Ocena potencjału i warunków dostaw gazu z nowych, głównych kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego do Polski w horyzoncie do 2030 roku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena potencjału i warunków dostaw gazu z nowych, głównych kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego do Polski w horyzoncie do 2030 roku"

Transkrypt

1 RAPORT 2030 Wpływ proponowanych regulacji unijnych w zakresie wprowadzenia europejskiej strategii rozwoju energetyki wolnej od emisji CO 2 na bezpieczeństwo energetyczne Polski, a w szczególności możliwości odbudowy mocy wytwórczych wykorzystujących paliwa kopalne oraz poziom cen energii elektrycznej Raport cząstkowy 3 Ocena potencjału i warunków dostaw gazu z nowych, głównych kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego do Polski w horyzoncie do 2030 roku Wersja z dn Koordynator merytoryczny: dr inż. Zygmunt Parczewski przy współpracy ekspertów z PGNiG S.A. Pracę wykonała firma Badania Systemowe EnergSys Sp. z o.o. na podstawie umowy z Polskim Komitetem Energii Elektrycznej z dn. 7 października 2007 Warszawa, czerwiec 2008

2 Spis treści 1. WPROWADZENIE KONTEKST SYSTEMOWY CEL I ZAKRES PRACY ZASTOSOWANE PODEJŚCIE I ŹRÓDŁA DANYCH SPECYFIKA DOSTAW SKROPLONEGO GAZU ZIEMNEGO DO POLSKI ŁAŃCUCH DOSTAWY LNG DO KRAJU ODBIORCY OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA RYNKU LNG NA ŚWIECIE DOSTAWA LNG DO POLSKI POTENCJALNE RYZYKA REALIZACJI WSPÓŁCZYNNIKI PRZELICZENIOWE I DEFINICJE POJĘĆ W OBROCIE LNG CHARAKTERYSTYKI TECHNICZNO-EKONOMICZNE DOSTAW LNG DO 2030 ROKU... U INNOWACYJNE TECHNOLOGIE DOSTAW GAZU LNG OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA DOSTAW IMPORTOWYCH GAZU ZIEMNEGO KONTRAKTY NA DOSTAWĘ Z PAŃSTW SKANDYNAWSKICH Zmodyfikowany projekt Baltic Pipe Krótka charakterystyka Projektu Skanled Baltic Pipe Projekt antycypowania dostaw gazu do Polski przy pomocy Baltic Pipe Zgrubne oszacowanie kosztów dostawy gazu ziemnego do Niechorza dla projektowanych gazociągów z Danii KIERUNKI DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ISTNIEJĄCĄ SIECIĄ GAZOCIĄGÓW DOSTAWY GAZU Z KIERUNKU WSCHODNIEGO DOSTAWY Z KIERUNKU ZACHODNIEGO OBECNA I PRZEWIDYWANA ZMIENNOŚĆ POBORU GAZU GŁÓWNE WNIOSKI BIBLIOGRAFIA ZAŁĄCZNIK A ZESTAWIENIE PARAMETRÓW EKONOMICZNYCH I FINANSOWYCH (NAKŁADY) DLA DOSTAW GAZU ZIEMNEGO Z RÓŻNYCH KIERUNKÓW / KONTRAKTÓW DOSTAWY ZAŁĄCZNIK B. MOŻLIWE ILOŚCI DOSTAW Z RÓŻNYCH KIERUNKÓW DOSTAW DO POLSKI. W [MLD M3/ROK]

3 Wprowadzenie Kontekst systemowy Nowe propozycje polityki energetycznej UE kładą wielki nacisk na ograniczanie emisji dwutlenku węgla ze spalania paliw. Ze względu na ograniczony potencjał rozwoju produkcji z OZE oraz brak możliwości szybkiego wprowadzenia energetyki jądrowej, elektroenergetyka jeszcze przez dość długi czas bazować musi na spalaniu paliw kopalnych. W tej sytuacji wykorzystanie technologii gazowych stanowić może poważną alternatywę dla elektrowni węglowych, szczególnie w sytuacji planowanego wprowadzenia obowiązku stosowania instalacji CCS w elektrowniach węglowych. Ekonomia produkcji energii elektrycznej z gazu ziemnego w dużym stopniu zależy od kosztów paliwa. Dlatego w ramach prac nad Raportem 2030 wykonano szeroko zakrojone prace, które miały odpowiedzieć na pytanie o możliwe kierunki importu gazu ziemnego oraz dostępne z tych kierunków ilości i warunki cenowe dostaw Cel i zakres pracy Celem pracy było: oszacowanie potencjalnych ilości i warunków dostaw gazu ziemnego, w tym szczególnie z nowych kierunków dostawy, tj. z kierunku skandynawskiego oraz z dostaw morskich do terminala LNG. Problematyka dotycząca gazu ziemnego w postaci skroplonej jest w Polsce stosunkowo nowa i mało rozpoznana. Ponieważ dostawy LNG zyskują rosnące znaczenie na rynku gazu, zdecydowano się na szersze przedstawienie tego zagadnienia, z uwzględnieniem m.in.: możliwości dostaw LNG od światowych producentów, nowszych, relatywnie tańszych i bardziej elastycznych technologii dostaw LNG, w stosunku do klasycznego, lądowego terminala odbiorczego, który ma powstać w rejonie Świnoujścia. Zakres wykonanej pracy objął następujące zadania: 1) Przedstawienie specyfiki dostaw LNG do Polski, ze zwróceniem uwagi na mocne i słabe strony aktualnych projektów w tym zakresie. 2) Zestawienie definicji oraz współczynników przeliczeniowych i parametrów jakościowych LNG w porównaniu z parametrami gazu ziemnego rurociągowego wydobywanego w 3

4 Polsce oraz gazu standardowego stosowanego w rozliczeniach kontraktów międzynarodowych. 3) Opracowanie charakterystyk techniczno-ekonomicznych dla dostaw gazu LNG w latach 2005, 2010; 2015; 2020; 2025 i ) Ocena istniejących zdolności importowych gazu z zagranicy, szczególnie na połączeniach z Ukrainą i Białorusią poza gazociągiem jamalskim. To ważne zagadnienie ze względu na zmianę szeregu parametrów technicznych (wyższe ciśnienia i wydajności gazu; wyższe standardy bezpieczeństwa, itp.), które w istocie powodują niewielką lub żadną opłacalność rewitalizacji istniejących połączeń gazowych. 5) Oszacowanie charakterystyki dostaw gazu z zagranicy (różne kontrakty). 6) Opracowanie danych określających zmienności poboru (obciążenia) gazu z sieci (maxmin) w roku (sezon zimowy a sezon letni) oraz w ciągu doby (zmiany zapotrzebowania dobowego - szczyt a dolina doby); rozpoznanie czy w PGNiG są znane zależności zmian poboru gazu w funkcji temperatury zewnętrznej Zastosowane podejście i źródła danych Praca była realizowana przy ścisłej współpracy z ekspertami branżowymi, z wykorzystaniem szerokiego zakresu materiałów i źródeł danych. Do najważniejszych zaliczyć należy: źródła literaturowe z zakresu nowych technologii produkcji i transportu gazu ziemnego wdrożonych w najbardziej rozwiniętych krajach świata, wiedzę współpracujących ekspertów branżowych, pozyskanych do współpracy w zakresie kluczowych zagadnień objętych zakresem pracy; niepublikowane materiały posiadane przez współpracujących ekspertów w wyniku osobistych kontaktów z ekspertami ds. gazu ziemnego największych kompanii gazowych w świecie. Najważniejsze wykorzystane materiały literaturowe przedstawione są w spisie na końcu opracowania. 4

