Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych"

Transkrypt

1 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 1, 10-14, 2010 PRACA PRZEGL DOWA Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych KINGA KSIĘŻAKOWSKA 1, MONIKA GRUSZKA 2, JAN WILCZYŃSKI 3, DOROTA NOWAKOWSKA 3 Streszczenie Grypa jest ostrą, wirusową, bardzo zakaźną chorobą układu oddechowego. Wirusy grypy zawierają RNA; należą do rodziny Orthomyxoviridae. Pierwsze przypadki zachorowań na nowy typ wirusa H1N1 u ciężarnych odnotowano w 1988 roku w Stanach Zjednoczonych. W okresie od 15 kwietnia do 18 maja 2009 roku CDC potwierdziło 31 przypadków zakażenia wirusem H1N1 u kobiet ciężarnych. Do dnia 16 czerwca 6 zakażonych kobiet ciężarnych zmarło. Objawy fizykalne zakażenia wirusem pandemicznej grypy u ciężarnych nie różnią się od objawów grypy sezonowej. Wśród kobiet zakażonych wirusem H1N1 odnotowano przypadki przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i poronienia. Dotychczas nie zaobserwowano transmisji wirusa H1N1 przez łożysko. Noworodki matek zmarłych w wyniku zakażenia nie miały żadnych objawów grypy. W przypadku pełnoobjawowego zakażenia wirusem H1N1 u rodzącej konieczna jest izolacja noworodka. Po ustąpieniu głównych dolegliwości grypowych kobieta powinna przestrzegać w kontakcie z noworodkiem podstawowych zasad higieny i nosić maseczkę ochronną przez 7 dni. Karmienie piersią przez kobiety zakażone nie jest przeciwwskazane ze względu na przeważające korzyści płynące z naturalnego karmienia. U wszystkich zakażonych kobiet ciężarnych zaleca się wdrożenie leczenia przeciwwirusowego: Oseltamiwir i Zanamiwir. Metodami zapobiegania zakażeniu H1N1 u kobiet ciężarnych jest przestrzeganie zasad higieny, unikanie bezpośredniego kontaktu z osobami zakażonymi. Rekomendowana jest również monowalentna szczepionka. Do tej pory nie obserwowano szkodliwego działania szczepionki u kobiet ciężarnych i rozwijającego się płodu. Słowa kluczowe: H1N1 wirus, ciąża, pandemia grypy Wstęp Grypa jest ostrą, zakaźną, wirusową chorobą układu oddechowego. Zakażenie zwykle trwa około tygodnia i towarzyszy mu wysoka gorączka, bóle mięśniowe i głowy oraz złe samopoczucie [1]. Wirusy grypy zawierają jednoniciową nić RNA (ang. ribonucleic acid, RNA), należą do rodziny Orthomyxoviridae. Wyróżniamy trzy typy wirusa, tj. A, B, C. Wirus typu A jest przyczyną zachorowań prawie każdej zimy, powoduje epidemie średnio co 2-3 lata i pandemie co lat. Ten typ wirusa jest odpowiedzialny również za tegoroczną pandemię grypy. Wirus typu B jest równie częstą przyczyną zachorowań, co typ wirusa A, rzadko natomiast wywołuje pandemię. Wirus typu C często powoduje endemiczne zachorowania, zazwyczaj o łagodnym przebiegu [2-5]. Pandemia (grec. pan,,wszyscy + z grec. demos,,ludzie ), to szerzenie się patogenu wywołującego chorobę o wysokim współczynniku zakaźności. Swoim zasięgiem obejmuje kontynent, bądź też cały świat. Jednym z podstawowych czynników rozpoznania pandemii jest łatwe szerzenie się patogenu z człowieka na człowieka, wywołujące objawy chorobowe. Pandemie powodowane są przez czynniki zakaźne, które nie występowały od dawna bądź nigdy przedtem, a więc populacja nie jest na nie uodporniona [6]. Wirus grypy zbudowany jest z rdzenia, składającego się z ośmiu połączonych ze sobą segmentów RNA o ujemnej polarności oraz z płaszcza o budowie dwuwarstwowej błony lipidowej. Na powierzchni płaszcza znajdują się dwa rodzaje wypustek glikoproteinowych: hemaglutynina (H) i neuraminidaza (N). Hemaglutynina odpowiada za adhezję wirusa do swoistego receptora, znajdującego się na powierzchni komórki gospodarza. Neuraminidaza umożliwia opuszczenie przez wirusa komórki, dzięki inicjacji lizy błony komórkowej. Organizm gospodarza produkuje przeciwciała przeciwko hemaglutyninie i neuraminidazie [2-5]. Wykryto 16 różnych typów hemaglutynin i 9 typów neuraminidaz. Dla wirusów typu A charakterystyczne są trzy typy hemaglutyniny (H 1, H 2 i H 3 ) oraz dwa typy neuraminidazy (N 1 i N 2 ) [2, 3]. Wirusy grypy wykazują dużą zmienność antygenową zależną od okresowych zmian struktury hemaglutyniny i neuraminidazy. Za zmienność tę odpowiadają dwa główne procesy. Przesunięcie antygenowe (z ang. antigenic drift) polega na powstawaniu małych zmian antygenowych glikoprotein wirusowych. Skok antygenowy (z ang. antigenic shift) oznacza natomiast duże zmiany antygenowe. Wynikają one ze złożonej ośmiosegmentowej budowy kwasu nukleinowego wirusa. Wymianie może ulec nawet cały płaszcz. Skok antygenowy może prowadzić do powstania nowego typu wirusa. Atakuje on przede wszystkim osoby, które nigdy nie miały z nim kontaktu, zatem nie posiadają przeciwciał odpornościowych. Wirus stopniowo szerzy 1 SPZOZ Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 2 im. Wojskowej Akademii Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2 Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Medycyny Matczyno-Płodowej i Ginekologii (KMMPiG), III Katedry Położnictwa i Ginekologii (III KPiG), Uniwersytet Medyczny (UM) w Łodzi 3 KMMPiG Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

