Metoda Punktów Funkcyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metoda Punktów Funkcyjnych"

Transkrypt

1 Wrocław, Zarządzanie Projektem Informatycznym Metoda Punktów Funkcyjnych

2 Spis treści: 1 Wstęp 3 2 Metody szacowania 3 3 Wady metod opartych na jednostkach programowych 3 4 Metoda punktów funkcyjnych (MPF) 5 5 Wstępne pojęcia dotyczące MPF 5 6 Schemat liczenia punktów funkcyjnych 6 7 Szacowanie rozmiaru funkcjonalnego 7 8 Czynnik korygujący 11 9 Całkowita liczba punktów funkcyjnych Przeliczanie punktów funkcyjnych na inne jednostki Zalety punktów funkcyjnych Wady punktów funkcyjnych Warianty metody punktów funkcyjnych Narzędzia Dalszy rozwój Literatura Słownik pojęć 17 2

3 1 Wstęp Statystyki jasno pokazują, że obecnie większość projektów informatycznych kończy się porażką. Aż 31% jest przerywane, a 53% przekracza przewidywany czas trwania i budżet. Oznacza to, że tylko 16% projektów realizowane jest zgodnie z przyjętym planem i budżetem. Najczęstszą przyczyną niepowodzenia jest błędne oszacowanie wielkości tworzonego projektu, a w związku z tym przyjęcie nierealnych terminów wykonania oraz ustalenie zbyt małego budżetu. Tezę tę potwierdzają badania, mówiące, że tylko 1% realizowanych projektów poddaje się szacowaniu przy użyciu jakiejkolwiek metody. Wniosek jest jeden: szacowanie wielkości wykonywanego systemu informatycznego (SI) znacznie zwiększa szanse powodzenia. Powstaje zatem pytanie: w jaki sposób szacować, jaką przyjąć metodę, jakimi jednostkami się posługiwać? 2 Metody szacowania Rozróżnia się dwa rodzaje metod szacowania. Podział ten dokonany jest we względu na jednostki, jakimi się te metody posługują: a) Metody działające na jednostkach programowych b) Metody działające na jednostkach umownych Ad a Do jednostek programowych zalicza się linie kodu źródłowego oraz polecenia (instrukcje). Bez dokładnej analizy można zarzucić tej metodzie brak obiektywności i uniwersalności. Odmienny styl programowania przyjęty w wybranych firmach, a nawet różnice w umiejętnościach programistycznych poszczególnych osób, nie pozwalają na nazwanie tych metod jako godne zaufania. Pozwalają raczej na porównania bardzo szacunkowe albo na porównanie efektywności wykonania tej samej pracy przez różne zespoły projektowe. Przy założeniu, że owe zespoły pracowały w podobnych warunkach, tzn. na przykład wykonywały implementację w tych samych językach programowania. Ad b Najpopularniejszą jednostką umowną są punkty funkcyjne. Wyrażają one wielkość systemu w zależności od jego funkcjonalności. Inne popularne jednostki umowne to punkty charakterystyczne, punkty obiektowe oraz pełne punkty funkcyjne. Wszystkie one powstały na bazie punktów funkcyjnych i mają zastosowanie przy szczególnych typach projektów bądź zawierają inne, nieco zmodyfikowane metody liczenia wielkości systemu. 3 Wady metod opartych na jednostkach programowych Jak już zasugerowano w poprzednim punkcie, metody szacowania wielkości projektów informatycznych oparte na jednostkach takich jak linie kodu źródłowego (LKZ) są dość mało obiektywnym i uniwersalnym narzędziem do estymacji SI. Przedstawimy zatem największe wady tych metod. Wady te były właśnie przyczyną poszukiwań nowych, lepszych 3

4 rozwiązań. Zaowocowały one opracowaniem metod działających w oparciu o jednostki umowne. Pierwszą dostrzegalną wadą jest dowolność definiowania jednostki. Określenie linia kodu jest bardzo subiektywnym spojrzeniem na wielkość projektu. Nie wiadomo na przykład czy przykładowy kod liczyć jako osiem czy jako dwie linie: 1: if(i>10) 2: { 3: do_sth_1(); 4: } 5: else 6: { 7: do_sth_2(); 8: } 1: if (i>10) { do_sth_1(); } 2: else { do_sth_2(); } Przedstawiony przykład jest oczywiście tak dobrany, by pokazać jak największą różnicę. Przy bardziej skomplikowanym kodzie programu sam zapis niektórych instrukcji nie ma aż tak duże wpływu na rozciągnięcie bądź skrócenie kodu (tu: czterokrotnie). Jednak badania statystyczne pokazują, że różnice w wielkości oszacowania tylko z powodu przyjęcia innej definicji jednostki mogą sięgać 100%. Dodatkowym utrudnieniem są zdolności programistyczne pracowników, ich znajomość dobrych algorytmów i rozwiązań klasycznych problemów. Jak już zostało wspomniane, metoda ta jest bardzo silnie uzależniona od stosowanego języka programowania. Uniemożliwi to wykonywanie porównań projektów, jeżeli ich realizacja dotyczyła innych języków. Dodatkowo uzależnienie to powoduje, iż nie można tutaj mówić o produktywności (zespołu projektowego) zgodnej z ekonomiczną definicją produktywności. Dochodzi bowiem do paradoksu, że realizując projekt w bardziej wydajnym języku programowania (czyli kodujemy w mniejszej liczbie linii) wzrasta koszt jednostkowy (czyli koszt całkowity przez liczbę jednostek, tzn. liczbę linii kodu). Dzieje się tak, pomimo, że koszt kodowania (czas pracy programistów) maleje, jednak koszty stałe, które dominują, pozostają bez zmian. [2] Bazowanie jednostek na kodzie źródłowym skutkuje także faktem, że oszacowanie wielkości projektu może być wykonane dopiero w fazie implementacji. Jest to poważna wada, ponieważ bardzo często informacja na temat wielkości SI, a co z tym się wiąże termin realizacji oraz potrzebny budżet, powinna być dostępna już w fazie analizy, gdy być może trzeba by podjąć decyzję o zaniechaniu wykonania projektu, ze względu na brak opłacalności przedsięwzięcia. Innym mankamentem jest to, że metody tego typu odzwierciedlają tylko koszt pracy potrzebny do zaimplementowania systemu, natomiast nie można na podstawie liczby linii kodu bądź instrukcji określić, ile prac trzeba włożyć w wykonanie pozostałych etapów całego procesu wytworzenia systemu. I ostatnią z najważniejszych wad jest brak udziału użytkownika w etapie określania rozmiaru systemu. Użytkownik oczywiście definiuje, jakie funkcje ma pełnić system, ale nie ma wspólnej płaszczyzny, na której mógłby razem z projektantem porozumiewać się w sprawie określania wielkości poszczególnych funkcjonalności, a w rezultacie całego systemu. Przykładowo osoba reprezentująca klienta może nie mieć wyczucia, które z żądanych funkcji są najkosztowniejsze i że być może można byłoby z nich zrezygnować. 4