5 Specyfika dostaw skroplonego gazu ziemnego do Polski Łańcuch dostawy LNG do kraju odbiorcy Dla lepszego zrozumienia technologii dostaw LNG przedstawiono poszczególne ogniwa pełnego łańcucha dostaw skroplonego gazu ziemnego. Są nimi w kolejności: 1) Złoża gazu ziemnego (dedykowane do projektu na co najmniej 20 lat); 2) Gazociąg zaopatrujący w gaz instalację do skraplania (często bardzo długi > 1000 km); 3) Instalacje do obróbki gazu (usuwanie ciężkich węglowodorów, H2O, CO2, H2S, rtęci itd.); 4) Instalacja do skraplania gazu ziemnego (najdroższe ogniwo w łańcuchu); 5) Terminal wysyłkowy, eksportowy wraz z nadbrzeżem załadowczym i basenem do zawijania metanowców; 6) Metanowce (tankowce LNG dla transportu morskiego); 7) Metanowce z regazyfikacją LNG na pokładzie, łączące dwie funkcje: transportu morskiego i terminala regazyfikacyjnego; 8) Instalacja odbiorcza LNG, która obecnie posiada alternatywę w postaci: klasycznej - lądowy terminal odbiorczy LNG, innowacyjnej - terminal w morzu lub przybrzeżny do odbioru regazyfikowanego LNG. Instalacje odbiorcze, stanowiące dla każdego kraju-importera ostatnie ogniwo łańcucha dostaw gazu LNG, także dla Polski - są przedmiotem dalszych rozważań w raporcie, przy czym więcej uwagi poświęcono zagadnieniom dotyczącym terminala lądowego. Obecne decyzje o dostawach LNG do Polski biorą pod uwagę jedynie rozwiązanie z klasycznym terminalem lądowym (z nabrzeżem portowym) Ogólna charakterystyka rynku LNG na świecie Technologie LNG rozwinęły się na skalę handlową dokładnie 43 lata temu, jako próba zapewnienia ze strony producentów dodatkowych dochodów ze sprzedaży gazu, a z drugiej zainteresowania odbiorców odbiorem gazu w tej nowej postaci, szczególnie na rynkach oddalonych od dostaw rurociągowych (w pierwszej kolejności kraje takie jak Korea Południowa i Japonia). Bowiem główną zaletą technologii skroplonego gazu ziemnego jest stworzenie możliwości zagospodarowania oraz waloryzacji (nadania wartości ekonomicznej) dużych lub bardzo dużych zasobów gazu ziemnego odległych geograficznie od rynków użytkowania gazu ziemnego. 5

6 Obecnie rynek LNG staje się coraz bardziej podobny do globalnego rynku ropy naftowej, a zatem nabiera cech dobra konkurencyjnego w obrocie. Wielki wzrost popytu na LNG spowodował silny wzrost nakładów inwestycyjnych na cały łańcuch infrastruktury dostaw LNG zarówno już poniesionych jak i przewidywanych do poniesienia w najbliższych latach. Przykładowo można podać, że wartość ogólnych nakładów, liczona w UDS wyniosła 7,2 mld US$ w 2004 roku, zaś oczekuje się jej wzrostu do ok. 17,5 mld US$ w 2009 r. W okresie nakłady te wyniosą ogółem: około 67 miliardów US$, z czego: na instalacje do skraplania gazu: ok. 31 mld US$ (27 nowych linii produkcyjnych o łącznej wydajności 191 mln ton LNG/rok tj. ok. 265 mld m 3 /rok gazu; przewiduje się wzrost mocy jednego ciągu skraplającego z 5 do ok. 8 mln ton LNG/rok). na metanowce: ok. 21 mld US$; ogółem w 2009 r. będzie pływało 300 jednostek; nastąpi wzrost jednostkowych pojemności metanowców ze do 216 a nawet do 260 tysięcy m 3 LNG, budowanych w oparciu o technologię francuską GTT; w ciągu ćwierćwiecza potrzeba będzie 800 nowych metanowców, których koszt ogólny przekroczyć może 150 mld US$ (średnio 185 mln US$ za jeden metanowiec), na 37 nowych terminali importowych, w tym 8-10 w morzu (off-shore) i na rozbudowę sześciu istniejących ok. 15 mld US$. Główną siłę napędową tej niezwykłej koniunktury na LNG stanowi sektor elektroenergetyczny, do którego skierowana jest większość dostaw rynkowych LNG. Poniżej, w tabl zestawiono wybrane cechy charakterystyczne dostaw LNG, które w ocenie Wykonawcy w dużej części stanowią wytłumaczenie tak wielkiej dynamiki rozwoju rynku LNG. 1 z czego po regazyfikacji uzyskuje się ok. 90 mln m3 gazu 6

7 Tablica 2.1. Mocne i słabe strony dostaw LNG do Polski - wg [3.] i [8.] Kategoria (kryterium oceny) specyfiki dostaw LNG 1. Nowa droga dostaw 2. Ceny LNG a ceny gazu ziemnego rurociągowego 3. Rynek dostawcy/ odbiorcy 4. Nowa droga zasilania Polski w pasie północnym i zachodnim 5 Przepisy prawa Mocne strony dostaw LNG Możliwa dostawa z wielu źródeł - zmiesza ryzyko zależności od jednego dostawcy Coraz częściej porównywalne, a nawet niższe przy kontraktach terminowych (KT) Większa konkurencyjność pomiędzy dostawcami, szczególnie jeśli nie są wielkimi producentami ropy Większa szansa na zaopatrzenie nowych, niezgazyfikowanych obszarów kraju Dobrze znane w krajach o rozwiniętym rynku gazu LNG (Hiszpania, Francja, Belgia) Słabe strony dostaw LNG Na ogół spore odległości od centrów produkcji gazu W dostawach natychmiastowych (spot) często wyższe, a czasem bardzo wysokie podatne na koniunkturę cen ropy Wobec wielkiej skali popytu, znacznie przewyższającego moce dostaw, prawdopodobny rynek dostawcy co najmniej do roku Wymaga dodatkowej budowy kosztownej infrastruktury gazowniczej, wyprowadzającej gaz rurociągami z terminala LNG Obecnie mało precyzyjne zapisy w prawie polskim - wymagają doprecyzowania 2.3. Dostawa LNG do Polski potencjalne ryzyka realizacji Program dywersyfikacji dostaw gazu LNG do Polski jest bardzo dużym przedsięwzięciem ekonomiczno-finansowym, które obecnie w całości spoczywa na spółce PGNiG S.A. Zapewne w tym celu m.in. dokonano zmian w statucie spółki, zezwalając na realizację przedsięwzięć nieekonomicznych, i jako takich zakazanych prawem na gruncie KSH. W ocenie autorów nawet w tak złożonej sytuacji istnieją nadal możliwości poprawy efektywności tego niezwykle złożonego i kosztownego przedsięwzięcia. Jednym z początkowych sposobów eliminacji przynajmniej części zagrożeń jest identyfikacja głównych ryzyk, a następnie podjęcie spójnych działań w celu ich racjonalizacji. Poniżej przedstawiono najważniejsze zdaniem autorów ryzyka. 7

8 Tablica 2.2. Potencjalne ryzyka towarzyszące realizacji projektu LNG w Polsce wg [3.] i [9.] Ryzyko/słabe strony 1. Zagrożenie wyborem nadmiernie drogiego wariantu dostaw 2. Wysokie nakłady na terminal, na infrastrukturę portową oraz na budowę nowej sieci przesyłowej 3. Brak doświadczenia w realizacji projektów LNG; realizacja przedsięwzięcia w pojedynkę 4. Brak podpisanych kontraktów na dostawy LNG, przy sygnalizowanych korektach w dół zasobów u ważnych dostawców, np. Katar 5. Ryzyko związane z pozwoleniami środowiskowymi w obecnej lokalizacji (tereny Natura 2000) 6. Brak rozpoznania chłonności rynku krajowego, a w tym regionalnego (Pomorze i Ziemia Lubuska) na gaz ziemny 7. Ryzyko braku koordynacji działań dywersyfikacji dostaw powodujące nadmierną koncentrację odbioru Opis Pominięcie, nawet w początkowej analizie biznesowej nowej, innowacyjnej technologii dostaw LNG regazyfikowanego na metanowcu (pływający terminal) Z dostępnych publikacji wynika, że łączne nakłady mogą przekroczyć ogółem 1,3 mld. Powstaje wątpliwość, czy takie łączne szacunki (terminal + sieci przesyłowe) były wykonane dla dwu konkurencyjnych ośrodków budowy terminalu LNG. Brak fachowców i doświadczeń oraz brak obecnie jakiegokolwiek programu szkoleniowego Brak dostępnych informacji o podpisanych kontraktach, lub choćby przyrzeczeniach dostaw LNG, wg uzgodnionego harmonogramu czasowego Budowa infrastruktury klasycznego terminala lądowego LNG istotnie ingeruje w środowisko; dodatkowe utrudnienia w dostawach z odpowiednio dużego metanowca (poprawa ekonomiki dostaw). Brak informacji o potencjalnych, zwłaszcza dużych odbiorcach, brak analiz i ocen rynkowych w funkcji przewidywanej ceny gazu z dostaw LNG. TO OBECNIE KLUCZOWE ZAGROŻENIE DLA RYNKU DOSTAW GAZU ZIEMNEGO! Niejasna sytuacja w zakresie zapewnienia spójności dostaw pomiędzy terminal LNG oraz dostawy rurociągowe z krajów skandynawskich (Baltic Pipe, Skanled); bliskość obu terminali powodująca wysoką koncentrację odbioru, co może zwiększyć koszty infrastruktury przesyłowej. 8

9 3. Współczynniki przeliczeniowe i definicje pojęć w obrocie LNG W tablicy 3.1 zestawiono przeliczniki energetyczne, istotne z punktu widzenia dostaw LNG, a następnie jego konwersji na lotny gaz ziemny rozprowadzany w kraju siecią rurociągową, w rozliczeniach kontraktów międzynarodowych. Tablica 3.1 Zastosowane w opracowaniu współczynniki przeliczeniowe Przeliczniki energetyczne 1 tona LNG 1 m 3 LNG 1000m 3 gazu ziemnego w war. Normaln. w war. Standard. (0 o C) (15 o C) 1 tona LNG GCV 1 2,21 1,289 1,36 54,40 1 toe** GJ MWh MMBtu 1,30 15,11 51,63 1 m 3 LNG GCV 0,45 1 0,583 0,61 0,96 40,00 11,11 37, m 3 gazu war. Norm.(0 o C) 0,78 1,72 1 1,06 0,94 39,50 10,97 37,49 ziem. (wg GCV) war. Stand.(15 o C) 0,74 1,63 0,95 1 0,89 37,44 10,40 35,53 1 toe** 0,77 1,05 1,00 1, ,87 11,63 39,73 GJ 0,02 0,03 0,02 0,03 0,02 1 0,28 0,95 MWh 0,07 0,09 0,09 0,10 0,09 3,60 1 3,42 MMBtu*** 0,02 0,03 0,03 0,03 0,03 1,05 0,29 1 Uwaga: wartości dla gazu ziemnego w postaci gazowej i LNG z zastosowaniem ciepła spalania wg danych PGNiG ciepło spalania (Gross Calorific Value- GCV) wysokometanowego gazu = 39,5 GJ/tys.m3 Wybrane definicje pojęć stosowanych w obrocie gazem LNG W obrocie rynkowym LNG dokonywanym pomiędzy dużymi, światowymi firmami naftowymi i gazowniczymi, takimi jak: ExxonMobil, Shell, Gaz de France, Total, British Gas stosuje się zestaw definicji (glosariusz branżowy) jako narzędzie ułatwiające przepływ informacji, wzajemną komunikację i statystykę oraz zawiązywanie transakcji handlowych. Glosariusz taki znajduje zastosowanie również w działalności instytucji monitorujących rynek węglowodorów (Międzynarodowa Agencja Energii, Komisja Europejska i jej delegatury i inne). Jak się okazuje, obok braku specjalistów, braku szkoleń cyklicznych, zwłaszcza branżowych, brak znajomości fachowej terminologii utrudnia proces wprowadzania LNG na każdy rynek gazowy, w tym i na rynek Polski oraz może opóźnić realizację projektów LNG. Mając to na uwadze, w tabl. 3.2 zestawiono wybrane terminy dotyczące obrotu na rynku LNG. 9

10 Tablica 3.2. Glosariusz ważniejszych terminów stosowanych w obrocie handlowym LNG wg [2.] Hasło (angielskie/ polskie) LNG/ SGZ (propozycja) Ogniwa pełnego łańcucha LNG (ang. LNG chain) Formuła kontraktowa dostaw: dostępny na pokładzie (ang. Free On Board F.O.B.) Formuła kontraktowa dostaw: Koszt- Ubezpieczenie-- Transport (ang. Cost-Insurance- Freight C.I.F.) Formuła kontraktowa dostaw: Ex-ship Krótki opis Liquefied Natural Gas LNG czyli Skroplony Gaz Ziemny SGZ; jest to gaz ziemny w postaci ciekłej (głównie do transportu morskiego) w temperaturze 162 C złoża gazu ziemnego (dedykowane do projektu na co najmniej 20 lat) gazociąg zaopatrujący w gaz instalację do skraplania (czasem b. długi) instalacje do obróbki gazu (usuwanie ciężkich węglowodorów, H 2 O, CO 2, H 2 S, rtęci itd.) instalacja do skraplania gazu ziemnego (najdroższe ogniwo w łańcuchu) terminal wysyłkowy, eksportowy wraz z nadbrzeżem załadowczym i basenem do zawijania metanowców, metanowce (tankowce LNG, do transportu morskiego) w tym przystosowane do regazyfikacji LNG na pokładzie terminal odbiorczy, importowy, regazyfikacyjny (lądowy, przybrzeżny lub na morzu) W tym kontrakcie odbiorca otrzymuje LNG na terenie instalacji do skraplania (na wyjściu z terminala eksportowego) i jest on odpowiedzialny za transport morski do terminala importowego. Odbiorca jest odpowiedzialny za transport własnym metanowcem lub wyczarterowanym od jego właściciela. W tym kontrakcie dostawca wymaga gwarancji aby protokoły transportowe gwarantowały bezpieczny i niezawodny odbiór LNG i zapobiegały w ten sposób zerwaniu porozumień kupna/sprzedaży. W tym kontrakcie odbiorca otrzymuje prawo własności LNG zarówno w chwili jago załadunku na metanowiec jak też w trakcie rejsu do terminala importowego. Płatność za LNG jest dokonywana w chwili transferu własności, natomiast dostawca (sprzedający) jest odpowiedzialny za ubezpieczenie ładunku w imieniu odbiorcy (kupującego). Opłata za transport LNG czyli fracht jest realizowana przez dostawcę. W tym kontrakcie prawo własności LNG przechodzi na odbiorcę (nabywcę) po wyładowaniu LNG z metanowca w terminalu importowym i należność (płatność) powinna być dokonywana w tym samym czasie Uwagi Wzorem innych krajów dobrze byłoby wprowadzić polską nazwę i skrót Metanowiec jest najlepszą definicją dla tankowca LNG; nieraz używany Gazowiec i dla terminala Gazoport nie są nigdzie stosowanymi i w dodatku nie są określeniami precyzyjnymi bo odnoszą się do wielu gazów (skroplonego gazu ziemnego, głównie metanu, etylenu, LPG, amoniaku) Ta formuła jest rozważana przez właściciela terminala krajowego i przez PGNiG S.A. - odbiorcę LNG 10

