzanie planu ochrony parku kulturowego oraz planu zagospodarowania przestrzennego łącznie z zabytkami, prowadzenie gminnej ewidencji zabytków. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada prawa i obowiązki również na właścicieli i posiadaczy zabytków, czego nie było w poprzedniej ustawie. Do ich zadań należy: opieka nad zabytkami, dokumentowanie zabytku, prowadzenie prac konserwatorskich czy robót budowlanych przy zabytku, popularyzowanie i upowszechnianie wiedzy o zabytku oraz jego znaczenia dla historii i kultury. 8 8 W. Straus Op. Cit. 13

14 Wiele zabytków wpisanych jest do tak zwanego rejestru zabytków, który uważany jest za podstawową instytucję prawną systemu ochrony dóbr kultury. Zabytek może być wpisany w trzech kategoriach: zabytek ruchomy, zabytek nieruchomy oraz zabytek archeologiczny 9. Do każdego zabytku wpisanego do krajowego rejestru zabytków gromadzi się zestaw dokumentów dotyczących tegoż zabytku, takich jak: decyzję o wpisaniu dobra kultury do rejestru zabytków, dokumentację fotograficzną, ikonograficzną oraz historyczną, kartę ewidencyjną, dokumentację prawną i inwentaryzacyjną, akta dotyczące przeprowadzonych robót konserwatorskich, kosztorys prac z podaniem źródeł finansowania oraz inne dokumenty, które mają znaczenie dla zabytku. Decyzję o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków wydaje Wojewódzki Konserwator Zabytków po uprzednim złożeniu wniosku w tej sprawie. Niektóre zabytki są objęte ochroną nie będąc wpisanymi do rejestru zabytków, ale leżąc na obszarach ochrony konserwatorskiej. Strefy takie są ustalane na podstawie decyzji miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i każde zmiany wprowadzane w nich muszą być konsultowane i opiniowane przez konserwatora zabytków. Innymi, bardzo ważnymi formami ochrony zabytków w Polsce są: a) Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO, na którą wpisywane są obiekty zatwierdzone przez Komitet Dziedzictwa Światowego na podstawie Konwencji o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego przyjętej w 1972 r. w Paryżu. 10 b) Lista polskich Pomników Historii, na której znajdują się zabytki nieruchome o szczególnej wartości dla kultury narodowej. Status 9 Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2000 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji dóbr kultury. 10 W Polsce jest obecnie 13 obiektów wpisanych na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. 14

15 pomnika historii nadawany jest przez Prezydenta RP na wniosek Ministra Kultury PRÓBA DEFINICJI PODSTAWOWYCH POJĘĆ Według ogólnie przyjętej interpretacji mianem zabytku określa się obiekt podlegający ochronie zabytków, związanej ze znaczącą wartością kulturową czy historyczną jaką sobą reprezentuje. Różne dokumenty międzynarodowe dotyczące ochrony zabytków ( Konwencja Haska, Karta Wenecka, Konwencja o Ochronie Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego, Europejska Karta Dziedzictwa Architektonicznego ) w różny sposób interpretowały podstawowe pojęcia takie jak: dziedzictwo kulturowe, zabytek czy krajobraz kulturowy. Konwencja o Ochronie Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego (Paryż 1972) w art. 1 pod definicją dziedzictwo kulturowe wyjaśnia terminy: zabytek, zespoły oraz miejsca zabytkowe określając je w następujący sposób: - zabytki: dzieła architektury, dzieła monumentalnej rzeźby i malarstwa, elementy i budowle o charakterze archeologicznym, napisy, groty i zgrupowania tych elementów, mające wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia historii, sztuki lub nauki; - zespoły: budowli oddzielnych lub łącznych, które ze względu na swą architekturę, jednolitość lub zespolenie z krajobrazem mają wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia historii, sztuki lub nauki; - miejsca zabytkowe: dzieła człowieka lub wspólne dzieła człowieka i przyrody, jak również strefy, a także stanowiska archeologiczne, mające wyjątkową powszechną 11 W Polsce jest obecnie 36 pomników historii. 15

