Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w. Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w. Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia"

Transkrypt

1 AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO IM. EUGENIUSZA PIASECKIEGO W POZNANIU Katarzyna Makiewicz Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia Praca magisterska Praca magisterska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Wiesława Siwińskiego Wydział Turystyki i Rekreacji Katedra Teorii i Metodyki Rekreacji POZNAŃ 2010

2 STRESZCZENIE Makiewicz K.: Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu na Skansen Olenderski Olandia Rewitalizacja jest pojęciem odnoszącym się do wielu dziedzin (społeczna, ekonomiczna, prawna, planistyczno przestrzenna). Celem działań rewitalizacyjnych dotyczących zabytkowych obiektów jest znalezienie dla nich nowego zastosowania oraz przywrócenie pierwotnego charakteru, tak, aby dać im szansę na drugą świetność. Najczęściej dzieje się to za pomocą nadawania zabytkowym rezydencjom funkcji komercyjnych. Celem niniejszej pracy jest ukazanie sposobu rewitalizacji łączącego w sobie obiekt hotelowo gastronomiczny, konferencyjny, rekreacyjny, Centrum Szkolenia i Promocji Golfa oraz żywy skansen olenderski, tworząc ośrodek o bardzo dużym potencjale rozwojowym. Praca została napisana na podstawie literatury przedmiotu oraz materiałów pozyskanych od inwestora Olandii. W dzisiejszym nowoczesnym świecie obiekty zabytkowe często pozostają zaniedbane i popadają w ruinę. Połączenie wielu funkcji turystycznych sprawia, że takie obiekty mają szansę przetrwać i stać się dużą atrakcją zarówno dla powiatu, jak i województwa, na terenie których powstaje. 2

3 ABSTRACT Makiewicz K.: Revitalization of the post-grange structure in Prusim to an Öland open-air museum. Revitalization is a notion which may refer to different fields (social, economic, legal or spatial). The aim of revitalization activity on a monument is to provide it with a new application and to restore its original character, so that it can regain the splendour. The goal is usually achieved through endowing the monumental residences with commercial functions. Purpose of the present work is to show the ways of revitalization aiming at a gastronomical, conference and recreational structure which would serve as a training centre and a golf promotion spot as well as a sprightly Öland openair museum with a high potential of further development. The present work has been based on the literature as well as on the materials from the Öland investor. Nowadays, monuments are often left neglected and fall into ruin. The combination of many tourist functions makes such objects not only endure but also become a local attraction for the county or province which hosts them. 3

4 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Uwarunkowania rozwoju funkcji turystycznych w zabytkach Prawo ochrony zabytków Próba definicji podstawowych pojęć Skanseny iFunkcje turystyczne rewitalizowanych zabytków architektury i budownictwa Uwarunkowania prawne adaptacji zabytkowych obiektów dla nowych funkcji Dostępność zabytkowych rezydencji dla turystów Osadnictwo olenderskie Zarys dziejów osadnictwa olenderskiego na ziemiach polskich od XVIw. do 1864r Osadnictwo olenderskie w Wielkopolsce Osadnictwo olenderskie na obszarze powiatu międzychodzkiego Zabytkowy majątek w Prusimiu Położenie wsi Prusim Historia Prusimia i zabytkowego folwarku Zespół dworsko parkowy w Prusimiu Rewitalizacja terenu pofolwarcznego w Prusimiu Skansen olenderski w Prusimiu Przedsięwzięcia podjęte w celach uzyskania środków z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego Podsumowanie Bibliografia Załączniki

5 Spis fotografii Spis rysunków Spis tabel

6 WPROWADZENIE O potrzebie rewitalizacji różnych obszarów i obiektów mówi się coraz częściej. Rewitalizacja to pojęcie odnoszące się do wielu różnorodnych dziedzin. Są to między innymi sfery: społeczna, ekonomiczna, ekologiczna, jak również prawna i planistyczno - przestrzenna. Proces rewitalizacyjny ma na celu wyprowadzenie danego obszaru lub obiektu ze stanu kryzysowego poprzez usunięcie zjawisk, które spowodowały jego degradację. W przypadku obiektów zabytkowych celem rewitalizacji jest zaadaptowanie ich na cele społeczne, kulturalne i gospodarcze oraz doprowadzenie do poprawy funkcjonalności, estetyki i wygody użytkowania. W ten sposób zaniedbane obiekty, czasem nawet ich ruiny powracają do czasów swej świetności. W Europie Zachodniej problemem rewitalizacji zdegradowanych obszarów miejskich i zespołów budynków zajęto się już w latach 70 ubiegłego stulecia. O rewitalizacji w Polsce zaczęto mówić w latach 90. Celem działań rewitalizacyjnych jest najczęściej znalezienie dla rewitalizowanych obszarów i obiektów nowego zastosowania oraz przywrócenie jego pierwotnego stanu i funkcji, tak, aby wykorzystać ich potencjał. Z tego względu wielu takim obszarom lub obiektom nadawane są komercyjne funkcje. Jeśli jednocześnie w zabytkowej nieruchomości zorganizowany jest skansen, hotel, restauracja, sale konferencyjne, tak jak to jest planowane w rewitalizowanym zespole pofolwarcznym w Prusimiu, wówczas następuje zwielokrotnienie atrakcyjności obiektu z punktu widzenia turysty. Takie łączone funkcje w zabytkowych rezydencjach są coraz bardziej powszechne, także ze względu na koszty utrzymania. Niniejsza praca ukazuje bardzo odważny i interesujący sposób rewitalizacji zabytkowego zespołu pofolwarcznego w Prusimiu, który oprócz funkcji hotelowej i gastronomicznej, będzie również pełnił funkcję rekreacyjną 6

7 oraz żywego skansenu holenderskiego (stąd nazwa Olandia ). Nadanie zespołowi pofolwarcznego w Prusimiu charakteru skansenu holenderskiego jest ściśle związane z historią tego regionu wielkopolskiego i osadnictwem holenderskim rozwijającym się między XVI a XVIII wiekiem między innymi na terenie powiatu międzychodzkiego. Wspomniana wyżej funkcja rekreacyjna odnosić się będzie głównie do powstanie na terenie zespołu pofolwarcznego w Prusimiu Centrum Szkolenia i Promocji Golfa, które w istotnym stopniu może wpłynąć na uatrakcyjnienie tego miejsca. Moja praca jest poświęcona ukazaniu kolejnych etapów rewitalizacji zespołu pofolwarcznego w Prusimiu. Inwestycja została rozpoczęta w czerwcu 2009 r., a jej zakończenie jest planowane na grudzień Oprócz kwestii rewitalizacji zespołu obiektów pofolwarcznych w Prusimiu przedstawiłam także z jakich względów inwestor zdecydował się na nadanie temu obiektowi cech charakteru skansenu holenderskiego i w jaki sposób zamysł stworzenia w Prusimiu Olandii jest realizowany. Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale opisuję uwarunkowania rozwoju funkcji turystycznych w zabytkach. Jest to część poświęcona ukazaniu prawa ochrony zabytków, ogólnych pojęć związanym z zabytkami, skansenem, funkcjami turystycznymi odnawianych zabytków. Rozdział drugi prezentuje ważne dla idei opisywanej inwestycji osadnictwo olenderskie, które między XVI a XVIII w. w sposób istotny wpłynęło na polską wieś, również w powiecie międzychodzkim, na terenie którego powstaje Olandia. Kolejna część pracy poświęcona jest scharakteryzowaniu inwestycji w Prusimiu, historii i opisowi zabytkowego zespołu pofolwarcznego oraz sposobie przekształcenia tego majątku w obiekt hotelowy i rekreacyjny. W tym rozdziale podjęłam również kwestię tworzonego skansenu olenderskiemu, jako bardzo istotnego elementu inwestycji. 7

8 Rozdział czwarty opisuje przedsięwzięcia, jakie podjął inwestor w celu uzyskania środków z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na prowadzenie opisywanej inwestycji. Pisząc tę pracę korzystałam zarówno z pozycji książkowych oraz czasopism jak i stron internetowych. Kwestie związane z rewitalizacją obiektów zabytkowych zostały bardzo dobrze przedstawione m.in. przez Piotra Dobosza i Witolda Strausa w książce pt: O zabytkach: opieka ochrona konserwacja wydanej pod redakcją Tadeusza Rudkowskiego. Tło historyczne osadnictwa holenderskiego zaczerpnęłam głównie z prac dr Zbigniewa Chodyły ( Najstarsze dzieje osad olęderskich w okolicach Nekli w latach , Osadnictwo olęderskie w Wielkopolsce ( ), Zarys dziejów osadnictwa olęderskiego w Polsce ( ). Natomiast jeśli chodzi o informacje pozyskane z sieci internetowej to chciałabym zwrócić uwagę na opracowany przez Jerzego Szałygina 1 Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego w Polsce (http://holland.org.pl), strony Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS (http://www.icomos-poland.org) oraz strony Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (http://zabytek.pl). Rewitalizacja zespołu pofolwarcznego w Prusimiu nadal trwa, zatem nie jest możliwe ukazania finalnego efektu planu przywrócenia tym obiektom stanu dawnej świetności i prześledzenie w jaki sposób realizowane są nadane mu nowe funkcje hotelowo rekreacyjne. 1 Dr Jerzy Szałygin pracownik Biura Ochrony Zbiorów Publicznych, przewodniczący stowarzyszenia konserwatorów zabytków, oddział Mazowiecki oraz specjalista w dziedzinie osadnictwa olenderskiego w Polsce 8

9 ROZDZIAŁ PIERWSZY UWARUNKOWANIA ROZWOJU FUNKCJI TURYSTYCZNYCH W ZABYTKACH 1.1. PRAWO OCHRONY ZABYTKÓW Pojęcie ochrony zabytków pojawiało się już w czasach starożytnych, głównie Grecji i Rzymie, gdzie za burzenie czy niszczenie reprezentatywnych budowli groziło m.in. wygnaniem lub potępieniem. Piękne, wielowiekowe, historyczne budowle niejednokrotnie podnosiły prestiż danego państwa dlatego władcy walczyli, by je chronić 2. Wraz z rozkwitem renesansu, w wielu miastach i państwach zdecydowanie wzrosło zainteresowanie dorobkiem antycznym, który wielokroć ukazywał i przypominał potęgę tych czasów. W Polsce również widać było zaangażowanie niektórych władców w chęć tworzenia muzealnych kolekcji. Handel oprócz antycznych przedmiotów czy rzeźb i obrazów dotyczył również różnej wielkości fragmentów architektonicznych 3. Pragnienie związane z posiadaniem cennych dzieł sztuki jest widoczne do dziś. Dzięki świadomości, jaką wartość przedstawiają drogocenne przedmioty czy budowle, powstało wiele dokumentów, które odnoszą się do ochrony zabytków, ich konserwacji, restauracji i preferowanej formy użytkowania. Najważniejszymi dokumentami, które ukształtowały współczesny kierunek ochrony zabytków są: 2 A. Tomaszewski; Ekumenizm kulturowy w jednoczącej się Europie. [W:] O zabytkach: opieka, ochrona, konserwacja. Praca zbiorowa pod redakcją T. Rudkowski. Warszawa Tamże 9

10 a) Konwencja Haska (1954) To pierwszy międzynarodowy dokument regulujący problemy ochrony zabytków. Akt końcowy konferencji w Hadze dotyczy ochrony dóbr kultury w razie konfliktu zbrojnego. Konwencja ta nakłada, w przypadku takiego konfliktu, obowiązek uszanowania dóbr kultury znajdujących się zarówno na własnym, jak i na obcym terytorium. b) Karta Wenecka (1964) Konwencja ta dotyczy Konserwacji i Restauracji Zabytków i Miejsc Zabytkowych i zakłada przede wszystkim obowiązek ciągłości ich należytego utrzymania, co ma na celu zachowanie wszelkich dzieł sztuki oraz świadectw kultury. Według zaleceń Karty Weneckiej przestano posługiwać się pięciostopniową skalą wartości odnośnie zabytków i zaczęto za główny walor obiektu uznawać jego autentyzm. Z klasyfikacji pozostała tylko klasa 0 oznaczająca dzieło wybitne. Od tego czasu budownictwo zagrodowe, obiekty przemysłowe czy przykłady architektury XIX i XX wiecznej uznano za zabytkowe nieruchomości i zaczęto je wpisywać do rejestrów. c) Konwencja w Paryżu (1970) Konwencja dotyczy środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury. Jej celem jest walka z przemytem i nielegalnym obrotem dobrami kultury. 4 d) Konwencja Ochrony Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO (1972) Uchwalona z powodu wielu szkód wyrządzanych dorobkowi kulturalnemu przez współczesne cywilizacje. Konwencja wprowadza 4 W. Straus; Organizacji ochrony zabytków w Polsce. [W:] O zabytkach: opieka, ochrona, konserwacja. Pod redakcją Tadeusza Rudkowskiego, Warszawa

11 międzynarodowy system ochrony dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Jednym z działań ochronnych wdrożonych przez dokument jest ustalenie Listy Dziedzictwa Światowego. e) Deklaracja Amsterdamska (1975) Konwencja ta ukazuje nowe spojrzenie na zagadnienia konserwatorskie. Po raz pierwszy pojawia się termin konserwacja zintegrowana. f) Europejska Karta Dziedzictwa Architektonicznego (1975) Konwencja ta nakłada na właściciela zabytku obowiązek przeprowadzania prac renowacyjnych lub w przypadku zaniedbań właściciela nieruchomości zabytkowej rekomenduje wykup dobra chronionego. 5 g) Rekomendacja Warszawska (1983) Jest zaleceniem UNESCO dotyczącym ochrony zespołów zabytkowych i tradycyjnych oraz ich roli w życiu społecznym. Obejmuje problem dotacji dla właścicieli obiektów zabytkowych i pomocy ze strony państwa i władz lokalnych. Dwie ostatnie konwencje uchwalone przez UNESCO: Paryż 2001, która dotyczy ochrony podwodnego dziedzictwa kulturalnego oraz Paryż 2003 dotycząca ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturalnego 6, nie zostały jeszcze ratyfikowane przez Polskę. Najnowsze prawo ochrony zabytków pochodzi z 23 lipca 2003r. i reguluje ono przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót 5 A. Pawlikowska Piechotka; Funkcje turystyczne zabytkowych rezydencji na Mazowszu, Warszawa, W. Straus Op. Cit. 11

12 budowlanych przy zabytkach, a także organizacje ochrony zabytków 7. Według przepisów prawa polskiego, obiekty zabytkowe powinny być chronione, gdyż stanowią bogactwo narodowe. Właściciele lub użytkownicy zabytków powinni utrzymywać obiekt w odpowiednim stanie, a organy samorządowe i państwowe mają za zadanie zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony dóbr kultury. Zgodnie z ustawą strukturę organów i instytucji państwowych powołanych do prawnej ochrony nad zabytkami oraz ich kompetencje można określić następująco: a) Prezydent RP do którego kompetencji należy uznawanie parku kulturowego oraz zabytku za pomnik historii. b) Rada Ministrów do której kompetencji należy na wniosek ministra kultury uchwalanie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. c) Minister Kultury do którego kompetencji należy: opracowywanie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz krajowego planu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego lub sytuacji kryzysowej, wydawanie rozporządzeń dotyczących m.in.: wydawania pozwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich i budowlanych czy organizacji wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, występowanie z wnioskiem o wpis pomnika historii na Listę Dziedzictwa Światowego, przyznawanie dotacji na konserwację zabytków w szczególnych przypadkach. d) Generalny Konserwator Zabytków podobnie jak Minister Kultury posiada wiele kompetencji. Niektóre z nich to: prowadzenie krajowej ewidencji zabytków, powoływanie członków Głównej Komisji 7 Strona Internetowego Sysytemu Aktów Prawnych: Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003, art. 1, 12

13 Konserwatorskiej, realizacji zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad nimi, kontrola nad działalnością wojewódzkich konserwatorów zabytków i organizowanie konkursów promujących opiekę nad zabytkami. e) Wojewodowie, zarządy województw, powiatów i gmin, do których kompetencji należy: uwzględnianie zabytków przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego, udzielanie dotacji na prowadzenie prac konserwatorskich. f) Wojewódzki Konserwator Zabytków posiada również wiele kompetencji i niektóre z nich to: kierowanie wojewódzkim urzędem ochrony zabytków, prowadzenie rejestru zabytków znajdujących się na terenie województwa, prowadzenie wojewódzkiej ewidencji i udostępnianie jej właścicielom zabytków ruchomych i nieruchomych, informowanie Generalnego Konserwatora Zabytków o zabytkach skradzionych lub nielegalnie wywiezionych za granicę kraju, nakładanie obowiązku prac konserwatorskich na właściciela lub dzierżawcę. g) Wójt, burmistrz, prezydent miasta, do których kompetencji należy: sporządzanie planu ochrony parku kulturowego oraz planu zagospodarowania przestrzennego łącznie z zabytkami, prowadzenie gminnej ewidencji zabytków. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada prawa i obowiązki również na właścicieli i posiadaczy zabytków, czego nie było w poprzedniej ustawie. Do ich zadań należy: opieka nad zabytkami, dokumentowanie zabytku, prowadzenie prac konserwatorskich czy robót budowlanych przy zabytku, popularyzowanie i upowszechnianie wiedzy o zabytku oraz jego znaczenia dla historii i kultury. 8 8 W. Straus Op. Cit. 13

14 Wiele zabytków wpisanych jest do tak zwanego rejestru zabytków, który uważany jest za podstawową instytucję prawną systemu ochrony dóbr kultury. Zabytek może być wpisany w trzech kategoriach: zabytek ruchomy, zabytek nieruchomy oraz zabytek archeologiczny 9. Do każdego zabytku wpisanego do krajowego rejestru zabytków gromadzi się zestaw dokumentów dotyczących tegoż zabytku, takich jak: decyzję o wpisaniu dobra kultury do rejestru zabytków, dokumentację fotograficzną, ikonograficzną oraz historyczną, kartę ewidencyjną, dokumentację prawną i inwentaryzacyjną, akta dotyczące przeprowadzonych robót konserwatorskich, kosztorys prac z podaniem źródeł finansowania oraz inne dokumenty, które mają znaczenie dla zabytku. Decyzję o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków wydaje Wojewódzki Konserwator Zabytków po uprzednim złożeniu wniosku w tej sprawie. Niektóre zabytki są objęte ochroną nie będąc wpisanymi do rejestru zabytków, ale leżąc na obszarach ochrony konserwatorskiej. Strefy takie są ustalane na podstawie decyzji miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i każde zmiany wprowadzane w nich muszą być konsultowane i opiniowane przez konserwatora zabytków. Innymi, bardzo ważnymi formami ochrony zabytków w Polsce są: a) Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO, na którą wpisywane są obiekty zatwierdzone przez Komitet Dziedzictwa Światowego na podstawie Konwencji o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego przyjętej w 1972 r. w Paryżu. 10 b) Lista polskich Pomników Historii, na której znajdują się zabytki nieruchome o szczególnej wartości dla kultury narodowej. Status 9 Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2000 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji dóbr kultury. 10 W Polsce jest obecnie 13 obiektów wpisanych na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. 14

15 pomnika historii nadawany jest przez Prezydenta RP na wniosek Ministra Kultury PRÓBA DEFINICJI PODSTAWOWYCH POJĘĆ Według ogólnie przyjętej interpretacji mianem zabytku określa się obiekt podlegający ochronie zabytków, związanej ze znaczącą wartością kulturową czy historyczną jaką sobą reprezentuje. Różne dokumenty międzynarodowe dotyczące ochrony zabytków ( Konwencja Haska, Karta Wenecka, Konwencja o Ochronie Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego, Europejska Karta Dziedzictwa Architektonicznego ) w różny sposób interpretowały podstawowe pojęcia takie jak: dziedzictwo kulturowe, zabytek czy krajobraz kulturowy. Konwencja o Ochronie Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego (Paryż 1972) w art. 1 pod definicją dziedzictwo kulturowe wyjaśnia terminy: zabytek, zespoły oraz miejsca zabytkowe określając je w następujący sposób: - zabytki: dzieła architektury, dzieła monumentalnej rzeźby i malarstwa, elementy i budowle o charakterze archeologicznym, napisy, groty i zgrupowania tych elementów, mające wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia historii, sztuki lub nauki; - zespoły: budowli oddzielnych lub łącznych, które ze względu na swą architekturę, jednolitość lub zespolenie z krajobrazem mają wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia historii, sztuki lub nauki; - miejsca zabytkowe: dzieła człowieka lub wspólne dzieła człowieka i przyrody, jak również strefy, a także stanowiska archeologiczne, mające wyjątkową powszechną 11 W Polsce jest obecnie 36 pomników historii. 15

16 wartość z punktu widzenia historycznego, estetycznego, etnologicznego lub antropologicznego. 12 Karta Wenecka (Wenecja, 1964) w art. 1. określa pojęcie zabytek jako odosobnione dzieło architektoniczne, jak też zespoły miejskie i wiejskie oraz miejsca, będące świadectwem poszczególnych cywilizacji, ewolucji o doniosłym znaczeniu bądź wydarzenia historycznego. Rozciąga się ono nie tylko na wielkie dzieła, ale również na skromne obiekty, które z upływem czasu nabrały znaczenia kulturalnego. 13 Zarówno pojęcie dziedzictwa kulturowego, jak i dóbr kultury obejmuje wiele kategorii zabytków, dzieł sztuki oraz całokształt dorobku materialnego oraz niematerialnego ludzkości. Choć pozornie brzmiące tak samo, w rzeczywistości są to dwa zupełnie inne pojęcia. Pojęcie dziedzictwa kulturowego jest pojęciem węższym, do którego zaliczane są wybrane spośród dóbr kultury dzieła, wyselekcjonowane według, często emocjonalnych lub pozanaukowych, kryteriów. Natomiast dobro kultury jest pojęciem znacznie szerszym i zaliczamy do niego wszystkie działa ludzkiego talentu, mające znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturowego ze względu na posiadaną przez nie wartość historyczną lub artystyczną. Międzynarodowa Karta Ochrony Miast Historycznych ICOMOS (Waszyngton 1987) wyjaśnia termin zabytkowych układów przestrzennych w następujący sposób: Wszystkie miasta na świecie są rezultatem mniej lub więcej spontanicznego rozwoju lub opracowanego planu i jako takie są materialnym odzwierciedleniem zróżnicowania społeczeństw w toku ich dziejów i z tego tytułu wszystkie miasta są historyczne Strona Polskiego Komitetu do spraw UNESCO a.pdf z dnia Strona Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS Polska WENECKA.pdf z dnia Strona Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia

17 1.3. SKANSENY Skansen jest to potoczne określenie muzeum etnograficznego na wolnym powietrzu, który ma na celu zaprezentowanie kultury danego regionu. Gromadzą one głównie drewniane obiekty budownictwa wiejskiego przeważnie z wyposażeniem wnętrz, sprzętem, narzędziami, wystrojem, ukazując jednocześnie kulturę danych grup etnicznych. 15 Pierwsze muzeum na wolnym powietrzu stworzył szwedzki etnograf Artur Hazelius. W 1891r. zorganizowano tę specyficzną ekspozycję na przedmieściach Sztokholmu, na terenach starego poligonu. 16 W Polsce najstarszym skansenem jest Muzeum Kaszubskie we Wdzydzach Kiszewskich założone w 1906r. przez Izydora Gulgowskiego. Powstała wówczas chałupa kaszubska, którą twórca muzeum wyposażył w obiekty codziennego użytku. W okresie międzywojennym utworzono kolejne dwa parki w Nowogrodzie i Olsztynku. Pozostałe skanseny powołano po II wojnie światowej. Muzea na wolnym powietrzu stały się oazami kulturowo przyrodniczego środowiska, ponieważ oprócz architektury wiejskiej (zagród chłopskich, obiektów budownictwa dworskiego, sakralnego, przemysłowego) odtworzono również roślinność historyczną. Tak skomponowane otoczenie pozwala zwiedzającym na pełne poznanie danej kultury. Polskie muzea skansenowskie są zrzeszane przez Stowarzyszenie Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce, które powstało 26 maja 1988r. w Toruniu. Celem stowarzyszenia jest integracja osób oraz placówek zainteresowanych muzealnictwem na wolnym powietrzu. 15 T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski; Geografia turystyki Polski. Warszawa Muzea na wolnym powietrzu w Polsce 100 lecie muzealnictwa na wolnym powietrzu w Polsce Praca zbiorowa Stowarzyszenie Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce, Warszawa

18 1.4. FUNKCJE TURYSTYCZNE REWITALIZOWANYCH ZABYTKÓW ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA Zabytki architektury i budownictwa są bardzo istotne dla turystyki. Razem z historycznymi zespołami urbanistycznymi miast i wiejskimi zespołami zabytkowymi są docelowymi punktami turystycznymi, które nie od dziś zajmują czołowe miejsca w przewodnikach turystycznych 17. Z punktu widzenia krajoznawstwa stanowią ważna część dóbr kultury oraz mają ogromną wartość historyczną, naukową, artystyczną oraz nierzadko techniczną 18. Funkcje, które najczęściej pełnią te obiekty to hotele, gastronomia, coraz częściej ośrodki konferencyjne oraz obiekty kulturowo historyczne takie jak muzea, skanseny czy galerie sztuki. Krajoznawcza wartość zabytków architektury w dużym stopniu zależy od ich unikalności, stanu zachowania oraz odpowiednie i ciekawe zagospodarowanie określonego obiektu czy zespołu krajoznawczego 19. Bardzo istotne jest także usytuowanie tych obiektów, co w dość istotnym stopniu wpływa na atrakcyjność turystyczną danego obszaru 20. Z punktu widzenia turysty duże znaczenie mają obiekty, które tworzą swoiste kompleksy pełniące jednocześnie kilka funkcji. Połączenie hotelu z zapleczem gastronomicznym, ośrodkiem konferencyjnym czy muzeum daje możliwość do podwyższenia atrakcyjności nie tylko danego obiektu, ale także miejscowości, w której obiekt się znajduje oraz gminie czy nawet, w zależności od wielkości i renomy, województwa. Coraz większe znaczenie w ostatnich latach ma turystyka aktywna, która poprzez wysiłek fizyczny oraz wycieczki krajoznawcze wypiera, już dla niektórych nudną 17 T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski Op. Cit. 18 Z. Kruczek, S. Sacha; Geografia atrakcji turystycznych Polski. Kraków Z. Kruczek, A. Kurek, M. Nowacki; Krajoznawstwo zarys teorii i metodyki. Kraków T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski J. Op. Cit. 18

19 turystykę pasywną. Dlatego warto, aby obiekty turystyczne miały w swoich ofertach różnorakie oferty, które w znacznym stopniu podwyższą ich atrakcyjność. Przed rokiem 1991 wiele zabytkowych rezydencji było własnością instytucji państwowych, które miały tam swoje siedziby. Głównie były to takie instytucje i przedsiębiorstwa jak: Państwowe Gospodarstwa Rolne, Spółdzielnie Rolnicze, szkoły, ośrodki zdrowia, Gminne Spółdzielnie, domy kultury czy urzędy miejsko gminne 21. Obiekty zabytkowe będąc własnością tych instytucji najczęściej były zaniedbane, były w bardzo złym stanie. W Polsce jest wiele takich obiektów zabytkowych, które są nabywane przez osoby prywatne, mające zamiar przekształcić je na cele komercyjne takie jak hotel, ośrodek konferencyjny, wypoczynkowy czy gastronomiczny. Zespół dworsko parkowy w Prusimiu, który w dalszej części pracy będzie opisywany został odkupiony od Skarbu Państwa, aby uchronić go od doszczętnego zniszczenia. Praca ta ma ukazać koncepcję niemalże idealnej rewitalizacji tego zabytkowego zespołu, która wpłynie na uatrakcyjnienie gminy, a nawet całego województwa UWARUNKOWANIA PRAWNE ADAPTACJI ZABYTKOWYCH OBIEKTÓW DLA NOWYCH FUNKCJI W Polsce wciąż znajduje się wiele dworów, pałaców i zamków, które popadają w ruinę z powodu braku środków na renowację, trudności w utrzymaniu lub adaptacji do nowych funkcji, nieznajomości prawa adaptacji nieruchomości zabytkowych, konfliktów związanych z prawem własności 21 A. Pawlikowska Piechotka Op. Cit. 19

20 i wielu innych czynników, które uniemożliwiają wprowadzenie jakichkolwiek zmian w obiektach zabytkowych. Największa odpowiedzialność za utrzymanie zabytku w dobrym stanie i wykorzystywanie go w należyty sposób spoczywa na właścicielach i użytkownikach. W związku z tym, że własność obiektów zabytkowych coraz częściej przechodzi z sektora publicznego do sektora prywatnego, to właśnie na sektorze prywatnym spoczywają obowiązki związane z konserwacją i odnową zabytków. Organy rządowe i samorządowe, zgodnie z ustawą o ochronie zabytków, zobowiązane są do zapewnienia warunków prawnych i finansowych dla ochrony zabytków, by pomóc właścicielom majątków w wypełnianiu ich prawnych obowiązków. Pomimo, iż ustawa bardzo szeroko definiuje pojęcie obiektów zabytkowych podlegających ochronie, to wszystkie środki pomocy państwa dotyczą tylko obiektów wpisanych do Krajowego Rejestru Zabytków. Zgodnie z polskim prawem wszelkie prace budowlane przy zabytkowych zabudowaniach można prowadzić tylko posiadając właściwe zezwolenie, wojewódzkiego konserwatora zabytków. Często trudne do rozwiązania problemy pojawiają się już na samym początku, na etapie zatwierdzenia projektu przystosowania obiektów zabytkowych do nowych funkcji. Zasady i tryb udzielania zezwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich oraz warunki ich prowadzenia i kwalifikacje osób, które mają prawo prowadzenia tej działalności określają rozporządzenia Ministra Kultury. Mówią one szczegółowo o trybie udzielania zezwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich przy zabytkach oraz warunkach ich prowadzenia. Jest to żmudny i skomplikowany proces, który wymaga wielu kompromisów między zasadami sztuki konserwatorskiej, a oczekiwaniami inwestora. 20

21 Zgodnie z Kartą Wenecką przyjęło się, aby odnawiając zabytki, zachować je w stanie jak najbardziej podobnym do stanu pierwotnego oraz zminimalizować jakiekolwiek ingerencje w substancję zabytkową. Z czasem zaczęto odchodzić od tego poglądu, ponieważ stwierdzono, że nie pasuje on do współczesnych uwarunkowań gospodarczych. W związku z małymi możliwościami budżetu państwa, który nie jest w stanie realizować najbardziej pilnych programów pomocowych, prywatni inwestorzy chcący inwestować w zabytki stają się często jedyną szansą na uratowanie obiektu przed całkowitą degradacją. W tym wypadku stworzenie z chronionego zabytku obiektu komercyjnego, takiego jak hotel, restauracja czy muzeum, jest jak najbardziej uzasadnione. Niejednokrotnie właściciel zabytkowego majątku chce użytkować obiekt w sposób odbiegający od pierwotnych funkcji, wymagający wielu zmian wnętrz, wystroju czy rozbudowy, w momencie gdy przepisy wykonawcze oczekują od inwestora wysokich nakładów pieniężnych i stworzenia miejsca przypominające to z dawnych lat. Aby obiekt dobrze spełniał funkcję turystyczną (hotel, gastronomia, muzeum), konieczna jest realizacja przyjętych norm i zasad powszechnie obowiązujących, takich jak: instalacja, wystrój, komunikacja wewnętrzna. Niezbędne jest niemalże generalne przeobrażenie obiektu, w sposób zupełnie odbiegający od pierwotnego wyglądu i funkcji. Właśnie w tym wypadku najczęściej dochodzi do konfliktów między służbami konserwatorskimi, a inwestorem. W sytuacji, kiedy właściciel pragnie wykorzystać nieruchomość zgodnie z własnym pomysłem, a służby konserwatorskie chciałyby utrzymać oryginalną formę zabytku, niezbędny jest rozsądny kompromis. Taki kompromis jest nie tylko ważny dla inwestora czy konserwatora zabytków, ale także dla dobra i przetrwania obiektu zabytkowego. Natomiast 21

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM

OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM OCHRONA ZABYTKÓW W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Rafał Nadolny Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Warszawa, 28 listopada 2013 r. www.mwkz.pl KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997

Bardziej szczegółowo

zbigniew.paszkowski@gmail.co

zbigniew.paszkowski@gmail.co OCHRONA I KONSERWACJA ZABYTKÓW S1 SEMESTR VII (ZIMOWY) 2014/15 1. UCZESTNICTWO W WYKŁADACH DOKUMENTOWANE ZESZYTEM Z NOTATKAMI SKŁADANYMI DO WERYFIKACJI PO WYKŁADZIE I NA KONIEC SEMESTRU 2. UCZESTNICTWO

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r.

UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r. Projekt z dnia..., zgłoszony przez... UCHWAŁA RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2010 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zabytkami Gminy Piątnica na lata 2010-2013 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010 Innowacyjność a potencjał dziedzictwa Warszawa, 16.09.2010 NARODOWY INSTYTUT DZIEDZICTWA Nasza misja: Narodowy Instytut Dziedzictwa to narodowa instytucja kultury, która tworzy podstawy dla zrównoważonej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI WOJEWÓDZKIEGO PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2012 2015

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI WOJEWÓDZKIEGO PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2012 2015 CEL, ZAKRES I METODA OPRACOWANIA CEL, ZAKRES I METODA OPRACOWANIA Zarząd województwa artykułem 87 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 162 poz. 1568

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie Odnowa i rozwój wsi Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH. z dnia 26 września 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH. z dnia 26 września 2013 r. UCHWAŁA NR XXXV/371/2013 RADY MIEJSKIEJ W KOZIENICACH z dnia 26 września 2013 r. w sprawie nadania imienia Muzeum Regionalnemu w Kozienicach i nadania nowego statutu Na podstawie art. 18 ust. 2, pkt. 9,

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 593/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 7.09.2009r w sprawie uchwalenia

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI Załącznik do Uchwały Nr 230/XXI/2004 Z dnia 30 grudnia 2004 roku GMINNY PROGRAM OCHRONY ZABYTKÓW NA LATA 2005 2008 MIASTO I GMINA WOŹNIKI 1. Cel strategiczny: Opracowanie i aktualizacja bazy danych 1.1.

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu XXIII Podkarpacka Konferencja Samorządów Terytorialnych Solina 18 czerwca 2015 KONWENCJA KRAJOBRAZOWA RADY EUROPY KRAJOBRAZ JEST KLUCZOWYM ELEMENTEM DOBROBYTU

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI www.bilgoraj21.pl MIASTO NA SZLAKU KULTUR KRESOWYCH KRESOWYCH 2 KIM JESTEŚMY? lipca 2005 roku ustanowiona została aktem notarialnym Fundacja Obywatelska Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 113 6925 Poz. 661 661 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu "Piękna wieś województwa śląskiego" w roku 2010. I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie:

Regulamin Konkursu Piękna wieś województwa śląskiego w roku 2010. I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie: Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Śląskiego nr 830/368/III/2010 z dnia 20.04.2010r Regulamin Konkursu "Piękna wieś województwa śląskiego" w roku 2010 Celem Konkursu jest kształtowanie świadomości

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH ARTYKUŁ: OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH DR INŻ.KRZYSZTOF MICHALIK RZECZOZNAWCA BUDOWLANY BIEGŁY SĄDOWY WYKŁADOWCA KATEDRA BUDOWNICTWA WYŻSZA SZKOŁA TECHNICZNA W KATOWICACH wstmichalik@biurokonstruktor.com.pl

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 10 lutego 2014 r. Poz. 758 UCHWAŁA NR XLVI/450/2014 RADY MIEJSKIEJ BĘDZINA z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Zagłębia w

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Sieć Najciekawszych Wsi - sposób na zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi w Polsce Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Barbara Nowak-Obelinda Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY. z dnia 25 sierpnia 2004 r.

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY. z dnia 25 sierpnia 2004 r. Dziennik Ustaw Warszawa, dnia 29 września 2004 r. Nr 212, Poz. 2153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r.

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r. Dz.U.03.80.721 Dz.U.03.217.2124 Dz.U.05.113.954 Dz.U.05.267.2251 Dz.U.06.220.1601 Dz.U.07.23.136 Dz.U.07.112.767 Dz.U.08.154.958 USTAWA z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE

STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE Załącznik do Zarządzenia Nr 12 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 grudnia 2005 r. STATUT MUZEUM - ZAMKU W ŁAŃCUCIE I. Postanowienia ogólne 1 Muzeum-Zamek w Łańcucie, zwane dalej Muzeum",

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ. z dnia 26 października 2015 r.

UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ. z dnia 26 października 2015 r. UCHWAŁA NR XIV/67/2015 RADY POWIATU W BIAŁEJ PODLASKIEJ z dnia 26 października 2015 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie Na podstawie art. 12 ust. 1 i 40 ust. 1

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

Statut. Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

Statut. Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne Załącznik do zarządzenia Nr 57 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14. 11. 2011 r. (poz. 76) Statut Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Muzeum Łazienki

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego Uwaga: ubiegający się o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r.

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r. Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zmianami) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 11 kwietnia 2013 r.

Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 11 kwietnia 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 2112 UCHWAŁA NR XLIII/775/2013 RADY MIASTA KIELCE z dnia 11 kwietnia 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie zmiany nazwy

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r.

ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r. ZARZĄDZENIE NR 18 MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 2 września 2009 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Łazienki Królewskie Zespół Pałacowo-Ogrodowy w Warszawie Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków

STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków Załącznik do zarządzenia Nr 54 Ministra Kultury z dnia 14 października 2002 r. STATUT Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków I. Postanowienia ogólne 1. Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków,

Bardziej szczegółowo

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju PROW 2007-2013 Oś 4 LEADER Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju Małe projekty Beneficjenci tzw. Małych projektów : osoby fizyczne zameldowane na obszarze działania LGD osoby fizyczne prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE. z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach.

UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE. z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach. UCHWAŁA NR X/59/2011 RADY GMINY WIERZCHOSŁAWICE z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach. Na podstawie art.18 ust.2 pkt 9 lit.h i art. 40 ust.2

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Województwa Wielkopolskiego za 2006r.

Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Województwa Wielkopolskiego za 2006r. Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Województwa Wielkopolskiego za 2006r. Zarząd Województwa Wielkopolskiego Poznań, marzec 2007r. Spis treści Załącznik Nr 1 Dochody Województwa Wielkopolskiego (wg

Bardziej szczegółowo

Strona 1. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XI/79/15 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 14 maja 2015 r. Budżet Gminy Mosina na 2015 r.

Strona 1. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XI/79/15 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 14 maja 2015 r. Budżet Gminy Mosina na 2015 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XI/79/15 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 14 maja 2015 r. Budżet Gminy Mosina na 2015 r. Dochody Dział rozdział paragraf 010 01010 Treść Plan Zmiana planu Plan po zmianach Rolnictwo

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie zmiany

Bardziej szczegółowo

S T A T U T MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH

S T A T U T MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH Załącznik do Zarządzenia Nr 8 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 grudnia 2005 r. S T A T U T MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH I. Postanowienia ogólne. 1 Muzeum Narodowe w Kielcach zwane dalej

Bardziej szczegółowo

Prawo rolne. Adam Pązik Łukasz Zieliński

Prawo rolne. Adam Pązik Łukasz Zieliński Prawo rolne Adam Pązik Łukasz Zieliński Warszawa 2011 Spis treści 5 Spis treści Wykaz skrótów... 9 Słowo wstępne... 15 Rozdział I Pojęcia nieruchomości rolnej, gospodarstwa rolnego i.. działalności rolniczej...

Bardziej szczegółowo

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku Załącznik nr do Programu współpracy Samorządu Województwa Podlaskiego z organizacjami pozarządowymi w roku Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku. w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola.

Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku. w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola. Uchwała Nr XIII/85/2008 Rady Miejskiej Brześcia Kujawskiego z dnia 1 lutego 2008 roku w sprawie zatwierdzenia Planu Odnowy miejscowości Rzadka Wola. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 kwietnia 2014 r. Pozycja 22 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 1 kwietnia 2014 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 kwietnia 2014 r. Pozycja 22 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 1 kwietnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 2 kwietnia 2014 r. Pozycja 22 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 1 kwietnia 2014 r. w sprawie nadania

Bardziej szczegółowo

STATUT GMINNEJ INSTYTUCJI KULTURY W TRĄBKACH WIELKICH

STATUT GMINNEJ INSTYTUCJI KULTURY W TRĄBKACH WIELKICH Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 61/VIII/200 z dnia 30 grudnia 2003 r. STATUT GMINNEJ INSTYTUCJI KULTURY W TRĄBKACH WIELKICH Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Gminny Ośrodek Kultury w Trąbkach Wielkich zwany

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LI/354/2014 RADY POWIATU GNIEŹNIEŃSKIEGO z dnia 26 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA NR LI/354/2014 RADY POWIATU GNIEŹNIEŃSKIEGO z dnia 26 czerwca 2014 r. UCHWAŁA NR LI/354/2014 RADY POWIATU GNIEŹNIEŃSKIEGO z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie: zasad i trybu postępowania, udzielania i rozliczania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie z dnia PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LIPNOWSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI UPRAWNIONYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie:

I. Kategorie konkursu. Konkurs obejmuje następujące kategorie: Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Śląskiego nr 754/110/V/2016 z dnia 26.04.2016 r. Regulamin Konkursu "Piękna wieś województwa śląskiego" w roku 2016 Celem Konkursu jest kształtowanie świadomości

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi.

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi. Gawrony 1.1. Dawne nazwy wsi. Gaffarum 1499 r., Gaffarn 1511 r., Gafern 1550 r., Gaffron 1555 r., Groß Gabern 1670 r., Groß Gafren 1679 r., Groß Gaffron- 1687/88 r., Gafffron i Groß Gaffron 1787 r., 1818

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 3995 UCHWAŁA NR VIK/XXXVI/439/2013 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 5 listopada 2013 r.

Gdańsk, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 3995 UCHWAŁA NR VIK/XXXVI/439/2013 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 5 listopada 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 3995 UCHWAŁA NR VIK/XXXVI/439/2013 RADY MIASTA WEJHEROWA z dnia 5 listopada 2013 r. o zmianie uchwały Nr IIIk/XLI/446/2002

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 10 września 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 10 września 2015 r. Projekt nr 16 z dnia 27 sierpnia 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH z dnia 10 września 2015 r. w sprawie zasad udzielania dotacji z budżetu gminy na sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

STATUT Muzeum Sztuki w Łodzi

STATUT Muzeum Sztuki w Łodzi Załącznik do Zarządzenia Nr 1 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 11 stycznia 2006 r. STATUT Muzeum Sztuki w Łodzi Rozdział I Przepisy ogólne 1. Muzeum Sztuki w Łodzi, zwane dalej Muzeum,

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI MATER DEI

STATUT FUNDACJI MATER DEI STATUT FUNDACJI MATER DEI Rozdział I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Fundacja pod nazwą Mater Dei" zwana dalej - Fundacją" ustanowiona przez Piotra Mieczysława Derę oraz Dariusza Pawła Grzesika zwanych dalej Fundatorami",

Bardziej szczegółowo

16:15-16:45 Ogólne zasady przyznawania pomocy w ramach "małych projektów" beneficjenci, poziom dofinansowania (wykład)

16:15-16:45 Ogólne zasady przyznawania pomocy w ramach małych projektów beneficjenci, poziom dofinansowania (wykład) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Harmonogram szkolenia: 16:00-16:15 "Małe projekty" - definicja (wykład) 16:15-16:45 Ogólne zasady przyznawania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia... 2010 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 13 października 2010 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SANDOMIERZA w sprawie określenia trybu i szczegółowych kryteriów oceny wniosków o realizację zadania publicznego w

Bardziej szczegółowo

KURS PILOTA WYCIECZEK. OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT. lub 900 zl przy min. 15 osobach

KURS PILOTA WYCIECZEK. OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT. lub 900 zl przy min. 15 osobach KURS PILOTA WYCIECZEK OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT Zasady przyjęcia: min. średnie wykształcenie, zainteresowanie podróżami, miła aparycja, dobra kondycja fizyczna i psychiczna,

Bardziej szczegółowo

Program Edukacji Środowiskowej Pienińskiego Parku Narodowego

Program Edukacji Środowiskowej Pienińskiego Parku Narodowego Program Edukacji Środowiskowej Pienińskiego Parku Narodowego Wprowadzając w życie Program Edukacji Środowiskowej wyznaczono dwa główne cele dla których jest on realizowany: - podniesienie kultury zwiedzania

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU MIEJSCOWOŚCI NOWY DWÓR. na lata 2013-2020

STRATEGIA ROZWOJU MIEJSCOWOŚCI NOWY DWÓR. na lata 2013-2020 Załącznik. do Uchwały nr / /2013 Rady Miejskiej Krzywinia z dnia kwietnia 2013 roku w sprawie zatwierdzenia,,strategii Rozwoju Miejscowości Nowy Dwór STRATEGIA ROZWOJU MIEJSCOWOŚCI NOWY DWÓR na lata 2013-2020

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: czerwiec 2015 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Statut Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku

Statut Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku W uzgodnieniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Załącznik do Uchwały Nr VI/111/11 Sejmiku Województwa Warmińsko Mazurskiego z dnia 19 kwietnia 2011 z późn. zm. ; Uchwała Nr XXXV/699/14 Sejmiku

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

Akademia Dziedzictwa. Strona 1

Akademia Dziedzictwa. Strona 1 Akademia Dziedzictwa Akademia Dziedzictwa VIII edycja, MCK, MSAP UEK, Kraków 2013-2014 Założenia programowo-organizacyjne studiów podyplomowych dotyczących zarządzania dziedzictwem kulturowym: Organizacja

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 21 listopada 2014 r. Poz UCHWAŁA NR XLI/265/14 RADY GMINY PIELGRZYMKA. z dnia 31 października 2014 r.

Wrocław, dnia 21 listopada 2014 r. Poz UCHWAŁA NR XLI/265/14 RADY GMINY PIELGRZYMKA. z dnia 31 października 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 21 listopada 2014 r. Poz. 4978 UCHWAŁA NR XLI/265/14 RADY GMINY PIELGRZYMKA z dnia 31 października 2014 r. w sprawie utworzenia Gminnego Centrum

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIII/154/11 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE. z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie nadania Statutu Centrum Kultury i Sportu w Skawinie.

UCHWAŁA NR XIII/154/11 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE. z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie nadania Statutu Centrum Kultury i Sportu w Skawinie. UCHWAŁA NR XIII/154/11 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie nadania Statutu Centrum Kultury i Sportu w Skawinie. Na podstawie art.18 ust.2 pkt.15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012

REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012 REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012 1. Organizacja konkursu: Konkurs Piękna Wieś 2012, zwany dalej Konkursem, organizowany jest w kategoriach Wieś i Zagroda i dotyczy wsi oraz zagród położonych w granicach

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja stanu posiadania powiatu gorlickiego. Oprac. J. Marecki

Inwentaryzacja stanu posiadania powiatu gorlickiego. Oprac. J. Marecki Inwentaryzacja stanu posiadania powiatu gorlickiego Oprac. J. Marecki http://zasoby-ludzkie.wup-krakow.pl/powiat-6-powiat_gorlicki.html Inwentaryzacja stanu posiadania powiatu gorlickiego Czym jest krajobraz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku

UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu współpracy Gminy Lubomierz z organizacjami pozarządowymi i podmiotami, o których

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY Dragon Partners Sp. z o.o., Lipiec 2013 1 Spis treści I. Podstawowe informacje...3 A. Dane teleadresowe...3 B. Charakterystyka Emitenta...3 II. Program emisji obligacji...5

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Konkurs organizowany jest w dwóch kategoriach Wieś i Zagroda", w trzech etapach gminnym, powiatowym i wojewódzkim. SERDECZNIE ZAPRASZAMY DO UDZIAŁ U!!

Konkurs organizowany jest w dwóch kategoriach Wieś i Zagroda, w trzech etapach gminnym, powiatowym i wojewódzkim. SERDECZNIE ZAPRASZAMY DO UDZIAŁ U!! Rozpoczyna się już 20 edycja konkursu Pię kna Wieś Pomorska 2013" Konkurs organizowany jest w dwóch kategoriach Wieś i Zagroda", w trzech etapach gminnym, powiatowym i wojewódzkim. Organizatorami konkursu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja zagospodarowania i rewitalizacji obszaru starej rzeźni miejskiej w Toruniu

Koncepcja zagospodarowania i rewitalizacji obszaru starej rzeźni miejskiej w Toruniu Ogólnopolski konkurs dla studentów i młodych pracowników nauki na prace naukowo-badawcze dotyczące rewitalizacji terenów zdegradowanych Koncepcja zagospodarowania i rewitalizacji obszaru starej rzeźni

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Bogdan Kosturkiewicz Burmistrz Miasta Bochni Bochnia najstarsze miasto Województwa Małopolskiego (prawa miejskie z 1253 r.),

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 1. Czynniki i uwarunkowania rozwoju turystyki. 2. Rodzaje turystyki i kryteria ich

Bardziej szczegółowo