5 4 Metoda punktów funkcyjnych (MPF) Dostrzegając wady metod opartych na jednostkach programowych, np. COCOMO, Allan Albrecht (pracownik firmy IBM) opracował pod koniec lat siedemdziesiątych nową metodą. Bazowała ona na nowych jednostkach na jednostkach umownych. Było to całkowicie nowatorskie podejście do określania rozmiaru systemu informatycznego. Jednostką jest punkt funkcyjny. Metoda ta wyraża wielkość SI uzależnioną od realizowanych funkcji przez projektowany system. Jest dzięki temu niezależna od języka programowania, jest zrozumiała dla klienta i umożliwia porównywanie systemów. Jest to obecnie najczęściej stosowana metoda szacowania wielkości i złożoności SI. Składa się na to fakt ciągłego dopracowywania metody i rozwijanie jej dla różnych zastosowań. Od 1986 roku nadzór nad rozwijaniem i propagowaniem tej metody sprawuje amerykańska instytucja IFPUG (International Function Point Users Group). Obecnie obowiązuje już ósma wersja tej metody. Daty opracowania poszczególnych wersji pokazano w tabeli 1. Pierwszym wersjom zarzucona brak dostatecznej obiektywności przy określaniu liczby punktów dla poszczególnych funkcji systemu. Właśnie na ten aspekt położono największy ciężar w kolejnych wersjach metody. Dzisiejsza skuteczność jest na tyle wysoka, że, przy umiejętnym korzystaniu i prawidłowym liczeniu liczby punktów, błąd estymacji może wynosić tylko 10%. Jest to wynik rewelacyjny, biorąc pod uwagę statystyki dotyczące przekraczania czasu i budżetu podczas wykonywania systemów informatycznych. Tabela 1 Wersja Autor i rok 1 Albrecht Albrecht GUIDE IFPUG IFPUG IFPUG (4.0) IFPUG (4.1) IFPUG 1999 Źródło: [3] 5 Wstępne pojęcia dotyczące MPF Licząc złożoność aplikacji w punktach funkcyjnych (PF), postrzegamy aplikację w specyficzny przedstawiony na schemacie 1 sposób. Mierzona aplikacja posiada dane wewnętrzne, którymi w całości zarządza. Są to tzw. wewnętrzne pliki logiczne (ang. Internal Logic File), zwane dalej ILF, reprezentowane w systemie przez płaskie pliki lub relacyjną bazę danych. Na zewnątrz mierzonej aplikacji (poza jej granicami) znajdują się jej użytkownicy oraz współpracujące z nią inne aplikacje. Aplikacje te także posiadają własne dane. Część spośród tych danych wymieniana z mierzoną przez nas aplikacją (całkowicie rezydująca poza jej granicami) zwana jest zewnętrznymi plikami interfejsowymi (ang. External Interface File), zwane dalej EIF. 5

6 Użytkownik EQ EI Użytkownik Pliki logiczne ILF EI Pliki komunikacyjne EIF EO Mierzona aplikacja Inne aplikacje Schemat 1 według [3] Z użytkownikami oraz zewnętrznymi aplikacjami mierzona aplikacja współpracuje poprzez trzy rodzaje operacji. Są to: zewnętrzne wejście (ang. External Input), zwane dalej EI zewnętrzne wyjście (ang. External Output), zwane dalej EO zewnętrzne zapytanie (ang. External Inquiry), zwane dalej EQ Zewnętrzne wejście jest przepływem informacji z zewnątrz do mierzonej aplikacji, modyfikuje jej pliki ILF. Przykładek EI mogą być formularze. Zewnętrzne wyjście to przepływ informacji od aplikacji poza jej granice (do użytkownika lub innej aplikacji). Operacja ta może modyfikować pliki ILF aplikacji. Przykładem tego rodzaju operacji mogą być raporty. Zewnętrzne zapytania do jednoczesny przepływ danych do i z aplikacji. Jest to zapytanie do aplikacji pochodzące z zewnątrz. Dane zwracane przez aplikację nie mogę być danymi przetworzonymi, a operacja ta nie może zmieniać plików ILF. Przykładem może być operacja wyszukiwania danych. 6 Schemat liczenia punktów funkcyjnych Istnieją trzy metody liczenia punktów funkcyjnych w zależności od tego, jaka aplikacja jest pomiarowana. Metody obejmują liczenia punktów funkcyjnych dla: nowopowstających aplikacji modyfikowanych aplikacji istniejących aplikacji W tej pracy przedstawimy jedynie sposób liczenia punktów funkcyjnych dla nowopowstającej aplikacji. 6

7 Liczenie punktów funkcyjnych składa się z dwóch, przedstawionych na schemacie 2, podstawowych faz: szacowanie rozmiaru funkcjonalnego aplikacji nieostateczna liczba punktów funkcyjnych czynnik korygujący wynikający z tzw. parametrów wpływu Rozmiar funkcjonalny aplikacji jest sumą punktów funkcyjnych dla danych i dla transakcji, wynika z funkcjonalności jakiej domaga się użytkownik. Z kolei czynnik korygujący wynika z charakterystyk systemu, które mogą wpłynąć na jego złożoność. Rozmiar funkcjonalny nieostateczna liczba PF Czynnik korygujący + = parametry wpływu Ostateczna liczba punktów funkcyjnych Pomiar danych Pomiar transakcji schemat 2 według [3] Suma nieostatecznych (nieskorygowanych) punktów funkcyjnych i czynnika korygującego daje ostateczną liczbę punktów funkcyjnych. 7 Szacowanie rozmiaru funkcjonalnego Dla ustalonego wcześniej sposobu liczenia (co wynika z rodzaju mierzonej aplikacji), pierwszym krokiem do szacowanie rozmiaru funkcjonalnego aplikacji, jest identyfikacja zakresu analizy i określenie granic aplikacji. Granice te wynikają z punktu widzenia użytkownika. Powinny być spójne z rzeczywistymi granicami organizacyjnymi jednostki, dla której system jest projektowany (dział, departament). Poszczególne moduły aplikacji mogą odpowiadać funkcjom, jakich użytkownik oczekuje od systemu. 7.1 Pojęcia wstępne Do szacowania złożoności danych i transakcji stosuje się trzy pomocnicze wskaźniki: RET (ang. Record Element Type) unikalna, rozpoznawalna przez użytkownika podgrupa elementów danych w wewnętrznym pliku logicznym (ILF) lub zewnętrznym pliku interfejsowym (EIF); może być rozumiany jako rekord DET (ang. Data Element Type) unikalnie, możliwe do zidentyfikowania przez użytkownika, nierekurencyjne (bez powtórzeń) pole w wewnętrznym pliku logicznym (ILF) lub zewnętrzym pliku interfejsowym (EIF); może być rozumiany jako pojedyncze pole rekordu 7

8 FTR (ang. File Type Referenced) wewnętrzny plik logiczny (ILF) lub zewnętrzny plik interfejsowy (EIF) będący punktem odniesienia dla zewnętrznego wejścia 7.2 Szacowanie punktów funkcyjnych dla danych Aby policzyć złożoność funkcjonalną dla danych należy zidentyfikować wszystkie pliki ILF, EIF oraz RET y i DET y w ramach tych plików. Na projektowanego przez nas systemu zarządzania dla Oddziału Polskiego Towarzystwa Informatycznego mamy 4 pliki ILF, reprezentujące jednostki reprezentowane w systemie: Osobę, Koło Naukowe, Uczelnię oraz Instytucję. W ramach tych plików wyznaczono RET y i DET y. Przykładowo tabela 2 przedstawia RET y i DET y dla ILF a Osoba: Tabela 2 ILF: Osoba RET DET dane osobowe imię nazwisko numer osoby tytuł naukowy data wstąpienia do PTI adres ulica numer domu numer mieszkania miejscowość kod pocztowy województwo zainteresowania nazwa zainteresowania czy w teorii czy w praktyce osoba wprowadzająca imię nazwisko tytuł naukowy rok wstąpienia do PTI Liczba RET: 4 Liczba RET: 18 Następnie na podstawie liczby RET ów i liczby DET ów poszczególnych plików ILF szacuje się ich złożoność według tabel 3 i 4: Tabela 3 Liczba RET Liczba DET >50 1 prosty prosty średni 2 5 prosty średni złożony >5 średni złożony złożony Następnie na podstawie złożoności i rodzaju pliku szacuje się liczbę punktów funkcyjnych przypadających na jeden plik. Tabela 4 8

9 Złożoność Wagi ILF ELF prosty 7 5 średni 10 7 złożony Na przykład dla podanego wyżej ILF: Wewnętrzny plik logiczny DET RET Złożoność NPF Osoba 18 4 Niska 7 Tabela 5 Należy pamiętać, że do liczenia rozmiaru funkcjonalnego dla danych należy też dołączyć pliki EIF. Suma punktów funkcyjnych dla wszystkich plików ILF stanowi nieostateczne punkty funkcyjne dla funkcjonalnego rozmiaru danych. 7.3 Szacowanie punktów funkcyjnych dla transakcji Wewnętrzny plik logiczny DET RET Złożoność NPF Osoba 18 4 Niska 7 Koło naukowe 4 1 Niska 7 Uczelnia 10 2 Niska 7 Instytucja 7 2 Niska 7 SUMA 28 Podobnie jak dla szacowania liczby punków funkcyjnych określić trzeba wszystkie pliki ILF oraz EIF, dla transakcji należy zidentyfikować wszystkie transakcje, jakie będą miały miejsce w systemie. Następnie na podstawie liczby DET ów, FTR ów (pliki ILF lub EIF) które uczestniczą w transakcji oraz typu transakcji (EI, EO, EQ) określa się złożoność oraz liczbę punktów funkcyjnych dla każdej transakcji na podstawie tabel 6 8: Tabela 6 Dla zewnętrznego wejścia (EI): Tabela 7 Liczba FTR Liczba DET > prosty prosty średni 2 prosty średni złożony 3 średni złożony złożony Dla zewnętrznego wyjścia (EO) i zewnętrznego zapytania (EQ): Tabela 8 Liczba FTR Liczba DET > prosty prosty średni 9

10 2 prosty średni złożony 3 średni złożony złożony Do szacowania złożoności transakcji wlicza się nie tylko DET y będące jednostkami danych, ale także elementy interfejsu, np. przyciski, paski przewijania. Następnie w zależności od złożoności i rodzaju komunikacji odczytuje się liczbę punktów funkcyjnych przypadającą na transakcję według tabeli 9: Tabela 9 Złożoność Wagi Wyjście Zapytanie Wejście prosty średni złożony Dla przykładowych danych mogłoby to wyglądać następująco: Tabela 10 Transakcje Typ FTR DET DANE DET GUI Złożoność PF Dodanie nowej osoby EI Złożone 6 Edycja danych osoby EI Złożone 6 Wybranie osoby do edycji lub usunięcia EQ Proste 3 Usunięcie danych osoby EI Złożone 6 Dodanie nowego koła naukowego EI Niska 3 Wybranie koła naukowego do edycji lub usunięcia EQ Niska 3 Edycja danych koła naukowego EI Niska 3 Następnie sumuje się punkty funkcyjne uzyskane dla wszystkich transakcji w systemie: SUMA 63 10

11 7.4 Obliczenie rozmiaru funkcjonalnego nieostatecznych punktów funkcyjnych Suma punktów funkcyjnych dla danych i dla transakcji stanowi rozmiar funkcjonalny systemu, czyli nieostateczną liczbę punktów funkcyjnych. NPF = = 91 8 Czynnik korygujący Czynnik korygujący (ang. Value Adjustment Factor VAF) ma uwzględnić wewnętrzną złożoność systemu nie związaną z jego funkcjonalnością. Określenie współczynnika korekcji polega na podaniu wartości wpływu dla 14 czynników (tabela 11), które mogą wpłynąć na zwiększenie stopnia skomplikowania systemu. Szacunków tych dokonuje ekspert. Oszacowanie wpływu polega na podaniu dla każdej z 14 kategorii współczynnika wpływu o wartościach 0 5, gdzie poszczególne wartości reprezentują: 0 nie reprezentowane lub bez wpływu 1 nieznaczny wpływ 2 umiarkowany wpływ 3 średni wpływ 4 znaczny wpływ 5 silny wpływ Tabela 11 Numer Generalna charakterystyka systemu Krótki opis 1. Przesyłania danych Ile jest urządzeń komunikacyjnych pomagających w transferze lub wymianie informacji z aplikacją lub systemem? 2. Przetwarzanie rozproszone Jak traktuje się rozproszone dane i funkcje przetwarzania? 3. Wydajność Czy użytkownik wymaga określonego czasu odpowiedzi lub określonej szybkości przesyłania danych? 4. Obciążenie platformy sprzętowej Jak obciążona jest obecna platforma sprzętowa, o ile aplikacja będzie na niej wykorzystywana? 5. Stopa transakcji Jaka jest częstość realizacji transakcji na dzień, tydzień, miesiąc etc.? 6. Wprowadzanie danych on line Jaki procent informacji wprowadza się on line? 7. Wydajność użytkownika końcowego Czy aplikację należy projektować z punktu widzenia wydajności użytkownika końcowego? 8. Aktualizacja on line Ile plików wewnętrznych aktualizuje się przy transakcji on line? 9. Przetwarzanie złożone Cze w aplikacji występuje znaczące przetwarzania logiczne lub matematyczne? 11

12 10. Wielokrotna używalność Czy aplikację należy projektować dla zaspokojenia wymagań pojedynczego użytkownika, czy wielu użytkowników? 11. Łatwość instalacji Jak trudna jest konwersja danych z poprzedniego systemy i jego instalacja? 12. Łatwość obsługi Jak sprawne i/lub zautomatyzowane są procedury uruchomieniowe, tworzenia kopii zapasowych oraz odzyskiwania informacji? 13. Wielokrotna lokalizacja Czy aplikację należy projektować w celu jej instalacji w wielu miejscach dla wielu organizacji? 14. Łatwość wprowadzania zmian Czy aplikację należy projektować tak, aby łatwe było wprowadzanie zmian? źródło: [3] Przykładowo dla projektu ekspert może oszacować wpływ poszczególnych czynników w następujący sposób: Tabela 12 Numer kategorii Stopień wpływu oszacowany przez eksperta SUMA: 21 Czynnik korygujący oblicza się ze wzoru: VAF = 0,65 + (0,01 * Σ Ci), gdzie Ci jest oszacowaniem wpływu dla poszczególnych kategorii. W naszym przykładzie: VAF = 0,65 + 0,21 = 0,86 12

13 9 Całkowita liczba punktów funkcyjnych Całkowita liczba punktów funkcyjnych to iloraz nieostatecznych punktów funkcyjnych oraz współczynnika korygującego. PF = VAF*NPF W naszym przykładzie: PF = 0,86 * 91 = Przeliczanie punktów funkcyjnych na inne jednostki Na podstawie zmierzonych za pomocą punktów funkcyjnych projektów, twórcy metody opracowali tabelę języków, według której można wstępnie określić liczbę linii kod dla projektu. Jednak jak każdą wartość statystyczną, także tą należy traktować z dużą dozą ostrożności, gdyż linia kodu jest wartością trudną do określenia, wynika zarówno z przyjętej definicji, a w ramach przyjętej definicji od stylu i umiejętności programowania. Według szacunków, dla podanej tabeli (tabela 13), dla niektórych języków błędy oszacowania wahają się w granicach 30%, a dla innych w granicach 50%. Tabela 13 Język programowani a Poziom języka Średnia liczba LKZ na 1 PF Access 8,5 38 C 2,5 128 C++ Turbo 6,0 53 Java 6,0 53 Oracle 8,0 40 SQL 25,0 13 Pascal 3,5 91 źródło: [2] Dla danego poziomu języka programowania istnieje jednocześnie tabela (tabela 14) osobomiesięcy potrzebnych do zaimplementowania jednego punktu funkcyjnego. Jednak, podobnie jak dla poprzednich statystycznych wartości, także tutaj rzeczywisty czas implementacji systemu może odbiegać daleko od szacunków. Tabela 14 Poziom języka Średnia produktywność na osobomiesiąc (w PF) powyżej źródło: [2] 13

14 Dla mierzonego projektu i przykładowych języków programowania szacowana liczba linii kodu oraz nakład pracy w osobomiesiącach przedstawia się następująco: Tabela 15 język poziom języka LKZ/PF linie kodu PF/MM Osobomiesiące c *53= /15=5,2 html *15= /30=2,6 Pascal 3, *91= /10=7,8 Ze względu na możliwości błędnych oszacowań liczby linii kodu i nakładu pracy za pomocą powyższych tabel, zaleca się tworzenie historii projektów wykonywanych przez daną firmę, co pozwala na właściwsze ocenienie kosztów wykonania jednego punktu funkcyjnego. 11 Zalety punktów funkcyjnych Podstawową zaletą jest stosowanie jednostek umownych a nie jednostek programowych. Wielkość SI uzyskana w wyniku obliczeń MPF odzwierciedla funkcjonalność systemu, czyli element, który w większości przypadków najbardziej decyduje o wielkości SI. Metoda ta najlepiej sprawdza się podczas stosowania dla systemów bazodanowych, a ocenia się że 70% wszystkich wykonywanych systemów na świecie to właśnie takie systemy. Metoda ta umożliwia oszacowanie złożoności systemu już we wczesnych fazach projektowania, ponieważ już wtedy określa się funkcje systemu. Jeżeli dokładnie zostanie wykonany etap analizy, szczegółowo zostaną opisane przypadki użycia, wówczas projektant ma podstawy by z dużą dokładnością obliczyć wielość zadania, a w związku z tym określić czas i koszt realizacji. Trzecią zaletą wynikającą z dokonywania obliczeń na podstawie funkcjonalności jest możliwość zaangażowania klienta w proces projektowania systemu. Jest to bardzo ważne z dwóch powodów. Po pierwsze klient jest współodpowiedzialny za podjęcie niektórych decyzji dotyczących realizacji systemu, posiada lepsze rozeznanie w problemach związanych z wykonaniem poszczególnych funkcji SI. Po drugie dochodzi do lepszego porozumienia pomiędzy klientem a firmą realizującą projekt, w związku z czym zwiększają się szanse na to, że klient otrzyma to, co naprawdę potrzebował. Obliczanie liczby punktów funkcyjnych nie wiąże się z określeniem środowiska implementacji. Jest to metoda niezależna od stosowanych technologii. Zwiększa to obszar stosowalności tej metody, ale co ważniejsze umożliwia porównywanie projektów i czasów ich realizacji wykonanych w różnych technologiach. Dodatkowo, jeżeli szacowanie wykonanie przy pomocy innej metody, to bardzo często można wynik sprowadzić do jednostek PF i wówczas już wg nich wykonywać porównanie. Punkty funkcyjne może wykorzystać nie tylko do szacowania wielkości projektów, wykonywania porównań z innymi projektami, ale można także użyć do określania produktywności zespołu projektowego. W odróżnieniu od metod opierających się na jednostkach programowych, jest to produktywność zgodna z definicją ekonomiczną. Jak już wspomniano w punkcie Schemat liczenia punktów funkcyjnych metoda ta może być wykorzystana zarówno do szacowania wielkości SI dopiero powstającego jak i już istniejącego. Jest to duża zaleta, gdyż, jeżeli w przeszłości wykonano jakiś projekt w terminie X, a obecnie firma ma do wykonania podobny projekt, to poprzez obliczenie punktów funkcyjnych dla poprzedniego projektu można wówczas poprzez analogię oszacować bieżący 14

15 projekt. Firma zyskuje dodatkową informację, na temat jak szybko jest w stanie wykonań określoną liczbę punktów funkcyjnych. 12 Wady punktów funkcyjnych Metoda punktów funkcyjnych obok wielu zalet spotyka się z liczną krytyką. Podstawowym zarzutem jest trudność stosowania i brak obiektywności. Są to powiązane ze sobą aspekty, gdyż projektant musi zdecydować przy liczeniu współczynnika korekcji jak ważne są poszczególne elementy systemu i dobrać odpowiednią ocenę. Musi także poprawnie określić zbiory danych oraz transakcje. Nawet jeżeli projektant X konsekwentnie we wszystkich swoich projektach będzie stosował swój sposób oceny, to prawdopodobnie projektant Y z innego zespołu projektowego będzie to robić inaczej. Wówczas porównanie ich projektów może nie do końca wyjść bezbłędnie. Dlatego, aby umiejętnie skorzystać z metody PF, należy posiadać duże doświadczenie, wiedzę i wyczucie. IFPUG prowadzi specjalistyczne szkolenia w tym zakresie, jednak są one bardzo kosztowne i wiele firm nie stać na wykształcenie swoich pracowników w tym zakresie. Innym, dość poważnym, zarzutem jest brak dostatecznego odzwierciedlenia złożoności wewnętrznej systemu. Metoda ta nie bierze pod uwagę złożoności implementowanych algorytmów, stosowania wyszukanych struktur danych. Dlatego nie nadaje się do stosowania w zastosowaniach naukowych, w których ten element bardzo często jest najważniejszy. Projektant co prawda wśród 14 pytań zadawanych podczas obliczania współczynnika korekcji uwzględnia złożoność wewnętrzną, jednak udział jednego pytania jest znikomy na ostateczną liczbę punktów funkcyjnych. Metoda ta nie powinna być też stosowana dla SI, w których użytkownik może sam definiować nowe własne polecenia. Najlepiej sprawdza się w systemach, w których użytkownik ma z góry określoną funkcjonalność i tylko wykonuje operacje na danych. Dlatego nie używa się tej metody dla szacowania takich systemów jak systemy operacyjne. Także dla systemów czasu rzeczywistego nie stosuje się tej metody. Metoda ta nie uwzględnia także innych działań związanych z wytworzeniem systemu takich jak konieczność zapewnienia bezpieczeństwa danych, potrzeba przeszkolenia użytkownika, stworzenie dokumentacji, czy konieczność takiej implementacji, aby tworzony system współdziałał z innym systemem. Są to wszystko działania zdecydowanie wpływające na wydłużenie czasu wytworzenie SI oraz podnoszące jego koszt. 13 Warianty metody punktów funkcyjnych Z powodu licznych wad wymienionych w poprzednim punkcie powstało wiele odmian metody punktów funkcyjnych. Uwzględniają one specyficzne cechy niektórych typów systemów i dlatego lepiej się nadają do szacowania. W tabeli 16 zebrano ich krótkie zestawienie: Tabela 16 NAZWA UWAGI Metoda PF A. Albrechta i IFPUG SPQR/20 T.C. Jones Punkty charakterystyczne (1987) głównie do systemów zarządzania, 5 typów funkcji, 14 parametrów wpływu systemy informatyczne zarządzania, 5 typów funkcji, 2 parametry wpływu systemy operacyjne, SCR, sterujące, telekomunikacyjne, symulacyjne, naukowe, automatyki przemysłowej 15

16 MARK II C.R. Symonsa (1989) Punkty obiektowe (1994) 3D Function Points (Boeing Company 1994) Pełne punkty funkcyjne (1997) COSMIC FFP (2000) źródło: [2] 6 typów funkcji + algorytmy 3 parametry wpływu współczynniki przeliczeniowe dla typów systemu (np. syst. teleksom. 1,2) głównie w USA, ale już zaprzestano rozwoju systemy informatyczne zarządzania oraz SCR 3 typy funkcji, 19 parametrów wpływu, zmniejszony nacisk na dane 50% rynku Wlk. Bryt. programowanie zorientowe obiektowo, CASE y, narzędzia GUI obiekty: ekrany, raporty, moduły w językach 3GL, podobieństwo do metody Albrechta systemy naukowe, SCR, 3 wymiary: dane, funkcje, sterowanie. pomiar przejść między stanami i transformacji danych tylko Boeing SCR, wspomagające oprogramowanie infrastrukturalne 11 typów funkcji + 2 funkcje typu dane + 4 funkcje transakcyjne, 14 parametrów wpływu łączy IFPUG, MARK II, NESMA, pełne punkty, ISO, nowe idee stosowana dla większości rodzajów systemów informatycznych dopiero rozwijana pozytywna ocena korporacji telekomunikacyjnych 14 Narzędzia Istnieje kilka narzędzi wspierających obliczanie punktów funkcyjnych dla SI. Dwa z nich są szczególnie interesujące, dlatego zostaną krótko przedstawione. Function Point Workbench australijskiej firmy Charismatek Software Metrics to program dla środowiska MS Windows, posiadający certyfikację IFPUG. Szacowanie wykonuje na podstawie danych wprowadzanych prze użytkownika na temat tworzonego SI. Posiada algorytmy sztucznej inteligencji i jest systemem ekspertowym. Baza wiedzy zbudowana jest z sześciu tysięcy wykonanych projektów. Posiada wiele udogodnień dla użytkownika, dane prezentowane są w postaci graficznej, istnieje możliwość generowania różnorodnych raportów. SPR KnowledgePLAN firmy Software Productivity Research jest innym bardzo dobrym narzędziem wspierającym szacowanie wielkości SI w oparciu o metodę punktów funkcyjnych. Baza projektów w oparciu o którą program działa zawiera osiem tysięcy projektów i jest corocznie uaktualniana. Istnieje możliwość utworzenia własnej bazy wiedzy, dzięki czemu wyniki mogą odzwierciedlać lokalne warunki panujące w firmie. Jest bardzo prosty w obsłudze, przeznaczony dla początkujących projektantów. Praca z programem odbywa się na zasadzie udzielania odpowiedzi na pytania zadawane projektantowi przez program. Atrakcyjną cechą jest dwukierunkowa współpraca z wieloma programami, m.in. z Function Point Workbench, co umożliwia na importowanie i eksportowania danych. Program 16

17 posiada zaimplementowanych wiele metod szacowania projektów, oprócz PF są to m.in. metody szacowania poprzez analogię. Jego skuteczność może dochodzić nawet do 95%. Stosowanie narzędzi przy liczeniu punktów funkcyjnych wydaje się być koniecznością, zwłaszcza przy dużych SI. Ręczne wykonanie wielu obliczeń na kartce papieru byłoby bardzo kłopotliwe. Jest więc to wymaganie, które można by dopisać do wad metody jest trudna w stosowaniu, a w przypadku stosowania narzędzi wspomagających kosztowna. Jednak dla dużych firm programistycznych nie jest koszt, którego nie warto ponieść, by ochronić się przed olbrzymimi kosztami wynikającymi z konsekwencji nie wykonania projektu na czas, bądź jego przerwaniu. 15 Dalszy rozwój Do tej pory metoda punktów funkcyjnych była silnie rozwijana i przez najbliższe lata nadal tak będzie. Kierunki badań zastosowań MPF skierują się ku systemom opartych na Internecie i Intranecie. Próbuje się też stosować PF do wyrażania złożoności przedsięwzięcia, jakim jest informatyzacja całej firmy bądź jakiejś jednostki. Położony zostanie także nacisk dla zastosowań metody dla systemów typu hurtownie danych, gdzie duża liczba danych uniemożliwia stosowanie MPF w obecnej postaci, ze względu na nieadekwatność sposobu przeliczania punktów. Nadal podejmowane są kroki mające na celu zwiększenie obiektywności wykonywanych ocen. Ma to na celu nie tylko zapewnienie małego błędu uzyskiwanych wyników, ale również uproszczenie stosowania metody. Przyszłość MPF to także badania nad zastosowaniem jej do oceny i minimalizacji ryzyka towarzyszącemu tworzonemu SI. I bardzo ważny cel, jaki sobie stawia IFPUG to popularyzacja metody. Obecnie statystyki wskazują, ze tylko 1% wszystkich projektów informatycznych podlega jakiemukolwiek szacowaniu. 16 Literatura 1. Czarnecka Chrobot Beata Błędy w zarządzaniu projektem informatycznym skala problemu i aspekty metodologiczne 2. Czarnecka Chrobot Beata Porównanie metod pomiaru i szacowania projektów informatycznych jednostki programowe a jednostki umowne 3. Czarnecka Chrobot Beata Metoda punktów funkcyjnych bieżące standardy 4. Czarnecka Chrobot Beata Narzędzia wspomagające pomiar i szacowanie projektów informatycznych 5. Frączkowski Kazimierz Zarządzanie Projektem Informatycznym, s Magiera Ewa Szacowanie oprogramowania metodą punktów funkcyjnych Słownik pojęć COCOMO czynnik korygujący skrót od COnstructive COst MOdel jest to metoda oparta na liczbie poleceń zbiór charakterystyk systemu (14 cech), na podstawie których 17

18 określa się jego złożoność czynnik korygujący (inaczej współczynnik korekcji) wartość liczbowa uwzględniająca wewnętrzną złożoność systemu nie związaną z jego funkcjonalnością. Określenie współczynnika korekcji polega na podaniu wartości wpływu dla 14 czynników, które mogą wpłynąć na zwiększenie stopnia skomplikowania systemu Data Element Type unikalnie, możliwe do zidentyfikowania przez użytkownika, nierekurencyjne (bez powtórzeń) pole w wewnętrznym pliku logicznym (ILF) lub zewnętrzym pliku interfejsowym (EIF); może być rozumiany jako pojedyncze pole rekordu DET skrót od Data Element Type EI skrót od External Input EIF skrót od External Interface File EO skrót od External Output EQ skrót od External Inquiry External Input patrz: zewnętrzne wejście External Inquiry patrz: zewnętrzne zapytanie External Interface File patrz: zewnętrzny plik interfejsowy External Output patrz: zewnętrzne wyjście File Type Referenced wewnętrzny plik logiczny (ILF) lub zewnętrzny plik interfejsowy (EIF) będący punktem odniesienia dla zewnętrznego wejścia FTR File Type Referenced ILF skrót od Internal Logic File Internal Logic File patrz: wewnętrzny plik logiczny jednostki programowe linie kodu źródłowego oraz polecenia (instrukcje), stosowane do szacowania wielkości i złożoności projektu informatycznego jednostki umowne punkty funkcyjne, punkty charakterystyczne, punkty obiektowe oraz pełne punkty funkcyjne, będące uniwersalnymi jednostkami pomiaru złożoności i wielkość projektu informatycznego LKZ skrót od liczba kodu źródłowego MPF skrót od metoda punktów funkcyjnych nieostateczna liczba liczba punktów funkcyjnych dla rozmiaru funkcjonalnego (danych punktów funkcyjnych i transakcji), bez uwzględnienia czynnika korygującego nieskorygowana liczba patrz: nieostateczna liczba punktów funkcyjnych punktów funkcyjnych PF skrót od: punkty funkcyjne punkty funkcyjne jednostki umowne, stosowane w metodzie punktów funkcyjnych, wyrażające funkcjonalność systemu Record Element Type unikalna, rozpoznawalna przez użytkownika podgrupa elementów danych w wewnętrznym pliku logicznym (ILF) lub zewnętrznym pliku interfejsowym (EIF); może być rozumiany jako rekord RET skrót od Record Element Type SI system informatyczny SLIM skrót od Software Lifecycle Management jest to metoda oparta na LKZ VAF skrót do Value Adjustment Factor Value Adjustment Factor patrz: czynnik korygujący 18

19 wewnętrzny plik logiczny współczynnik korekcji zewnętrzne wejście zewnętrzne wyjście zewnętrzne zapytanie zewnętrzny plik interfejsowy grupa logicznie powiązanych danych całkowicie rezydujące w mierzonej aplikacji i przez nią zarządzane, reprezentowane przez płaski plik lub relacyjną bazę danych patrz: czynnik korygujący przepływ informacji z zewnątrz do mierzonej aplikacji, modyfikuje jej pliki ILF przepływ informacji od aplikacji poza jej granice (do użytkownika lub innej aplikacji), może modyfikować jej pliki ILF jednoczesny przepływ danych do i z aplikacji, jest to zapytanie do aplikacji pochodzące z zewnątrz, nie może modyfikować jej plików ILF grupa logicznie powiązanych danych całkowicie rezydujących poza mierzoną aplikacją i przez nią zarządzane, reprezentowane przez płaski plik lub relacyjną bazę danych 19

Spis treści: 1Wstęp...3 2Metody szacowania...3 3Wady metod opartych na jednostkach programowych...3 4Metoda punktów funkcyjnych (MPF)...

Spis treści: 1Wstęp...3 2Metody szacowania...3 3Wady metod opartych na jednostkach programowych...3 4Metoda punktów funkcyjnych (MPF)... Spis treści: 1Wstęp...3 2Metody szacowania...3 3Wady metod opartych na jednostkach programowych...3 4Metoda punktów funkcyjnych (MPF)...4 5Wstępne pojęcia dotyczące MPF...5 6Schemat liczenia punktów funkcyjnych...6

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie pracochłonności wykonania systemu metodą punktów funkcyjnych

Oszacowanie pracochłonności wykonania systemu metodą punktów funkcyjnych Oszacowanie pracochłonności wykonania systemu metodą punktów funkcyjnych Data sporządzenia: 29.11.2007 Przygotowana przez: Radosław Hęś, Krzysztof Fligiel 1 1. Wprowadzenie W dokumencie użyto następujących

Bardziej szczegółowo

Analiza punktów funkcyjnych Miara wielkość funkcjonalnej oprogramowania

Analiza punktów funkcyjnych Miara wielkość funkcjonalnej oprogramowania Analiza punktów funkcyjnych Miara wielkość funkcjonalnej oprogramowania Tomasz Koszlajda Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej Potrzeby określenia wielkości oprogramowania Dane wejściowe dla estymacji

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

Procesowa specyfikacja systemów IT

Procesowa specyfikacja systemów IT Procesowa specyfikacja systemów IT BOC Group BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu.

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura Systemu Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura jest zbiorem decyzji dotyczących: organizacji systemu komputerowego,

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ 2013 INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Inżynieria Oprogramowania Proces ukierunkowany na wytworzenie oprogramowania Jak? Kto? Kiedy? Co? W jaki sposób? Metodyka Zespół Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji projektów informatycznych

Zasady organizacji projektów informatycznych Zasady organizacji projektów informatycznych Systemy informatyczne w zarządzaniu dr hab. inż. Joanna Józefowska, prof. PP Plan Definicja projektu informatycznego Fazy realizacji projektów informatycznych

Bardziej szczegółowo

System udostępniania danych W1000

System udostępniania danych W1000 System udostępniania danych W1000 Dane ułatwiają życie odbiorcom energii Manage energy better Właściwa informacja dostarczona na czas jest kluczowym elementem sukcesu w procesie optymalizacji zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 CRM moduł zarządzania relacjami z klientami Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 1. Wprowadzenie CRM Zarządzanie relacjami z klientami to nowy produkt firmy SOFT EKSPERT. Prosty, intuicyjny i czytelny

Bardziej szczegółowo

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie informatycznej. Zadaniem systemu jest rejestracja i przechowywanie

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Inżynieria Oprogramowania

Wykład 1 Inżynieria Oprogramowania Wykład 1 Inżynieria Oprogramowania Wstęp do inżynierii oprogramowania. Cykle rozwoju oprogramowaniaiteracyjno-rozwojowy cykl oprogramowania Autor: Zofia Kruczkiewicz System Informacyjny =Techniczny SI

Bardziej szczegółowo

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych Deduplikacja danych Zarządzanie jakością danych podstawowych normalizacja i standaryzacja adresów standaryzacja i walidacja identyfikatorów podstawowa standaryzacja nazw firm deduplikacja danych Deduplication

Bardziej szczegółowo

Wymiarowanie projektu informatycznego

Wymiarowanie projektu informatycznego Kiedy możesz zmierzyć coś o czym mówisz, i wyrazić to w liczbach, wtedy wiesz coś o tym, ale kiedy nie możesz tego zmierzyć, nie możesz wyrazić tego w liczbach, wtedy twoja wiedza jest skąpa i niesatysfakcjonująca.

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza.

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Wprowadzenie W wielu dziedzinach działalności człowieka analiza zebranych danych jest jednym z najważniejszych mechanizmów podejmowania decyzji.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego

Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego BAZY DANYCH Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego DANE wszelkie liczby, fakty, pojęcia zarejestrowane w celu uzyskania wiedzy o realnym świecie. INFORMACJA - znaczenie przypisywane danym. SYSTEM

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie aplikacji Java

Analiza i projektowanie aplikacji Java Analiza i projektowanie aplikacji Java Modele analityczne a projektowe Modele analityczne (konceptualne) pokazują dziedzinę problemu. Modele projektowe (fizyczne) pokazują system informatyczny. Utrzymanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE z przedmiotu specjalizacja dla klasy IV mechatroniczna z działu Wstęp do sterowników PLC bardzo WYMAGANIA Uczeń potrafi scharakteryzować sterowniki PLC, budowę sterownika PLC oraz określić rodzaje języków

Bardziej szczegółowo

poziom: Core wersja: 2.6 moduł: B : Wytwarzanie SYLLABUS

poziom: Core wersja: 2.6 moduł: B : Wytwarzanie SYLLABUS poziom: Core wersja: 2.6 moduł: B : Wytwarzanie SYLLABUS Niniejszy dokument jest syllabusem obowiązującym dla certyfikatu EUCIP ver. 2.6. Prezentuje obszary wiedzy, których znajomość jest niezbędna do

Bardziej szczegółowo

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Proces zarządzania danymi Zarządzanie danymi obejmuje czynności: gromadzenie

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 4 Narzędzie do wyliczania wielkości oraz wartości parametrów stanu Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 30 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Specjalnościowy Obowiązkowy Polski Semestr 5

Specjalnościowy Obowiązkowy Polski Semestr 5 KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2015/2016 Z-ID-507b Język programowania Python The Python Programming Language

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów informacyjnych

Wprowadzenie do systemów informacyjnych Wprowadzenie do systemów informacyjnych Kryteria oceny systemu Podstawowe metody projektowania UEK w Krakowie Ryszard Tadeusiewicz 1 UEK w Krakowie Ryszard Tadeusiewicz 2 Technologia informatyczna dzisiaj

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Ruciński. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011. Promotor dr inż. Paweł Figat

Grzegorz Ruciński. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011. Promotor dr inż. Paweł Figat Grzegorz Ruciński Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011 Promotor dr inż. Paweł Figat Cel i hipoteza pracy Wprowadzenie do tematu Przedstawienie porównywanych rozwiązań Przedstawienie zalet i wad porównywanych

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EAR-2-106-IS-s Punkty ECTS: 4. Kierunek: Automatyka i Robotyka Specjalność: Informatyka w sterowaniu i zarządzaniu

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EAR-2-106-IS-s Punkty ECTS: 4. Kierunek: Automatyka i Robotyka Specjalność: Informatyka w sterowaniu i zarządzaniu Nazwa modułu: Systemy informatyczne w produkcji Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EAR-2-106-IS-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Automatyka

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management

Bardziej szczegółowo

Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle

Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle EFEKTY KSZTAŁCENIA Wiedza Absolwent tej specjalności

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Temat : SBQL 1 obiektowy język zapytań.

Temat : SBQL 1 obiektowy język zapytań. Laboratorium Języki i środowiska przetwarzania danych rozproszonych Temat : SBQL 1 obiektowy język zapytań. Historia zmian Data Wersja Autor Opis zmian 23.4.2012 1.0 Tomasz Kowalski Utworzenie dokumentu

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne aplikacje mobilne i ich rola w podnoszeniu jakości danych

Nowoczesne aplikacje mobilne i ich rola w podnoszeniu jakości danych Nowoczesne aplikacje mobilne i ich rola w podnoszeniu jakości danych www.ascen.pl 1 Agenda O firmie Zarządzanie jakością danych Aplikacje mobilne i ich rola w zarządzaniu jakością danych 2 O firmie Data

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści kierunkowych Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium BAZY DANYCH I SYSTEMY EKSPERTOWE Database and expert systems Forma

Bardziej szczegółowo

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni Akademia Morska w Gdyni Gdynia 2004 1. Podstawowe definicje Baza danych to uporządkowany zbiór danych umożliwiający łatwe przeszukiwanie i aktualizację. System zarządzania bazą danych (DBMS) to oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Bazy danych Database Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obieralny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Matematyka Poziom kwalifikacji: I stopnia Liczba godzin/tydzień: 2W, 2L Semestr: III Liczba

Bardziej szczegółowo

Organizacja zajęć BAZY DANYCH II WYKŁAD 1. Plan wykładu. SZBD Oracle 2010-10-21

Organizacja zajęć BAZY DANYCH II WYKŁAD 1. Plan wykładu. SZBD Oracle 2010-10-21 Organizacja zajęć BAZY DANYCH II WYKŁAD 1 Wykładowca dr inż. Agnieszka Bołtuć, pokój 304, e-mail: aboltuc@ii.uwb.edu.pl Liczba godzin i forma zajęć: 15 godzin wykładu oraz 30 godzin laboratorium Konsultacje:

Bardziej szczegółowo

Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych

Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych Wersja: 1.0 17.06.2015 r. Wstęp W dokumencie przedstawiono skróconą wersję pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych.

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski BAZY DANYCH wprowadzenie Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Prowadzący Katedra Systemów Multimedialnych dr inż. Piotr Suchomski (e-mail: pietka@sound.eti.pg.gda.pl) (pok. 730) dr inż. Andrzej Leśnicki

Bardziej szczegółowo

produkować, promować i sprzedawać produkty, zarządzać i rozliczać przedsięwzięcia, oraz komunikować się wewnątrz organizacji.

produkować, promować i sprzedawać produkty, zarządzać i rozliczać przedsięwzięcia, oraz komunikować się wewnątrz organizacji. Wspieramy w doborze, wdrażaniu oraz utrzymaniu systemów informatycznych. Od wielu lat dostarczamy technologie Microsoft wspierające funkcjonowanie działów IT, jak i całych przedsiębiorstw. Nasze oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Dokument Detaliczny Projektu

Dokument Detaliczny Projektu Dokument Detaliczny Projektu Dla Biblioteki miejskiej Wersja 1.0 Streszczenie Niniejszy dokument detaliczny projektu(ddp) przedstawia szczegóły pracy zespołu projektowego, nad stworzeniem aplikacji bazodanowej

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika

LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika Prowadzący: Dr inż. Jacek Habel Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Zakład Projektowania Procesów

Bardziej szczegółowo

Cykle życia systemu informatycznego

Cykle życia systemu informatycznego Cykle życia systemu informatycznego Cykl życia systemu informatycznego - obejmuję on okres od zgłoszenia przez użytkownika potrzeby istnienia systemu aż do wycofania go z eksploatacji. Składa się z etapów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: ADMINISTROWANIE INTERNETOWYMI SERWERAMI BAZ DANYCH Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Programowanie aplikacji internetowych Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

Dokument Detaliczny Projektu

Dokument Detaliczny Projektu Dokument Detaliczny Projektu Dla Biblioteki miejskiej Wersja 1.0 Streszczenie Niniejszy dokument detaliczny projektu(ddp) przedstawia szczegóły pracy zespołu projektowego, nad stworzeniem aplikacji bazodanowej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Podniesienie poziomu wiedzy studentów z inżynierii oprogramowania w zakresie C.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Metody tworzenia systemów informatycznych w tym, także rozbudowanych baz danych są komputerowo wspomagane przez narzędzia CASE (ang. Computer Aided Software

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Wymagania edukacyjne w technikum ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Lp. 1 2 4 5 Temat Zasady dotyczące zarządzania projektem podczas prac związanych z tworzeniem bazy oraz cykl życiowy bazy Modele tworzenia

Bardziej szczegółowo

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy Programowanie w C++ 1.Czym jest programowanie Pisanie programów to wcale nie czarna magia, tylko bardzo logiczna rozmowa z komputerem. Oczywiście w jednym ze specjalnie stworzonych do tego celu języków.

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 9 Narzędzie do wyliczania wskaźników statystycznych Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 31 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 Bazy Danych LITERATURA C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 J. D. Ullman, Systemy baz danych, WNT - W-wa, 1998 J. D. Ullman, J. Widom, Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Dział Temat lekcji Ilość lekcji. godz. 1 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 3

Dział Temat lekcji Ilość lekcji. godz. 1 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 3 rzedmiot : Systemy baz Rok szkolny : 2015/2016 Klasa : INF godz. x 0 = 90 godz. Zawód : technik informatyk; symbol 5120 rowadzący : Jacek Herbut, Henryk Kuczmierczyk Henryk Kuczmierczyk Numer Dział Temat

Bardziej szczegółowo

Feature Driven Development

Feature Driven Development Feature Driven Development lekka metodyka tworzenia oprogramowania Kasprzyk Andrzej IS II Wstęp Feature Driven Development (FDD) to metodyka tworzenia oprogramowania, która wspomaga zarządzanie fazami

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Organizacyjny aspekt projektu

Organizacyjny aspekt projektu Organizacyjny aspekt projektu Zarządzanie funkcjonalne Zarządzanie między funkcjonalne Osiąganie celów poprzez kierowanie bieżącymi działaniami Odpowiedzialność spoczywa na kierownikach funkcyjnych Efektywność

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH

RELACYJNE BAZY DANYCH RELACYJNE BAZY DANYCH Aleksander Łuczyk Bielsko-Biała, 15 kwiecień 2015 r. Ludzie używają baz danych każdego dnia. Książka telefoniczna, zbiór wizytówek przypiętych nad biurkiem, encyklopedia czy chociażby

Bardziej szczegółowo

Język ludzki kod maszynowy

Język ludzki kod maszynowy Język ludzki kod maszynowy poziom wysoki Język ludzki (mowa) Język programowania wysokiego poziomu Jeśli liczba punktów jest większa niż 50, test zostaje zaliczony; w przeciwnym razie testu nie zalicza

Bardziej szczegółowo

MsAccess 2013 - ćwiczenie nr 3 Kwerendy wybierające cd oraz kwerendy funkcjonalne

MsAccess 2013 - ćwiczenie nr 3 Kwerendy wybierające cd oraz kwerendy funkcjonalne Opracowanie: mgr Grażyna Gębal, dr hab. Marzena Nowakowska, dr Maria Szczepańska MsAccess 2013 - ćwiczenie nr 3 Kwerendy wybierające cd oraz kwerendy funkcjonalne 1. Zdefiniować kwerendę o nazwie Statystyka,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla Oferenta. Strona 1 z 9

Instrukcja dla Oferenta. Strona 1 z 9 Definicje Instrukcja dla Oferenta System B2B cały system informatyczny (zarówno software autorski, jak i licencje serwerowe, stanowiskowe, bazodanowe, etc.) obejmujący całą funkcjonalność wskazaną we wszystkich

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu "Podstawy baz danych"

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu Podstawy baz danych PODSTAWY BAZ DANYCH 19. Perspektywy baz danych 1 Perspektywy baz danych Temporalna baza danych Temporalna baza danych - baza danych posiadająca informację o czasie wprowadzenia lub czasie ważności zawartych

Bardziej szczegółowo

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu Instalacja SQL Server Express Logowanie na stronie Microsoftu Wybór wersji do pobrania Pobieranie startuje, przechodzimy do strony z poradami. Wypakowujemy pobrany plik. Otwiera się okno instalacji. Wybieramy

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJE DOTYCZĄCE PLATFORMY ZARZĄDZANIA KOMPETENCJAMI

REKOMENDACJE DOTYCZĄCE PLATFORMY ZARZĄDZANIA KOMPETENCJAMI REKOMENDACJE DOTYCZĄCE PLATFORMY ZARZĄDZANIA KOMPETENCJAMI WYTYCZNE DO MODELU DANIEL WOJEWÓDZKI Rekomendacje dotyczące Platformy Zarządzania Kompetencjami System adresowany do małych przedsiębiorstw do

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium JĘZYKI PROGRAMOWANIA Programming Languages Forma studiów: studia

Bardziej szczegółowo

Język programowania PASCAL

Język programowania PASCAL Język programowania PASCAL (wersja podstawowa - standard) Literatura: dowolny podręcznik do języka PASCAL (na laboratoriach Borland) Iglewski, Madey, Matwin PASCAL STANDARD, PASCAL 360 Marciniak TURBO

Bardziej szczegółowo

Zakład Języków Programowania Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski

Zakład Języków Programowania Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA wykład 7: MIARY OPROGRAMOWANIA ( na podstawie wykładów prof. dr hab. K. Subiety, Instytut Informatyki PAN ) dr inż. Leszek Grocholski Zakład Języków Programowania Instytut Informatyki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla Oferenta

Instrukcja dla Oferenta Instrukcja dla Oferenta Definicje System B2B cały system informatyczny (zarówno software autorski, jak i licencje serwerowe, stanowiskowe, bazodanow Instrukcja. Należy wypełnić WSZYSTKIE POLA oznaczone

Bardziej szczegółowo

Wybór ZSI. Zakup standardowego systemu. System pisany na zamówienie

Wybór ZSI. Zakup standardowego systemu. System pisany na zamówienie Wybór ZSI Zakup standardowego systemu System pisany na zamówienie Zalety: Standardowy ZSI wbudowane najlepsze praktyki biznesowe możliwość testowania przed zakupem mniej kosztowny utrzymywany przez asystę

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE I UCZNIÓW Ocena celujący bardzo dobry dobry dostateczny dopuszczający Zakres wiadomości wykraczający dopełniający rozszerzający podstawowy

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA W SELEKCJI

INFORMATYKA W SELEKCJI - zagadnienia. Dane w pracy hodowlanej praca z dużym zbiorem danych (Excel). Podstawy pracy z relacyjną bazą danych w programie MS Access. Specjalistyczne programy statystyczne na przykładzie pakietu SAS

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć rzedmiot : Systemy operacyjne Rok szkolny : 015/016 Klasa : 3 INF godz. x 30 tyg.= 60 godz. Zawód : technik informatyk; symbol 35103 rowadzący : Jacek Herbut Henryk Kuczmierczyk Numer lekcji Dział Tematyka

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Emapa GeoMarketing. Opis produktu

Emapa GeoMarketing. Opis produktu Emapa GeoMarketing Opis produktu Spis treści: 1. Opis produktu... 3 1.1 Korzyści związane z posiadaniem aplikacji... 3 2. Zastosowania... 3 3. Moduły funkcjonalne... 4 4. Zasoby mapowe... 5 5. Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Grupa kursów: Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium 15 30

Grupa kursów: Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium 15 30 Zał. nr 4 do ZW 33/01 WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZĄRZADZANIA KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Wprowadzenie do SQL Nazwa w języku angielskim: Introduction to SQL Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością

Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością ProMoS Każde działanie można ująć w formie procesu i odpowiednio doskonalić. (W.E. Deming) ProMoS

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I ANALIZA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH Modeling and analysis of computer systems Kierunek: Informatyka Forma studiów: Stacjonarne Rodzaj przedmiotu: Poziom kwalifikacji: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych. Wstęp. Architektura hurtowni danych. http://zajecia.jakubw.pl/hur CO TO JEST HURTOWNIA DANYCH

Hurtownie danych. Wstęp. Architektura hurtowni danych. http://zajecia.jakubw.pl/hur CO TO JEST HURTOWNIA DANYCH Wstęp. Architektura hurtowni. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/hur CO TO JEST HURTOWNIA DANYCH B. Inmon, 1996: Hurtownia to zbiór zintegrowanych, nieulotnych, ukierunkowanych

Bardziej szczegółowo

Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych. Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska

Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych. Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska Wprowadzenie Modelowanie biznesowe jest stykiem między

Bardziej szczegółowo

Modelowanie i Programowanie Obiektowe

Modelowanie i Programowanie Obiektowe Modelowanie i Programowanie Obiektowe Wykład I: Wstęp 20 październik 2012 Programowanie obiektowe Metodyka wytwarzania oprogramowania Metodyka Metodyka ustandaryzowane dla wybranego obszaru podejście do

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami w Twojej firmie Wygodne. Mobilne. Sprawdzone.

Zarządzanie procesami w Twojej firmie Wygodne. Mobilne. Sprawdzone. - monitorowanie zgłoszeń serwisowych - kontrola pracy serwisantów - planowanie przeglądów i odbiorów - mobilna obsługa zgłoszeń - historia serwisowania urządzeń - ewidencja przepływu części serwisowych

Bardziej szczegółowo

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ Sprawozdanie z Seminarium Dyplomowego Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Bardziej szczegółowo

Dane Klienta: PUW Torpol Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1. 80-855 Gdańsk. www.torpol.eu

Dane Klienta: PUW Torpol Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1. 80-855 Gdańsk. www.torpol.eu Dane Klienta: PUW Torpol Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1 80-855 Gdańsk www.torpol.eu PUW Torpol Sp. z o.o. rozpoczęło działalność w 1987 roku. W branży tekstylnej obecni są od 1994 roku. Torpol jest

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ Systemy baz danych 1. 2 Wstęp do baz danych 2. 2 Relacyjny model baz danych. 3. 2 Normalizacja baz danych. 4. 2 Cechy

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Przedmioty kierunkowe

STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Przedmioty kierunkowe STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Przedmioty kierunkowe Technologie informacyjne prof. dr hab. Zdzisław Szyjewski 1. Rola i zadania systemu operacyjnego 2. Zarządzanie pamięcią komputera 3. Zarządzanie danymi

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy 1. Wyjaśnić pojęcia problem, algorytm. 2. Podać definicję złożoności czasowej. 3. Podać definicję złożoności pamięciowej. 4. Typy danych w języku C. 5. Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Referat pracy dyplomowej

Referat pracy dyplomowej Referat pracy dyplomowej Temat pracy: Wdrożenie intranetowej platformy zapewniającej organizację danych w dużej firmie na bazie oprogramowania Microsoft SharePoint Autor: Bartosz Lipiec Promotor: dr inż.

Bardziej szczegółowo