16 wartość z punktu widzenia historycznego, estetycznego, etnologicznego lub antropologicznego. 12 Karta Wenecka (Wenecja, 1964) w art. 1. określa pojęcie zabytek jako odosobnione dzieło architektoniczne, jak też zespoły miejskie i wiejskie oraz miejsca, będące świadectwem poszczególnych cywilizacji, ewolucji o doniosłym znaczeniu bądź wydarzenia historycznego. Rozciąga się ono nie tylko na wielkie dzieła, ale również na skromne obiekty, które z upływem czasu nabrały znaczenia kulturalnego. 13 Zarówno pojęcie dziedzictwa kulturowego, jak i dóbr kultury obejmuje wiele kategorii zabytków, dzieł sztuki oraz całokształt dorobku materialnego oraz niematerialnego ludzkości. Choć pozornie brzmiące tak samo, w rzeczywistości są to dwa zupełnie inne pojęcia. Pojęcie dziedzictwa kulturowego jest pojęciem węższym, do którego zaliczane są wybrane spośród dóbr kultury dzieła, wyselekcjonowane według, często emocjonalnych lub pozanaukowych, kryteriów. Natomiast dobro kultury jest pojęciem znacznie szerszym i zaliczamy do niego wszystkie działa ludzkiego talentu, mające znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturowego ze względu na posiadaną przez nie wartość historyczną lub artystyczną. Międzynarodowa Karta Ochrony Miast Historycznych ICOMOS (Waszyngton 1987) wyjaśnia termin zabytkowych układów przestrzennych w następujący sposób: Wszystkie miasta na świecie są rezultatem mniej lub więcej spontanicznego rozwoju lub opracowanego planu i jako takie są materialnym odzwierciedleniem zróżnicowania społeczeństw w toku ich dziejów i z tego tytułu wszystkie miasta są historyczne Strona Polskiego Komitetu do spraw UNESCO a.pdf z dnia Strona Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS Polska WENECKA.pdf z dnia Strona Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia

17 1.3. SKANSENY Skansen jest to potoczne określenie muzeum etnograficznego na wolnym powietrzu, który ma na celu zaprezentowanie kultury danego regionu. Gromadzą one głównie drewniane obiekty budownictwa wiejskiego przeważnie z wyposażeniem wnętrz, sprzętem, narzędziami, wystrojem, ukazując jednocześnie kulturę danych grup etnicznych. 15 Pierwsze muzeum na wolnym powietrzu stworzył szwedzki etnograf Artur Hazelius. W 1891r. zorganizowano tę specyficzną ekspozycję na przedmieściach Sztokholmu, na terenach starego poligonu. 16 W Polsce najstarszym skansenem jest Muzeum Kaszubskie we Wdzydzach Kiszewskich założone w 1906r. przez Izydora Gulgowskiego. Powstała wówczas chałupa kaszubska, którą twórca muzeum wyposażył w obiekty codziennego użytku. W okresie międzywojennym utworzono kolejne dwa parki w Nowogrodzie i Olsztynku. Pozostałe skanseny powołano po II wojnie światowej. Muzea na wolnym powietrzu stały się oazami kulturowo przyrodniczego środowiska, ponieważ oprócz architektury wiejskiej (zagród chłopskich, obiektów budownictwa dworskiego, sakralnego, przemysłowego) odtworzono również roślinność historyczną. Tak skomponowane otoczenie pozwala zwiedzającym na pełne poznanie danej kultury. Polskie muzea skansenowskie są zrzeszane przez Stowarzyszenie Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce, które powstało 26 maja 1988r. w Toruniu. Celem stowarzyszenia jest integracja osób oraz placówek zainteresowanych muzealnictwem na wolnym powietrzu. 15 T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski; Geografia turystyki Polski. Warszawa Muzea na wolnym powietrzu w Polsce 100 lecie muzealnictwa na wolnym powietrzu w Polsce Praca zbiorowa Stowarzyszenie Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce, Warszawa

18 1.4. FUNKCJE TURYSTYCZNE REWITALIZOWANYCH ZABYTKÓW ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA Zabytki architektury i budownictwa są bardzo istotne dla turystyki. Razem z historycznymi zespołami urbanistycznymi miast i wiejskimi zespołami zabytkowymi są docelowymi punktami turystycznymi, które nie od dziś zajmują czołowe miejsca w przewodnikach turystycznych 17. Z punktu widzenia krajoznawstwa stanowią ważna część dóbr kultury oraz mają ogromną wartość historyczną, naukową, artystyczną oraz nierzadko techniczną 18. Funkcje, które najczęściej pełnią te obiekty to hotele, gastronomia, coraz częściej ośrodki konferencyjne oraz obiekty kulturowo historyczne takie jak muzea, skanseny czy galerie sztuki. Krajoznawcza wartość zabytków architektury w dużym stopniu zależy od ich unikalności, stanu zachowania oraz odpowiednie i ciekawe zagospodarowanie określonego obiektu czy zespołu krajoznawczego 19. Bardzo istotne jest także usytuowanie tych obiektów, co w dość istotnym stopniu wpływa na atrakcyjność turystyczną danego obszaru 20. Z punktu widzenia turysty duże znaczenie mają obiekty, które tworzą swoiste kompleksy pełniące jednocześnie kilka funkcji. Połączenie hotelu z zapleczem gastronomicznym, ośrodkiem konferencyjnym czy muzeum daje możliwość do podwyższenia atrakcyjności nie tylko danego obiektu, ale także miejscowości, w której obiekt się znajduje oraz gminie czy nawet, w zależności od wielkości i renomy, województwa. Coraz większe znaczenie w ostatnich latach ma turystyka aktywna, która poprzez wysiłek fizyczny oraz wycieczki krajoznawcze wypiera, już dla niektórych nudną 17 T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski Op. Cit. 18 Z. Kruczek, S. Sacha; Geografia atrakcji turystycznych Polski. Kraków Z. Kruczek, A. Kurek, M. Nowacki; Krajoznawstwo zarys teorii i metodyki. Kraków T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski J. Op. Cit. 18

19 turystykę pasywną. Dlatego warto, aby obiekty turystyczne miały w swoich ofertach różnorakie oferty, które w znacznym stopniu podwyższą ich atrakcyjność. Przed rokiem 1991 wiele zabytkowych rezydencji było własnością instytucji państwowych, które miały tam swoje siedziby. Głównie były to takie instytucje i przedsiębiorstwa jak: Państwowe Gospodarstwa Rolne, Spółdzielnie Rolnicze, szkoły, ośrodki zdrowia, Gminne Spółdzielnie, domy kultury czy urzędy miejsko gminne 21. Obiekty zabytkowe będąc własnością tych instytucji najczęściej były zaniedbane, były w bardzo złym stanie. W Polsce jest wiele takich obiektów zabytkowych, które są nabywane przez osoby prywatne, mające zamiar przekształcić je na cele komercyjne takie jak hotel, ośrodek konferencyjny, wypoczynkowy czy gastronomiczny. Zespół dworsko parkowy w Prusimiu, który w dalszej części pracy będzie opisywany został odkupiony od Skarbu Państwa, aby uchronić go od doszczętnego zniszczenia. Praca ta ma ukazać koncepcję niemalże idealnej rewitalizacji tego zabytkowego zespołu, która wpłynie na uatrakcyjnienie gminy, a nawet całego województwa UWARUNKOWANIA PRAWNE ADAPTACJI ZABYTKOWYCH OBIEKTÓW DLA NOWYCH FUNKCJI W Polsce wciąż znajduje się wiele dworów, pałaców i zamków, które popadają w ruinę z powodu braku środków na renowację, trudności w utrzymaniu lub adaptacji do nowych funkcji, nieznajomości prawa adaptacji nieruchomości zabytkowych, konfliktów związanych z prawem własności 21 A. Pawlikowska Piechotka Op. Cit. 19

20 i wielu innych czynników, które uniemożliwiają wprowadzenie jakichkolwiek zmian w obiektach zabytkowych. Największa odpowiedzialność za utrzymanie zabytku w dobrym stanie i wykorzystywanie go w należyty sposób spoczywa na właścicielach i użytkownikach. W związku z tym, że własność obiektów zabytkowych coraz częściej przechodzi z sektora publicznego do sektora prywatnego, to właśnie na sektorze prywatnym spoczywają obowiązki związane z konserwacją i odnową zabytków. Organy rządowe i samorządowe, zgodnie z ustawą o ochronie zabytków, zobowiązane są do zapewnienia warunków prawnych i finansowych dla ochrony zabytków, by pomóc właścicielom majątków w wypełnianiu ich prawnych obowiązków. Pomimo, iż ustawa bardzo szeroko definiuje pojęcie obiektów zabytkowych podlegających ochronie, to wszystkie środki pomocy państwa dotyczą tylko obiektów wpisanych do Krajowego Rejestru Zabytków. Zgodnie z polskim prawem wszelkie prace budowlane przy zabytkowych zabudowaniach można prowadzić tylko posiadając właściwe zezwolenie, wojewódzkiego konserwatora zabytków. Często trudne do rozwiązania problemy pojawiają się już na samym początku, na etapie zatwierdzenia projektu przystosowania obiektów zabytkowych do nowych funkcji. Zasady i tryb udzielania zezwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich oraz warunki ich prowadzenia i kwalifikacje osób, które mają prawo prowadzenia tej działalności określają rozporządzenia Ministra Kultury. Mówią one szczegółowo o trybie udzielania zezwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich przy zabytkach oraz warunkach ich prowadzenia. Jest to żmudny i skomplikowany proces, który wymaga wielu kompromisów między zasadami sztuki konserwatorskiej, a oczekiwaniami inwestora. 20

21 Zgodnie z Kartą Wenecką przyjęło się, aby odnawiając zabytki, zachować je w stanie jak najbardziej podobnym do stanu pierwotnego oraz zminimalizować jakiekolwiek ingerencje w substancję zabytkową. Z czasem zaczęto odchodzić od tego poglądu, ponieważ stwierdzono, że nie pasuje on do współczesnych uwarunkowań gospodarczych. W związku z małymi możliwościami budżetu państwa, który nie jest w stanie realizować najbardziej pilnych programów pomocowych, prywatni inwestorzy chcący inwestować w zabytki stają się często jedyną szansą na uratowanie obiektu przed całkowitą degradacją. W tym wypadku stworzenie z chronionego zabytku obiektu komercyjnego, takiego jak hotel, restauracja czy muzeum, jest jak najbardziej uzasadnione. Niejednokrotnie właściciel zabytkowego majątku chce użytkować obiekt w sposób odbiegający od pierwotnych funkcji, wymagający wielu zmian wnętrz, wystroju czy rozbudowy, w momencie gdy przepisy wykonawcze oczekują od inwestora wysokich nakładów pieniężnych i stworzenia miejsca przypominające to z dawnych lat. Aby obiekt dobrze spełniał funkcję turystyczną (hotel, gastronomia, muzeum), konieczna jest realizacja przyjętych norm i zasad powszechnie obowiązujących, takich jak: instalacja, wystrój, komunikacja wewnętrzna. Niezbędne jest niemalże generalne przeobrażenie obiektu, w sposób zupełnie odbiegający od pierwotnego wyglądu i funkcji. Właśnie w tym wypadku najczęściej dochodzi do konfliktów między służbami konserwatorskimi, a inwestorem. W sytuacji, kiedy właściciel pragnie wykorzystać nieruchomość zgodnie z własnym pomysłem, a służby konserwatorskie chciałyby utrzymać oryginalną formę zabytku, niezbędny jest rozsądny kompromis. Taki kompromis jest nie tylko ważny dla inwestora czy konserwatora zabytków, ale także dla dobra i przetrwania obiektu zabytkowego. Natomiast 21

Dz.U Nr 56 poz. 322 USTAWA. z dnia 19 lipca 1990 r. o zmianie ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach.

Dz.U Nr 56 poz. 322 USTAWA. z dnia 19 lipca 1990 r. o zmianie ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1990 Nr 56 poz. 322 USTAWA z dnia 19 lipca 1990 r. o zmianie ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach. Art. 1. W ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM

OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Rafał Nadolny Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Warszawa, 28 listopada 2013 r. www.mwkz.pl KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Białystok, dnia 16 maja 2014 r. Poz UCHWAŁA NR L/268/14 RADY MIEJSKIEJ W STAWISKACH. z dnia 7 maja 2014 r.

Białystok, dnia 16 maja 2014 r. Poz UCHWAŁA NR L/268/14 RADY MIEJSKIEJ W STAWISKACH. z dnia 7 maja 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 16 maja 2014 r. Poz. 1968 UCHWAŁA NR L/268/14 RADY MIEJSKIEJ W STAWISKACH z dnia 7 maja 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Opieki nad Zabytkami

Bardziej szczegółowo

zbigniew.paszkowski@gmail.co

zbigniew.paszkowski@gmail.co OCHRONA I KONSERWACJA ZABYTKÓW S1 SEMESTR VII (ZIMOWY) 2014/15 1. UCZESTNICTWO W WYKŁADACH DOKUMENTOWANE ZESZYTEM Z NOTATKAMI SKŁADANYMI DO WERYFIKACJI PO WYKŁADZIE I NA KONIEC SEMESTRU 2. UCZESTNICTWO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r.

UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r. Projekt z dnia..., zgłoszony przez... UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zabytkami Gminy Piątnica na lata 2010-2013 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI DLA GMINY WIELOPOLE SKRZYŃSKIE NA LATA

PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI DLA GMINY WIELOPOLE SKRZYŃSKIE NA LATA Załącznik do Uchwały Nr XXVI/138/2012 Rady Gminy w Wielopolu Skrzyńskim z dnia 14 grudnia 2012r. PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI DLA GMINY WIELOPOLE SKRZYŃSKIE NA LATA 2012-2016 1 Opiece nad zabytkami w Gminie

Bardziej szczegółowo

PUSZCZA PYZDRSKA WZORNIK ZABUDOWY FORMY ZABUDOWY, ARCHITEKTURA, DETAL INWENTARYZACJE I PROJEKTY DOMÓW

PUSZCZA PYZDRSKA WZORNIK ZABUDOWY FORMY ZABUDOWY, ARCHITEKTURA, DETAL INWENTARYZACJE I PROJEKTY DOMÓW PUSZCZA PYZDRSKA WZORNIK ZABUDOWY FORMY ZABUDOWY, ARCHITEKTURA, DETAL INWENTARYZACJE I PROJEKTY DOMÓW POZNAŃ PYZDRY 2011 Rysunki i zdjęcia : Radosław Barek Przemysław Biskupski Cezary Czemplik Anna Jankowska

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010 Innowacyjność a potencjał dziedzictwa Warszawa, 16.09.2010 NARODOWY INSTYTUT DZIEDZICTWA Nasza misja: Narodowy Instytut Dziedzictwa to narodowa instytucja kultury, która tworzy podstawy dla zrównoważonej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI WOJEWÓDZKIEGO PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2012 2015

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI WOJEWÓDZKIEGO PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2012 2015 CEL, ZAKRES I METODA OPRACOWANIA CEL, ZAKRES I METODA OPRACOWANIA Zarząd województwa artykułem 87 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 162 poz. 1568

Bardziej szczegółowo

Miasto Lublin Problemy zarządzania dziedzictwem i propozycje rozwiązań. Opracowanie: Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Lublinie 2014

Miasto Lublin Problemy zarządzania dziedzictwem i propozycje rozwiązań. Opracowanie: Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Lublinie 2014 Miasto Lublin Problemy zarządzania dziedzictwem i propozycje rozwiązań Opracowanie: Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Lublinie 2014 Próba diagnozy: - odpowiedzialność gminy za dziedzictwo - diagnoza

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Wysokie Mazowieckie.

2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Wysokie Mazowieckie. UCHWAŁA NR 133/XXIII/09 RADY GMINY WYSOKIE MAZOWIECKIE z dnia 23 czerwca 2009 r. w sprawie uchwalenia Programu Opieki nad Zabytkami dla Gminy Wysokie Mazowieckie na lata 2009 2014 Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH. z dnia 26 września 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH. z dnia 26 września 2013 r. UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH z dnia 26 września 2013 r. w sprawie nadania imienia Muzeum Regionalnemu w Kozienicach i nadania nowego statutu Na podstawie art. 18 ust. 2, pkt. 9,

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie Odnowa i rozwój wsi Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych

Bardziej szczegółowo

Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych mieszkańców wsi oraz

Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych mieszkańców wsi oraz Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych mieszkańców wsi oraz promowanie obszarów wiejskich. Umożliwi również rozwój

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI www.bilgoraj21.pl MIASTO NA SZLAKU KULTUR KRESOWYCH KRESOWYCH 2 KIM JESTEŚMY? lipca 2005 roku ustanowiona została aktem notarialnym Fundacja Obywatelska Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach i analizy SWOT powiatu MOCNE STRONY 1. Atrakcyjne walory krajobrazowo przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 593/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 7.09.2009r w sprawie uchwalenia

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH ARTYKUŁ: OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH DR INŻ.KRZYSZTOF MICHALIK RZECZOZNAWCA BUDOWLANY BIEGŁY SĄDOWY WYKŁADOWCA KATEDRA BUDOWNICTWA WYŻSZA SZKOŁA TECHNICZNA W KATOWICACH wstmichalik@biurokonstruktor.com.pl

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI Załącznik do Uchwały Nr 230/XXI/2004 Z dnia 30 grudnia 2004 roku GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI 1. Cel strategiczny: Opracowanie i aktualizacja bazy danych 1.1.

Bardziej szczegółowo

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE INFORMACJE WSTĘPNE Spis treści 1. Przedmiot i zakres opracowania 11 2. Forma opracowania 12 3. Tok formalno - prawny sporządzania Studium 13 4. Tok merytoryczny sporządzania Studium 14 5. Aktualnie obowiązujące

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Sieć Najciekawszych Wsi - sposób na zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi w Polsce Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Barbara Nowak-Obelinda Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

UCHWALA NR XV/86/2016 RADY MIASTA LUBARTÓW. w sprawie nadania Statutu Muzeum Ziemi Lubartowskiej w Lubartowie

UCHWALA NR XV/86/2016 RADY MIASTA LUBARTÓW. w sprawie nadania Statutu Muzeum Ziemi Lubartowskiej w Lubartowie UCHWALA NR XV/86/2016 RADY MIASTA LUBARTÓW z dnia 22 marca 2016 r. w sprawie nadania Statutu Muzeum Ziemi Lubartowskiej w Lubartowie Na podstawie art. 7 ust. I pkt 9, art. 18 ust.2 pkt 9 lit. h ustawy

Bardziej szczegółowo

STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE

STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE Załącznik do Zarządzenia Nr 12 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 grudnia 2005 r. STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE I. Postanowienia ogólne 1 Muzeum-Zamek w Łańcucie, zwane dalej Muzeum",

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ. z dnia 26 października 2015 r.

UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ. z dnia 26 października 2015 r. UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ z dnia 26 października 2015 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie Na podstawie art. 12 ust. 1 i 40 ust. 1

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (tekst jednolity) Rozdział 2. Planowanie przestrzenne w gminie

USTAWA. z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (tekst jednolity) Rozdział 2. Planowanie przestrzenne w gminie *t. j. fragmentu ustawy (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 z późn zm. - art. 10, art. 15) uwzględniający zmiany wprowadzone ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Bardziej szczegółowo

a) udostępnianie urządzeń i sprzętu, z wyłączeniem środków transportu b) organizację szkoleń i innych przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i

a) udostępnianie urządzeń i sprzętu, z wyłączeniem środków transportu b) organizację szkoleń i innych przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i Cel działania. Działanie ma na celu umożliwienie mieszkańcom obszaru objętego Lokalną Strategią Rozwoju realizację projektów przyczyniających się do poprawy jakości życia, zachowania i wykorzystania zasobów

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) zarządza się, co następuje:

Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) zarządza się, co następuje: ZARZĄDZENIE Nr 2291/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA 05.09.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie ogłoszenia o podjęciu prac

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu "Piękna wieś województwa śląskiego" w roku 2010. I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie:

Regulamin Konkursu Piękna wieś województwa śląskiego w roku 2010. I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie: Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Śląskiego nr 830/368/III/2010 z dnia 20.04.2010r Regulamin Konkursu "Piękna wieś województwa śląskiego" w roku 2010 Celem Konkursu jest kształtowanie świadomości

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu XXIII Podkarpacka Konferencja Samorządów Terytorialnych Solina 18 czerwca 2015 KONWENCJA KRAJOBRAZOWA RADY EUROPY KRAJOBRAZ JEST KLUCZOWYM ELEMENTEM DOBROBYTU

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 5 października 2015 r. Poz UCHWAŁA NR XI RADY MIASTA I GMINY UZDROWISKOWEJ MUSZYNA. z dnia 24 września 2015 roku

Kraków, dnia 5 października 2015 r. Poz UCHWAŁA NR XI RADY MIASTA I GMINY UZDROWISKOWEJ MUSZYNA. z dnia 24 września 2015 roku DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 5 października 2015 r. Poz. 5713 UCHWAŁA NR XI.130.2015 RADY MIASTA I GMINY UZDROWISKOWEJ MUSZYNA z dnia 24 września 2015 roku w sprawie nadania

Bardziej szczegółowo

Ochrona dóbr kultury. na terenie Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki. oprac. mgr Piotr Rochowski

Ochrona dóbr kultury. na terenie Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki. oprac. mgr Piotr Rochowski Ochrona dóbr kultury na terenie Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki oprac. mgr Piotr Rochowski Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy Dobra kultury materialnej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 10 lutego 2014 r. Poz. 758 UCHWAŁA NR XLVI/450/2014 RADY MIEJSKIEJ BĘDZINA z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Zagłębia w

Bardziej szczegółowo

Wzgórze Zamkowe w Sztumie - obiekty zabytkowe do zagospodarowania

Wzgórze Zamkowe w Sztumie - obiekty zabytkowe do zagospodarowania www.sztum.pl Dla inwestora Oferta inwestycyjna Wzgórze Zamkowe w Sztumie - obiekty zabytkowe do zagospodarowania 17.06.2016 Wzgórze Zamkowe w Sztumie - obiekty zabytkowe do zagospodarowania WZGÓRZE ZAMKOWE

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA I GMINY NEKLA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA I GMINY NEKLA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA I GMINY NEKLA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 24 marca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XIII/108/2015 RADY GMINY RUDNA. z dnia 21 grudnia 2015 r.

Wrocław, dnia 24 marca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XIII/108/2015 RADY GMINY RUDNA. z dnia 21 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 24 marca 2016 r. Poz. 1589 UCHWAŁA NR XIII/108/2015 RADY GMINY RUDNA z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Opieki nad

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY. z dnia 25 sierpnia 2004 r.

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY. z dnia 25 sierpnia 2004 r. Dziennik Ustaw Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r.

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r. Dz.U.03.80.721 Dz.U.03.217.2124 Dz.U.05.113.954 Dz.U.05.267.2251 Dz.U.06.220.1601 Dz.U.07.23.136 Dz.U.07.112.767 Dz.U.08.154.958 USTAWA z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA treści nauczania zakres rozszerzony 5 SEMESTR Janusz Stasiak Ciekawi świata 2 Wydaw. OPERON podręcznik

GEOGRAFIA treści nauczania zakres rozszerzony 5 SEMESTR Janusz Stasiak Ciekawi świata 2 Wydaw. OPERON podręcznik GEOGRAFIA treści nauczania zakres rozszerzony 5 SEMESTR Janusz Stasiak Ciekawi świata 2 Wydaw. OPERON podręcznik DZIAŁ KLASYFIKACJA PAŃSTW ŚWIATA PROCESY DEMOGRAFICZNE TEMAT 1. Ekonomiczne i społeczne

Bardziej szczegółowo

Statut. Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

Statut. Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne Załącznik do zarządzenia Nr 57 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14. 11. 2011 r. (poz. 76) Statut Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Muzeum Łazienki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 113 6925 Poz. 661 661 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r.

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r. Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zmianami) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 4 czerwca 2013 r. Poz. 4095 UCHWAŁA NR XLII/465/2013 RADY MIEJSKIEJ W TARNOWSKICH GÓRACH z dnia 22 maja 2013 r. w sprawie zmiany statutu samorządowej

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Cezary Obracht-Prondzyński Reformy pruskie, czyli przejście systemowe od

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/269/16 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia 14 listopada 2016 r. w sprawie utworzenia muzeum w Puławach pod nazwą Muzeum Czartoryskich w Puławach

UCHWAŁA NR XXX/269/16 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia 14 listopada 2016 r. w sprawie utworzenia muzeum w Puławach pod nazwą Muzeum Czartoryskich w Puławach UCHWAŁA NR XXX/269/16 RADY MIASTA PUŁAWY z dnia 14 listopada 2016 r. w sprawie utworzenia muzeum w Puławach pod nazwą Muzeum Czartoryskich w Puławach Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9, art. 9 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r.

ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r. ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Łazienki Królewskie Zespół Pałacowo-Ogrodowy w Warszawie Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 11 kwietnia 2013 r.

Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 11 kwietnia 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE z dnia 11 kwietnia 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie zmiany nazwy

Bardziej szczegółowo

Hubert Mącik Cmentarz przy ul. Walecznych w Lublinie dokument różnorodności kulturowej Lublina

Hubert Mącik Cmentarz przy ul. Walecznych w Lublinie dokument różnorodności kulturowej Lublina Hubert Mącik Cmentarz przy ul. Walecznych w Lublinie dokument różnorodności kulturowej Lublina Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego 4, 273-276 2012 Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego

Bardziej szczegółowo

Podziały nieruchomości : komentarz / Zygmunt Bojar. wyd Katowice, Spis treści

Podziały nieruchomości : komentarz / Zygmunt Bojar. wyd Katowice, Spis treści Podziały nieruchomości : komentarz / Zygmunt Bojar. wyd. 3. - Katowice, 2012 Spis treści Wstęp do wydania III 7 Wprowadzenie 9 I. Zarys problematyki związanej z podziałami nieruchomości 13 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne projektu Lokalnego Programu Rewitalizacji m.st. Warszawy na lata

Konsultacje społeczne projektu Lokalnego Programu Rewitalizacji m.st. Warszawy na lata Konferencja Rewitalizacja szansą rozwoju miasta Warszawy 30 czerwca 2006r Konsultacje społeczne projektu Lokalnego Programu Rewitalizacji m.st. Warszawy na lata 2005-2013 1. Czy Państwa zdaniem Warszawa

Bardziej szczegółowo

STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków

STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków Załącznik do zarządzenia Nr 54 Ministra Kultury z dnia 14 października 2002 r. STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków I. Postanowienia ogólne 1. Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXXX/2055/2014 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 3 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR LXXX/2055/2014 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 3 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR LXXX/2055/2014 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zmiany nazwy i statutu Muzeum Historycznego m. st. Warszawy Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

MENNONICI NA ŻUŁAWACH

MENNONICI NA ŻUŁAWACH MENNONICI NA ŻUŁAWACH ARCHITEKTURA OLĘDERSKA dr inż. arch. JOANNA POCZOBUT Katedra Projektowania Środowiskowego Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej PYZDRY 02.12.2011r. MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T. Uchwała nr... Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia...

P R O J E K T. Uchwała nr... Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia... P R O J E K T Uchwała nr... Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia... w sprawie zmiany statutu samorządowej instytucji kultury o nazwie Tarnogórskie Centrum Kultury w Tarnowskich Górach Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ

POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ Analizuje - dr Mirosław Stepaniuk Stowarzyszenie Dziedzictwo Podlasia KRAJOBRAZ A CÓŻ TO TAKIEGO? 1. W krajobrazie jest wyrażona jakość

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku. w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola.

Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku. w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola. Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY BORZYTUCHOM

WÓJT GMINY BORZYTUCHOM WÓJT GMINY BORZYTUCHOM 251 252 7. SYNTEZA UWARUNKOWAŃ DO ZMIAN W STUDIUM 7.1. ZAWARTOŚĆ I FORMA OPRACOWANIA. Opracowanie planistyczne p.t. Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego

Bardziej szczegółowo

STATUT MIEJSKO-GMINNEGO OŚRODKA KULTURY W MUSZYNIE. Rozdział 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT MIEJSKO-GMINNEGO OŚRODKA KULTURY W MUSZYNIE. Rozdział 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik do Uchwały Nr XL.531.2013 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 28 listopada 2013 r. STATUT MIEJSKO-GMINNEGO OŚRODKA KULTURY W MUSZYNIE Rozdział 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Miejsko-Gminny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE. z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach.

UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE. z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach. UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach. Na podstawie art.18 ust.2 pkt 9 lit.h i art. 40 ust.2

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR NR 136/XXIV/2016 RADY GMINY POPÓW. z dnia 28 października 2016 r. Akt utworzenia Gminnego Centrum Kultury w Popowie

UCHWAŁA NR NR 136/XXIV/2016 RADY GMINY POPÓW. z dnia 28 października 2016 r. Akt utworzenia Gminnego Centrum Kultury w Popowie UCHWAŁA NR NR 136/XXIV/2016 RADY GMINY POPÓW z dnia 28 października 2016 r. Akt utworzenia Gminnego Centrum Kultury w Popowie Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h, art. 40 ust. 2 pkt 2, art. 41 ust.

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA USTKA

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA USTKA Projekt z dnia 13 września 2012 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA USTKA z dnia 5 września 2012 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ZUBRZYCKIEGO

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/40/2015 Rady Miasta Starogard Gdański z dnia 25 lutego 2015 r.

Uchwała Nr VII/40/2015 Rady Miasta Starogard Gdański z dnia 25 lutego 2015 r. Uchwała Nr VII/40/2015 Rady Miasta Starogard Gdański z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie przyjęcia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 7 maja 2015 r. Poz UCHWAŁA NR VI/32/2015 RADY GMINY WALIM. z dnia 28 kwietnia 2015 r.

Wrocław, dnia 7 maja 2015 r. Poz UCHWAŁA NR VI/32/2015 RADY GMINY WALIM. z dnia 28 kwietnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 7 maja 2015 r. Poz. 2113 UCHWAŁA NR VI/32/2015 RADY GMINY WALIM z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie nadania nowego Statutu Samorządowej Instytucji

Bardziej szczegółowo

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej Jednotomowa encyklopedia stanowiąca kompendium wiedzy o Gnieźnie i regionie.

Bardziej szczegółowo

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku Załącznik nr do Programu współpracy Samorządu Województwa Podlaskiego z organizacjami pozarządowymi w roku Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 76. do uchwały Nr XXXVII/113/2000 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 4 lipca 2000 r. UWARUNKOWANIA. wynikające z występowania.

ZAŁĄCZNIK NR 76. do uchwały Nr XXXVII/113/2000 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 4 lipca 2000 r. UWARUNKOWANIA. wynikające z występowania. ZAŁĄCZNIK NR 76 do uchwały Nr XXXVII/113/2000 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 4 lipca 2000 r. UWARUNKOWANIA wynikające z występowania OBIEKTÓW I TERENÓW związanych z TURYSTYKĄ, REKREACJĄ I SPORTEM Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego Uwaga: ubiegający się o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe.

Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe. CELE OGÓLNE, SZCZEGÓŁOWE I PLANOWANE PRZEDSIĘWZIĘCIA Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe. PRZEDSIĘ- WZIĘCIA

Bardziej szczegółowo