2 Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych 11 się, prowadząc do wybuchu pandemii. Co kilka lat dochodzi do wybuchu nowych epidemii, jednak ich przebieg jest dużo łagodniejszy, niż pierwotna pandemia. Wynika to z uodpornienia się populacji na dany patogen [2, 5]. Historia grypy Hipokrates jako pierwszy opisał grypę w 412 roku p.n.e. Pierwszą pandemię odnotowano w XVI wieku. W XX wieku miały miejsce trzy kolejne pandemie grypy. W latach pandemię spowodował wirus grypy A (H1N1). Grypa nazwana została,,hiszpanką ze względu na lokalizację pierwszych przypadków oraz największej liczby zachorowań. Szybko objęła inne kontynenty. Uważana jest za najbardziej śmiertelną pandemię w historii ludzkości. Zmarło wówczas łącznie około mln osób. Spośród nich w Stanach Zjednoczonych około 600 tysięcy, w Indiach około 17 mln osób, co stanowiło 5% całej populacji tego kraju. Grypa atakowała głównie młode i zdrowe osoby [7]. W latach miała miejsce pandemia wywołana wirusem grypy A (H2N2). Pierwsze zachorowania wykryto w Chinach w styczniu 1957 roku, stąd nazwa z ang. asian flu. W ciągu roku pandemia objęła wszystkie kontynenty. W grudniu 1957 roku ogłoszono jej koniec, po kilku miesiącach doszło jednak do drugiej fali zachorowań. Choroba dotknęła połowę populacji na świecie. Szacuje się, że około miliona osób na całym świecie zmarło wówczas na skutek grypy. Objawy kliniczne manifestowało około 25% zakażonych [7]. Kolejna pandemia grypy pojawiła się w 1968 roku w południowej Azji. Wywołana była wirusem grypy typu A (H3N2). Pierwsze przypadki zachorowań odnotowano w Chinach w lipcu 1968 roku. W ciągu miesiąca wirus rozprzestrzenił się w Hong Kongu, skąd w bardzo krótkim czasie swoim zasięgiem objął cały świat. We wrześniu 1968 roku nowe przypadki zachorowań zarejestrowano w Stanach Zjednoczonych. Stwierdzono większą zachorowalność i śmiertelność niż w latach W ciągu 2 lat trwania pandemii na grypę zmarło 1 mln osób [7, 8]. Od 2003 roku obserwujemy wzrost zachorowań na nowy typ wirusa grupy A (H5N1). Wywołuje on tzw. ptasią grypę (z ang. avian influenza). Po raz pierwszy wirus pojawił się 100 lat temu we Włoszech. Nie powodował on wówczas zachorowań u ludzi, a jedynie u zwierząt [7, 9]. Epidemiologia Grypa pandemiczna atakuje osoby młode, zdrowe, nieobciążone chorobami przewlekłymi, ze sprawnym układem odpornościowym. Podczas światowych pandemii kobiety ciężarne znajdowały się w grupie podwyższonego ryzyka z powodu zakażeń wirusami grypy [10]. Śmiertelność z powodu zakażenia H1N1 w latach wśród kobiet ciężarnych wynosiła 30%, sięgając do 50% u kobiet z objawami zapalenia płuc [11-13]. Największą liczbę zgonów odnotowano u kobiet w trzecim trymestrze ciąży [13]. We wrześniu 1988 roku w Stanach Zjednoczonych stwierdzono zakażenie wirusem H1N1 u 32-letniej kobiety w 36-tygodniu ciąży. Urodziła ona drogami, siłami natury noworodka ocenionego w pierwszej minucie na dwa punkty, w piątej minucie na pięć punktów w skali Apgar. U dziecka nie występowały objawy zakażenia [14]. Za tegoroczną pandemię grypy odpowiedzialny jest wirus A (H1N1). Pierwsze przypadki zachorowań spowodowanych tym wirusem wykryto w kwietniu 2009 roku w Stanach Zjednoczonych i Meksyku u młodych, zdrowych osób. W dniu 27 kwietnia 2009 roku Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO) ogłosiła czwarty stopień pandemii grypy charakteryzujący się transmisją wirusa z człowieka na człowieka. Dwa dni później, ze względu na rozszerzające się zakażenie wirusem A (H1N1) na świecie, ogłoszono piąty, a następnie szósty stopień pandemii [15, 16]. Jedenastego października liczba przypadków zachorowań na świecie potwierdzonych laboratoryjnie sięgała ponad 399 tysięcy. Zmarło 4735 osób, większość z nich z powodu wirusowego zapalenia płuc wywołanego przez H1N1 [15]. Obecnie liczba odnotowanych przypadków zachorowań na świecie wzrosła do 1,7 miliona, w tym około 17,5 tysiąca zakażonych osób zmarło [17]. Polskie dane epidemiologiczne z 3 marca 2010 roku podają 2535 przypadków zachorowań na grypę wywołaną wirusem H1N1 w tym 180 zgonów [17]. W okresie od 15 kwietnia do 18 maja CDC (ang. Center for Disease Control and Pevention, CDC) odnotowało w Stanach Zjednoczonych 34 przypadki zakażenia wirusem H1N1 u kobiet ciężarnych. U 31 z nich potwierdzono laboratoryjnie zakażenie H1N1 za pomocą reakcji odwrotnej transkrypcji polimerazy łańcuchowej (ang. reverse transcriptase polymerase chain reaction, RT-PCR). Do dnia 16 czerwca 6 kobiet ciężarnych zakażonych wirusem H1N1 zmarło. Stanowiło to 13% zgonów z powodu H1N1 w tym okresie. Jedna ze zmarłych ciężarnych była w pierwszym trymestrze ciąży, kolejna z kobiet w drugim, zaś cztery w trzecim trymestrze [18]. Objawy zakażenia u kobiet ciężarnych W ciąży o prawidłowym przebiegu dochodzi między innymi do obniżenia ogólnoustrojowej odporności typu komórkowego. W ten sposób płód nie jest rozpoznawany przez organizm matki jako obcy antygen. Spadek odpowiedzi immunologicznej zwiększa jednakże podatność kobiet ciężarnych na zakażenia wirusowe takie jak grypa [19, 20]. Objawy fizykalne zakażenia wirusem pandemicznej grypy u ciężarnych, nie różnią się od występujących u pozostałych zakażonych osób. Pojawia się złe samopoczucie, gorączka, kaszel, ból gardła, katar, ból głowy, skrócony oddech, bóle mięśniowe oraz brak apetytu [18, 21]. Mogą być także obecne objawy ze strony układu pokarmowego, tj. biegunka, nudności, wymioty lub układu nerwowego, tj.