11 Hasło (angielskie/ polskie) Krótki opis Uwagi Formuła kontraktowa dostaw: na wyjściu z terminala regazyfikacyjnego (ang. Ex-terminal) Roczny program dostaw (ang. Annual delivery program ADP) Kontrakt Kupna i Sprzedaży (ang. Sales and Purchase Agreement SPA) Instalacja do skraplania gazu ziemnego typu kompensacyjnego (ang. Tolling LNG Plant) Marża paliwowa (ang. Spark Spread ) Nowe technologie dostawy metanowcem LNG regazyfikowanego Kontrakt na wykonanie projektu technicznego Front End Engineering and Design Contract FEED Contract W tym kontrakcie odbiorca otrzymuje na wyjściu z terminala i na wlocie do systemu przesyłowego, regazyfikowany LNG, po wyładowaniu z metanowca, przejściu przez zbiorniki i regazyfikatory, instalację do nawaniania; koszt gazu jest obarczony wszystkimi kosztami przejścia przez terminal ponoszonymi przez dostawcę LNG. Kluczowy, podstawowy dokument dla kupującego i dla dostawcy, określający w jaki sposób będą oni współpracować ze sobą w ciągu trwania projektu LNG w celu osiągnięcia dobrych dostaw LNG i dobrego jego odbioru. Końcowy, definitywny kontrakt pomiędzy sprzedawcą I kupującym dot. sprzedaży i zakupu określonej ilości LNG lub gazu ziemnego w określonych terminach po określonych cenach Na podstawie porozumienia kompensacyjnego marketer lub odbiorca LNG dostarczają gaz ziemny do produkcji ich własnego LNG, wg. ustalonej marży paliwowej ( spark spread ), uzyskując w ten sposób prawo do odbioru odpowiedniej ilości wyprodukowanego LNG. Jest to różnica, przy danej lokalizacji i w określonym czasie, pomiędzy kosztem gazu ziemnego służącego do skraplania gazu i ceną LNG, przez analogię do energii elektrycznej, gdzie jest to różnica pomiędzy kosztem paliwa do generowania energii elektrycznej i ceną energii elektrycznej. Dokładny jej opis zamieszczono w rozdziale 5 Prawny dokument porozumienia stron określającego wszystkie warunki działalności wymaganych dla zdefiniowania instalacji np. terminala odbiorczego w stopniu koniecznym dla rozpoczęcia następnie kontraktu na budowę czyli na EPCC Engineering-Procurement- Construction-Commissioning Te dostawy są uwarunkowane dostępem dostawcy LNG do terminala na zasadach TPA lub wynajęcia przepustowości; taką formułę proponuje nam np. firma algierska SONATRACH 11

12 4. Charakterystyki techniczno-ekonomiczne dostaw LNG do 2030 roku W rozdziale zaprezentowano charakterystyki dostaw gazu ziemnego (LNG) do Polski, w latach W tabl. 4.1 przedstawiono prawdopodobne wolumeny dostaw LNG do terminala, z podaniem możliwych terminów uruchomienia pierwszych dostaw, a następnie rozbudowy zdolności odbiorczych terminala LNG. Tablica 4.1. Przewidywane wielkości i harmonogram dostaw LNG do Polski wg [8.] i [9.] Przewidywane źródła dostaw LNG : Rodzaj kontraktu (długotermino wy- KD; spot) Pierwszy rok dostawy LNG od 2015 do 2020 Roczne dostawy w mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG od 2021 do 2025 od 2026 do 2030 po Algieria KD + spot ,5 2,5 2,5 2,5 lub (5,0) 2. Katar j.w. 2018/19 2,5 2,5 2,5 3. Angola, Iran j.w. 2030/31 2,5 lub (0,0) 4. Pomostowe dostawy z Gaz de France Awaryjne okresowo przez 2-3 lat, np. do 2015 r (2,5) jeżeli nie ma LNG z Algierii W tabl. 4.2 zestawiono przewidywane, orientacyjne koszty dostawy LNG dostarczanego na warunkach ex-ship do Polski, przy założeniu alternatywnych źródeł (krajów) dostawy. Tablica 4.2. Przewidywane, orientacyjne koszty dostawy LNG loco burta statku w Polsce (formuła ex-ship lub CIF) na rampie wyładowczej) - wg [5.] Zakładany kontrakt 1. Algieria 2. Katar 3. Angola, Iran 4. Pomostowe dostawy z Gaz de France Cena w IV kw roku w [USD/ MMBtu] Cena ( IV kw. 2007) za 1000 m 3 regazyfikowanego LNG (po przeliczeniu) w [EUR/1000 m 3 ] * 9, , , ,9 216 Uwagi w oparciu o cenę dostaw w Montoir (Francja) w oparciu o cenę dostaw w Zeebrugge (Belgia) w oparciu o cenę LNG z Nigerii w oparciu o cenę LNG z Algierii lub z Egiptu UWAGA: ceny LNG są indeksowane do tej pory głównie na cenach ropy naftowej, rzadziej na ropopochodnych - jak to mam miejsce w przypadku gazu ziemnego rurociągowego. Dostawy CIF czy też ex-ship są proponowane ze względu na brak w Polsce własnych metanowców. Do przeliczeń cen kontraktów z USD na EUR zastosowano kurs wymiany: 1 = 1,45 USD. 12

13 Tabl. 4.3 prezentuje nakłady na budowę terminala LNG. Są to nakłady główne, wraz z niezbędną infrastrukturą magazynową i przyłączeniową do sieci. Wyszczególniono zagregowaną strukturę nakładów: urządzenia technologiczne, infrastruktura towarzysząca i inne. Oszacowano bardzo wstępnie koszty nadmierne tj. bardziej rozległe zagospodarowanie nadbrzeża, aniżeli niezbędne tylko do obsługi terminala. Tablica 4.3. Przewidywane nakłady inwestycyjne na budowę terminala LNG bez infrastruktury czysto portowej oraz systemu podłączenia do sieci i infrastruktury przesyłowej wg - [1.] [16.] [20.] Kategoria jednostka do 2,5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG 1. Nakłady inwestycyjne 2. Struktura kosztów kapitału Skalowane zależnie od mocy terminalu (zdolności regazyfikacji LNG) do 5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG do 7,5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG mln EUR mln EUR 55% kosztów z pożyczek bankowych (na 10 lat) Kapitał własny na rozbudowę Kapitał własny na rozbudowę 3. Struktura nakładów: Struktura nakładów inwestycyjnych, w % od poz. 1 - zbiorniki magazynowe % regazyfikatory, pompy, boil-off, % orurowanie - nabrzeże z nalewakami % p-poż., wod.-kan., % częściowe udziały w nowobudowanym porcie (ok. 25% % nakłady obce) - pomocnicze % W tabl. 4.4 zawarto szacunkowe wartości przewidywanego rozkładu kosztów realizacji całego przedsięwzięcia budowy terminala. Podano w niej także rozkład kosztów przyszłej rozbudowy - planując ich harmonogram w sposób umożliwiający regazyfikację założonych wolumenów LNG w tabl A zatem należy pamiętać, że zmieniając dane w tabl. 4.1 należy je również odpowiednio skorygować w tabl

14 Tablica 4.4. Oszacowany rozkład nakładów inwestycyjnych na budowę terminala LNG wg [1.] Przedsięwzięcie budowa/ rozbudowa Projektowana moc terminala w mld m 3 /rok, regazyfikowanego LNG Procent nakładów do poniesienia w danym roku budowy (rozbudowy) terminala (uwaga : ostatni rok nakładów = pierwszy rok produkcji)) Budowa 2,5 Rozbudowa do 5,0 Rozbudowa do 7,5 Rok % (2009) Rok % 50% 10% (2013) Rok % 50% UWAGA: lata rozbudowy terminala wyprzedzają o dwa lata rok dostawy z tabl W kolejnej tabl. 4.5 zestawiono silnie uproszczony bilans gazu w terminalu. Na wejściu podano wsad w mln ton LNG dostarczanego metanowcem, zaś na wyjściu z terminala wolumen gazu po regazyfikacji (mln ton LNG i mln m 3 ); określenie strat gazu oraz zużycia własnego gazu w procesie (m 3 / tys. m 3 gazu na wejściu); w przypadku spalania w bilansie wystąpią emisje NO x oraz CO 2 i małe ucieczki metanu - CH 4. Tablica 4.5. Uproszczony bilans gazu LNG w terminala dla mocy około 2,5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG wg [1.] Kategoria na wejściu Jednostka Wejście do terminala- (masa LNG) Wyjście (masa LNG po regazyfikacji) Dostawa gazu LNG mln ton LNG/a 1,930 1,894 *) Zużycie elektryczności (pompy, sprężarki, oświetlenie, napędy, inne) Emisje zanieczyszczeń **) - CO 2 - NO x - CH 4 (wycieki) GWh/rok 30 ~ 16 tys. t CO2/a pomijalne *) - odpowiada to 2,5 mld m 3 /rok gazu ziemnego wychodzącego z terminala, czyli mocy/ przepustowości nominalnej. Jej uzyskanie wymaga na wejściu powiększenia dostaw o ok. 1,5% tej ilości na regazyfikację + ok. 0,3% na generowanie energii elektrycznej. **) - emisje pochodzą od spalania gazu na potrzeby regazyfikacji oraz z ewentualnego spalania części oparów LNG (boil-off zbiorników magazynowych równy ~0,05%/dobę) 14

15 Kolejna tablica zestawia oszacowanie rocznych kosztów eksploatacji terminala. Dane te podano w EUR/ tys. m 3 gazu na wejściu. Wyróżniono koszty zmienne na które składają się głównie koszty zużytego gazu oraz koszty opłat środowiskowych i koszty zakupionej dodatkowo (niewielkie ilości) energii elektrycznej. W kosztach stałych wyróżniono remonty i konserwacje oraz wynagrodzenia, opłaty i podatki, ubezpieczenia), nie uwzględniono kosztów kapitałowych. Tablica 4.6. Roczne koszty eksploatacji terminala liczone na 1000 m 3 gazu ziemnego na wyjściu dla różnych zdolności regazyfikacji wg [1.] i [5.] Kategoria Koszty remontów i konserwacji (bez amortyzacji) Koszty stałe (wynagrodzenia, podatki, ubezpieczenia, inne jednostka Skalowane zależnie od mocy terminalu (zdolności regazyfikacji LNG) Moc do 2,5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG Moc do 5 mld m 3 /rok regazyfikowanego LNG do 7,5 mld m 3 /rok mln /rok 3,5 5,0 6,5 mln /rok 1,6 1,7 1,8 Koszty zmienne (zależne tylko od godzin pracy terminalu w roku = kosztom zużytego gazu + opłaty eko. mln /rok* (zużyty gaz) 10,8 (36000t/rok LNG) 23,4 (78000) 33,9 (113000) Koszty O & M razem mln /rok 15,9 30,1` 42,2 Koszt jednostkowy (bez amortyzacji) /1000 m 3 6,36 6,02 5,62 Uwaga: przyjęto pesymistyczną wielkość uśrednionej ceny jednej dostarczonej do terminala tony LNG = 300 EUR ( 2007) co odpowiada ~230 /1000 m 3 gazu ziemnego Ze względu na brak tego rodzaju obiektu w Polsce jego charakterystykę ruchową (sposób pracy w sezonach oraz w dobie zimowej) Wykonawca określił na podstawie informacji z literatury fachowej. Z wieloletnich doświadczeń eksploatacyjnych terminala LNG w kilku krajach europejskich wynika, że operator terminala pracującego na pokrywanie podstawowego zapotrzebowania systemu gazowniczego (tzw. base load), identycznie jak to się zakłada dla Polski, w małym stopniu bierze pod uwagę zmienności zapotrzebowań dobowych oraz sezonowych. Jest to możliwe, ponieważ najczęściej terminal LNG współpracuje z tzw. kompensatorami mocy, którymi są szczytowe (kawernowe) magazyny gazu (PMG). W świecie istnieją instalacje LNG na szczytowe zapotrzebowania, ale nie są to terminale zasilane z importu, a z własnych złóż (np. USA). Dla terminali odbiorczych, których zadaniem jest zapewnienie odbioru w podstawie ( base load ), to operator terminala LNG decyduje o wielkości oddawania regazyfikowanego LNG do sieci. Wynika z tego, że zarówno w polskich przepisach prawa, jak również w praktyce biznesowej zajdzie potrzeba nowych uregulowań w przepisach, czy też opracowania nowych umów biznesowych. Niezbędne bowiem będzie zachowanie równowagi pomiędzy stronami umowy także w przypadku 15

16 zasilania elektrowni czy EC z terminala. Brak tego rodzaju równowagi może zadecydować o znacznych trudnościach z wejściem na rynek gazu LNG. Z analizy reżimu (trybu) pracy, terminale europejskie cechują się, średnio-rocznym stopniem wykorzystania mocy stosunkowo niskim, bo ok. 70% czasu rocznego. Dlatego Komisja Europejska obecnie opracowuje nowe zasady dostępu do terminali i wtórnych rynków gazu, które w ciągu następnych miesięcy powinny zostać poddane publicznym konsultacjom. Założony na podstawie obserwacji czasów pracy terminali w krajach EU roczny stopień wykorzystania mocy prezentuje tabl Tablica 4.7. Założony, roczny stopień wykorzystania mocy, z uwzględnieniem zmienności sezonowej, terminala LNG w Polsce Skalowane zależnie od mocy terminala jednostka Kategoria (zdolności regazyfikacji LNG) mld m 3 /rok do 2,5 do 5,0 do 7,5 Stopień wykorzystania mocy w roku: w % mocy 70% 70% 70% - sezon zimowy (X-III) % 80% (?)* 75% (?) 75% (?) - sezon letni (IV-IX) % 60% (?) 70% (?) 70% (?) W ostatnich latach współczynniki wykorzystywania przepustowości terminali regazyfikacyjnych obniżyły się do 70% i poniżej (dane uzyskane od Gas LNG Europe, Komisji Europejskiej). W tabl. 4.8 zestawiono oszacowanie skali nakładów niezbędnych do poniesienia na konieczną rozbudowę sieci przesyłowej w poszczególnych latach. Jest to niezbędne ze względu na wyprowadzenie mocy terminala LNG; który stanie się jednym z kluczowych elementów polskiego systemu przesyłowego. Dane te oszacowano wstępnie z wykorzystaniem publikacji przedstawicieli polskiego operatora systemu gazociągów przesyłowych (Gaz-System), dostosowując je do założonego harmonogramu uruchamiania mocy terminala LNG. Wykonawca musi jednak wyraźnie podkreślić, że założenia te mogą zostać zmienione, zależnie od planów i gotowości, a także zdolności kredytowej Gaz- Systemu. Są to zagadnienia, na które może i powinien kompetentnie i wiążąco wypowiedzieć się Gaz-System. Zaznacza się, że w ramach Programu operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, w ramach priorytetu XI (Bezpieczeństwo energetyczne), przewidziano na lata wydatkowanie kwoty ok mln EUR na współfinansowanie: terminala 400 mln EUR, rozbudowę sieci przesyłowej ok. 500 EUR oraz ok. 70 mln EUR na budowę magazynów tawernowych (Kossakowo i Mechelinki). Założenia te z pewnością zwiększają szansę na dochowanie dyscypliny realizacyjnej i finansowej przez obu głównych inwestorów, tj. PGNiG oraz Gaz-System. 16

17 Tablica 4.8. Przewidywane, wstępne nakłady inwestycyjne na budowę sieci przesyłowych do podłączenia z terminalem LNG wg [14.] i [[17.] Kategoria jednostka Wartość Uwagi: 1. Nakłady inwestycyjne 2. Struktura nakładów: - gazociągi (Gaz System) - przetłocznie (Gaz System) - PMG na potrzeby terminala (PGNiG S.A.) - inne urządzenia (stacje red.- pom.) mln PLN (ceny 2007) ok % 80 % 4 % 12 % 4 Przetłocznia Goleniówkoszt ~75 mln PLN ~ 300 mln zł (PMG Kossakowo) Uwaga: Nakłady skalowane zależnie od mocy (zdolności regazyfikacji LNG) od 2,5 - do 5 mld m 3 /rok 17

18 5. Innowacyjne technologie dostaw gazu LNG Najbardziej znaną i rozpowszechnioną metodę dostawy LNG stanowi konwencjonalny terminal lądowy z nabrzeżem, ze zbiornikami magazynowymi, z instalacją do regazyfikacji i z urządzeniami do ewentualnego wykorzystania oparów LNG tzw. boil-off - współpracujący z połączoną instalacją systemu przesyłowego gazu. Aktualnie opanowane są cztery nowe konkurencyjne technologie dostaw, rozważane przez Komisję Europejską. Są to: dostawa do specjalnego terminala pływającego zakotwiczonego na stałe na morzu, ze zbiornikami magazynowymi i z instalacją do regazyfikacji (FSRU- Floating Storage Regasification Unit) lub osadzonego na dnie morza (to rozwiązanie proponowało konsorcjum projektowe dla rejonu Gdańska), terminal LNG w postaci struktury betonowo-stalowej (Offshore Gravity Based Structures - GBS) posadowionej na dnie morza, samowystarczalny energetycznie i bytowo (woda do picia odsalana z wykorzystaniem gazu), platforma wydobywcza ropy naftowej lub gazu ziemnego odpowiednio zaadaptowana dla zamontowania terminala LNG (rzadko stosowana ze względu na znaczne koszty), dostawy przy użyciu metanowca z regazyfikacją na pokładzie do terminala, zwanego też portem, znajdującego się na morzu lub w strefie przybrzeżnej, z przesyłem regazyfikowanego LNG do gazociągu podmorskiego lub też dostawa przy nabrzeżu (alongside moored ship) do gazociągu lądowego na nabrzeżu. W marcu 2005 roku w USA powstała nowa technologia dostaw LNG, polegająca na jego regazyfikacji na pokładzie metanowca i bezpośredniego przesłania gazu do PMG lub do sieci przesyłowej. Wydarzenie miało miejsce w Zatoce Meksykańskiej, a regazyfikowany LNG popłynął do zbiornika w kawernach solnych (7 mld m 3 ) i do sieci przesyłowej największej amerykańskiej firmy gazowniczej, El Paso w Teksasie. Technologię tę opracowała amerykańska firma Excelerate z Houston i z powodzeniem nadal ją rozwija. Od tego czasu przeprowadzono kilkanaście dostaw regazyfikowanego LNG. Gotowa do natychmiastowego wdrożenia jest prawie identyczna technologia opracowana przez firmę norweską Höegh LNG, przygotowywana dla pierwszego projektu ciągłych dostaw około 4 mld m 3 /rok gazu ziemnego w ramach projektu Neptun do Bostonu w USA, wspólnie z firmą SUEZ - Gaz de France i Exmar. Ogólny, przewidywany koszt projektu Neptun LNG tworzą wydatki na: 3 metanowce z regazyfikacją na pokładzie, boja (tzw. podwodna wieżyczka wyładowcza - STL Submerged Turret Loading) i gazociągi podwodne. Razem szacuje się nakłady na kwotę ok. 600 mln 18

19 EUR. Firmy zaangażowane w budowę tego przedsięwzięcia przewidują początek realizacji dostaw w połowie 2009 roku. Wykorzystując dotychczasowe osiągnięcia tradycyjnej technologii dostaw LNG w postaci ciekłej, metoda - wg projektu Neptun - istotnie uelastycznia dostawy LNG. Jej stosowanie przewiduje się wszędzie tam, gdzie występują utrudnienia lub też budowa - albo lądowego terminala LNG, albo terminala pływającego, albo też terminala morskiego zakotwiczonego lub posadowionego na dnie, okażą się nieopłacalne. Wykonawca pragnie podkreślić, że metoda wg projektu Neptun nie stanowi istotnej konkurencji dla tradycyjnych metod dostaw LNG, ale głównie uzupełnia tradycyjne rozwiązania, których budowa albo jest nieopłacalna albo też niewykonalna ze względu na bardzo krótki, wymagany okres realizacji dostawy. A zatem gdy chodzi o szybkie wprowadzenie gazu ziemnego do danego regionu, zwłaszcza w procesie dywersyfikacji i zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, warto zastanowić się nad budową wg metody projektu Neptun - oczywiście mając zapewnione kontrakty na zakup gazu LNG u producenta/ dostawcy. Niektórzy eksperci twierdzą, że metoda ta może stanowić rodzaj probierza opłacalności dla wprowadzenia LNG na dany rynek krajowy lub regionalny, który jeszcze jest niezbyt dobrze zdefiniowany, a zatem ryzykowny dla inwestora oraz potencjalnego dostawcy (zależnie od podziału ryzyka inwestycji). W chwili obecnej realizowane są trzyletnie dostawy LNG według tej technologii w Teesside w płn.-wsch. Anglii, w ilości 5 mld m 3 rocznie. Czas realizacji projektu wyniósł 11 miesięcy a koszt ~68 mln. Zarys nakładów inwestycyjnych oraz pewnych dodatkowych kosztów zestawiono w tabl. 5.1, jednakże przed ich wykorzystaniem w obliczeniach opłacalności należałoby wykonać dodatkową, bardziej szczegółową analizę przypadków wspomnianych w tym rozdziale. Tablica 5.1. Nakłady inwestycyjne na projekty dostaw LNG regazyfikowanego na pokładzie metanowca Rodzaj metody dostaw: jednostka Zdolności regazyfikacji LNG Metanowiec typu alongside moored ship mld m 3 /rok 5,0 68 Nakłady inwestycyjne na przygotowanie nabrzeża, budowę gazociągu odbiorczego, elastyczne przewody wysoko-ciśnieniowe, urządzenia pomiarowe mln EUR plus dodatkowe składniki opisane poniżej, np. instalacje na statku, dłuższy czas wyładunku 1) Metanowiec typu przybrzeżnego, morskiego mld m 3 /rok 4,0 19

20 Nakłady inwestycyjne na tzw. terminal podmorski składający się z boji wyładowczej, pionowego odcinka gazociągu (risera), kolektora podwodnego, ewent. urządzeń pomiarowych i gazociągu podmorskiego na ląd mln EUR 120 2) 1) dane pochodzą z jedynego dotychczas projektu w Teesside w Anglii (czas realizacji 11 miesięcy) 2) nakłady inwestycyjne wynoszące ogólnie 600 mln, z projektu Neptun w Bostonie (USA) pomniejszone o koszty 3 metanowców (3X 160 = 480 mln ) szacowane na około 120 mln Oczywiście do tych, tak optymistycznie wyglądających kosztów, zestawionych w tabl. 5.1, należy dodać, w przypadku posiadania własnego metanowca, dodatkowy koszt jego adaptacji do wyładunku regazyfikowanego LNG - rzędu 20/25% kosztu metanowca, lub też dodatkowy, wyższy koszt opłaty czarterowej (np. 60/70 tys. /dobę, zamiast 45/60 tys. /dobę). Ponadto będzie potrzebna większa liczba czarterowanych statków - w porównaniu do tego samego wolumenu dostaw do terminala lądowego. Jest to konieczne ze względu na co najmniej dwukrotnie dłuższy czas wyładunku. A zatem porównanie kosztów dla różnych typów dostawy wymaga wykonania szerszej analizy, której wykonanie wykracza poza zakres niniejszej pracy. Tego rodzaju, innowacyjne rozwiązanie mogłoby być zastosowane w Polsce np. w Gdańsku na nabrzeżu Naftoportu, po uprzednim przeanalizowaniu wszystkich warunków biznesowej opłacalności jego zastosowania. Tym niemniej, w opinii Wykonawcy, na przypadek wystąpienia tego rodzaju specjalnych warunków zagrożenia ciągłości dostaw gazu, warto mieć przygotowany tego rodzaju projekt awaryjnego zasilenia. Z pewnością przyczyniłby się on do wzrostu bezpieczeństwa dostawy gazu w danym regionie kraju. Inne, interesujące przypadki innowacyjnych sposobów dostaw LNG rozważane są m.in. w Wilhelmshaven w Niemczech - zdolność dostaw ok. 5,25 mld m 3 /rok; w Pakistanie ok. 4-7 mld m 3 /rok, oraz kilka wariantów w USA np. projekt Floryda dla dostaw około 4 mld m 3 rocznie. W przypadku projektu dostaw do Singapuru - około 4 miliona ton LNG/rok (5,3 miliarda m 3 /rok), przy założeniu realizacji dostaw z importu z Indonezji (1.150 mil morskich), analiza ekonomiczna wykazała, że roczne oszczędności mogą wynieść ok. 44 mln EUR, w porównaniu z terminalem lądowym. Reasumując - zaletami tej technologii dostaw LNG są w opinii Wykonawcy: niezwykła elastyczność, łatwość zainstalowania urządzeń, demontażu i przeniesienia jeżeli zajdzie tego potrzeba instalacji podmorskich w inne miejsce i ich ponownego wykorzystania, szybki czas realizacji maksymalnie do miesięcy dla dostaw w strefie przybrzeżnej, to jest prawie dwa razy krótszy od budowy terminala lądowego, a przy metodzie nabrzeżnej od 5 do 12 miesięcy, czyli od 3 do 4 razy krócej niż na lądzie, krótki czas uzyskiwania zezwoleń na realizację i budowę, 20

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG a rozbudowa krajowego systemu przesyłu gazu ziemnego

Terminal LNG a rozbudowa krajowego systemu przesyłu gazu ziemnego Terminal LNG a rozbudowa krajowego systemu przesyłu gazu ziemnego prof. dr hab. inż. Andrzej Osiadacz Zakład Inżynierii Gazownictwa Politechnika Warszawska Warszawa, kwiecień 2006 roku 1 Plan prezentacji:

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Bezpieczeństwo energetyczne na wspólnym

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r.

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Terminal LNG Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce 5 Rynek energii Charakterystyka rynku gazu w Polsce Źródła gazu ziemnego w Polsce Dostawy gazu na rynek krajowy, 2010 r. 7% 30% 63% Import z Federacji Rosyjskiej Wydobycie krajowe Import z innych krajów

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030 05. Paliwa gazowe 5.1. Wprowadzenie... 1 5.2. Zapotrzebowanie na gaz ziemny - stan istniejący... 2 5.3. Przewidywane zmiany... 3 5.4. Niekonwencjonalne paliwa gazowe... 5 5.1. Wprowadzenie W otoczeniu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu Strona znajduje się w archiwum. GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu 4 października 2012 r. GAZ-SYSTEM S.A. podpisał umowę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu Warszawa, 14 grudnia 2011 GAZ-SYSTEM S.A. GAZ-SYSTEM S.A.: Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym

Bardziej szczegółowo

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r.

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych Agencja Rynku Energii S.A. Portal

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce Październik, 2013 r. Jak powstał GAZ-SYSTEM S.A.? Ważne fakty GAZ-SYSTEM S.A. Informacje podstawowe Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym dla polskiej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2012. Objaśnienia dotyczą wzoru formularza zawierającego dane za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r.

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2012. Objaśnienia dotyczą wzoru formularza zawierającego dane za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2012 Objaśnienia dotyczą wzoru formularza zawierającego dane za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. Działy 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10,11 i 13 sprawozdania należy

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A.

PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A. PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A. Co oznaczają dla rozwoju infrastruktury przesyłu gazu? S Y S T E M, K T Ó R Y Ł Ą C Z Y Kim jesteśmy? GAZ-SYSTEM S.A. jest jednoosobową

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r.

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r. Warszawa, dn. 30 lipca 2013 r. INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r. Wstęp Niniejsza informacja przedstawia ogólną sytuację na hurtowym rynku gazu ziemnego w miesiącach

Bardziej szczegółowo

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05 dr Adam Salomon : TENDENCJE NA RYNKU ŁADUNKÓW MASOWYCH CIEKŁYCH dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki AM w Gdyni 2 Wolumen ładunków masowych

Bardziej szczegółowo

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519 Nazwa Rzeczypospolitej Polskiej Protokołem o wniesieniu zmian do Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu rosyjskiego

Bardziej szczegółowo

1. Stan istniejący. Rys. nr 1 - agregat firmy VIESSMAN typ FG 114

1. Stan istniejący. Rys. nr 1 - agregat firmy VIESSMAN typ FG 114 1. Stan istniejący. Obecnie na terenie Oczyszczalni ścieków w Żywcu pracują dwa agregaty prądotwórcze tj. agregat firmy VIESSMAN typ FG 114 o mocy znamionowej 114 kw energii elektrycznej i 186 kw energii

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r.

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r. Warszawa, dn. 29 kwietnia 2013 r. INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r. Wstęp Niniejsza informacja przedstawia ogólną sytuację na hurtowym rynku gazu ziemnego w I kwartale

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH

POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH ZYGMUNT MACIEJEWSKI Prof. Politechniki Radomskiej POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH Warszawa 31 marca 2010 r. KRAJOWA SIEĆ PRZESYŁOWA DŁUGOŚCI LINII NAPOWIETRZNYCH: 750 kv 114 km; 400 kv

Bardziej szczegółowo

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Piotr Bujalski Zastępca Dyrektora Krajowej Dyspozycji Gazu GAZ-SYSTEM S.A. Warszawa, 7 marca 2013 GAZ-SYSTEM S.A.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WDROŻENIA LNG W POLSCE

KONCEPCJA WDROŻENIA LNG W POLSCE KONCEPCJA WDROŻENIA LNG W POLSCE Sławomir Skwarczyński, Piotr Żoła INVESTGAS S.A. Warszawa W artykule przedstawiono w ogólnym zarysie tematykę związaną z rynkiem LNG na świecie, stosowanymi rozwiązaniami

Bardziej szczegółowo

Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk

Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk Taryfa dla ciepła Zatwierdzona Uchwałą Zarządu ZMPG S.A. Nr 400/2013 z dnia 25.09.2013r. i obowiązuje od dnia 01.10.2013r. październik

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Dodatkowe kryteria formalne

Dodatkowe kryteria formalne Załącznik do Uchwały nr 32/2015 Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014 2020 z dnia 21 września 2015 r.. w sprawie przyjęcia sektorowych kryteriów wyboru projektów dla

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce oraz strategia dywersyfikacji dostaw gazu

Liberalizacja rynku gazu w Polsce oraz strategia dywersyfikacji dostaw gazu Liberalizacja rynku gazu w Polsce oraz strategia dywersyfikacji dostaw gazu Jan Chadam Prezes Zarządu Posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej 29 Październik 2014 GAZ-SYSTEM S.A. Informacje podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce Dr Andrzej Cylwik Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce 1. Perspektywa do roku 2020 W chwili obecnej dysponujemy mała liczbą sprawdzonych informacji, które dotyczą ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o projekcie. Cel budowy gazociągu i Tłoczni gazu

Podstawowe informacje o projekcie. Cel budowy gazociągu i Tłoczni gazu Tłocznia gazu w Goleniowie. Fot. Bartosz Lewandowski, GAZ-SYSTEM S.A. Podstawowe informacje o projekcie Gazociąg Świnoujście Szczecin połączy terminal LNG w Świnoujściu z krajową siecią gazociągów poprzez

Bardziej szczegółowo

Łukasz Czopik Prezes Zarządu. Katowice, dnia 24.02.2014 r.

Łukasz Czopik Prezes Zarządu. Katowice, dnia 24.02.2014 r. Łukasz Czopik Prezes Zarządu Katowice, dnia 24.02.2014 r. Geneza Prowadząc rozważania na temat Polityki Cenowej Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA nie sposób pominąć genezy jego powstania i

Bardziej szczegółowo

Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku. mgr inż. Andrzej Kiełbik

Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku. mgr inż. Andrzej Kiełbik Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku mgr inż. Andrzej Kiełbik 1. Warunki dla tworzenia zliberalizowanego rynku gazowego w Polsce: 2. Aktualny stan systemu gazowniczego w Polsce, 3. Plany

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

PGNiG Upstream International

PGNiG Upstream International PGNiG Upstream International Nowe finansowanie norweskiej działalności PGNiG 13.08.2015 Nowe finansowanie dla norweskiej działalności PGNiG Upstream International ( PGNiG UI ) w dniu 13 sierpnia 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO SPÓŁKI BERLING S.A. ZATWIERDZONEGO W DNIU 9 MARCA 2010 ROKU

ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO SPÓŁKI BERLING S.A. ZATWIERDZONEGO W DNIU 9 MARCA 2010 ROKU ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO SPÓŁKI BERLING S.A. ZATWIERDZONEGO W DNIU 9 MARCA 2010 ROKU Niniejszy Aneks został sporządzony w związku z ustaleniem przedziału cenowego, w ramach którego przyjmowane

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO FORMULARZA A WNIOSKU O ŚWIADCZENIE USŁUGI REGAZYFIKACJI

INSTRUKCJA DO FORMULARZA A WNIOSKU O ŚWIADCZENIE USŁUGI REGAZYFIKACJI INSTRUKCJA DO FORMULARZA A WNIOSKU O ŚWIADCZENIE USŁUGI REGAZYFIKACJI 1. Numer wniosku o świadczenie usługi regazyfikacji zwany dalej Wnioskiem - wypełnia Polskie LNG S.A. zwana dalej Operatorem. 2. Data

Bardziej szczegółowo

dr Agnieszka Gajewska Partner, InfraLinx Capital Warszawa, 22 października 2014

dr Agnieszka Gajewska Partner, InfraLinx Capital Warszawa, 22 października 2014 Czy budowa szpitala w PPP może być korzystna dla strony publicznej? wnioski z analiz przedrealizacyjnych i badania rynku dla projektu budowy nowego szpitala matki i dziecka w Poznaniu dr Agnieszka Gajewska

Bardziej szczegółowo

Program EFRA. Zawarcie umów finansowania Programu oraz kontraktu na projektowanie techniczne, dostawy i budowę głównych instalacji

Program EFRA. Zawarcie umów finansowania Programu oraz kontraktu na projektowanie techniczne, dostawy i budowę głównych instalacji Program EFRA Zawarcie umów finansowania Programu oraz kontraktu na projektowanie techniczne, dostawy i budowę głównych instalacji Charakterystyka programu EFRA ZAKRES Budowa instalacji opóźnionego koksowania

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2015

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2015 Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2015 Objaśnienia dotyczą wzoru formularza zawierającego dane za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. Działy 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 12 i 14 sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Jarosław Perek kpmh.pl. www.kpmh.pl

Jarosław Perek kpmh.pl. www.kpmh.pl . WYDATKI NA ŚRODKI TRWAŁE W BUDOWIE Uwagi ogólne: Środki trwałe w (tak samo jak środki trwałe ) stanowią część aktywów trwałych (majątku trwałego) w jednostce. Niemniej środki trwałe w to aktywa, które

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych 8 Rynek energii Taryfy przedsiębiorstw energetycznych Z ostatniej chwili Biuletyn Branżowy URE Definicja taryfy (Prawo energetyczne) Taryfa zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

OPŁATA ZA PRZYŁĄCZENIE DO SIECI GAZOWEJ ELEMENTY STANDARDOWE I PONADSTANDARDOWE DLA ODBIORCÓW BIZNESOWYCH. Ryn 23-24.09.2010

OPŁATA ZA PRZYŁĄCZENIE DO SIECI GAZOWEJ ELEMENTY STANDARDOWE I PONADSTANDARDOWE DLA ODBIORCÓW BIZNESOWYCH. Ryn 23-24.09.2010 OPŁATA ZA PRZYŁĄCZENIE DO SIECI GAZOWEJ ELEMENTY STANDARDOWE I PONADSTANDARDOWE DLA ODBIORCÓW BIZNESOWYCH Ryn 23-24.09.2010 3 ETAPY PRZYŁĄCZANIA PODMIOTÓW DO SIECI GAZOWEJ 1) Określenie warunków przyłączenia

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r.

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r. Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 26 r. Podstawowe wyniki finansowe Przychody ze sprzedaży Zysk brutto Zysk netto EBITDA (leasing) * 18 PLNm GK PGNiG S.A. w mln, MSSF Wyniki GK PGNiG S.A. 1437 1171

Bardziej szczegółowo

Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp

Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp Jak wybrać doradcę i określić zakres niezbędnych analiz Michał Piwowarczyk z-ca dyrektora Departament Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55)

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) U S T A W A z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE

MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE Bełchatów, kwiecień 2010 Układ przygotowania i transportu CO 2 do miejsc składowania Stacja przygotowania CO 2 do transportu Układ oczyszczania CO 2 (osuszanie,

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group

Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group ČEZ MOL ALIANS STRATEGICZNY Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group DWIE NAJWIĘKSZE SPÓŁKI REGIONALNE

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

MINISTER INFRASTRUKTURY

MINISTER INFRASTRUKTURY Warszawa, dnia kwietnia 2008 r. MINISTER INFRASTRUKTURY GT1-0780/684/4/08 Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w nawiązaniu do pisma Wicemarszałka Sejmu RP Pana Krzysztofa

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa GAZ-3

MINISTERSTWO GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa GAZ-3 MINISTERSTWO GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

MAGAZYNOWANIE GAZU JAKICH ZMIAN MOGĄ SPODZIEWAĆ SIĘ UCZESTNICY RYNKU

MAGAZYNOWANIE GAZU JAKICH ZMIAN MOGĄ SPODZIEWAĆ SIĘ UCZESTNICY RYNKU Grzegorz Łapa MAGAZYNOWANIE GAZU JAKICH ZMIAN MOGĄ SPODZIEWAĆ SIĘ UCZESTNICY RYNKU Autorzy: Grzegorz Łapa, Andrzej Kiełbik WARSZAWA, październik 2011r. PLAN PREZENTACJI 1. Zmiany w przepisach dotyczących

Bardziej szczegółowo

PRZYŁĄCZA GAZOWE 2 LUTY 2015 R.

PRZYŁĄCZA GAZOWE 2 LUTY 2015 R. PRZYŁĄCZA GAZOWE 2 LUTY 2015 R. Tematy spotkania 1. Sieć gazowa na terenie Gminy Golina. 2. Przyłącza gazowe. Co jest przyłączem gazowym a co jest instalacją? Formalności związane z przyłączeniem się do

Bardziej szczegółowo

BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH

BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH Michał Surowski BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH Warszawa, marzec 2010 Czy finansować sektor energetyczny? Sektor strategiczny Rynek wzrostowy Konwergencja rynków paliw i energii Aktywa kredytowe

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2014

Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2014 Objaśnienia do formularza GAZ-3 na rok 2014 Uwaga! Wprowadzono nowy Dział 16. Objaśnienia dotyczą wzoru formularza zawierającego dane za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. Działy 1, 2, 3, 4, 5,

Bardziej szczegółowo

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków dr inż. Andrzej Tyszecki Poznań, 21 listopada 2012 Aspekty prawne Obszary: lądowe i morskie Prawo: krajowe, UE i międzynarodowe Problemy: zmienność

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r.

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni

Bardziej szczegółowo

Koncepcja finansowania projektów w

Koncepcja finansowania projektów w Koncepcja finansowania projektów w formule ESCO ze środków NFOŚiGW i założenia do umowy EPC dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu Wrocław, 08.05.2013 r. Warsztaty Platformy PPP Plan prezentacji 1. NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Bogdanka, 8 maja 2014 roku KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Grupa Kapitałowa Lubelskiego Węgla

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo