Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych"

Transkrypt

1 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 1, 10-14, 2010 PRACA PRZEGL DOWA Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych KINGA KSIĘŻAKOWSKA 1, MONIKA GRUSZKA 2, JAN WILCZYŃSKI 3, DOROTA NOWAKOWSKA 3 Streszczenie Grypa jest ostrą, wirusową, bardzo zakaźną chorobą układu oddechowego. Wirusy grypy zawierają RNA; należą do rodziny Orthomyxoviridae. Pierwsze przypadki zachorowań na nowy typ wirusa H1N1 u ciężarnych odnotowano w 1988 roku w Stanach Zjednoczonych. W okresie od 15 kwietnia do 18 maja 2009 roku CDC potwierdziło 31 przypadków zakażenia wirusem H1N1 u kobiet ciężarnych. Do dnia 16 czerwca 6 zakażonych kobiet ciężarnych zmarło. Objawy fizykalne zakażenia wirusem pandemicznej grypy u ciężarnych nie różnią się od objawów grypy sezonowej. Wśród kobiet zakażonych wirusem H1N1 odnotowano przypadki przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i poronienia. Dotychczas nie zaobserwowano transmisji wirusa H1N1 przez łożysko. Noworodki matek zmarłych w wyniku zakażenia nie miały żadnych objawów grypy. W przypadku pełnoobjawowego zakażenia wirusem H1N1 u rodzącej konieczna jest izolacja noworodka. Po ustąpieniu głównych dolegliwości grypowych kobieta powinna przestrzegać w kontakcie z noworodkiem podstawowych zasad higieny i nosić maseczkę ochronną przez 7 dni. Karmienie piersią przez kobiety zakażone nie jest przeciwwskazane ze względu na przeważające korzyści płynące z naturalnego karmienia. U wszystkich zakażonych kobiet ciężarnych zaleca się wdrożenie leczenia przeciwwirusowego: Oseltamiwir i Zanamiwir. Metodami zapobiegania zakażeniu H1N1 u kobiet ciężarnych jest przestrzeganie zasad higieny, unikanie bezpośredniego kontaktu z osobami zakażonymi. Rekomendowana jest również monowalentna szczepionka. Do tej pory nie obserwowano szkodliwego działania szczepionki u kobiet ciężarnych i rozwijającego się płodu. Słowa kluczowe: H1N1 wirus, ciąża, pandemia grypy Wstęp Grypa jest ostrą, zakaźną, wirusową chorobą układu oddechowego. Zakażenie zwykle trwa około tygodnia i towarzyszy mu wysoka gorączka, bóle mięśniowe i głowy oraz złe samopoczucie [1]. Wirusy grypy zawierają jednoniciową nić RNA (ang. ribonucleic acid, RNA), należą do rodziny Orthomyxoviridae. Wyróżniamy trzy typy wirusa, tj. A, B, C. Wirus typu A jest przyczyną zachorowań prawie każdej zimy, powoduje epidemie średnio co 2-3 lata i pandemie co lat. Ten typ wirusa jest odpowiedzialny również za tegoroczną pandemię grypy. Wirus typu B jest równie częstą przyczyną zachorowań, co typ wirusa A, rzadko natomiast wywołuje pandemię. Wirus typu C często powoduje endemiczne zachorowania, zazwyczaj o łagodnym przebiegu [2-5]. Pandemia (grec. pan,,wszyscy + z grec. demos,,ludzie ), to szerzenie się patogenu wywołującego chorobę o wysokim współczynniku zakaźności. Swoim zasięgiem obejmuje kontynent, bądź też cały świat. Jednym z podstawowych czynników rozpoznania pandemii jest łatwe szerzenie się patogenu z człowieka na człowieka, wywołujące objawy chorobowe. Pandemie powodowane są przez czynniki zakaźne, które nie występowały od dawna bądź nigdy przedtem, a więc populacja nie jest na nie uodporniona [6]. Wirus grypy zbudowany jest z rdzenia, składającego się z ośmiu połączonych ze sobą segmentów RNA o ujemnej polarności oraz z płaszcza o budowie dwuwarstwowej błony lipidowej. Na powierzchni płaszcza znajdują się dwa rodzaje wypustek glikoproteinowych: hemaglutynina (H) i neuraminidaza (N). Hemaglutynina odpowiada za adhezję wirusa do swoistego receptora, znajdującego się na powierzchni komórki gospodarza. Neuraminidaza umożliwia opuszczenie przez wirusa komórki, dzięki inicjacji lizy błony komórkowej. Organizm gospodarza produkuje przeciwciała przeciwko hemaglutyninie i neuraminidazie [2-5]. Wykryto 16 różnych typów hemaglutynin i 9 typów neuraminidaz. Dla wirusów typu A charakterystyczne są trzy typy hemaglutyniny (H 1, H 2 i H 3 ) oraz dwa typy neuraminidazy (N 1 i N 2 ) [2, 3]. Wirusy grypy wykazują dużą zmienność antygenową zależną od okresowych zmian struktury hemaglutyniny i neuraminidazy. Za zmienność tę odpowiadają dwa główne procesy. Przesunięcie antygenowe (z ang. antigenic drift) polega na powstawaniu małych zmian antygenowych glikoprotein wirusowych. Skok antygenowy (z ang. antigenic shift) oznacza natomiast duże zmiany antygenowe. Wynikają one ze złożonej ośmiosegmentowej budowy kwasu nukleinowego wirusa. Wymianie może ulec nawet cały płaszcz. Skok antygenowy może prowadzić do powstania nowego typu wirusa. Atakuje on przede wszystkim osoby, które nigdy nie miały z nim kontaktu, zatem nie posiadają przeciwciał odpornościowych. Wirus stopniowo szerzy 1 SPZOZ Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 2 im. Wojskowej Akademii Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2 Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Medycyny Matczyno-Płodowej i Ginekologii (KMMPiG), III Katedry Położnictwa i Ginekologii (III KPiG), Uniwersytet Medyczny (UM) w Łodzi 3 KMMPiG Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

2 Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych 11 się, prowadząc do wybuchu pandemii. Co kilka lat dochodzi do wybuchu nowych epidemii, jednak ich przebieg jest dużo łagodniejszy, niż pierwotna pandemia. Wynika to z uodpornienia się populacji na dany patogen [2, 5]. Historia grypy Hipokrates jako pierwszy opisał grypę w 412 roku p.n.e. Pierwszą pandemię odnotowano w XVI wieku. W XX wieku miały miejsce trzy kolejne pandemie grypy. W latach pandemię spowodował wirus grypy A (H1N1). Grypa nazwana została,,hiszpanką ze względu na lokalizację pierwszych przypadków oraz największej liczby zachorowań. Szybko objęła inne kontynenty. Uważana jest za najbardziej śmiertelną pandemię w historii ludzkości. Zmarło wówczas łącznie około mln osób. Spośród nich w Stanach Zjednoczonych około 600 tysięcy, w Indiach około 17 mln osób, co stanowiło 5% całej populacji tego kraju. Grypa atakowała głównie młode i zdrowe osoby [7]. W latach miała miejsce pandemia wywołana wirusem grypy A (H2N2). Pierwsze zachorowania wykryto w Chinach w styczniu 1957 roku, stąd nazwa z ang. asian flu. W ciągu roku pandemia objęła wszystkie kontynenty. W grudniu 1957 roku ogłoszono jej koniec, po kilku miesiącach doszło jednak do drugiej fali zachorowań. Choroba dotknęła połowę populacji na świecie. Szacuje się, że około miliona osób na całym świecie zmarło wówczas na skutek grypy. Objawy kliniczne manifestowało około 25% zakażonych [7]. Kolejna pandemia grypy pojawiła się w 1968 roku w południowej Azji. Wywołana była wirusem grypy typu A (H3N2). Pierwsze przypadki zachorowań odnotowano w Chinach w lipcu 1968 roku. W ciągu miesiąca wirus rozprzestrzenił się w Hong Kongu, skąd w bardzo krótkim czasie swoim zasięgiem objął cały świat. We wrześniu 1968 roku nowe przypadki zachorowań zarejestrowano w Stanach Zjednoczonych. Stwierdzono większą zachorowalność i śmiertelność niż w latach W ciągu 2 lat trwania pandemii na grypę zmarło 1 mln osób [7, 8]. Od 2003 roku obserwujemy wzrost zachorowań na nowy typ wirusa grupy A (H5N1). Wywołuje on tzw. ptasią grypę (z ang. avian influenza). Po raz pierwszy wirus pojawił się 100 lat temu we Włoszech. Nie powodował on wówczas zachorowań u ludzi, a jedynie u zwierząt [7, 9]. Epidemiologia Grypa pandemiczna atakuje osoby młode, zdrowe, nieobciążone chorobami przewlekłymi, ze sprawnym układem odpornościowym. Podczas światowych pandemii kobiety ciężarne znajdowały się w grupie podwyższonego ryzyka z powodu zakażeń wirusami grypy [10]. Śmiertelność z powodu zakażenia H1N1 w latach wśród kobiet ciężarnych wynosiła 30%, sięgając do 50% u kobiet z objawami zapalenia płuc [11-13]. Największą liczbę zgonów odnotowano u kobiet w trzecim trymestrze ciąży [13]. We wrześniu 1988 roku w Stanach Zjednoczonych stwierdzono zakażenie wirusem H1N1 u 32-letniej kobiety w 36-tygodniu ciąży. Urodziła ona drogami, siłami natury noworodka ocenionego w pierwszej minucie na dwa punkty, w piątej minucie na pięć punktów w skali Apgar. U dziecka nie występowały objawy zakażenia [14]. Za tegoroczną pandemię grypy odpowiedzialny jest wirus A (H1N1). Pierwsze przypadki zachorowań spowodowanych tym wirusem wykryto w kwietniu 2009 roku w Stanach Zjednoczonych i Meksyku u młodych, zdrowych osób. W dniu 27 kwietnia 2009 roku Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO) ogłosiła czwarty stopień pandemii grypy charakteryzujący się transmisją wirusa z człowieka na człowieka. Dwa dni później, ze względu na rozszerzające się zakażenie wirusem A (H1N1) na świecie, ogłoszono piąty, a następnie szósty stopień pandemii [15, 16]. Jedenastego października liczba przypadków zachorowań na świecie potwierdzonych laboratoryjnie sięgała ponad 399 tysięcy. Zmarło 4735 osób, większość z nich z powodu wirusowego zapalenia płuc wywołanego przez H1N1 [15]. Obecnie liczba odnotowanych przypadków zachorowań na świecie wzrosła do 1,7 miliona, w tym około 17,5 tysiąca zakażonych osób zmarło [17]. Polskie dane epidemiologiczne z 3 marca 2010 roku podają 2535 przypadków zachorowań na grypę wywołaną wirusem H1N1 w tym 180 zgonów [17]. W okresie od 15 kwietnia do 18 maja CDC (ang. Center for Disease Control and Pevention, CDC) odnotowało w Stanach Zjednoczonych 34 przypadki zakażenia wirusem H1N1 u kobiet ciężarnych. U 31 z nich potwierdzono laboratoryjnie zakażenie H1N1 za pomocą reakcji odwrotnej transkrypcji polimerazy łańcuchowej (ang. reverse transcriptase polymerase chain reaction, RT-PCR). Do dnia 16 czerwca 6 kobiet ciężarnych zakażonych wirusem H1N1 zmarło. Stanowiło to 13% zgonów z powodu H1N1 w tym okresie. Jedna ze zmarłych ciężarnych była w pierwszym trymestrze ciąży, kolejna z kobiet w drugim, zaś cztery w trzecim trymestrze [18]. Objawy zakażenia u kobiet ciężarnych W ciąży o prawidłowym przebiegu dochodzi między innymi do obniżenia ogólnoustrojowej odporności typu komórkowego. W ten sposób płód nie jest rozpoznawany przez organizm matki jako obcy antygen. Spadek odpowiedzi immunologicznej zwiększa jednakże podatność kobiet ciężarnych na zakażenia wirusowe takie jak grypa [19, 20]. Objawy fizykalne zakażenia wirusem pandemicznej grypy u ciężarnych, nie różnią się od występujących u pozostałych zakażonych osób. Pojawia się złe samopoczucie, gorączka, kaszel, ból gardła, katar, ból głowy, skrócony oddech, bóle mięśniowe oraz brak apetytu [18, 21]. Mogą być także obecne objawy ze strony układu pokarmowego, tj. biegunka, nudności, wymioty lub układu nerwowego, tj.

3 12 K. Księżakowska, M. Gruszka, J. Wilczyński, D. Nowakowska zawroty głowy, drgawki, światłowstręt. Zakażenie wirusem grypy A u kobiet w ciąży wiąże się z większym ryzykiem poważnych powikłań np. zapalenia płuc u matki, zespołu ostrej niewydolności oddechowej ARDS (ang. acute respiratory distress syndrome, ARDS), niewydolności nerek, niewydolności wielonarządowej oraz wstrząsu septycznego. Powikłania te mogą prowadzić do zgonu [22]. Spośród potwierdzonych laboratoryjnie przez CDC zakażeń u 31 ciężarnych prawie połowę z nich stanowiły kobiety pochodzenia hiszpańskiego. Pięć kobiet było w ciąży po raz pierwszy, w tym 65% w pierwszym lub drugim trymestrze. Na podstawie zebranego wywiadu epidemiologicznego przeważały ciężarne, które negowały bezpośredni kontakt z osobami zakażonymi w ciągu ostatnich 7 dni. Kobiety te również nie podróżowały do Meksyku, gdzie wykryto pierwszy przypadek zachorowania. Wśród zakażonych kobiet ciężarnych były zarówno kobiety zdrowe, jak i obciążone chorobami przewlekłymi takimi jak astma, nadciśnienie, cukrzyca. Trzy spośród 34 kobiet były zaszczepione na grypę w sezonie 2008/2009 [19]. U wszystkich sześciu kobiet ciężarnych, które zmarły w wyniku zakażenia wirusem H1N1 rozwinęło się wirusowe zapalenie płuc i zespół zaburzeń oddechowych. U żadnej ze zmarłych kobiet ciężarnych nie obserwowano powikłań w postaci bakteryjnego, czy krwotocznego zapalenia płuc. Pięć z pośród zmarłych ciężarnych urodziło drogą cięcia cesarskiego ze wskazań poza położniczych. Jedna z pośród kobiet ciężarnych, będąca w 11. tygodniu ciąży, zmarła przed porodem. Żadne z urodzonych dzieci nie było zakażone wirusem H1N1. Noworodek urodzony w 27. tygodniu ciąży wymagał tymczasowej tlenoterapii i żywienia za pomocą sondy nosowo-żołądkowej. Wszystkie dzieci zostały wypisane ze szpitala w stanie dobrym [18, 23]. Powikłania ciąży w zakażeniach H1N1 Zakażenie wirusem grypy A u kobiety ciężarnej wiąże się z wysokim ryzykiem powikłań dotyczących zarówno matki jak i płodu. Wśród kobiet zakażonych wirusem H1N1 odnotowano przypadki nieprawidłowego przebiegu ciąży. U jednej z hospitalizowanych kobiet doszło do przedwczesnego pęknięcia błon płodowych w 35. tygodniu, druga kobieta poroniła w 13. tygodniu ciąży [21]. U płodów matek zakażonych H1N1 obserwowano w zapisie kardiotokograficznym tachykardię. Powikłania u płodu, m. in. przyspieszenie akcji serca płodu w odpowiedzi na stres oraz następową hipoksję wiązano z reakcją emocjonalną towarzyszącą matce w związku z chorobą [22]. Gorączka w przebiegu zakażenia wirusem H1N1 jest jednym z czynników ryzyka porodu przedwczesnego, poronienia jak również wystąpienia napadu padaczkowego, encefalopatii i porażenia mózgowego u noworodka. Zwiększa również ryzyko występowania wad układu nerwowego u płodu spowodowanych nieprawidłowym przebiegiem zamknięcia cewy nerwowej [24-27]. Dotychczas nie odnotowano transmisji wirusa H1N1 przez łożysko do płodu [22]. U noworodków matek zmarłych w wyniku zakażenia nie stwierdzono żadnych objawów grypy [18]. Karmienie naturalne Ryzyko transmisji wirusa H1N1 do mleka matki jest jak dotąd mało poznane. Karmienie piersią przez kobiety zakażone nie jest jednak przeciwwskazane ze względu na przeważające korzyści płynące z naturalnego karmienia. Również leczenie przeciwwirusowe nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Dawka leku, jaka przedostaje się do mleka, jest mniejsza od zalecanej w terapii przeciwwirusowej u noworodków. Zakażone kobiety powinny używać maseczek ochronnych podczas karmienia [21, 28-30]. Diagnostyka i leczenie Kluczem do postawienia trafnej diagnozy jest dokładnie zebrany wywiad i objawy kliniczne, które prezentuje pacjent. Są one zbliżone do objawów grypy sezonowej, dlatego gdy podejrzewamy możliwość zakażenia wirusem A (H1N1) należy wykonać badania laboratoryjne, które potwierdzą nasze podejrzenia. U kobiet ciężarnych z podejrzeniem zakażenia H1N1 zaleca się wykonanie wymazu z nosogardzieli, gardła lub pobranie aspiratu tchawiczego i identyfikacji materiału w kierunku obecności wirusa metodą reakcji odwrotnej transkrypcji łańcuchowej polimerazy, RT-PCR [23, 32]. W przypadku potwierdzenia zakażenia wirusem grypy A (H1N1) u wszystkich kobiet ciężarnych zaleca się wdrożenie leczenia przeciwwirusowego. Rekomendowanymi lekami są inhibitory neuraminidazy takie jak Oseltamiwir i Zanamiwir. Oseltamiwir (Tamiflu) jest prolekiem, który w wątrobie hydrolizowany jest do aktywnych metabolitów. Zanamiwir (Relenza) podawany jest w postaci inhalacji. Potencjalne korzyści z leczenia inhibitorami neuraminidazy przeważają nad teratogennym ryzykiem dla płodu [29, 31, 32]. W piśmiennictwie opisano 90 przypadków kobiet w pierwszym trymestrze ciąży przyjmujących Oseltamiwir w dawce terapeutycznej. Jedno z dzieci urodziło się z wadą wrodzoną o typie malformacji, co stanowiło 1%, przy populacyjnym ryzyku wad wynoszącym 1-3% [30]. Malformacja jest wadą strukturalną, powstającą we wczesnym okresie embriogenezy. Dochodzi wówczas do zahamowania rozwoju tkanek lub układu narządów, w wyniku czego powstają niewielkie wady, jak i wady zagrażające życiu [33]. Zanamiwir w trakcie badań klinicznych stosowany był u trzech kobiet w ciąży. U jednej z nich doszło do poronienia samoistnego, u drugiej kobiety ukończono ciążę, natomiast trzecia kobieta urodziła zdrowe dziecko [29, 34]. Leczenie powinno być rozpoczęte tak szybko, jak to jest możliwe, w przeciągu 48 godzin od wystąpienia pier-

4 Pandemiczne zakażenie wirusem grypy A (H1N1) u ciężarnych 13 wszych objawów zakażenia. Zalecane jest stosowanie Oseltamiwiru (Tamiflu) w kapsułkach, w dawce 75 mg dwa razy dziennie, przez 5 dni i Zanamiwiru (Relenza) wziewnie, w dawce 5 mg 2 razy dziennie [18, 21, 34]. Wskazane jest ponadto podawanie leków przeciwgorączkowych, tj. paracetamolu u zakażonych ciężarnych z podwyższoną temperaturą ciała [21, 35]. Chemioprofilaktyka w ciąży zalecana jest wówczas, gdy kobieta miała bezpośredni kontakt z osobą z potwierdzonym zakażeniem wirusem H1N1 lub u której podejrzewa się zakażenie. Profilaktycznie zalecane jest podawanie wziewnie Zanamiwiru przez 10 dni, w dawce 5 mg raz dziennie. Alternatywą Zanamiwiru jest stosowanie Oseltamiwiru w kapsułkach przez 10 dni, w dawce 75 mg raz dziennie [21]. Prewencja i szczepienia Metody zapobiegania zakażeniu H1N1 u kobiet ciężarnych są podobne do stosowanych w populacji ogólnej. Należy przestrzegać podstawowych zasad higieny, unikać bezpośredniego kontaktu z osobami zakażonymi. Przebywające w szpitalach osoby chore powinny być odizolowane od osób zdrowych [16, 21, 28]. W przypadku pełnoobjawowego zakażenia wirusem H1N1 u rodzącej konieczna jest izolacja noworodka. Po ustąpieniu głównych dolegliwości grypowych jak kaszel, katar, gorączka, kobieta powinna przestrzegać w kontakcie z noworodkiem podstawowych zasad higieny i nosić maseczkę ochronną przez okres 7 dni [21, 28]. W ramach prewencji zakażenia stosowane są monowaletne szczepionki. Dostępne są one pod postacią żywych atentowanych monowalentnych szczepionek LAMV (ang. live attenuated monovalent vaccine, LAMV), w formie donosowej i jako monowalentne inaktywowane MIV (ang. monovalent inactivated vaccines, MIV) zawierające hemaglutyniny wirusa H1N1, stosowane domięśniowo [36]. Szczepionka jest rekomendowana przez WHO, chociaż obecnie nie jest dostępna w Polsce. Szczepieniami objęto częściowo populację m.in. Niemiec, Francji, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W pierwszej kolejności, zaleca się szczepienie osób z grup podwyższonego ryzyka. Należą do nich pracownicy służby zdrowia. Następnie zaszczepione powinny być osoby dorosłe chorujące na schorzenia przewlekłe, podobnie jak dzieci powyżej 6. miesiąca życia, zdrowe dzieci i zdrowi dorośli w przedziale wiekowym lat oraz ludzie starsi. Dla kobiet ciężarnych wskazana jest monowalentna, inaktywowana szczepionka [37]. Osobom powyżej 10. roku życia zalecane jest podanie jednej dawki szczepionki. W przypadku osób z osłabioną odpornością niezbędne może być podanie drugiej dawki. Efekty uboczne działania szczepionki przeciw zakażeniu H1N1 są podobne do tych, jakie wywołuje szczepienie na grypę sezonową. Zaliczamy do nich miejscową reakcję odczynową, gorączkę, bóle mięśni i bóle głowy. Rzadko występuje reakcja uogólniona. Do tej pory nie obserwowano szkodliwego działania szczepionki przeciw wirusowi H1N1 u kobiet ciężarnych i płodu. Uważa się, że korzyści wynikające ze szczepienia kobiet ciężarnych przewyższają potencjalne ryzyko [37]. Coroczne szczepienia u kobiet ciężarnych na sezonową grypę rekomendowane są przez Doradczą Komisję Do Spraw Immunologii Klinicznej (ang. The Advisory Committee on Immunization Practices, ACIP) i Amerykańskie Towarzystwo Położniczo-Ginekologiczne (ang. The American College of Obstetricians and Gynecologists, ACOG). Inaktywowana szczepionka na grypę jest zalecana w każdym trymestrze ciąży. Szczepionki zawierające wirusy żywe, o osłabionej zjadliwości, tj. szczepionka donosowa, są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych ze względu na teratogenne ryzyko u płodu [38, 39]. Piśmiennictwo [1] Centers for Disease Control and Prevention, Key facts about seasonal influenza, Available at: [2] Virella G. (2000) Wirusy RNA III: Ortomyksowirusy. [W:] Mikrobiologia i choroby zakaźne. (red.) Virella G. (red. tł.) Heczko P.B. Urban & Partner, Wrocław [3] Centers for Disease Control and Prevention, Types of influenza viruses, Available at: [4] Salyers A.A., Whitt D.D. (2003) Wirusy komórek ssaczych. W: Mikrobiologia. Różnorodność, chorobotwórczość i środowisko. (red.) Salyers A.A., Whitt D.D. (red. tł.) Markiewicz Z. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa [5] Salyers A.A., Whitt D.D. (2003) Płuca, narząd ważny, lecz wrażliwy. [W:] Mikrobiologia. Różnorodność, chorobotwórczość i środowisko, (red.) Salyers A.A., Whitt D.D., (red. tł.) Markiewicz Z. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa [6] World Health Organization, Available at: [7] Health Protection Agency, History of pandemics, Available at:http://www.hpa.org.uk/webw/hpaweb&hpawebstand ard/hpaweb_c/ ?p= [8] Centers for Disease Control and Prevention, Influenza pandemics in Singapore, a tropical, globally connected city, Available at: [9] Gambotto A., Barrat-Boyes S.M., de Jong M.D. i wsp. (2008) Human infection with highly pathogenic H5N1 influenza virus. Lancet 371: [10] Larsen J.W. Jr. (1982) Influenza and pregnancy. Clin. Obstet. Gynecol. 25: [11] Wolstron W.J., Conley D.O. (1918) Epidemic pneumonia (Spanish influenza) in pregnancy: effect In one hundred and one cases. JAMA. 71: [12] Bland P.B. (1919) Influenza in relation to pregnancy and labor. Am. J. Obstet. 79: [13] Harris J.W. (1919) Influenza occurring in pregnant women: a statistical study of thirteen hundred and fifty cases. JAMA. 72: [14] McKinney W.P., Volkert P., Kaufman J. (1990) Fatal swine influenza pneumonia during late pregnancy. Arch. Intern. Med. 150: [15] World Health Organization, Overview of pandemic (H1N1) 2009 in the WHO European Region, Available at:

5 14 K. Księżakowska, M. Gruszka, J. Wilczyński, D. Nowakowska [16] Carlson A., Thung S.F., Norwitz E.R. (2009) H1N1 influenza in pregnancy: What all obstetric care providers ought to know. Rev. Obstet. Gynecol. 2: [17] Komunikat Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego- Państwowego Zakładu Higieny. Dostępny na: [18] Jamieson D.J., Honein M.A., Rasmussen S.A. i wsp. (2009) H1N influenza virus infection during pregnancy in the USA. Lancet 374: [19] Goodnight W.H., Soper D.E. (2005) Pneumonia in pregnancy. Crit. Care Med. 33: [20] Jamieson D.J., Theiler R.N., Rasmussen S.A. (2006) Emerging infections and pregnancy. Emerg. Infect. Dis. 12: [21] Centers for Disease Control and Pevention, Pregnant Women and Novel Influenza A (H1N1) Virus: Considerations for Clinicians, Available at: [22] Saleeby E., Chapman J., Morse J. i wsp. (2009) H1N1 influenza and pregnancy. Obstet. Gynecol. 114: [23] Centers for Disease Control and Prevention. (2009) Novel influenza A (H1N1) virus infections in three pregnant women United States, April May MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 58: [24] Moretti M.E., Bar-Oz B., Fried S. i wsp. (2005) Maternal hyperthermia and the risk for neural tube defects in offspring: systematic review and meta-analysis. Epidemiology. 16: [25] Glass H.C., Pham T.N., Danielsen B. i wsp. (2009) Antenatal and intrapartum risk factors for seizures in term newborns: a population-based study. California J. Pediatr. 154: [26] Grether J.K., Nelson K.B. (1997) Maternal infection and cerebral palsy in infants of normal birth weight. JAMA. 278: [27] Petrova A., Demissie K., Rhoads G.G. i wsp. Association of maternal fever during labor with neonatal and infant morbidity and mortality. Obstet. Gynecol. 98: [28] Centers for Disease Control and Prevention, Considerations regarding novel H1N1 flu virus in obstetric settings, Available at: [29] Tanaka T., Nakajima K., Murashima A. i wsp. Safety of neuraminidase inhibitors against novel influenza A(H1N1) in pregnant and breastfeeding women. CMAJ. 181: [30] Wentges van Holthe N., van Eijkeren M., van der Laan J.W. (2008) Oseltamiwir and breastfeeding. Int. J. Infect. 12: 451. [31] De Rosa F.G., Montrucchio C., Di Perri G. (2009) Management of H1N1 influenza virus respiratory syndrome. Rev. Minerva. Anest. 75: [32] He G., Massarella J., Ward P. (1999) Clinical pharmacokinetics of the prodrug oseltamivir and its active metabolite Ro Clin. Pharmacokinet. 37: [33] Bartel H. (2004) Wady wrodzone. [W:] Embriologia (red.) Bartel H. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa: [34] Freud B., Gravenstein S., Elliott M. i wsp. (1999) Zanamivir: a review of clinical safety. Druf. Saf. 21: [35] Rasmussen S.A., Jamieson D.J., Mac Farlane K. i wsp. (2009) Pandemic Influenza and Pregnant Women: Summary of a Meeting of Experts. Am. J. Public. Health. 99: [36] Centers for Disease Control and Prevention. (2009) Safety of influenza A (H1N1) 2009 monovalent vaccines United States, October 1 November 24, MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 58: [37] [38] American College of Obstetrician and Gynecologists (ACOG) Committee on Obstetric Practice. (2004) Influenza vaccination and treatment during pregnancy. ACOG committee opinion no 305, November Obstet. Gynecol. 104: [39] Fiore A.E., Shay D.K., Haber P. i wsp. (2007) Prevention and control of influenza. Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), MMWR Recomm. Rep. 56: J Dorota Nowakowska Klinika Medycyny Matczyno-Płodowej i Ginekologii Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki Rzgowska 281/289, Łódź Pandemic infection with flu A (H1N1) virus in pregnancy Influenza is an acute, viral, highly contagious infection of a respiratory system. Influenza s viruses have ribonucleic acid genome and belong to the Orthomyxoviridae family. The first cases of new H1N1 virus type were reported in pregnant women in United States in CDC reported 31 pregnant women with confirmed H1N1 virus infection between April 15 and May Six pregnant infected women died by June 16. Symptoms of pandemic flu virus infection in pregnant women do not differ from symptoms of seasonal flu. Cases of premature rupture of membranes and miscarriages were reported among infected women. Transmission of the virus through placenta has not been observed so far. Infants of the mothers who died from the infection had no symptoms of flu. In case of full-symptomed infections in parturient isolation of the infant is necessary. After the release of main symptoms women should follow the basic hygiene rules and wear protective mask for 7 days in contacts with their babies. Breastfeeding by infected women is not contraindicated due to its predominant benefits. Antiviral treatment (Oseltaivir and Zanamivir) is recommended in all pregnant infected women. Prevention of H1N1 infection includes following the hygienic rules and avoiding close contact with infected people. Monovalent vaccine is also recommended. No harmful effects of the vaccine in pregnant women and developing fetus have been observed so far. Key words: H1N1 virus, pregnancy, pandemic flu

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży

Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 1, 15-19, 2010 PRACA PRZEGL DOWA Zakażenie wirusem H5N1 podczas ciąży KINGA KSIĘŻAKOWSKA 1, MONIKA GRUSZKA 2, JAN WILCZYŃSKI 3, DOROTA NOWAKOWSKA

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? SZCZEPIONKA WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ!

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST GRYPA?

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we

Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we Epidemia definiowana jest jako wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie. Epidemie grypy zaobserwować można najczęściej

Bardziej szczegółowo

OSPA WIETRZNA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY JESTEŚ PEWIEN, ŻE JESTEŚ CHRONIONY PRZED OSPĄ WIETRZNĄ?

OSPA WIETRZNA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY JESTEŚ PEWIEN, ŻE JESTEŚ CHRONIONY PRZED OSPĄ WIETRZNĄ? OSPA WIETRZNA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY JESTEŚ PEWIEN, ŻE JESTEŚ CHRONIONY PRZED OSPĄ WIETRZNĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw ospie wietrznej PAMIĘTAJ,

Bardziej szczegółowo

Czy warto diagnozować u dzieci grypę

Czy warto diagnozować u dzieci grypę Czy warto diagnozować u dzieci grypę Prof. nadzw dr hab. n. med. Teresa Jackowska Klinika Pediatrii, CMKP Kliniczny Oddział Pediatryczny, Szpital Bielański Pediatria przez przypadki 18-19 listopada; Warszawa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach

UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach z dnia Projekt w sprawie realizacji w 2012 roku przez gminę Police programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców gminy Police po 65

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie realizacji w 2015 roku przez gminę Police programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Nie daj się grypie! Grypa przenosi się z osoby na osobę drogą kropelkową podczas

Nie daj się grypie! Grypa przenosi się z osoby na osobę drogą kropelkową podczas Nie daj się grypie! Jesień i zima to okres wzmożonych zachorowań na choroby górnych dróg oddechowych. Zachorowania mogą być wywoływane przez ponad 200 różnych gatunków wirusów. Najczęstszą przyczyną zachorowań

Bardziej szczegółowo

Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia

Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Tabela 2.2. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia Szczepienie przeciw WZW typu B Zakażeniom Haemophilus

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Grypa Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Powikłania Zapobieganie Piśmiennictwo Wybrane linki Krótkie nagrania dźwiękowe Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia UCHWAŁA Nr XLVI/300/14 Rady Powiatu Pisz z dnia 30 października 2014r. w sprawie przyjęcia do realizacji w 2014 roku powiatowego programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR)

ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR) ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR) CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY JESTEŚ PEWIEN, ŻE JESTEŚ CHRONIONY PRZED MMR? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw MMR CZY WIESZ,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku w sprawie wyrażenia zgody na realizację programu zdrowotnego w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie, dla mieszkańców Miasta

Bardziej szczegółowo

GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie

GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie GRYPA epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie 03.02.2016 ELŻBIETA PŁOŃSKA SEKCJA NADZORU NAD CHOROBAMI ZAKAŹNYMI ODDZIAŁ NADZORU EPIDEMIOLOGII WSSE W WARSZAWIE Właściwości

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne o grypie

Informacje ogólne o grypie ABY ZMNIEJSZYĆ RYZYKO ZACHOROWANIA NA PTASIĄ GRYPĘ Jako światowy lider w opracowywaniu rozwiązań zapewniających właściwe warunki sanitarne, Ecolab przyjął aktywną postawę mającą na celu ochronę naszych

Bardziej szczegółowo

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH 2010-2016 CO WARTO WIEDZIEĆ O GRYPIE Każdego roku na całym świecie zaraża się 5-10% populacji osób dorosłych i 20-30%dzieci Wirusy grypy ludzkiej łatwiej

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna Choroba Meningokokowa

Inwazyjna Choroba Meningokokowa Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21,, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl Inwazyjna Choroba Meningokokowa Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH

INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH G Ł Ó W N Y II N S P E K T O R A T S A N II T A R N Y INFORMACJE DOTYCZĄCE WSKAZAŃ DO SZCZEPIEŃ PRZECIWGRYPOWYCH (opracowane na podstawie danych Krajowego Ośrodka ds. Grypy) Grypa (influenza) jest jednym

Bardziej szczegółowo

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU Wysoce zjadliwa grypa ptaków (Highly pathogenic avian influenza, HPAI) jest wirusową chorobą układu oddechowego i pokarmowego ptaków. Objawy mogą także dotyczyć

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV Wątroba to największy i bardzo ważny narząd! Produkuje najważniejsze białka Produkuje żółć - bardzo istotny czynnik w procesie trawienia

Bardziej szczegółowo

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy Materiał szkoleniowy z epidemiologii Luty 2016r Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy W ramach monitoringu sytuacji epidemiologicznej grypy w sezonie grypowym 2015/2016 w

Bardziej szczegółowo

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA?

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? Na pierwszy rzut oka trudno rozpoznać, czy to zwykłe przeziębienie, czy też groźna grypa. Pomimo różnych przyczyn, objawy kliniczne obu schorzeń są podobne. Skutki grypy mogą być

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ Czym jest grypa? Grypa sezonowa - jest ostrą chorobą wirusową, która przenosi się drogą kropelkową, bądź też przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą lub ze skażonymi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ

PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ Zał. nr 4 PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ Profilaktyka grypy w Jaworznie - szczepienia ochronne dla seniorów 65+ PROGRAM OPRACOWANY PRZEZ WYDZIAŁ ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH URZĘDU MIEJSKIEGO W JAWORZNIE OKRES

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY. Załącznik nr 4. Profilaktyka grypy - szczepienia ochronne dla dzieci w okresie wczesnoszkolnym oraz dla seniorów 65+

PROGRAM ZDROWOTNY. Załącznik nr 4. Profilaktyka grypy - szczepienia ochronne dla dzieci w okresie wczesnoszkolnym oraz dla seniorów 65+ Załącznik nr 4 PROGRAM ZDROWOTNY Profilaktyka grypy - szczepienia ochronne dla dzieci w okresie wczesnoszkolnym oraz dla seniorów 65+ PROGRAM OPRACOWANY PRZEZ WYDZIAŁ ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH URZĘDU

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST SZCZEPIONKA?

CZYM JEST SZCZEPIONKA? CZYM JEST SZCZEPIONKA? Szczepionka to preparat biologiczny, stosowany w celu uodpornienia organizmu. Ogólna zasada działania szczepionki polega na wprowadzeniu do organizmu antygenu, który jest rozpoznawany

Bardziej szczegółowo

Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny

Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny Grypa, grypa ptasia i pandemia grypy Ważne informacje dla Ciebie i Twojej rodziny Opracowali m.in. na podstawie zaleceń National Health Service (Wielka Brytania), Centers for Disease Control and Prevention

Bardziej szczegółowo

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy.

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy. Świńska grypa - ten temat nie schodzi od dłuższego czasu z pierwszych stron gazet, portali internetowych oraz mediów naziemnych. Zimowy sezon imprezowy - jeśli tak to możemy określić, właśnie się zaczął.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 69/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 r. PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH MIESZKAŃCÓW GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO GRYPIE NA LATA 2013-2017 Autor programu: Gmina Zagnańsk,

Bardziej szczegółowo

Meningokoki trzeba myśleć na zapas

Meningokoki trzeba myśleć na zapas Meningokoki trzeba myśleć na zapas prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr n. med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak

Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak Grypa - zagrożeniem życia bez względu na wiek i stan zdrowia człowieka. Prof. dr hab. Lidia B. Brydak Grypa, choroba zakaźna powoduje co sezonowe zachorowania, szczególnie liczne powikłania, zgony w grupach

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ. Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria

INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ. Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria Od lutego 1014r. wystepują zachorowania na gorączkę krwotoczną Ebola w państawach Afryki Zachodniej.

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1)

SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1) SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1) Grypa sezonowa jest ostrą chorobą wirusową, która przenosi się drogą kropelkową, bądź też przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Brzesku

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Brzesku 1 Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Brzesku Sezon grypowy Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych i istotną przyczyną zachorowań oraz zgonów w wielu regionach

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Doustna szczepionka przeciwko rotawirusom

Doustna szczepionka przeciwko rotawirusom Doustna szczepionka przeciwko rotawirusom Na tej stronie można znaleźć krótkie podsumowanie informacji o zapobieganiu chorobie i szczepionce, która jest dostępna. Łącza do bardziej szczegółowych informacji

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Program

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 321/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 20 września 2013 roku

Uchwała Nr 321/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 20 września 2013 roku Uchwała Nr 321/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 20 września 2013 roku w sprawie uchwalenia programu zdrowotnego w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców Miasta Józefowa z grupy

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r.

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie realizacji w 2016 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku UCHWAŁA Nr 27/VII/2015 z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców Miasta Józefowa z grupy szczególnego

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE:

SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: Polish SZCZEPIENIE PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: informacje dla rodziców dzieci w wieku od sześciu miesięcy do pięciu lat Grypa. Chroń siebie i innych. 1 Spis treści O niniejszej ulotce 3 Czym jest świńska

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć

SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć Polish SZCZEPIONKA PRZECIW ŚWIŃSKIEJ GRYPIE: co należy wiedzieć Grypa. Chroń siebie i innych. 1 Spis treści Czym jest świńska grypa? 3 O szczepionce przeciw świńskiej grypie 4 O czym jeszcze należy wiedzieć?

Bardziej szczegółowo

akażenie wirusem AH1N1 w położnictwie

akażenie wirusem AH1N1 w położnictwie P R A C A P O G L Ą D O W A Krystyna Piekut 1, Daria Foremska 2, Bożena Kulesza-Brończyk 1, Julita Chlewicka 2, Sławomir Jerzy Terlikowski 1 1 Zakład Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo-Ginekologicznej,

Bardziej szczegółowo

Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt

Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt Zapewnienie wszystkim w każdym wieku zdrowego życia oraz promowanie dobrostanu stanowi podstawę zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

MenB Information - Polish

MenB Information - Polish Meningokoki grupy B Na tej stronie można znaleźć krótkie podsumowanie informacji o zapobieganiu chorobie i szczepionce, która jest dostępna. Łącza do bardziej szczegółowych informacji można znaleźć u dołu

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie realizacji w 2015 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

Prawo do wolności i etyka szczepień. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu.

Prawo do wolności i etyka szczepień. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu. Prawo do wolności i etyka szczepień Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia PZH Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN z.szawarski@uw.edu.pl Innowacje w systemie szczepień ochronnych obraz Polski na

Bardziej szczegółowo

Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego

Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego Program szczepień ochronnych przeciwko grypie sezonowej mieszkańców Miasta Krakowa po 65 roku Ŝycia 1. Opis problemu zdrowotnego W skali globalnej na grypę zapada rocznie 5-15% populacji. Ocenia się, Ŝe

Bardziej szczegółowo

Jedna bakteria, wiele chorób

Jedna bakteria, wiele chorób Jedna bakteria, wiele chorób prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr n. med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1

Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1 Gimnazjum w Skórzewie Funkcjonowanie szkół w warunkach pandemii grypy A/H1N1 Skórzewo. 2009 r. 1 Wirus A/H1N1 Informacje ogólne Wirus A/H1N1 to nowy szczep mieszanka świńskich, ludzkich i ptasich wirusów

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Anna Majewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, WUM 2014 Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Wirusy wnikające

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA kierowanie wzrostem i rozwojem narządu żucia w każdym okresie rozwojowym dziecka poprzez:

Bardziej szczegółowo

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa. Chroń siebie i innych. GRYPA SEZONOWA: DLACZEGO WARTO SIĘ ZASZCZEPIĆ Ostatnio dużo się mówiło o różnych rodzajach wirusa grypy, włącznie z sezonową i

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 67/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Autor programu:

Bardziej szczegółowo

Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu.

Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne. Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu. Jeżeli dojdzie do pandemii grypy: refleksje etyczne Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH z.szawarski@uw.edu.pl Pandemia Epidemia, która ma charakter globalny i obejmuje swoim zasięgiem

Bardziej szczegółowo

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu GORĄCZKA KRWOTOCZNA E B O L A. Dr n. med. Jacek Klakočar

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu GORĄCZKA KRWOTOCZNA E B O L A. Dr n. med. Jacek Klakočar GORĄCZKA KRWOTOCZNA E B O L A Dr n. med. Jacek Klakočar Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu Gorączka krwotoczna Ebola (inaczej: choroba wywołana przez wirusa Ebola [Ebola

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014 PSSE RACIBÓRZ Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 21 214 CEL OPRACOWANIA: Celem niniejszego opracowania była ocena sytuacji epidemiologicznej

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Ospa wietrzna czy na pewno łagodna choroba zakaźna? Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej UM w Poznaniu SZOZ nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu

Ospa wietrzna czy na pewno łagodna choroba zakaźna? Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej UM w Poznaniu SZOZ nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu Ospa wietrzna czy na pewno łagodna choroba zakaźna? Prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej UM w Poznaniu SZOZ nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu Epidemiologia

Bardziej szczegółowo

Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce

Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce Załącznik do Uchwały w sprawie uchwalenia Programu szczepień przeciw grypie na lata 2013-2016 Program szczepień przeciw grypie na lata 2013-2016 Okres realizacji: 2013-2016 rok Autor programu: Miasto Kielce,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE OCENY RYZYKA, ZASAD POSTĘPOWANIA I ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH W PRZYPADKU NARAŻENIA NA KONTAKT Z WIRUSEM H5N1.

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE OCENY RYZYKA, ZASAD POSTĘPOWANIA I ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH W PRZYPADKU NARAŻENIA NA KONTAKT Z WIRUSEM H5N1. GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE OCENY RYZYKA, ZASAD POSTĘPOWANIA I ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH W PRZYPADKU NARAŻENIA NA KONTAKT Z WIRUSEM H5N1. (opracowane na podstawie wytycznych

Bardziej szczegółowo

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez:

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez: W dniach 22-26 kwietnia obchodzimy, już po raz IX, Europejski Tydzień Szczepień. Jest to inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), realizowana i koordynowana na poziomie lokalnym przez poszczególne

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVIII/500/14

UCHWAŁA NR XLVIII/500/14 UCHWAŁA NR XLVIII/500/14 Rady Miejskiej w Lwówku Śląskim z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu szczepień przeciw grypie na lata 2014-2017 Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 18

Bardziej szczegółowo

Opracowane przy udziale:

Opracowane przy udziale: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Zakażeń HPV dotyczące stosowania czterowalentnej szczepionki profilaktycznej przeciw HPV typów 6, 11, 16, 18 Opracowane przy udziale: Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

4.2 Anlage Kommunaler Influenzapandemieplan Frankfurt am Main. Urząd Zdrowia miasta Frankfurt nad Menem Oddział Infekcjologii.

4.2 Anlage Kommunaler Influenzapandemieplan Frankfurt am Main. Urząd Zdrowia miasta Frankfurt nad Menem Oddział Infekcjologii. Informacja dot. grypy wirusowej (influenza) Jakie są objawy grypy spowodowanej przez wirusy? Prawdziwa grypa wirusowa jest wywołana przez wirusy (influenza) i występuje przeważnie w formie epidemii przede

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY

DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY ZATWIERDZAM ANDRZEJ TRYBUSZ GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ NA WYPADEK WYSTĄPIENIA EPIDEMII (LUB PANDEMII) GRYPY DYREKTOR DEPARTAMENTU

Bardziej szczegółowo

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dwu- i trzylatków Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Program corocznych

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego

Wirusowe zakażenia układu pokarmowego. Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Problemy związane z grypą pochodzenia zwierzęcego Anna Majewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, WUM 2015 Wirusowe zakażenia układu pokarmowego Wirusy wnikające

Bardziej szczegółowo

Dokumentowanie zdarzenia:

Dokumentowanie zdarzenia: Obowiązek zgłoszenia osoby potencjalnie narażonej na wściekliznę do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Białymstoku powstaje jeżeli spełnione są oba kryteria: 1. Osoba potencjalnie narażona

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

OBALAMY MITY GRYPOWE

OBALAMY MITY GRYPOWE OBALAMY MITY GRYPOWE Fakty i Mity grypa i szczepienia przeciw grypie Opracował: Dr n. med. Ernest Kuchar Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Ekspert portalu

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE MIESZKAŃCÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W LICZBACH

ZDROWIE MIESZKAŃCÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W LICZBACH 2014 ZDROWIE MIESZKAŃCÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W LICZBACH Śląski Urząd Wojewódzki Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział Analiz i Statystyki Medycznej Dyrektor: Ireneusz Ryszkiel Z-ca Dyrektora:

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Neisseria meningitidis

Neisseria meningitidis Neisseria meningitidis Wyłączny rezerwuar: : człowiek Źródło zakażenia: : nosiciel lub chory Kolonizacja: : jama nosowo-gardłowa Przenoszenie: : droga kropelkowa, bezpośredni kontakt Okres wylęgania: :

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 160/2015 z dnia 22 września 2015 r. o projekcie programu zatytułowanego

Bardziej szczegółowo

Ochrona Twojego dziecka przed grypą

Ochrona Twojego dziecka przed grypą 2016 POLISH translation Pre-school Flu Leaflet Ochrona Twojego dziecka przed grypą Szczepionka dla dzieci w wieku 2-3 lat lub dzieci w wieku przedszkolnym Ochrona Twojego dziecka przed grypą Coroczny program

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Szczepienia to najbardziej skuteczna metoda zapobiegania chorobom zakaźnym

Szczepienia to najbardziej skuteczna metoda zapobiegania chorobom zakaźnym Jacek Wysocki prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologicznego. Szczepienia ochronne w przypadku wielu chorób wirusowych są jedną skuteczną bronią, żeby im zapobiegać. Jednak ich siły wciąż nie doceniają

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r.

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r. UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zatwierdzenia: Programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na terenie Gminy Bogoria Na podstawie

Bardziej szczegółowo