3 12 K. Księżakowska, M. Gruszka, J. Wilczyński, D. Nowakowska zawroty głowy, drgawki, światłowstręt. Zakażenie wirusem grypy A u kobiet w ciąży wiąże się z większym ryzykiem poważnych powikłań np. zapalenia płuc u matki, zespołu ostrej niewydolności oddechowej ARDS (ang. acute respiratory distress syndrome, ARDS), niewydolności nerek, niewydolności wielonarządowej oraz wstrząsu septycznego. Powikłania te mogą prowadzić do zgonu [22]. Spośród potwierdzonych laboratoryjnie przez CDC zakażeń u 31 ciężarnych prawie połowę z nich stanowiły kobiety pochodzenia hiszpańskiego. Pięć kobiet było w ciąży po raz pierwszy, w tym 65% w pierwszym lub drugim trymestrze. Na podstawie zebranego wywiadu epidemiologicznego przeważały ciężarne, które negowały bezpośredni kontakt z osobami zakażonymi w ciągu ostatnich 7 dni. Kobiety te również nie podróżowały do Meksyku, gdzie wykryto pierwszy przypadek zachorowania. Wśród zakażonych kobiet ciężarnych były zarówno kobiety zdrowe, jak i obciążone chorobami przewlekłymi takimi jak astma, nadciśnienie, cukrzyca. Trzy spośród 34 kobiet były zaszczepione na grypę w sezonie 2008/2009 [19]. U wszystkich sześciu kobiet ciężarnych, które zmarły w wyniku zakażenia wirusem H1N1 rozwinęło się wirusowe zapalenie płuc i zespół zaburzeń oddechowych. U żadnej ze zmarłych kobiet ciężarnych nie obserwowano powikłań w postaci bakteryjnego, czy krwotocznego zapalenia płuc. Pięć z pośród zmarłych ciężarnych urodziło drogą cięcia cesarskiego ze wskazań poza położniczych. Jedna z pośród kobiet ciężarnych, będąca w 11. tygodniu ciąży, zmarła przed porodem. Żadne z urodzonych dzieci nie było zakażone wirusem H1N1. Noworodek urodzony w 27. tygodniu ciąży wymagał tymczasowej tlenoterapii i żywienia za pomocą sondy nosowo-żołądkowej. Wszystkie dzieci zostały wypisane ze szpitala w stanie dobrym [18, 23]. Powikłania ciąży w zakażeniach H1N1 Zakażenie wirusem grypy A u kobiety ciężarnej wiąże się z wysokim ryzykiem powikłań dotyczących zarówno matki jak i płodu. Wśród kobiet zakażonych wirusem H1N1 odnotowano przypadki nieprawidłowego przebiegu ciąży. U jednej z hospitalizowanych kobiet doszło do przedwczesnego pęknięcia błon płodowych w 35. tygodniu, druga kobieta poroniła w 13. tygodniu ciąży [21]. U płodów matek zakażonych H1N1 obserwowano w zapisie kardiotokograficznym tachykardię. Powikłania u płodu, m. in. przyspieszenie akcji serca płodu w odpowiedzi na stres oraz następową hipoksję wiązano z reakcją emocjonalną towarzyszącą matce w związku z chorobą [22]. Gorączka w przebiegu zakażenia wirusem H1N1 jest jednym z czynników ryzyka porodu przedwczesnego, poronienia jak również wystąpienia napadu padaczkowego, encefalopatii i porażenia mózgowego u noworodka. Zwiększa również ryzyko występowania wad układu nerwowego u płodu spowodowanych nieprawidłowym przebiegiem zamknięcia cewy nerwowej [24-27]. Dotychczas nie odnotowano transmisji wirusa H1N1 przez łożysko do płodu [22]. U noworodków matek zmarłych w wyniku zakażenia nie stwierdzono żadnych objawów grypy [18]. Karmienie naturalne Ryzyko transmisji wirusa H1N1 do mleka matki jest jak dotąd mało poznane. Karmienie piersią przez kobiety zakażone nie jest jednak przeciwwskazane ze względu na przeważające korzyści płynące z naturalnego karmienia. Również leczenie przeciwwirusowe nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Dawka leku, jaka przedostaje się do mleka, jest mniejsza od zalecanej w terapii przeciwwirusowej u noworodków. Zakażone kobiety powinny używać maseczek ochronnych podczas karmienia [21, 28-30]. Diagnostyka i leczenie Kluczem do postawienia trafnej diagnozy jest dokładnie zebrany wywiad i objawy kliniczne, które prezentuje pacjent. Są one zbliżone do objawów grypy sezonowej, dlatego gdy podejrzewamy możliwość zakażenia wirusem A (H1N1) należy wykonać badania laboratoryjne, które potwierdzą nasze podejrzenia. U kobiet ciężarnych z podejrzeniem zakażenia H1N1 zaleca się wykonanie wymazu z nosogardzieli, gardła lub pobranie aspiratu tchawiczego i identyfikacji materiału w kierunku obecności wirusa metodą reakcji odwrotnej transkrypcji łańcuchowej polimerazy, RT-PCR [23, 32]. W przypadku potwierdzenia zakażenia wirusem grypy A (H1N1) u wszystkich kobiet ciężarnych zaleca się wdrożenie leczenia przeciwwirusowego. Rekomendowanymi lekami są inhibitory neuraminidazy takie jak Oseltamiwir i Zanamiwir. Oseltamiwir (Tamiflu) jest prolekiem, który w wątrobie hydrolizowany jest do aktywnych metabolitów. Zanamiwir (Relenza) podawany jest w postaci inhalacji. Potencjalne korzyści z leczenia inhibitorami neuraminidazy przeważają nad teratogennym ryzykiem dla płodu [29, 31, 32]. W piśmiennictwie opisano 90 przypadków kobiet w pierwszym trymestrze ciąży przyjmujących Oseltamiwir w dawce terapeutycznej. Jedno z dzieci urodziło się z wadą wrodzoną o typie malformacji, co stanowiło 1%, przy populacyjnym ryzyku wad wynoszącym 1-3% [30]. Malformacja jest wadą strukturalną, powstającą we wczesnym okresie embriogenezy. Dochodzi wówczas do zahamowania rozwoju tkanek lub układu narządów, w wyniku czego powstają niewielkie wady, jak i wady zagrażające życiu [33]. Zanamiwir w trakcie badań klinicznych stosowany był u trzech kobiet w ciąży. U jednej z nich doszło do poronienia samoistnego, u drugiej kobiety ukończono ciążę, natomiast trzecia kobieta urodziła zdrowe dziecko [29, 34]. Leczenie powinno być rozpoczęte tak szybko, jak to jest możliwe, w przeciągu 48 godzin od wystąpienia pier-

4 Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych 13 wszych objawów zakażenia. Zalecane jest stosowanie Oseltamiwiru (Tamiflu) w kapsułkach, w dawce 75 mg dwa razy dziennie, przez 5 dni i Zanamiwiru (Relenza) wziewnie, w dawce 5 mg 2 razy dziennie [18, 21, 34]. Wskazane jest ponadto podawanie leków przeciwgorączkowych, tj. paracetamolu u zakażonych ciężarnych z podwyższoną temperaturą ciała [21, 35]. Chemioprofilaktyka w ciąży zalecana jest wówczas, gdy kobieta miała bezpośredni kontakt z osobą z potwierdzonym zakażeniem wirusem H1N1 lub u której podejrzewa się zakażenie. Profilaktycznie zalecane jest podawanie wziewnie Zanamiwiru przez 10 dni, w dawce 5 mg raz dziennie. Alternatywą Zanamiwiru jest stosowanie Oseltamiwiru w kapsułkach przez 10 dni, w dawce 75 mg raz dziennie [21]. Prewencja i szczepienia Metody zapobiegania zakażeniu H1N1 u kobiet ciężarnych są podobne do stosowanych w populacji ogólnej. Należy przestrzegać podstawowych zasad higieny, unikać bezpośredniego kontaktu z osobami zakażonymi. Przebywające w szpitalach osoby chore powinny być odizolowane od osób zdrowych [16, 21, 28]. W przypadku pełnoobjawowego zakażenia wirusem H1N1 u rodzącej konieczna jest izolacja noworodka. Po ustąpieniu głównych dolegliwości grypowych jak kaszel, katar, gorączka, kobieta powinna przestrzegać w kontakcie z noworodkiem podstawowych zasad higieny i nosić maseczkę ochronną przez okres 7 dni [21, 28]. W ramach prewencji zakażenia stosowane są monowaletne szczepionki. Dostępne są one pod postacią żywych atentowanych monowalentnych szczepionek LAMV (ang. live attenuated monovalent vaccine, LAMV), w formie donosowej i jako monowalentne inaktywowane MIV (ang. monovalent inactivated vaccines, MIV) zawierające hemaglutyniny wirusa H1N1, stosowane domięśniowo [36]. Szczepionka jest rekomendowana przez WHO, chociaż obecnie nie jest dostępna w Polsce. Szczepieniami objęto częściowo populację m.in. Niemiec, Francji, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W pierwszej kolejności, zaleca się szczepienie osób z grup podwyższonego ryzyka. Należą do nich pracownicy służby zdrowia. Następnie zaszczepione powinny być osoby dorosłe chorujące na schorzenia przewlekłe, podobnie jak dzieci powyżej 6. miesiąca życia, zdrowe dzieci i zdrowi dorośli w przedziale wiekowym lat oraz ludzie starsi. Dla kobiet ciężarnych wskazana jest monowalentna, inaktywowana szczepionka [37]. Osobom powyżej 10. roku życia zalecane jest podanie jednej dawki szczepionki. W przypadku osób z osłabioną odpornością niezbędne może być podanie drugiej dawki. Efekty uboczne działania szczepionki przeciw zakażeniu H1N1 są podobne do tych, jakie wywołuje szczepienie na grypę sezonową. Zaliczamy do nich miejscową reakcję odczynową, gorączkę, bóle mięśni i bóle głowy. Rzadko występuje reakcja uogólniona. Do tej pory nie obserwowano szkodliwego działania szczepionki przeciw wirusowi H1N1 u kobiet ciężarnych i płodu. Uważa się, że korzyści wynikające ze szczepienia kobiet ciężarnych przewyższają potencjalne ryzyko [37]. Coroczne szczepienia u kobiet ciężarnych na sezonową grypę rekomendowane są przez Doradczą Komisję Do Spraw Immunologii Klinicznej (ang. The Advisory Committee on Immunization Practices, ACIP) i Amerykańskie Towarzystwo Położniczo-Ginekologiczne (ang. The American College of Obstetricians and Gynecologists, ACOG). Inaktywowana szczepionka na grypę jest zalecana w każdym trymestrze ciąży. Szczepionki zawierające wirusy żywe, o osłabionej zjadliwości, tj. szczepionka donosowa, są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych ze względu na teratogenne ryzyko u płodu [38, 39]. Piśmiennictwo [1] Centers for Disease Control and Prevention, Key facts about seasonal influenza, Available at: [2] Virella G. (2000) Wirusy RNA III: Ortomyksowirusy. [W:] Mikrobiologia i choroby zakaźne. (red.) Virella G. (red. tł.) Heczko P.B. Urban & Partner, Wrocław [3] Centers for Disease Control and Prevention, Types of influenza viruses, Available at: [4] Salyers A.A., Whitt D.D. (2003) Wirusy komórek ssaczych. W: Mikrobiologia. Różnorodność, chorobotwórczość i środowisko. (red.) Salyers A.A., Whitt D.D. (red. tł.) Markiewicz Z. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa [5] Salyers A.A., Whitt D.D. (2003) Płuca, narząd ważny, lecz wrażliwy. [W:] Mikrobiologia. Różnorodność, chorobotwórczość i środowisko, (red.) Salyers A.A., Whitt D.D., (red. tł.) Markiewicz Z. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa [6] World Health Organization, Available at: [7] Health Protection Agency, History of pandemics, Available at:http://www.hpa.org.uk/webw/hpaweb&hpawebstand ard/hpaweb_c/ ?p= [8] Centers for Disease Control and Prevention, Influenza pandemics in Singapore, a tropical, globally connected city, Available at: [9] Gambotto A., Barrat-Boyes S.M., de Jong M.D. i wsp. (2008) Human infection with highly pathogenic H5N1 influenza virus. Lancet 371: [10] Larsen J.W. Jr. (1982) Influenza and pregnancy. Clin. Obstet. Gynecol. 25: [11] Wolstron W.J., Conley D.O. (1918) Epidemic pneumonia (Spanish influenza) in pregnancy: effect In one hundred and one cases. JAMA. 71: [12] Bland P.B. (1919) Influenza in relation to pregnancy and labor. Am. J. Obstet. 79: [13] Harris J.W. (1919) Influenza occurring in pregnant women: a statistical study of thirteen hundred and fifty cases. JAMA. 72: [14] McKinney W.P., Volkert P., Kaufman J. (1990) Fatal swine influenza pneumonia during late pregnancy. Arch. Intern. Med. 150: [15] World Health Organization, Overview of pandemic (H1N1) 2009 in the WHO European Region, Available at:

5 14 K. Księżakowska, M. Gruszka, J. Wilczyński, D. Nowakowska [16] Carlson A., Thung S.F., Norwitz E.R. (2009) H1N1 influenza in pregnancy: What all obstetric care providers ought to know. Rev. Obstet. Gynecol. 2: [17] Komunikat Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego- Państwowego Zakładu Higieny. Dostępny na: [18] Jamieson D.J., Honein M.A., Rasmussen S.A. i wsp. (2009) H1N influenza virus infection during pregnancy in the USA. Lancet 374: [19] Goodnight W.H., Soper D.E. (2005) Pneumonia in pregnancy. Crit. Care Med. 33: [20] Jamieson D.J., Theiler R.N., Rasmussen S.A. (2006) Emerging infections and pregnancy. Emerg. Infect. Dis. 12: [21] Centers for Disease Control and Pevention, Pregnant Women and Novel Influenza A (H1N1) Virus: Considerations for Clinicians, Available at: [22] Saleeby E., Chapman J., Morse J. i wsp. (2009) H1N1 influenza and pregnancy. Obstet. Gynecol. 114: [23] Centers for Disease Control and Prevention. (2009) Novel influenza A (H1N1) virus infections in three pregnant women United States, April May MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 58: [24] Moretti M.E., Bar-Oz B., Fried S. i wsp. (2005) Maternal hyperthermia and the risk for neural tube defects in offspring: systematic review and meta-analysis. Epidemiology. 16: [25] Glass H.C., Pham T.N., Danielsen B. i wsp. (2009) Antenatal and intrapartum risk factors for seizures in term newborns: a population-based study. California J. Pediatr. 154: [26] Grether J.K., Nelson K.B. (1997) Maternal infection and cerebral palsy in infants of normal birth weight. JAMA. 278: [27] Petrova A., Demissie K., Rhoads G.G. i wsp. Association of maternal fever during labor with neonatal and infant morbidity and mortality. Obstet. Gynecol. 98: [28] Centers for Disease Control and Prevention, Considerations regarding novel H1N1 flu virus in obstetric settings, Available at: [29] Tanaka T., Nakajima K., Murashima A. i wsp. Safety of neuraminidase inhibitors against novel influenza A(H1N1) in pregnant and breastfeeding women. CMAJ. 181: [30] Wentges van Holthe N., van Eijkeren M., van der Laan J.W. (2008) Oseltamiwir and breastfeeding. Int. J. Infect. 12: 451. [31] De Rosa F.G., Montrucchio C., Di Perri G. (2009) Management of H1N1 influenza virus respiratory syndrome. Rev. Minerva. Anest. 75: [32] He G., Massarella J., Ward P. (1999) Clinical pharmacokinetics of the prodrug oseltamivir and its active metabolite Ro Clin. Pharmacokinet. 37: [33] Bartel H. (2004) Wady wrodzone. [W:] Embriologia (red.) Bartel H. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa: [34] Freud B., Gravenstein S., Elliott M. i wsp. (1999) Zanamivir: a review of clinical safety. Druf. Saf. 21: [35] Rasmussen S.A., Jamieson D.J., Mac Farlane K. i wsp. (2009) Pandemic Influenza and Pregnant Women: Summary of a Meeting of Experts. Am. J. Public. Health. 99: [36] Centers for Disease Control and Prevention. (2009) Safety of influenza A (H1N1) 2009 monovalent vaccines United States, October 1 November 24, MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 58: [37] [38] American College of Obstetrician and Gynecologists (ACOG) Committee on Obstetric Practice. (2004) Influenza vaccination and treatment during pregnancy. ACOG committee opinion no 305, November Obstet. Gynecol. 104: [39] Fiore A.E., Shay D.K., Haber P. i wsp. (2007) Prevention and control of influenza. Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), MMWR Recomm. Rep. 56: J Dorota Nowakowska Klinika Medycyny Matczyno-Płodowej i Ginekologii Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki Rzgowska 281/289, Łódź Pandemic infection with flu A (H1N1) virus in pregnancy Influenza is an acute, viral, highly contagious infection of a respiratory system. Influenza s viruses have ribonucleic acid genome and belong to the Orthomyxoviridae family. The first cases of new H1N1 virus type were reported in pregnant women in United States in CDC reported 31 pregnant women with confirmed H1N1 virus infection between April 15 and May Six pregnant infected women died by June 16. Symptoms of pandemic flu virus infection in pregnant women do not differ from symptoms of seasonal flu. Cases of premature rupture of membranes and miscarriages were reported among infected women. Transmission of the virus through placenta has not been observed so far. Infants of the mothers who died from the infection had no symptoms of flu. In case of full-symptomed infections in parturient isolation of the infant is necessary. After the release of main symptoms women should follow the basic hygiene rules and wear protective mask for 7 days in contacts with their babies. Breastfeeding by infected women is not contraindicated due to its predominant benefits. Antiviral treatment (Oseltaivir and Zanamivir) is recommended in all pregnant infected women. Prevention of H1N1 infection includes following the hygienic rules and avoiding close contact with infected people. Monovalent vaccine is also recommended. No harmful effects of the vaccine in pregnant women and developing fetus have been observed so far. Key words: H1N1 virus, pregnancy, pandemic flu

Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży

Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 1, 15-19, 2010 PRACA PRZEGL DOWA Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży KINGA KSIĘŻAKOWSKA 1, MONIKA GRUSZKA 2, JAN WILCZYŃSKI 3, DOROTA NOWAKOWSKA

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we

Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie. Epidemie grypy zaobserwować można najczęściej

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia UCHWAŁA Nr XLVI/300/14 Rady Powiatu Pisz z dnia 30 października 2014r. w sprawie przyjęcia do realizacji w 2014 roku powiatowego programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Grypa Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Powikłania Zapobieganie Piśmiennictwo Wybrane linki Krótkie nagrania dźwiękowe Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia

Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Tabela 2.2. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Szczepienie przeciw WZW typu B Zakażeniom Haemophilus

Bardziej szczegółowo

GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie

GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie 03.02.2016 ELŻBIETA PŁOŃSKA SEKCJA NADZORU NAD CHOROBAMI ZAKAŹNYMI ODDZIAŁ NADZORU EPIDEMIOLOGII WSSE W WARSZAWIE Właściwości

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne o grypie

Informacje ogólne o grypie ABY ZMNIEJSZYĆ RYZYKO ZACHOROWANIA NA PTASIĄ GRYPĘ Jako światowy lider w opracowywaniu rozwiązań zapewniających właściwe warunki sanitarne, Ecolab przyjął aktywną postawę mającą na celu ochronę naszych

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH

INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH G Ł Ó W N Y II N S P E K T O R A T S A N II T A R N Y INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH (opracowane na podstawie danych Krajowego Ośrodka ds. Grypy) Grypa (influenza) jest jednym

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 69/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 r. PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017 Autor programu: Gmina Zagnańsk,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ Czym jest grypa? Grypa sezonowa - jest ostrą chorobą wirusową, która przenosi się drogą kropelkową, bądź też przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą lub ze skażonymi

Bardziej szczegółowo

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy Materiał szkoleniowy z epidemiologii Luty 2016r Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy W ramach monitoringu sytuacji epidemiologicznej grypy w sezonie grypowym 2015/2016 w

Bardziej szczegółowo

Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny

Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny Opracowali m.in. na podstawie zaleceń National Health Service (Wielka Brytania), Centers for Disease Control and Prevention

Bardziej szczegółowo

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy.

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy. Świńska grypa - ten temat nie schodzi od dłuższego czasu z pierwszych stron gazet, portali internetowych oraz mediów naziemnych. Zimowy sezon imprezowy - jeśli tak to możemy określić, właśnie się zaczął.

Bardziej szczegółowo

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU Wysoce zjadliwa grypa ptaków (Highly pathogenic avian influenza, HPAI) jest wirusową chorobą układu oddechowego i pokarmowego ptaków. Objawy mogą także dotyczyć

Bardziej szczegółowo

Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak

Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak Grypa, choroba zakaźna powoduje co sezonowe zachorowania, szczególnie liczne powikłania, zgony w grupach

Bardziej szczegółowo

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA?

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? Na pierwszy rzut oka trudno rozpoznać, czy to zwykłe przeziębienie, czy też groźna grypa. Pomimo różnych przyczyn, objawy kliniczne obu schorzeń są podobne. Skutki grypy mogą być

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Meningokoki trzeba myśleć na zapas

Meningokoki trzeba myśleć na zapas Meningokoki trzeba myśleć na zapas prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr n. med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Program

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców Miasta Józefowa z grupy szczególnego

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego

Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego W skali globalnej na grypę zapada rocznie 5-15% populacji. Ocenia się, Ŝe

Bardziej szczegółowo

Prawo do wolności i etyka szczepień. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu.

Prawo do wolności i etyka szczepień. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu. Prawo do wolności i etyka szczepień Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu.pl Innowacje w systemie szczepień ochronnych obraz Polski na

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE:

SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: Polish SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: informacje dla rodziców dzieci w wieku od sześciu miesięcy do pięciu lat Grypa. Chroń siebie i innych. 1 Spis treści O niniejszej ulotce 3 Czym jest świńska

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Anna Majewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, WUM 2014 Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Wirusy wnikające

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć

SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć Polish SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć Grypa. Chroń siebie i innych. 1 Spis treści Czym jest świńska grypa? 3 O szczepionce przeciw świńskiej grypie 4 O czym jeszcze należy wiedzieć?

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa. Chroń siebie i innych. GRYPA SEZONOWA: DLACZEGO WARTO SIĘ ZASZCZEPIĆ Ostatnio dużo się mówiło o różnych rodzajach wirusa grypy, włącznie z sezonową i

Bardziej szczegółowo

Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce

Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce Załącznik do Uchwały w sprawie uchwalenia Programu szczepień przeciw grypie na lata 2013-2016 Program szczepień przeciw grypie na lata 2013-2016 Okres realizacji: 2013-2016 rok Autor programu: Miasto Kielce,

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1

Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1 Gimnazjum w Skórzewie Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1 Skórzewo. 2009 r. 1 Wirus A/H1N1 Informacje ogólne Wirus A/H1N1 to nowy szczep mieszanka świńskich, ludzkich i ptasich wirusów

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 67/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Autor programu:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu.

Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu. Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu.pl Pandemia Epidemia, która ma charakter globalny i obejmuje swoim zasięgiem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVIII/500/14

UCHWAŁA NR XLVIII/500/14 UCHWAŁA NR XLVIII/500/14 Rady Miejskiej w Lwówku Śląskim z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu szczepień przeciw grypie na lata 2014-2017 Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 18

Bardziej szczegółowo

4.2 Anlage Kommunaler Influenzapandemieplan Frankfurt am Main. Urząd Zdrowia miasta Frankfurt nad Menem Oddział Infekcjologii.

4.2 Anlage Kommunaler Influenzapandemieplan Frankfurt am Main. Urząd Zdrowia miasta Frankfurt nad Menem Oddział Infekcjologii. Informacja dot. grypy wirusowej (influenza) Jakie są objawy grypy spowodowanej przez wirusy? Prawdziwa grypa wirusowa jest wywołana przez wirusy (influenza) i występuje przeważnie w formie epidemii przede

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY

DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY ZATWIERDZAM ANDRZEJ TRYBUSZ GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY DYREKTOR DEPARTAMENTU

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014 PSSE RACIBÓRZ Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 21 214 CEL OPRACOWANIA: Celem niniejszego opracowania była ocena sytuacji epidemiologicznej

Bardziej szczegółowo

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dwu- i trzylatków Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Program corocznych

Bardziej szczegółowo

Opracowane przy udziale:

Opracowane przy udziale: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Zakażeń HPV dotyczące stosowania czterowalentnej szczepionki profilaktycznej przeciw HPV typów 6, 11, 16, 18 Opracowane przy udziale: Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

OBALAMY MITY GRYPOWE

OBALAMY MITY GRYPOWE OBALAMY MITY GRYPOWE Fakty i Mity grypa i szczepienia przeciw grypie Opracował: Dr n. med. Ernest Kuchar Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Ekspert portalu

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 160/2015 z dnia 22 września 2015 r. o projekcie programu zatytułowanego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r.

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r. UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zatwierdzenia: Programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na terenie Gminy Bogoria Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób podróżujących nt. odry

Informacja dla osób podróżujących nt. odry Informacja dla osób podróżujących nt. odry Informacja opracowana na podstawie materiałów WHO oraz ECDC z 30 kwietnia 2015 r. i jest aktualna na dzień dzisiejszy W 2013 r. odnotowano wzrost zachorowań na

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH 07.06.2010r MENINGOKOKI INFORMACJE OGÓLNE Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowych. Wyodrębniono kilka

Bardziej szczegółowo

Neisseria meningitidis

Neisseria meningitidis Neisseria meningitidis Wyłączny rezerwuar: : człowiek Źródło zakażenia: : nosiciel lub chory Kolonizacja: : jama nosowo-gardłowa Przenoszenie: : droga kropelkowa, bezpośredni kontakt Okres wylęgania: :

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. www.aotmit.gov.pl

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. www.aotmit.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 209/2015 z dnia 17 grudnia 2015 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

ŚWIŃSKA GRYPA A CIĄŻA:

ŚWIŃSKA GRYPA A CIĄŻA: POLISH ŚWIŃSKA GRYPA A CIĄŻA: Jak ochronić siebie i swoje dziecko Niniejsza ulotka zawiera informacje dotyczące: szczepionki przeciw świńskiej grypie, którą możesz otrzymać podczas ciąży aby ochronić siebie

Bardziej szczegółowo

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie 24-30 kwietnia 2016 r. ph DOMKNIJMY LUKĘ W SZCZEPIENIACH! Główny cel inicjatywy: zwiększenie liczby osób zaszczepionych poprzez podniesienie wiedzy i świadomości społeczeństwa na temat znaczenia szczepień

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

szczepionka przeciw pneumokokom polisacharydowa, skoniugowana (13- walentna, adsorbowana)

szczepionka przeciw pneumokokom polisacharydowa, skoniugowana (13- walentna, adsorbowana) EMA/90006/2015 EMEA/H/C/001104 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa szczepionka przeciw pneumokokom polisacharydowa, skoniugowana (13- walentna, adsorbowana) Niniejszy dokument jest streszczeniem

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy

Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy Raport Czerwiec 2013 Dokument przygotowany przez Ernst & Young przy współpracy: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Zakład Badania Wirusów Grypy, Krajowy Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca sezonu grypowego 2012/2013

Informacja dotycząca sezonu grypowego 2012/2013 Informacja dotycząca sezonu grypowego 2012/2013 Jesień i zima to okres wzmożonych zachorowań na choroby górnych dróg oddechowych. Zachorowania mogą być wywoływane przez ponad 200 różnych gatunków wirusów.

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych.

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych. 1. Pneumokoki Zakażenia pneumokokowe to infekcje wywołane przez bakterię Streptococcus pneumoniane, potocznie nazywane pneumokokami. Najczęstszymi inwazyjnymi chorobami spowodowanymi pneumokokami są: pneumokokowe

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy. Styczeń 2013. RAPORT Informacja skrócona

Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy. Styczeń 2013. RAPORT Informacja skrócona Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy RAPORT Informacja skrócona Styczeń 2013 Dokument przygotowany przez firmę Ernst & Young przy współpracy: 1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH 2. Zakład Badania

Bardziej szczegółowo

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne Choroby a Ekonomia Około 65% stad w Polsce jest zakażonych wirusem PRRS, a ponad 95% Mycoplasma hyopneumoniae (Mhp). Choroby układu oddechowego, zwłaszcza o charakterze przewlekłym, są dziś główną przyczyną

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04. Czy potrzebujemy nowych szczepionek Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.2015 Ewa Bernatowska Klinika Immunologii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Maciej Ciebiada 1, Marcin Barylski 2, Małgorzata Górska-Ciebiada 3 1. Streszczenie. Summary. Wprowadzenie. Epidemiologia

Maciej Ciebiada 1, Marcin Barylski 2, Małgorzata Górska-Ciebiada 3 1. Streszczenie. Summary. Wprowadzenie. Epidemiologia 191 G E R I A T R I A 2010; 4: 191-198 Akademia Medycyny ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 20.09.2010 Zaakceptowano/Accepted: 24.09.2010 Zachorowania na grypę u osób w podeszłym wieku

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Marian Patrzałek NZOZ PROMED Kielce

dr n. med. Marian Patrzałek NZOZ PROMED Kielce Szczepienia dzieci przeciw pneumokokom i ich skutki populacyjne na przykładzie społeczności Kielc dr n. med. Marian Patrzałek NZOZ PROMED Kielce Szczepienia ochronne dla ludności Kielc -szczepienia p/grypie

Bardziej szczegółowo

System szczepień noworodków urodzonych przedwcześnie ocena dostępności

System szczepień noworodków urodzonych przedwcześnie ocena dostępności System szczepień noworodków urodzonych przedwcześnie ocena dostępności M.K.Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Innowacje w systemie szczepień ochronnych - czy można poprawić dostępność

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia... 2016 r. Projekt Numer druku... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE z dnia... 2016 r. w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej - Program szczepienia profilaktycznego przeciwko grypie dla osób po

Bardziej szczegółowo

Występowanie przeciwciał dla hemaglutynin wirusów grypy w sezonie epidemicznym 2012/2013 w Polsce

Występowanie przeciwciał dla hemaglutynin wirusów grypy w sezonie epidemicznym 2012/2013 w Polsce 268 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(2): 268-272 Występowanie przeciwciał dla hemaglutynin wirusów grypy w sezonie epidemicznym 2012/2013 w Polsce Incidence of circulation antibodies against influenza viruses

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Zwalczania Grypy

Narodowy Program Zwalczania Grypy Narodowy Program Zwalczania Grypy Raport Kwiecień 2013 Dokument przygotowany przez Ernst & Young przy współpracy: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Zakład Badania Wirusów Grypy, Krajowy Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Fakty i mity o szczepieniach

Fakty i mity o szczepieniach Fakty i mity o szczepieniach Dr hab. n. med. Piotr Albrecht Kierownik Kliniki Gastroenterologii i Żywienia Dzieci WUM Śmiertelność na przestrzeni lat Spadek zachorowań związany ze szczepieniami w USA Maks.

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom. PROJEKTUCHWALY Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. BIURO RADY MIASTA KATOWICE Wpl. 2012-09-., 2 BRM...... w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom". przeciwko pneumokokom

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Grypa nadal realne zagrożenie

Grypa nadal realne zagrożenie Grypa nadal realne zagrożenie Influenza still a real threat dr n. med. Halina Szymczyk Katedra i Zakład Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Kierownik Katedry: prof.

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo