Potrzeby współczesnej rodziny jako aspekt ekskluzji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Potrzeby współczesnej rodziny jako aspekt ekskluzji"

Transkrypt

1 Roland Łukasiewicz Potrzeby współczesnej rodziny jako aspekt ekskluzji abstrakt Realizowanie podstawowych funkcji rodziny związane jest z umiejętnością zaopatrzenia współczesnej rodziny w szereg potrzeb. Potrzeby współczesnej rodziny to nie tylko wewnętrzne odczucie jakiegoś braku, ale przede wszystkim obiektywny brak możliwości prawidłowego funkcjonowania, które powoduje immanentne wykluczenie społeczne. Temu procesowi podlega coraz większy procent ogółu społeczeństwa a rodzina jest w tym przypadku zagrożona szczególnie. abstract Realization the basic functions of the family is related to the ability to supply a range of contemporary family needs. The needs of the contemporary family is not only a lack of inner feeling, but also an objective lack of proper functioning, which causes immanent social exclusion. This process is increasingly larger percentage of the general public and the family is at risk in this case particularly. Wprowadzenie Potrzeba jest wewnętrznym odczuciem braku czegoś, co wydaje nam się konieczne do prawidłowego funkcjonowania. Społecznie potrzeby mają charakter nie tylko wewnętrznego odczucia, ale przede wszystkim społecznych możliwości realizowania zadań wynikających z prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Wiąże się z tym nie tylko kontakt z przedstawicielami własnej grupy społecznej ale także szerszej, na płaszczyźnie relacji sąsiedzkich, zawodowych, towarzyskich. Praca w tym przypadku stanowi niejednokrotnie jedyne miejsce, w którym znajomi to większość osób, znanych nam bliżej. Pomijając hierarchiczność potrzeb wykazaną przez Masłowa, w niniejszym opracowaniu oparto się głównie na elemencie realizacji potrzeby bezpieczeństwa w zakresie posiadania i utrzymania pracy zawodowej. Z uwzględnieniem potrzeb podstawowych np. zaspokojenia głodu 1

2 determinowanych przez poprzednią potrzebę, oraz rozszerzonego zakresu potrzeb, ze względu na ich komplementarność. Ponadto w sytuacji zagrożenia realizacji potrzeb podstawowych odsuwane na dalszy plan są potrzeby wyższe. Tak dzieje się w momencie, kiedy nie mogąc zaspokoić potrzeby głodu potrzeba afiliacji lub uznania nie ma dla nas znaczenia W funkcjonalnym systemie społecznym każdy człowiek powinien mieć możliwość realizowania swoich potrzeb na zasadzie wspinania się po kolejnych szczeblach drabiny potrzeb. W realizacji funkcji społecznych rodziny najistotniejszymi, w sensie społecznym/podstawowym są potrzeby niedoboru zawierające w sobie te elementy, które stanowią o prawidłowym funkcjonowaniu i uczestnictwie w życiu społecznym. Potrzeby wzrostu nie ujawniają się w sytuacji, gdy niezaspokojona jest jedna lub więcej potrzeb niedoboru (J. Strelau, 2007). W sytuacji braku jakiegoś elementu do życia odczuwamy wewnętrzny niepokój i potrzebę zaopatrzenia się w to, czego nam brakuje. Istotą człowieczeństwa jest to, że kolejna realizowana potrzeba powoduje, że człowiek tworzy kolejne potrzeby. Sam człowiek jest źródłem potrzeby, on je tworzy i jedynie on potrafi je zaspokajać. Przypadek rodzin o permanentnie i długo niezaspokojonych potrzebach w postaci: braku pracy, braku możliwości prawidłowego funkcjonowania w grupie społecznej, głodu, ubóstwa, itp. przejawiają charakterystyczną cechę samowykluczenia społecznego. W tej sytuacji najważniejsze i podstawowe staje się zapewnienie dachu nad głową i jedzenia. W momencie realizacji tej potrzeby zachowania są zachowawcze i rodziny realizują jedynie te potrzeby, nie myśląc nawet o potrzebach wyższych. Podstawą egzystencji staje się jedzenie. Uporządkowanie potrzeb w charakterystyczną piramidę pozwala także uzmysłowić sobie, na jakim poziomie żyje dziś gros społeczeństwa. Idąc za wcześniejszą myślą wszystkie potrzeby są odczuwane przez człowieka zgodnie z hierarchią i porządkiem ich zaspokajania. Jeżeli nie są zaspokajane potrzeby niższego rzędu, nie ma mowy o potrzebach wyższego rzędu. Najpierw muszą zostać zaspokojone te potrzeby, które znajdują się na niższych poziomach hierarchii by, w kolejności móc realizować wyższe stopnie. Jak jednak zaznaczono wcześniej współczesne problemy o charakterze gospodarczo-ekonomicznym wykluczają w sposób ewidentny (na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych 2011 GUS) wyższe potrzeby. Rodzina jest naturalnym środowiskiem posiadającym szczególne znaczenie dla rozwoju człowieka. Istotnym elementem jest realizowany w niej proces wychowawczy, w którym przekazujemy system wartości. Jest to miejsce, w którym uczymy się istnieć. (Jan Paweł II, spotkanie z młodzieżą, maj 1985 r. w Maastricht). Budowanie silnej jednostki z utrwalonym systemem wartości i normami społecznymi jest jednym z nadrzędnych elementów wychowania, ponadto istotne jest by w młodym człowieku implementować poczucie wartości wyższych, motywacji 2

3 do rozwoju, aspiracji i ambicji by osiągać więcej niż w chwili obecnej. Powiązani jesteśmy ze środowiskiem rodzinnym poprzez osobowość oraz pełnione role społeczne. Identyfikujemy się z nią, jako członek i reprezentant danej grupy. Współtworzymy oraz przejmujemy kultywowane w niej poglądy, postawy, obyczaje, wzory zachowania i postępowanie. Jest to tym bardziej istotne, że rodzina jest podstawową formą współżycia ludzi i integralną częścią społeczeństwa. Trwanie młodego człowieka w środowisku mało wymagającym w życiu (dążącym jedynie do zaspokojenia potrzeb niższego rzędu), tworzy jednostki o podobnym zapatrywaniu na świat. Każdy z nas jest z rodziną związany w określonym systemie relacji. Tworzenie jednostek nierozwojowych pogłębia sferę wykluczenia i deprecjacji określonej kultury. Rodzina jest nie tylko depozytariuszem współczesnych zjawisk społecznych, ale także stanowi swoistego rodzaju lustro zmian, w którym widać czy zmiany idą w dobrym kierunku. Społecznie ukształtowana rodzina jest też podłożem wielu wewnątrz i zewnątrzrodzinnych zjawisk o psychospołecznym i psychologicznym znaczeniu. Współczesna rodzina jest zatem systemem psychospołecznym złożonym z pojedyńczych członków rodziny pozostających w interakcji podczas wspólnego życia. Jest jednak więcej niż sumą osobowości swoich członków, jest odrębną całością. W systemie rodzinnym podstawowego znaczenia nabierają istniejące między poszczególnymi członkami rodziny relacje. Funkcjonując jako grupa, rodzina tworzy granice wewnętrzne i zewnętrzne wyznaczające skalę przepływu informacji pomiędzy osobami. Granice zewnętrzne odgradzają rodzinę od innych szerszych systemów i jednocześnie umożliwiają komunikację pomiędzy rodziną a innymi systemami społecznymi, z którymi współpracuje, wypełniając wachlarz koniecznych funkcji. Rodzina w procesie transformacji Od zarania myśli ludzkiej rodzina stanowiła podstawę funkcjonowania grupowego i społecznego (Platon). Rola rodziny, na przestrzeni wieków, nie uległa zmianie i do dziś rodzina jest (powinna być) doceniana i wspierana przez państwo. Rodzina jest swoistego rodzaju niezmiennym systemem, złożoną rzeczą (W. Kopaliński 1983, s.410, patrz także: T. Tomaszewski 1977, s.15). Znaczenie i pojęcie systemu jest istotne w sensie zestawienia i uporządkowania zbioru przedmiotów, zasad, twierdzeń i reguł postępowania powiązanych ze sobą tak, że są one całością zdolną do funkcjonowania w określony sposób. Jeżeli rodzinę będziemy traktować jako system, bardzo istotnym elementem jest takie jej wsparcie by funkcjonowała jako system, by każdy z jej elementów stanowił z jednej strony suwerenną 3

4 wartość z drugiej był immanentną częścią całości. Jak stwierdzono powyżej rodzina to całość systemu składająca się z systemu społecznego, osobowości i kultury. Osobowość wiąże się z systemem społecznym poprzez role, które jednostka odgrywa, z kulturą zaś przez zinternalizowane normy i wartości. Nie można zatem analizować rodziny w oderwaniu od poznania struktury społecznej. (A. Kłoskowska, 1969). Czym jest, jaka jest wewnętrzna organizacja i kondycja współczesnej rodziny w Polsce? Nie ulega kwestii, że rodzina polska przestała być stałym i trwałym układem organizacyjnym. Współcześnie wyraźnie zaznaczona jest zmiana zachodząca w rodzinie. Rodzina to nie jest organizacja constans. (A. Kwak, 2005). Rodzina od wieków jest uniwersalną i naturalną instytucją. Proces industrializacji i urbanizacji w Polsce a zwłaszcza proces przemian społeczno-ustrojowych po roku 1989 zmienił w sposób zasadniczy sytuację rodziny i jej oblicze. Towarzyszące zmianom zjawiska bezrobocia, inflacji, industrializacji, migracji itp. w znacznym stopniu pogarszają sytuację materialną rodziny, powodują zmiany w jej morale, w strukturze i w pełnieniu podstawowych funkcji. Kondycja współczesnej rodziny zależy więc nie tylko od warunków panujących aktualnie lecz, w dużym stopniu, od tego jak ukształtowały ją warunki czasu przeszłego. W przypadku rodziny polskiej ogromny wpływ na jej całościowy kształt miały elementy polityki socjalnej czasów realnego socjalizmu, polityki gospodarczej, kryzys ekonomiczny i brak suwerenności rozwoju nie tylko rodziny ale całego społeczeństwa. Obecnie rodzina polska upodobniła się do kształtu rodziny krajów zachodnich zarówno pod względem sytuacji prawnej, pewnych wzorów zachowań jak i preferowanych modeli życia małżeńskiego i rodzinnego. Przez setki lat rodzina polska była pod przemożnym wpływem nauczania religijnego i wartości kulturowych oscylujących wokół religii katolickiej. Była instytucją trwałą i nierozerwalną, opartą na trwałych moralnych i tradycyjnych podstawach. Stopień zaangażowania jej członków w sprawy kościoła oraz praktyki religijne wyznaczały główne kierunki jej funkcjonowania oraz stanowiły fundament dla budowania jej trwałości i stabilności (B. Więckiewicz 2010 s.17.) Postępujący proces laicyzacji życia społecznego i postęp multikulturowości społeczeństwa zmieniły w znacznym stopniu nie tylko pogląd na trwałość małżeństwa i rodziny lecz sam jej kształt. Młode pokolenie, uciekające w wielu przypadkach, od systemu wartości i kultury swoich rodziców dopuszcza się dziś do działań powszechnych dziś w środowisku rodzinnym i kształtujących tak a nie inaczej krajobraz życia społecznego w Polsce (o czym będzie mowa dalej). Zainicjowane w latach 80-tych ubiegłego wieku przemiany zainicjowały nie tylko laicyzację życia społecznego a przede wszystkim 4

5 rodzinnego ale także hedonistyczną formę funkcjonowania w rzeczywistości społecznej. Czerpanie z życia jak najwięcej było motorem do indywidualizacji jednostek. Obecnie jest to nie tylko styl życia jednostek, ale także motto wielu dzisiejszych związków małżeńskich i rodzin. Postępująca patologizacja życia rodzinnego spowodowana aktami przemocy wobec współmałżonka, dzieci oraz coraz powszechniejsze spożywanie alkoholu to fakty, które zmieniły kondycję polskiej rodziny. Także zjawisko samotnego rodzicielstwa zmieniło swój obraz w społeczeństwie. Druga połowa XX wieku to społeczne ujmowanie tego zjawiska w kategoriach patologii społecznej. Kobiety samotnie wychowujące dzieci napiętnowano i wyszydzano. Obecnie matkę samotnie wychowującą dzieci traktuje się jako zjawisko normalne, często wręcz pożądane i medialnie wspierane (przykład autorytetów medialnych propagujących idee samotnego macierzyństwa). Zmiany zachodzące w określonych społeczeństwach dotykają przede wszystkim rodzin i wpływają na ich zmienność. Rodziny doświadczają wszelkich ruchów, ewolucji, rewolucji w sposób bardziej dotkliwy niż całe systemy społeczne. Doświadczenia ostatnich dwóch dekad, mówimy tu o rodzinie polskiej, dotyczą uczestnictwa w zakresie przemian industrializacyjnych, urbanizacyjnych, edukacyjnych, wzrostu konsumpcji, mobilności, demokratyzacji, itp. Przemiany powodowane są procesami rozgrywającymi się w makro i mikroskali społeczeństwa globalnego. Zmiany te dotyczą przede wszystkim sposobu podejścia do rzeczywistości społeczno-gospodarczej z tradycjonalizmu do nowoczesności. Dotyczy to szczególnie postrzegania i funkcjonowania współczesnej rodziny, nowych form rodziny, kohabitacji, rodzin rekonstruowanych itp. Rodzina skazana na niesprzyjające jej funkcjonowaniu warunki gospodarcze, polityczne, społeczne przeżywa obecnie swój kryzys. Pojęcie kryzysu często jest używane w celu określenia sytuacji połączonych z gwałtownymi zmianami i towarzyszącymi im negatywnymi emocjami. Kryzys rodziny jest nagłym pogorszeniem się stanu funkcjonowania danej grupy społecznej i stanowi jednoznacznie wieloznaczność tego pojęcia. Rodzina w kryzysie zawiera w swym znaczeniu zarówno aspekty psychologiczne, biologiczne jak i ekonomiczne i gospodarcze. Rozbicie wewnętrzne, brak więzi rodzinnych, relatywizm moralny, materializacja życia rodzinnego oraz niewydolność edukacyjna to czynniki wpływające na stan jej dezorganizacji. W związku z traumatyzującymi warunkami związanymi z aktualną rzeczywistością, rodzina traci szanse na normalne funkcjonowanie. Wspomniane przemiany końca dwudziestego wieku powodowane były przede wszystkim zmianami gospodarczymi i politycznymi. Przejście od jednego systemu gospodarczego do drugiego spowodowało utrudnienia w wypełnianiu podstawowych funkcji 5

6 rodziny. W konsekwencji doprowadziło to dziś do jej niewydolności i wykluczenia rodzin. Podstawowymi przyczynami zmian we współczesnej rodzinie są między innymi procesy typowo społeczne i zewnętrzne, do których należą zmiany struktury społecznej i zmiany funkcji społecznych, zmianie ulega także struktura potrzeb rodzin. Można stwierdzić, że potrzeby dzisiejszych rodzin są większe i rosną na przestrzeni lat w miarę wzrostu świadomości społecznej, wzrostu mobilności i dostępu do kolejnych dóbr materialnych. Najistotniejsze przemiany dotyczą zmian w roli i funkcji ojca i typowego dla patriarchatu, autorytetu ojca i męża. Wzrost wolnych relacji i kontaktów seksualnych. Wzrost liczby rozwodów i nakierowanie się na rodziny o typie nuklearnym na niekorzyść rodzin rozszerzonych i wielodzietnych. Zaznacza się to szczególnie w występującym niżu demograficznym i jego szczycie w 2014 roku. Jednocześnie w młodych rodzinach zauważa się zwiększone umiejętności do modyfikacji i adoptowania się do warunków szybkich zmian społecznych. Zauważyć również można większą swobodę dzieci w sferze manifestacji swojej odrębności i suwerenności a także swobody o podłożu emocjonalnym i seksualnym. Proces ten można zauważyć już w klasach gimnazjalnych. Ponadto, charakterystyczną cechą zmian są trudne warunki materialne i mieszkaniowe (choć w przypadku braku możliwości zamieszkiwania w typie neolokalizmu tu praktycznie nic się nie zmieniło i tak jak w latach ubiegłych własne M było szczytem marzeń dla rodziny tak jest i dziś), oraz rosnące bezrobocie. Obecnie rodzina staje w obliczu trudnych dla siebie problemów i nie potrafi skutecznie ich rozwiązać. Ciekawym elementem zmian jest rola kobiety w rodzinie, która zmuszona do podejmowania pracy zawodowej nie zmienia skali swojej roli w gospodarstwie domowym. W wyniku podjęcia dodatkowej roli zawodowej zaczęły maleć więzi rodzinnosąsiedzkie, zmianie uległy także więzi rodzinno-towarzyskie. Nastąpiła indywidualizacja członków rodziny dobro i interes jednostki coraz bardziej góruje w praktyce życiowej nad interesem i dobrem rodziny. Wzrosła znacznie liczba rozwodów. Szybki postęp naukowotechniczny stał się czynnikiem rewolucjonizującym świat, styl życia i stosunki międzyludzkie. Zwiększenie się możliwości kontaktów niebezpośrednich (no faceinteraction) przy użyciu Internetu, telefonu komórkowego (sms) spowodowało, że bezpośredni kontakt praktycznie zmalał do minimum. Nawet błaha informacja pozostawiana ongiś na lodówce lub lustrze w postaci zapisu na kartce została zastąpiona sms. Współczesny rodzaj małżeństw partnerskich, w wielu przypadkach jest tylko teoretyczny lub zupełnie niezrozumiały przez rodziny i tak pełnię ról społecznych, łącznie z pracą zawodową, realizuje matka. Ojciec z kolei ma ten zasób ról podobny do tego, jaki był w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Przemiany we współczesnej rodzinie uzależnione są od wielu warunków, 6

7 etnicznych, historycznych, systemów wartości, poziomu socjoekonomicznego itp. Każde ze społeczeństw określa samo standard warunków materialnych i to, co jest uznane w jednej grupie za szczyt możliwości w innych jest dopiero początkiem działań lub inicjowaniem kolejnych zmian. Oczywiście zachodzące zmiany w systemie społecznym i rodzinie nie mają jedynie charakteru negatywnego. Faktem jest, że problemy związane z bezrobociem, ubóstwem, patologią zmieniają oblicze współczesnych rodzin i organizację życia rodzinnego, często negatywnie. Nie można jednak spoglądać na ten fakt jednostronnie. Zmiany, jakiekolwiek, mogą stanowić dla rodziny także czynnik mobilizujący wzmacniający jedność i wzajemność relacji. Warunkiem jest konieczność aktywnego spełniania ról rodzinnych i społecznych. Tym bardziej, że rodzina jest układem (jak wspomniano wcześniej - systemem) wspólnego działania. Tylko realizacja wspólnych, nieustannie zmieniających się potrzeb rozwija rodzinę w sposób dynamiczny i ukierunkowany. Obraz współczesnej rodziny jej potrzeby i sposoby wsparcia Obraz rodziny (w każdych społeczeństwach) uwarunkowany jest realiami społeczno - ekonomicznymi kraju oraz tradycji kulturowej. Dlatego też współcześnie proces przemian w rodzinie dokonuje się w związku ze zmianami na tych płaszczyznach. Zmiany te z kolei wiążą się z ogromnymi przeobrażeniami w stylu, jakości życia i ideologii. W każdych warunkach, czy to stabilności, czy też zmian rodzina, jako instytucja, powinna zaspokajać wszystkie potrzeby biologiczne i psychiczne jednostki, nawet jeśli jest to utrudnione przez tzw. czynniki zewnętrzne. Pomijając podstawowe funkcje rodziny powinna ona być także swoistego rodzaju buforem chroniącym przed wstrząsami i nieoczekiwanymi zmianami. Filtrem chroniącym członków rodziny, w szczególności młode pokolenie przed brutalnym zetknięciem się z rzeczywistością, chroniącym przed ujemnymi wpływami i konfliktami współczesności. W tym zadaniu rodzina powinna mieć wsparcie, szczególnie w sytuacji, kiedy nie radzi sobie z realiami codzienności. Dziś rodzina przeżywa wielowymiarowy kryzys. Świadectwem tego stanu rzeczy jest głównie brak zastępowalności pokoleń. W 2009 roku współczynnik dzietności wyniósł tylko 1,4. W roku 2011 urodziło się o 5% mniej dzieci niż w 2010 roku. Dochodzi do tego masowa emigracja rodzin z dziećmi i ludzi młodych. Utrzymywanie się tej sytuacji już ma katastrofalne skutki dla całej gospodarki i społeczeństwa. Według danych GUS dziś w zagrożonym ubóstwem lub żyjących w ubóstwie jest blisko połowa gospodarstw domowych (Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, 2012). Wysoka stopa ubóstwa oraz jej wzrost 7

8 w 2011 r. dotyczyły przede wszystkim osób mieszkających na wsi i w małych miastach. Ubóstwem zagrożeni byli przede wszystkim mieszkańcy gospodarstw domowych z osobami bezrobotnymi (zwłaszcza wtedy, gdy głowa gospodarstwa domowego miała niski poziom wykształcenia), osób niepełnosprawnych oraz rodzin wielodzietnych. Najlepiej zmiany w zakresie ubożenia rodzin ilustruje poniższy wykres. Wykres nr 1. Ubożenie rodzin w latach legenda: Źródło: Opracowanie szacunkowe na podstawie analiz GUS. Skala ubóstwa będąca w udziale naszej rzeczywistości społecznej nabiera rozmiarów kataklizmu społecznego. Znaczna część rodzin z powodu niskich dochodów często z towarzyszącym bezrobociem zostaje zepchnięta na margines życia społecznego. Często ubóstwo pogłębiają zjawiska patologii społecznej w postaci alkoholizmu i narkomanii. Ten stan powoduje dziedziczenie tzw. złego statusu społecznego, marginalizację społeczną czy nawet degradację biologiczną. W nędzy, poniżej minimum egzystencji żyje 5,7% rodzin, to jest około 2 milionów osób. Niedocenianym problemem jest ubóstwo dużej części polskich 8

9 rodzin, czy osłabianie wychowawczej funkcji rodziny. Prócz tego wciąż wzrasta liczba rozwodów w wyniku, których w ostatnich latach ponad 60 tys. dzieci rocznie pozostaje osamotnionych. Ponadto liczba dzieci wychowanych w środowiskach zastępczych, poza rodzinami naturalnymi, wynosi blisko 100 tys. To dużo więcej niż 20 lat temu, gdy populacja dzieci była większa. Wzmożona w początkach XXI wieku ruchliwość geograficzna i społeczna ludności oraz heterogenizacja społeczeństw i społeczności stały się przyczynami rozluźnienia więzi o charakterze rodzinnym. Od momentu zmian 89 roku z jednej strony podnosiła się stopa życiowa rodzin, także jej poziom zdrowotności, bardzo usprawnione zostało funkcjonowanie gospodarstw domowych dzięki wprowadzeniu do nich techniki materialno usługowej, z drugiej strony rosła strefa wykluczenia społecznego w tych rejonach i w tych środowiskach, które nie potrafiły nadążyć nad zachodzącymi zmianami. Likwidowane zakłady pracy (PGRy), stocznie, przedsiębiorstwa związane z gospodarką morską), wspomniana migracja wewnętrzna i zewnętrzna do rejonów bardziej i szybciej rozwijających się, wytworzyły nową klasę społeczną zmarginalizowaną i wykluczoną. Niezaprzeczalne zmiany w kulturze codzienności, zmiana ról społecznych, rozszerzenie możliwości pracy i zakresu tolerancji wykonywanych ról społecznych wpłynęło na upowszechnienie pracy kobiet poza domem. Wpływa to na środowisko rodzinne, odbijając się na organizacji życia rodzinnego, układzie ról wewnątrzrodzinnych i pozycji władzy. Powodowana migracjami heterogenizacja kultury zwiększa poczucie obcości w społeczeństwie. Nawet w domu rodzinnym każdy członek rodziny może znaleźć zajęcie, w wolnym czasie, przy odrębnym urządzeniu spędzając w sposób atrakcyjny czas bez udziału członków rodziny. Narastają zagrożenia społeczne wynikające z dalszego rozluźnienia więzi społecznych i zmniejszenia możliwości kontroli społecznej. Rozwój gospodarczy i przemysłowy spowodował zmianę relacji rodzinnych także na gruncie pracy. W społecznościach chłopskich gdzie podstawą egzystencji była uprawa roli wszystko odbywało się w granicach jednego gospodarstwa domowego. W miarę rozwoju społecznego relacje rozszerzały się na inne środowiska. Rozwój pracy najemnej spowodował funkcjonowanie człowieka w środowiskach rodzinnym i zawodowym. Z czasem życie zawodowe stawało się silniejsze i bardziej angażujące. Wpływa to niekorzystnie na interakcje wewnątrz rodziny i modyfikację ról społecznych pełnionych przez ich członków. Postępująca wewnątrzrodzinna egalitaryzacja poszerza zakres swobody matki i dzieci. Wzrasta autonomia jednostek wewnątrz rodziny, zwiększa się ich możliwość decydowania o sobie. 9

10 Występowanie tak wielkiego zróżnicowania życia rodzinnego na przestrzeni kilkudziesięciu lat spowodowało wzrost znaczenia jednych elementów życia rodzinnego na niekorzyść innych. Do tego dochodzi brak refleksji nad tymi zjawiskami i perspektywicznego myślenia rodziców, co skutkuje dalszym zubożeniem życia rodziny nie tylko w zakresie relacji wewnątrzrodzinnych, ale także w ramach ich ekonomicznych możliwości trwania i rozwoju. Ma to istotne znaczenie w przypadku realizacji funkcji ekonomicznej w zakresie, której coraz bardziej uwidacznia się indywidualizacja dochodów każdego z członków rodziny. Obecnie najczęstszą formą zarobkowania jest praca obojga rodziców. Dochody rodzinne zwiększają pracujące dzieci. Paradoksalne w tym układzie jest to, że do wspólnego majątku rodziny trafia jedynie część dochodów wzbogacając środowisko rodzinne, reszta pozostaje w gestii poszczególnych członków rodziny i może być przeznaczona na indywidualne cele. Niejednokrotnie zarobki dzieci w ogóle nie trafiają do wspólnej kasy. Ogól negatywnych zmian obserwowanych w obszarach jakości życia rodzin to niepożądane problemy, kryzysy i zagrożenia występujące na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. Można wysnuć tezę, że środowisko rodzinne jest najbardziej poszkodowane przez zachodzącą ewolucję po 89 roku. Paradoksalnie to, co stanowi podstawę życia społecznego zostało istotnie zachwiane. Na kondycję współczesnej rodziny miały więc wpływ zmiany zachodzące w sferze cywilizacyjnej związanej z przemianami zapoczątkowanymi w XIX wieku jak i tradycyjnej obyczajności czyli wpływie zmian kultury masowej. Dzisiejsza rodzina jest wypadkową przemian zachodzących w sferach ogólnospołecznych, ekonomicznych i kulturowych. Jakość tych procesów kierunek i siła wpływają wprost proporcjonalnie na jakość i funkcjonowanie rodziny. Jak wspomniano wcześniej rodzina jest nie tylko grupą społeczną ale także instytucją (w zależności od perspektywy) realizującą podstawowe funkcje społeczne, bez których nie można sobie wyobrazić istnienia i funkcjonowania społeczeństwa. Funkcje rodziny to cele, do których zmierza życie i działalność rodzinna oraz zadania, które pełni rodzina zaspokajając potrzeby swych członków i całego społeczeństwa. Wchodzą tu w grę określone zachowania rodzinne przebiegające według uznanych społecznie wzorów. (Z. Tyszka 1974, s.45-46). Realizacja funkcji rodziny to nic innego jak spełnianie zadań związanych z realizacją konkretnych potrzeb danej grupy społecznej, systemu. Każda z pełnionych funkcji rodziny jest ważna i istotna dla prawidłowego funkcjonowania. W każdym z przypadków istnieją potrzeby, które są w pełni zaopatrzone i takie, których realizacja spotyka się z deficytami. 10

11 Biorąc pod uwagę typologię funkcji rodziny wg Tyszki (Z. Tyszka 1974, s.60-70) wymienić należy: 1. Funkcje biopsychiczne: a. funkcja prokreacyjna, b. funkcja seksualna. 2. Funkcje ekonomiczne: a. funkcja materialno ekonomiczna, b. funkcja opiekuńczo zabezpieczająca. 3. Funkcje społeczno wyznaczające: a. funkcja stratyfikacyjna, b. funkcja legalizacyjno kontrolna, 4. Funkcje socjopsychologiczne: a. funkcja socjalizacyjno wychowawcza, b. funkcja kulturalna, c. funkcja religijna (dotyczy rodzin ludzi wierzących), d. funkcja rekreacyjno towarzyska, e. funkcja emocjonalno ekspresyjna. Realizacja powyższych funkcji stanowi o kryterium oceny funkcjonalności całego systemu rodzinnego. Stopień i jakość realizacji tych funkcji jest miernikiem jej kondycji. Można by pominąć w niniejszym materiale funkcje biopsychiczne zawierające funkcje prokreacyjną i seksualną jako te, których realizacja nie nastręcza większych problemów albo inaczej ujmując ich realizacja nie stanowi zagrożenia prawidłowego funkcjonowania rodziny. Jednakże można by wówczas spotkać się z kategorycznym sprzeciwem tych, którzy uważają, że dzisiejsza rodzina przeżywa kryzys kształtowania wzorców seksualności i kultury prokreacji. Stawiając na indywidualizację i autonomię jednostki w rodzinie oraz masową kulturę zezwalającą na wolność wyboru zachowań seksualnych i brak potrzeby prokreowania można uznać, że i w tym zakresie rodzina przeżywa kryzys będący nie bez wpływu na przyszłe pokolenia. W podobny sposób można by pominąć funkcję stratyfikacyjną i funkcję legalizacyjno kontrolną jako mniej istotne w kontekście zmian współczesnego społeczeństwa. Choć bardzo istotnym elementem jest tzw. dziedziczenie statusu społecznego. Rodziny z marginesu społecznego dysfunkcyjne wykluczone itp. przekazują swój status, swoje niedostosowanie społeczne kolejnym pokoleniom. W ten sposób zwiększając margines wykluczenia. Niepokojącym jest zwiększanie się tego zakresu. Rodzina jako wspólnota osób powinna 11

12 wychowywać następne pokolenie w ten sposób, aby ono także rodziło i wychowywało nowe pokolenie, z założeniem by był to proces pozytywny. Będąc środowiskiem wychowawczym oddziałującym na osobowość wszystkich jej członków, wytycza i utrwala w sposób zamierzony i niezamierzony, zracjonalizowany i spontaniczny określone wartości, które stają się kierunkowskazami postępowania przez całe życie, jeżeli kierunkowskazy są negatywne tożsame jest ich funkcjonowanie w grupie społecznej. Istotne z punktu widzenia realizacji wszystkich funkcji rodziny są funkcje: materialno ekonomiczna i funkcja opiekuńczo zabezpieczająca. W przypadku tych funkcji współczesna rodzina posiada ogromne deficyty. Potrzeby rodzin w tym zakresie powinny wspierać instytucje państwa aby umożliwić organizację członkom rodziny takich warunków, które są niezbędne i potrzebne do normalnego życia, na miarę stanu rozwojowego społeczeństwa i cywilizacji. W sytuacji braku możliwości zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ze względu np. na bezrobocie, alkoholizm, narkomanie itp. rodziny mają prawo do szczególnej pomocy ze strony państwa. Każdy ma także prawo zwrócić się do organów władzy publicznej o wsparcie. Istotne dla niniejszych rozważań są funkcje socjalizacyjno wychowawcza i kulturalna. Znaczenie tych funkcji w dzisiejszym świecie podkreśla fakt deprecjonowania poziomu współczesnej kultury oraz niekorzystne i negatywne zjawiska mające miejsce w wychowywaniu i socjalizacji realizowanych w rodzinach. Współcześnie podkreśla się wręcz brak obu tych procesów w rodzinie oraz przerzucanie odpowiedzialności za te funkcje z rodziny na szkołę i odwrotnie. Suma summarum obecnie zauważyć można dość istotne zmniejszenie się znaczenia tych procesów. Wpływa to bardzo źle na kondycję rodzin oraz dzieci i młodzieży wyrastającą w takich warunkach. Szczególne znaczenie na jakość wychowania i socjalizacji posiada, wcześniej wspomniany brak realizacji funkcji ekonomicznej. Rodzice, częstokroć starając się zabezpieczyć podstawową funkcje zabezpieczenia bytu zapominają, bądź też lekceważą problem wychowawczy. Lekceważenie tego problemu przekłada się bezpośrednio na jakość relacji na płaszczyźnie społecznej. Funkcjonalne środowisko rodzinne zaspokaja potrzeby każdemu z członków. Rodzinie, aby mogła dobrze funkcjonować i prawidłowo się rozwijać potrzebne jest poczucie bezpieczeństwa. Będąc odpowiedzialnym za swoje działania rodzina powinna wspierać swoich członków, często jednak z powodu złych relacji i niezaspokojonych potrzeb w rodzinach brak jest wsparcia i brak jest refleksji nad tym problemem. Tym samym nie ma możliwości naprawy sytuacji i rozwija się ona w złym kierunku zupełnie bez kontroli. Dopiero złamanie norm społecznych jednego z członków takiej dysfunkcyjnej rodziny powoduje zatrzymanie się nad tą sytuacja i wzbudzenie refleksji. Również funkcje 12

13 rekreacyjno - towarzyskie i emocjonalno - ekspresyjne realizowane są poza rodziną. Brak czasu powoduje, że najlepiej wolne chwile spędza się poza rodziną lub w odosobnieniu. Także inne grupy społeczne są dla członków rodzin atrakcyjniejsze niż wspólne przebywanie ze sobą. Kryzys wspólnotowości rodzin i bliskości ich członków przejawia się także w osamotnieniu w samej rodzinie. Dzieci zamykają się w swoim świecie wirtualnym, całkowicie pochłonięte nierzeczywistością życia i kontaktami pośrednimi, w których przejawiane są czasem najgorsze zachowania włącznie z ekshibicjonizmem, szerzeniem pornografii, szowinizmem itp. Także rodzice zamykają się w swoim świecie telewizyjnym. Wsparcie instytucjonalne, pomocowe takiej rodziny nie może mieć charakteru incydentalnego tylko systemowego. Ważne jest by w tym procesie starać się zmienić mentalność członków rodzin, wskazać im prawidłowe kierunki rozwoju. Istotną rolę w tym zadaniu, paradoksalnie powinny pełnić media, których zadaniem jest konsolidacja wartości i przekazywanie ich uczestnikom kultury masowej pozytywnych wzorców. Powinno to odbywać się przy użyciu odpowiednich wzorców i autorytetów. Czy takowe jednak znajdzie się we współczesnym świecie kultury masowej? Realizacja wszystkich potrzeb rodziny jest priorytetem działań systemowych oraz instytucji pozarządowych i wszelkich sił mających wpływ na jakość życia rodziny. Działania te mają na celu uniknięcie pogłębiania się procesu wykluczenia współczesnych rodzin z życia społecznego. Działania te z kolei mają za zadanie zmniejszenie podatności rodzin na proces wykluczenia i marginalizacji i muszą tak funkcjonować by rodziny w pełni uczestniczyły w życiu społecznym i aby to uczestnictwo miało charakter uświadamiany sobie przez członków rodzin. Powstawanie coraz szerszej sfery społecznej odizolowanej od całej grupy społecznej jest typowym problemem społeczeństw będących w dobie przemian ustrojowych, gospodarczych i ekonomicznych. Dobrowolne odizolowanie się lub przymusowe (przymus zewnętrzny- ekonomiczny) powoduje powstanie podziałów społecznych na sferę naszych i obcych. Najbardziej znanym i funkcjonującym przede wszystkim w ekonomii podziałem jest podział Polski na Polskę A i B. Polska B to nie tylko ściana wschodnia od Wisły ale także mniejsze miejscowości w całej Polsce znajdujące się w sferze wykluczenia cyfrowego, zawodowego, ekonomicznego, edukacyjnego dramatycznie spychane na margines społecznej użyteczności. Powoli stają się kulą u nogi rozwijającego się społeczeństwa. Każda rodzina posiada określone cele, do których zmierza życie i działalność rodzinna oraz zadania, jakie pełni rodzina na rzecz swoich członków, zaspakajając ich potrzeby, które nazwane są funkcjami rodziny (Auleytner, Głąbicka, 2001, s. 228). Zatem traktujemy każdą z funkcji rodziny jako jej potrzebę (Adamski, 1984, s. 40). Instytucja rodziny w sytuacji kiedy 13

14 nie jest w stanie sprostać określonym, nałożonym na nią zadaniom/funkcjom powinna otrzymać wsparcie społeczne adekwatne do jej niedomagań. Problemem współczesnego wsparcia rodziny są niestety niedostateczne uwarunkowania prawne systemu wsparcia. Pochodzący jeszcze z czasów realnego socjalizmu rozdawniczy system wspierania oraz swoistego rodzaju mentalność narodowościowa objawiająca się w wykorzystywaniu luk prawnych i wprost mówiąc naciąganiu państwa na datkowanie na nieistniejące potrzeby. Idąc za założeniami Z. Tyszki, jeśli funkcja rodziny to: wyspecjalizowane oraz permanentne działania i współdziałania członków rodziny wynikające z bardziej lub mniej uświadomionych sobie przez nich zadań, podejmowanych w ramach wyznaczonych przez obowiązujące normy i wzory, a prowadzące do określonych efektów głównych i pobocznych (Tyszka, Poznań 1990, s. 9). To rodzina, jako grupa społeczna powinna być wspierana w sytuacji niemożności poradzenia sobie z obowiązkami niepełnej samodzielności z powodu wieku lub choroby, kalectwa bądź innych przyczyn. Między innymi, dlatego że w sytuacji braku wsparcia rodzina powiększa deficyt społeczeństwa w zakresie jego zasobów ludzkich. Dziś, tak jak i dawniej potrzeby (funkcje) rodziny nie uległy zmianie. Tak jak i dawniej funkcjonowanie współczesnej rodziny wiąże się z wypełnianiem zadań opiekuńczowychowawczych, niezbędnych do prawidłowego rozwoju. Należą do nich zaspakajanie potrzeb materialnych, zdrowotnych dziecka, potrzeby psychiczne, a szczególności emocjonalne, potrzeby związane z rozwojem intelektualnym, dotyczące zapewnienia warunków do nauki, rozwijania zainteresowań i aspiracji życiowych, przekazywania dziedzictwa kulturowego. Dziś jednak zauważyć można, że dziś najważniejszą potrzebą rodziny powinna być konsekwentnie wprowadzana równowaga i stabilność wzajemnych stosunków między rodzicami i ich potomstwem, poczucie odpowiedzialności oraz głęboka więź emocjonalna między wszystkimi członkami rodziny. To podstawa właściwych relacji w rodzinie. Sprzyja to wypełnianiu przez rodziców zadań opiekuńczo-wychowawczych, których celem powinno być zawsze prawidłowo rozumiane dobro dziecka (Łuczyński, 2008, s. 39). Jak wspomniano wcześniej istotnym elementem (wsparciem) funkcjonowania rodzin jest rola instytucji państwa w realizacji funkcji rodzinnych. Wsparcie to posiada charakter aktów normatywnych realizowanych za pomocą ustaw, między innymi o świadczeniach rodzinnych, (Ustawa o świadczeniach rodzinnych Dz.U. z 2006 nr 139 poz. 992). Ustawa ta wprowadziła wiele zmian w zakresie pomocy finansowej 14

15 rodzinie. Kryterium do spełnienia przez rodzinę, aby uzyskać świadczenia to kryterium pieniężne (dziś 504 PLN netto). Podstawowym świadczeniem powyższej ustawy jest zasiłek rodzinny. Pominięto w tym miejscu szereg dodatków odsyłając chętnych do ustawy. Świadczeń pieniężnych na mocy ustawy o pomocy społecznej udziela się głównie z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i gospodarczych. Czyli tych sytuacji, wymienionych wcześniej, które w znaczny i obiektywny sposób wpływają na kondycję rodziny. W zakresie instytucjonalnego aspektu wsparcia rodzin, w Polsce organem nadrzędnym powołanym do tworzenia oraz prowadzenia zadań z zakresu polityki prorodzinnej jest Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Organ ten realizuje swoje działania przy pomocy lokalnych oddziałów (województwo, powiat, gmina) dzięki którym koordynuje realizację poszczególnych aktów prawnych. Jest to także narzędzie monitorowania konkretnych potrzeb środowiska społecznego. Realizowanymi formami zabezpieczenia społecznego są między innymi świadczenia pieniężne produktem usługi społecznej zdrowie jest usługa lekarza polegająca na leczeniu, a produktem usługi społecznej nazywanej pracą socjalną jest m.in. usługa polegająca na pomocy w zdobyciu środków do życia. Najlepiej przedstawia to poniższy schemat Schemat nr 1 Usługi społeczne jako podsystemy polityki społecznej Źródło: R. Szarfenberg, Polityka społeczna i usługi społeczne, Warszawa 2010 Powyższy schemat wizualizuje proces przejścia od usług społecznych do świadczeń społecznych. Państwo za pomocą ustaw organizuje system usług społecznych dostarczając w ten sposób świadczenia społeczne zaspokajających ich potrzeby. W ten sposób przyczynia się 15

16 do zwiększenia zaopatrzenia i wsparcie ich potrzeb. (R. Szarnferberg 2010). Kolejny, istotny w naszych rozważaniach, schemat przedstawia źródła zaspokajania potrzeb. Schemat 2 Źródła zaspokajania potrzeb Źródło: R. Szarfenberg, Polityka społeczna i usługi społeczne. Warszawa 2010 Realizacja powyższych działań wspierających odbywa się poprzez kontakt bezpośredni z podopiecznymi realizowany przez Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie organizowane i prowadzone przez starostwa powiatowe oraz Ośrodki Pomocy Społecznej działające na terenach poszczególnych gmin. Obie te instytucje podlegają Wojewódzkim Wydziałom Polityki Społecznej. PCPR-y i OPS-y są instytucjami niezależnymi od siebie, ale działają na podstawie tej samej ustawy, a mianowicie ustawy o pomocy społecznej. Zadaniami PCPR-u jest prowadzenie specjalistycznego poradnictwa. Rodzinie mającej trudności w wypełnianiu swoich funkcji oraz dzieciom z tych rodzin udzielana jest fachowa pomoc psychologiczna i pedagogiczna. PCPR ma również za zadanie prowadzenia ośrodków interwencji kryzysowej. Ośrodki te zapewniają pomoc osobom w nagłych, drastycznych sytuacjach rodzinnych (Powiatowy program pomocy rodzinie 2008). Ponadto PCPR organizuje opiekę w rodzinach zastępczych, udziela pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonych w nich dzieci. Zapewnienie opieki i wychowanie dzieci całkowicie lub częściowo pozbawionych opieki rodziców. Realizowane poprzez organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, placówek opiekuńczo-wychowawczych dla dzieci i młodzieży, w tym placówek wsparcia dziennego o zasięgu ponadgminnym, a także tworzenie i wdrażanie programów pomocy dziecku i rodzinie. Elementów wsparcia realizowanych przez powyższą instytucję jest oczywiście o wiele więcej, co reguluje dokładnie wspomniana ustawa. Najbardziej znaną instytucją 16

17 powołaną do pomocy osobom i rodzinom w trudnych sytuacjach życiowych są Ośrodki Pomocy Społecznej. Mają one za zadanie wspierać rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Działanie ośrodków zmierza do usamodzielnienia się podopiecznych czyli takiego ukierunkowania podopiecznego by w myśl zasady wędka zamiast ryby został wyprowadony z sytuacji kryzysowej a nie jedynie zaopatrzony awaryjnie. Ośrodki Pomocy Społecznej zatrudniają pracowników socjalnych, których zadaniem jest, poprzez kontakt bezpośredni, analiza sytuacji w danym środowisku wyodrębnienie potrzeb i poszukiwania odpowiednich rozwiązań. Wbrew oczekiwaniom większość tychże jednostek instytucjonalnych nie realizuje w pełni założeń swego funkcjonowania i koncentruje się na formie wsparcia tzw. rozdawnictwem. Teoretycznie pracownik socjalny, powinien być swego rodzaju streetworkerem, którego zadaniem jest wejście w środowisko potrzeb i praca z osobami, które potrzebują wsparcia. Powinni służyć wiedzą, udzielać porad, wspierać kontaktami potrzebujących z innymi instytucjami wsparcia. Rola pracownika socjalnego jest bardzo ważna w wsparciu rodzin, pomijając fakt bardzo istotny, czyli współuczestnictwo rodzin z problemami (często ich postawa jest roszczeniowo życzeniowa). Pracownik socjalny współpracując z rodziną, powinien zrozumieć jej problemy, szukać dróg wyjścia, a nie być kimś w rodzaju śledczego, pouczającego, czy też osoby, która obiecuje np. załatwienie jakiejś sprawy. Poza powyższymi funkcjonują także Ośrodki Interwencji Kryzysowej realizujące formy wsparcia, w których korzysta się z mocnych stron człowieka, nie koncentrując się na brakach i zaburzeniach. Interwencja polega raczej na typowym kontakcie terapeutycznym, skoncentrowanym na problemie wywołującym kryzys, podczas kontaktu powinno dojść do konfrontacji osoby z kryzysem i do rozwiązania problemu. Interwencja jest to najczęściej wsparcie emocjonalne i budowanie poczucia bezpieczeństwa klienta. Immanentną częścią interwencji jest udzielanie pomocy jak najszybciej po wydarzeniu kryzysowym, gdyż dostarczenie natychmiastowej pomocy zmniejsza ryzyko uruchomienia przez osobę z problemem często negatywnych sposobów radzenia sobie. (W. Badura-Madej, 1996). Prawidłowe wsparcie rodziny powinno polegać zatem na jednoczesnym współdziałaniu rodzin, osób odpowiedzialnych za budowanie tzw. mostów pomiędzy instytucjami państwowymi, a co za tym idzie uwarunkowaniami prawnymi i najważniejszym elementem czyli adekwatność założeń przyjętych w polityce społecznej. Nierealne i nieodzwierciedlające rzeczywistości zapisy w ustawach nie przyczynią się do rozwiązywania coraz to nowych problemów. Aktualna polityka socjalna państwa powinna być nastawiona na rozwiązywanie 17

18 szczególnie ważnych kwestii życia rodzinnego. Skuteczność działań pomocowych i wspierających ma istotny wpływ na kondycję całego społeczeństwa Zakończenie Współczesna rodzina niewątpliwie boryka się z problemami wynikającymi z zaistniałego kryzysu gospodarczego. Ponadto istotnym elementem chwiejącym stabilnością rodziny są zmiany zachodzące na gruncie kulturowym. Jest pewne, że trudności egzystencjonalne pojawiają się w większości rodzin. Chwile kryzysowe mogą mieć charakter przejściowy lub też pozostać na dłużej. Mogą przyjąć kształt niepokoju, napięcia, nieprzyjemnych rozmów braku pieniędzy na codzienne wydatki, choroby lub problemów wychowawczych. W przypadku chwilowych niepowodzeń i przestojów w realizowaniu swoich działań rodzina powinna poradzić sobie sama dzięki swej solidarności i wzajemności. Każda trudność na drodze rodziny, czyli grupy powinna być rozwiązywana razem. Należy szukać wspólnie dróg wyjścia i sposobów budowania prawidłowych relacji między sobą, szukania kompromisów a także prowadzenia negocjacji pozwalających je przezwyciężać. Współczesne rodziny mają wiele dylematów związanych z utrzymaniem swojego bytu na określonym, dobrym poziomie, z procesami wychowania i socjalizacji. Niejednokrotnie poczuciem wyobcowania i samotności w nieprzychylnym środowisku (wg. oceny ich samych). Problemy te są wspólne dla wszystkich rodzin, nie tylko tych, które nie radzą sobie z rzeczywistością. Dziś sytuacja ekonomiczna rodzin jest gorsza niż jeszcze kilka lat temu i dotyczy nie tylko rodzin niepełnych rozbitych czy patologicznych ale także (można tak ująć) normalnych, pełnych, pracujących. Z zewnątrz wydawało by się zupełnie radzących sobie z rzeczywistością. Dzisiaj wypełnianie obowiązków rodzicielskich to nie lada wysiłek dla każdego z rodziców. Nie zawsze potrafią uporać się z napotykanymi trudnościami. Częstym zjawiskiem jest praca na kilku etatach, czy dorabianie na zleceniach. Zabiera to czas rodzinom i dewaluuje jakość relacji w grupie zdarza się także, że osłabia zdrowie psychiczne. Próba wymienienia wszystkich potrzeb współczesnej rodziny nie ma z jednej strony sensu, z drugiej strony była by zadaniem dość karkołomnym. W niniejszym opracowaniu skoncentrowano się na najważniejszych elementach powodujących dysfunkcjonalność rodziny i jej faktycznego wykluczenia ze środowiska społecznego. Potrzeby współczesnych rodzin nie kończą się jedynie na ekonomicznych i psychospołecznych aspektach. Wobec tego istotnym elementem jest całościowe przekształcenie systemu instytucjonalnego wsparcia rodzin w zakresie kształtowania 18

19 wzorców kulturowych i emocjonalnych oraz wsparcie typowo ekonomiczne mające znaczenie w zachowaniu bezpieczeństwa trwania rodzin. Praca nad nowymi modelami wsparcia lub też zmianami całej polityki prorodzinnej musi mieć znamiona nie tylko ekonomicznej poprawności ale także humanizmu i tożsamości kulturowej. Na ile jest to istotny dziś problem może świadczyć fakt, że pod koniec roku 2012 Rząd przyjął propozycje będące najbardziej rozbudowanym w polskiej historii programem opieki nad rodziną. Znowelizowano ustawę o opiece nad dziećmi do lat trzech, która dotyczy wsparcia gmin zakładających żłobki, do 20 procent z 50 zmniejszył się wkład własny gminy. Początek roku 2013 to zmiana, w której rodzice będą mogli skorzystać z dłuższego o miesiąc urlopu wychowawczego. Zyskają też możliwość dzielenia go na pięć części. Zmiany podjęte przez Rząd są kolejnym elementem działań wprowadzających przepisy europejskie, zgodnie z którymi jeden miesiąc z 36 - z urlopu wychowawczego - będzie obowiązkowo wykorzystany przez drugiego rodzica, wprowadzona została także propozycja wydłużenia urlopu macierzyńskiego do roku. Nowe przepisy, zapisane w kodeksie pracy, wejdą najprawdopodobniej w życie w drugiej połowie 2013 roku. Ta ostatnia propozycja jest oczywiście bardzo kontrowersyjna i wzbudza wiele dyskusji, niewątpliwie będzie ona wsparciem dla rodziny innym aspektem jest kwestia ekonomiczna. Właśnie z tego powodu podjęto decyzje, że to matka będzie opiekowała się dzieckiem przez cały przysługujący okres urlopu rodzicielskiego. W przeważającej większości rodzin wynagrodzenie mężczyzny jest wyższe niż kobiety. Chęć wprowadzenia możliwości pracy w niepełnym wymiarze etatu w trakcie urlopu rodzicielskiego pozytywnie wpłynie na łączenie życia zawodowego z rodzinnym i obniży ryzyko trudnego powrotu do pracy po okresie absencji związanej z opieką nad dzieckiem. Pomimo wielu jeszcze kontrowersji istotny jest fakt, że sprawy ważne dla rodziny doczekały się w ogóle dyskusji. Bibliografia 1. Strelau J., Psychologia. Podręcznik akademicki Tom 2 Psychologia ogólna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007, s GUS, Ubóstwo w Polsce w 2011 r. Na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych. 19

20 3. Kłoskowska A., 1969, Teoria socjologiczna Talcotta Parsonsa: w Parsons T., Struktura społeczna a osobowość. PWE, Warszawa. 4. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (2012), Poziom i struktura minimum egzystencji w 2011 r., s Łuczyński A., Dzieci w rodzinach zastępczych i dysfunkcjonalnych, Lublin 2008, 6. Tyszka Z., Z metodologii badań socjologicznych nad rodziną. MEN, Poznań Tyszka Z., Socjologia rodziny. PWN, Warszawa. 1974, 8. Więckiewicz, B., Zmiana wartości dziecka w rodzinie w procesie przemian społeczno gospodarczych. [w:] Rodzina Wartości Przemiany, (red.) M.E. Ruszel, Rzeszów Powiatowy program opieki nad dzieckiem i rodziną na lata , Piła Badura-Madej W., Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej, Warszawa 1996, s Zimbardo P., Psychologia i życie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s R. Szarfenberg, Polityka społeczna i usługi społeczne warszawa dostęp:

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016 Projekt z dnia 1 października 2012 r. UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016 Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXVII/162/2013 RADY GMINY ROJEWO. z dnia 28 marca 2013r.

UCHWAŁA Nr XXVII/162/2013 RADY GMINY ROJEWO. z dnia 28 marca 2013r. UCHWAŁA Nr XXVII/162/2013 RADY GMINY ROJEWO z dnia 28 marca 2013r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny dla Gminy Rojewo na lata 2013-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2010-2013 I. Wstęp II. Założenia ogólne III.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 2015r. I. Wprowadzenie Wdrażanie modelowych rozwiązań pracy z rodziną wieloproblemową, w szczególności rozwój pracy socjalno-

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 1 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie Załącznik do Uchwały Nr XIV/175/12 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 15 czerwca 212 roku GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA Rozdział 1. Wprowadzenie Do zadań własnych określonych

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r.

Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r. Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r. Powiatowy Program Profilaktyczny w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych w stosunku

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU WSPIERANIA RODZINY ZA 2014 ROK

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU WSPIERANIA RODZINY ZA 2014 ROK Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wągrowcu, 62-100 Wągrowiec, ul. Krótka 4c, tel. fax +48 67 262 08 85, +48 67 262 28 88 www.mopswagrowiec.pl mops.wagrowiec@pro.onet.pl SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII/252/2012 Rady Gminy Psary z dnia 20 września 2012r. przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny dla Gminy Psary na lata 2012-2014.

Uchwała Nr XXII/252/2012 Rady Gminy Psary z dnia 20 września 2012r. przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny dla Gminy Psary na lata 2012-2014. Uchwała Nr XXII/252/2012 Rady Gminy Psary z dnia 20 września 2012r. w sprawie: przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny dla Gminy Psary na lata 2012-2014. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VIIk/VI/70/2015 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA Nr VIIk/VI/70/2015 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA Nr VIIk/VI/70/2015 RADY MIASTA WEJHEROWA z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/376/2014 RADY MIASTA PRUSZCZ GDAŃSKI. z dnia 6 lutego 2014 r.

UCHWAŁA NR XL/376/2014 RADY MIASTA PRUSZCZ GDAŃSKI. z dnia 6 lutego 2014 r. UCHWAŁA NR XL/376/2014 RADY MIASTA PRUSZCZ GDAŃSKI z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny na lata 2014 2016 dla miasta Pruszcz Gdański. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ NA LATA 2009-2015

POWIATOWY PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ NA LATA 2009-2015 Załącznik do Uchwały Nr XXVIII/146/2009 Rady Powiatu w Brodnicy Z dnia 16 marca 2009 r. POWIATOWY PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ NA LATA 2009-2015 Brodnica, 2009 r. Rozdział 1 Wstęp i charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164)

Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164) Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164) Naturalnym środowiskiem rozwoju i dobra dziecka jest rodzina. Z tego względu powinna

Bardziej szczegółowo

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice Załącznik do uchwały Nr XXVI/229/2013 Rady Gminy Zębowice z dnia 10 września 2013r. Lokalny program pomocy społecznej obejmujący problematykę dożywiania oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice na lata

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r. UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH z dnia 24 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Sośnicowice na lata 2012-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2014-2016

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2014-2016 Załącznik do UCHWAŁY XXXI/ 215 /14 RADY GMINY CIECHANÓW z dnia 15 stycznia 2014 r. Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2014-2016 Wprowadzenie 1. 1. Ustawa o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 w Gminie Sandomierz Na podstawie art. 18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012-2014.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012-2014. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012-2014. Na podstawie art. 18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

zapewnić dziecku specjalną ochronę i pomoc w przezwyciężeniu zaistniałej sytuacji.

zapewnić dziecku specjalną ochronę i pomoc w przezwyciężeniu zaistniałej sytuacji. 1. WPROWADZENIE Program wspierania rodziny na lata 2013-2015, zwany dalej programem, został opracowany w oparciu o ustawę z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU Czym jest wykluczenie społeczne? Wykluczenie społeczne jest pojęciem przeciwstawnym do społecznego uczestnictwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IV/21/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 12 lutego 2015 r.

Uchwała Nr IV/21/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 12 lutego 2015 r. Uchwała Nr IV/21/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu rozwoju pieczy zastępczej dla powiatu opolskiego na lata 2015-2017. Na podstawie art. 12 pkt

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Celem programu jest zapewnienie kompleksowej opieki oraz wsparcia dzieciom i rodzinom z terenu Powiatu Limanowskiego

Bardziej szczegółowo

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Legnica, styczeń 2014 r. SEKRETARIAT (076)

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM ROZWOJU PIECZY ZASTĘPCZEJ

POWIATOWY PROGRAM ROZWOJU PIECZY ZASTĘPCZEJ Załącznik do Uchwały Rady Powiatu POWIATOWY PROGRAM ROZWOJU PIECZY ZASTĘPCZEJ I. PODSTAWA PRAWNA 1. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym /Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1592 z późn. zm./

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r.

UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r. PROJEKT WNIOSKODAWCA WÓJT GMINY WODZIERADY UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013 2015. Na podstawie art. 176 pkt 1

Bardziej szczegółowo

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013 Problem 1: Problemy Kierunki działania Sposób realizacji Właściwa ocena możliwości lokalnego systemu pomocy społecznej i jego rozwój zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami społecznymi. ANALIZA Strategii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/35/2015 RADY GMINY BOJSZOWY. z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR V/35/2015 RADY GMINY BOJSZOWY. z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt UCHWAŁA NR V/35/2015 RADY GMINY BOJSZOWY z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.)

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) P O M O C S P O Ł E C Z N A Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Zamość, kwiecień 2008 roku Wstęp Problem wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski Uchwała Nr XI/115/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia14 czerwca 2012r. w sprawie przyjęcia 3 letniego Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Kowalewo Pomorskie na lata 2012-2014 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok Smołdzino, marzec 2014 1 Na podstawie art. 179. Ustawy z dn. 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 1 I. WPROWADZENIE Rodzina stanowi dla dziecka najlepsze

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

2006-2013. Strategia rozwiązywania problemów społecznych w gminie Więcbork

2006-2013. Strategia rozwiązywania problemów społecznych w gminie Więcbork 2006-2013 Strategia rozwiązywania problemów społecznych w gminie Więcbork Co to jest strategia...? Mówiąc o strategii rozwiązywania problemów społecznych należy mieć na myśli w szczególności działania

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE. Rozdział 1

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE. Rozdział 1 Załącznik do Uchwały XX/100/16 Rady Gminy Dziemiany z dnia 18.03.2016r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE Do zadań własnych określonych w ustawie o wspieraniu rodziny i

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice z dnia sierpnia 2012 r w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Zebrzydowice na lata 2012-2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, art. 179 ust 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU WSPIERANIA RODZINY ZA. 2014 r. ORAZ PRZEDSTAWIENIE POTRZEB ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ ZADAŃ

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU WSPIERANIA RODZINY ZA. 2014 r. ORAZ PRZEDSTAWIENIE POTRZEB ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ ZADAŃ SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU WSPIERANIA RODZINY ZA 2014 r. ORAZ PRZEDSTAWIENIE POTRZEB ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ ZADAŃ zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014,

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Na podstawie art.18. ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09. Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku

U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09. Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09 Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Systemu Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Na podstawie art.18 ust.1 pkt 15

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r.

UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r. UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Systemu Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2011-2017 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVI/197/12 RADY MIEJSKIEJ W NOWOGRODŹCU. z dnia 31 października 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVI/197/12 RADY MIEJSKIEJ W NOWOGRODŹCU. z dnia 31 października 2012 r. UCHWAŁA NR XXVI/197/12 RADY MIEJSKIEJ W NOWOGRODŹCU z dnia 31 października 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012 2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014

Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014 Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014 1 WSTĘP Rodzina to podstawowa komórka społeczna i naturalne

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Pomocy Dziecku i Rodzinie na lata 2007-2010

Powiatowy Program Pomocy Dziecku i Rodzinie na lata 2007-2010 Załącznik do uchwały nr XXXIII/188/2009 Rady Powiatu Żarskiego z dnia 27 lutego 2009r Powiatowy Program Pomocy Dziecku i Rodzinie na lata 2007-2010 Aktualizacja Żary, luty 2009r. CEL NADRZĘDNY PROGRAMU:

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 2 grudnia 2013 r. Poz. 7037 UCHWAŁA NR XXIII/320/13 RADY MIEJSKIEJ W BYTOMIU z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu Ośrodkowi

Bardziej szczegółowo

rok Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach 2012 1262 3076 2013 1234 2996 2014 1151 2649

rok Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach 2012 1262 3076 2013 1234 2996 2014 1151 2649 Projekt z dnia 17 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... BURMISTRZA LUBSKA z dnia 17 czerwca 2015 r. w sprawie gminnego programu wspierania rodziny w Gminie Lubsko na lata 2015 2017. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 UCHWAŁA Nr XXIX/208/2013 RADY GMINY MACIEJOWICE z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia programu wspierania rodziny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

1) sposób i zakres współdziałania powiatowego centrum pomocy rodzinie, zwanego dalej "centrum pomocy", z rodzinami zastępczymi;

1) sposób i zakres współdziałania powiatowego centrum pomocy rodzinie, zwanego dalej centrum pomocy, z rodzinami zastępczymi; Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej 1) z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344, z 2007 r. Nr 201, poz. 1456) Na podstawie art. 78 ust. 11 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Instytucjonalna piecza zastępcza to system pieczy zastępczej sprawowany w formie całodobowych placówek opiekuńczo wychowawczych.

Instytucjonalna piecza zastępcza to system pieczy zastępczej sprawowany w formie całodobowych placówek opiekuńczo wychowawczych. Załącznik. Nr 1 do Sprawozdania z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej za rok 2013 Realizacja zapisów uchwały Rady Miasta Krakowa Nr LXXXIII/1267/13 z dnia 25 września 2013r. w sprawie przyjęcia

Bardziej szczegółowo

w sprawie: przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w gminie Tczew na lata 2016 2018 uchwala, co następuje:

w sprawie: przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w gminie Tczew na lata 2016 2018 uchwala, co następuje: Uchwała Nr XXIII/109/2016 Rady Gminy Tczew z dnia 29 stycznia 2016r. w sprawie: przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w gminie Tczew na lata 2016 2018 Na podstawie art. 176 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015 Pilzno, kwiecień 2013 I. Wprowadzenie Rodzina jest podstawowym środowiskiem funkcjonowania i rozwoju dziecka, które powinno zapewnić

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014-2016 W GMINIE KOZIENICE

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014-2016 W GMINIE KOZIENICE Załącznik do uchwały Nr XXXVIII/395/2013r. Rady Miejskiej w Kozienicach z dnia 27 listopada 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014-2016 W GMINIE KOZIENICE Kozienice 2013 I WPROWADZENIE W

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych,

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Tel:. Fax:. Numer identyfikacyjny - REGON MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017 Załącznik do uchwały Nr V/17/2015 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 9.02.2015r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017 1 WSTĘP Rodzina to podstawowa komórka społeczna i naturalne środowisko wychowawcze

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 GŁUCHOŁAZY, 2015r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. SYSTEM PIECZY ZASTĘPCZEJ - DEFINICJA...4 2. ZADANIA GMINY...4 3. PODSUMOWANIE. 9

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIII/367/2014 Rada Gminy Żmudź z dnia 13sierpnia 2014r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ I. Wprowadzenie. Rodzina, jako pierwsze i podstawowe

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVIII/144/2013 Rady Gminy Sadlinki z dnia 27 marca 2013 r.

Uchwała Nr XVIII/144/2013 Rady Gminy Sadlinki z dnia 27 marca 2013 r. Uchwała Nr XVIII/144/2013 Rady Gminy Sadlinki z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Sadlinki na lata 2013 2015. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR III/8/2014 RADY GMINY Abramów z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR III/8/2014 RADY GMINY Abramów z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR III/8/2014 RADY GMINY Abramów z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2018 Na podstawie art. 1, 8 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015.

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. Załącznik do Uchwały Nr VI/29/2011 z dnia 31 marca 2011 roku Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. I Wstęp Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Dobra, 28 maja 2015 r. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Strategia Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W WODZISŁAWIU ŚLĄSKIM NA LATA 2014-2016

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W WODZISŁAWIU ŚLĄSKIM NA LATA 2014-2016 Załącznik do Uchwały Nr... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... 2014 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W WODZISŁAWIU ŚLĄSKIM NA LATA 2014-2016 Wodzisław Śląski, luty 2014 roku I WSTĘP Samorządy

Bardziej szczegółowo

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Maciej Frączek Podział skutków bezrobocia Skutki bezrobocia mogą być rozpatrywane w rozmaitych wymiarach, np.: negatywne vs pozytywne; ekonomiczne vs społeczne (psychologiczne,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr V/32/15. z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA Nr V/32/15. z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA Nr V/32/15 RADY GMINY GNOJNO z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Rodzina jest pierwszym i głównym środowiskiem wychowawczym. To właśnie w niej tworzą się określone normy regulujące zachowania jej członków, a także

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VI/44/07 Rady Gminy Janowiec z dnia 15 czerwca 2007 roku. 2. Wykonanie

Uchwała Nr VI/44/07 Rady Gminy Janowiec z dnia 15 czerwca 2007 roku. 2. Wykonanie Uchwała Nr VI/44/07 Rady Gminy Janowiec z dnia 15 czerwca 2007 roku w sprawie uchwalenia Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Janowiec na lata 2007-2017 Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu dyplomowego studia licencjackie. Kierunek Praca socjalna. Specjalność: Praca z dzieckiem i rodziną

Zagadnienia do egzaminu dyplomowego studia licencjackie. Kierunek Praca socjalna. Specjalność: Praca z dzieckiem i rodziną Zagadnienia do egzaminu dyplomowego studia licencjackie Kierunek Praca socjalna Specjalność: Praca z dzieckiem i rodziną I. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Pojęcie i uwarunkowania rozwoju człowieka. 2. Rozwój

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 169/XXVII/12

UCHWAŁA Nr 169/XXVII/12 UCHWAŁA Nr 169/XXVII/12 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 3 lipca 2012 roku w sprawie uchwalenia gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

Kwestie społeczne w Strategii Rozwoju Powiatu Tarnogórskiego do roku 2022

Kwestie społeczne w Strategii Rozwoju Powiatu Tarnogórskiego do roku 2022 Kwestie społeczne w Strategii Rozwoju Powiatu Tarnogórskiego do roku 2022 Wizja Powiat tarnogórski będzie miejscem życia harmonijnie rozwijających się społeczności, które szanują wartości budowane przez

Bardziej szczegółowo

zajęcia teoretyczne i praktyczne realizowane socjologicznych psychologicznych pedagogicznych polityki

zajęcia teoretyczne i praktyczne realizowane socjologicznych psychologicznych pedagogicznych polityki Praca Socjalna kształci na wysokim poziomie profesjonalistów od rozwiązywania problemów społecznych. Oferujemy studia licencjackie, stacjonarne, przygotowujące studentów do praktycznego rozwiązywania problemów

Bardziej szczegółowo

.1 Przyjmuje się Miejski Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2009-2010, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

.1 Przyjmuje się Miejski Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2009-2010, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. UCHWAŁA NR XXXVII/457/09 RADY MIEJSKIEJ BIAŁEGOSTOKU z dnia 20 stycznia 2009 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2009-2010. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W GRYFINIE. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W GRYFINIE. Rozdział I. Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Nr XXXVII/471/2006 Rady Powiatu w Gryfinie z dnia 28 czerwca 2006r. STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W GRYFINIE Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Powiatowe Centrum Pomocy

Bardziej szczegółowo